phần mở đầu và kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận án đƣợc thể hiện qua 4 chƣơng cùng các tiết và tiểu tiết. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 TỔNG QUAN VỀ ĐẠO TIN LÀNH VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA ĐẠO TIN LÀNH TẠI VIỆT NAM 1.1 TỔNG QUAN TƢ LIỆU, TÀI LIỆU VÀ LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ 1.1 Tổng quan tư liệu, tài liệu Tại Việt Nam, từ khi có chính sách Đổi mới, tôn giáo trong đó có đạoTin Lành là đề tài nghiên cứu của nhiều học giả nhƣ: Đặng Nghiêm Vạn (2003) Lý luận về tôn giáo và tình hình tôn giáo ở Việt Nam, Nxb. Chính Trị Quốc gia, Hà Nội; Nguyễn Hồng Dƣơng (2004), Tôn giáo trong mối quan hệ Văn hóa và phát triển ở Việt Nam, Nxb. Khoa học Xã hội, Hà Nội; Đổ Minh Hợp, Nguyễn Anh Tuấn, Nguyễn Thanh, Lê Hải Thanh (2005), Tôn giáo lý luận xưa và nay, Nxb.
Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh; Đỗ Quang Hƣng (2008) Vấn đề tôn giáo trong Cách mạng Việt Nam, Nxb. Lý luận Chính trị; Nguyễn Thanh Xuân (2002), Bước đầu tìm hiểu đạo Tin Lành trên thế giới và ở Việt Nam. Tôn giáo; (2005), Một số Tôn giáo ở Việt Nam, Nxb. Tôn giáo; Vƣơng Thị Kim Oanh (2006), Nhận thức và niềm tin đối với đạo Tin Lành của tín đồ người dân tộc thiểu số ở Gia Lai (luận án tiến sĩ Tâm lý học).
Ngoài ra còn có một số bài viết về đạo Tin Lành đăng trên tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo của Viện Nghiên cứu Tôn giáo và tạp chí Công tác Tôn giáo của Ban Tôn giáo Chính phủ. Ở các công trình và bài viết mà các nhà nghiên cứu đã công bố thƣờng chỉ tập trung phân tích những vấn đề liên quan đến đạo Tin Lành nhƣ sự du nhập, vấn đề tổ chức, sự phát triển hay một số ý về thần học chung của các giáo phái Tin Lành. Đề cập tới đạo đức tôn giáo có các công trình nhƣ: Hồ Trọng Hoài (1995), Vai trò xã hội của tôn giáo ở Việt nam hiện nay - một số vấn đề lý LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com luận và thực tiễn (luận án PTS Triết học; Đặng Thị Lan (2004), Ảnh hưởng của đạo đức tôn giáo đối với đạo đức xã hội hiện nay (luận án TS Triết học). Nội dung các luận án này thƣờng đề cập một cách khái quát đến đạo đức của các tôn giáo hiện diện tại Việt Nam, đạo Tin Lành chƣa phải là tôn giáo có tầm ảnh hƣởng sâu rộng trong xã hội nên thƣờng đƣợc khảo cứu chung theo hệ thống đạo đức Kitô giáo.
Năm 2005, Trƣơng Nhƣ Vƣơng đã cho xuất bản cuốn Tìm hiểu tư tưởng đạo đức trong Kinh Thánh. Đây là luận án tiến sĩ triết học đƣợc bảo vệ từ những năm 90 của thế kỷ XX. Tác giả nhấn mạnh đến việc nghiên cứu Kinh Thánh nhƣ là tác phẩm của nhiều ngƣời, là sản phẩm của ý thức xã hội, phản ánh tồn tại xã hội của con ngƣời trong quá khứ. Theo tác giả, chƣa đủ cơ sở để khẳng định Kinh Thánh là tác phẩm của Thiên Chúa và cho rằng dù tác phẩm này đƣợc nhiều ngƣời ngƣỡng mộ, suy tôn thì đó cũng chỉ là một hiện tƣợng lịch sử đƣợc thần tƣợng hóa.
Tác giả cũng cho thấy ngoài yếu tố chuẩn mực đạo đức, Kinh Thánh còn có hiệu lực quản lý trong hệ thống tổ chức của Giáo hội Công giáo, góp phần tạo nên sự nghiêm chỉnh trong việc thực hiện các quy tắc đạo đức của cộng đồng giáo dân. Tác giả cũng thừa nhận rằng, vấn đề đạo đức Kitô giáo còn là đề tài lịch sử và chính trị rộng lớn, trong giới hạn nghiên cứu của mình, tác giả “không có điều kiện đi sâu mà chỉ dừng lại ở mức gợi mở trên cơ sở chủ đề tƣ tƣởng đạo đức”. Công trình nghiên cứu của Trƣơng Nhƣ Vƣơng đƣợc viết dựa vào tài liệu tham khảo về quan điểm đạo đức của Giáo hội Công giáo, hiển nhiên trong đó cũng có một vài điểm chung với quan điểm đạo đức của đạo Tin Lành.2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề Đạo đức học là khoa học đã xuất hiện từ thời cổ đại nhằm xây dựng các lý thuyết về đạo đức. Trong lịch sử phát triển của đạo đức tôn giáo, đạo Kitô có thần học đạo đức hay còn gọi là thần học luân lý, là lĩnh vực đƣợc các nhà LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thần học và triết học quan tâm nghiên cứu với nhiều công trình đã đƣợc công bố.
Đạo đức học Kitô trƣớc khi đạo Tin Lành xuất hiện, về cơ bản là triết học kinh viện, khắc kỷ và là công cụ của thần học. Thánh Augustine (354-430) là nhân vật tiên phong trong việc xây dựng học thuyết đạo đức Kitô giáo. Ông là ngƣời đã có công xây dựng và giới thiệu có hệ thống học thuyết đạo đức Kitô giáo cho thế giới lúc bấy giờ. Vào thế kỷ XIII, Thomas Aquinô (1225-1274) đã đƣa ra mục đích cuộc sống là hạnh phúc theo ý tƣởng của Aristốt (384-322) với bốn nhân đức (thông hiểu, công lý, dũng lực và tiết độ) và ba thần đức (tin, cậy và yêu mến).
Trong phong trào Cải Cách, Georg Calixt (1586-1656) đã triển khai thêm về chủ thể đạo đức cần phải đƣợc tái sinh trong tác phẩm ”Epitome Theologiae Moralis” (Đại cƣơng Thần học Đạo đức, 1634). Trong các thế kỷ từ XVII đến XIX tiếp tục có những nghiên cứu về các lĩnh vực nhân đức và hạnh phúc đời sống. Về sau có sự phân chia thần học đạo đức thành hai phần riêng biệt: Đạo đức Cơ Bản nghiên cứu về những vấn đề khái quát và Đạo đức Chuyên Biệt nghiên cứu các chuyên đề mới và cấp bách của thời đại xã hội. Một thần học gia vào cuối thế kỷ 19 là E.
Troeltsch, thêm bƣớc tiến khi đƣa Cơ Đốc giáo vào mạch sống văn hóa, với nền văn minh tiến hóa và những thay đổi lịch sử với các tác phẩm “Protestantisme et Modernité”, “The essence of the Modern Spirit”, “The Social Teaching of the Churches”. Tƣ tƣởng của Troeltsch đã ảnh hƣởng đến bạn tri kỷ của ông là Max Webber, một nhà xã hội học, xuất hiện rõ rệt trong tác phẩm “Nền đạo đức Tin Lành và tinh thần của chủ nghĩa tƣ bản” (1905). Webber đã đƣa ra vai trò hệ trọng của đức tin Tin Lành, lối sống theo giáo lý đã ảnh hƣởng trên xã hội, thực tiễn gián tiếp tạo thành chủ nghĩa tƣ bản.Webber phân tích giáo lý “sự kêu gọi” M. Luther và giáo lý “tiền định” của Calvin để LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chứng minh ảnh hƣởng của đạo đức Tin Lành trong việc hình thành nền tƣ bản Âu Châu.
Webber cho thấy điểm chính yếu trong nguyên lý mối liên hệ phổ biến giữa bản chất tôn giáo biểu hiện trong đời sống đạo đức và môi trƣờng lịch sử. Ông không cho rằng toàn bộ chủ nghĩa tƣ bản đều do giáo lý Tin Lành làm nảy sinh nhƣng nêu lên hình thức đặc thù của đạo đức Tin Lành và hình thức đặc thù của tƣ bản chủ nghĩa. Lý luận này đã nhận đƣợc sự chú ý của giới nghiên cứu khắp thế giới và ngay lập tức một số học giả đi từ các góc độ khác nhau đã phê phán và phản bác lý luận của Webber. Webber là nhà nghiên cứu đầu tiên viết về đạo đức Tin Lành trong xã hội Âu Châu, thời kỳ Cải cách bao gồm kiến thức khoa học: xã hội học, kinh tế học, triết học, tôn giáo và lịch sử.
Sách báo về thần học luân lý của Tin Lành rất phong phú tại phƣơng Tây, tuy nhiên gần đây có John Jefferson Davis (2004) với công trình nghiên cứu Evangelical Ethics (Đạo đức Tin Lành), nội dung nhấn mạnh đến những nan đề đạo đức cấp bách mà đạo Tin Lành ngày nay phải đối mặt nhƣ vấn đề công nghệ sinh sản, đồng tính luyến ái, tự tử, trợ tử, chiến tranh, tử hình, nghiện rƣợu. Tác giả dùng tƣ liệu, tài liệu và số liệu trong bối cảnh của xã hội Hoa Kỳ cũng nhƣ nêu lên quan điểm tƣ tƣởng của các nhà thần học Tin Lành và Công giáo đối với vấn nạn này. Tại Việt Nam, đạo Tin Lành có vài giáo trình đạo đức học đƣợc dịch sang tiếng Việt nhƣ “Đạo đức học Cơ Đốc giáo” của William Barlay, “Giáo trình đạo đức học” của Thánh Kinh Thần Học Viện tại California, một vài bản dịch khác nhƣ “Đạo đức của ngƣời hầu việc Chúa” của Joe E. Carter “Đạo đức học” có trong CD VietBible, là những giáo trình thần học luân lý chung.
Năm 2003, có giáo trình Đạo Đức Cơ Đốc của Lƣu Hồng Khanh nhấn mạnh đến đạo đức Kinh Thánh và giải thích các điều răn theo LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quan điểm với các tƣ liệu của các nhà thần học trong thời kỳ Cải Cách. Giáo trình này phân tích có phần rõ nét hơn về thần học luân lý theo khuynh hƣớng Tin Lành. Trên đây chúng tôi đã trình bày cụ thể về các tác giả, tác phẩm và nội dung có liên quan đến đạo Tin Lành. Từ những điều đã đƣợc trình bày ở phần này xin nêu lên một số nhận xét khái quát về tình hình nghiên cứu đề tài nhƣ sau: Thứ nhất, Các nhà nghiên cứu về đạo Tin Lành ở nƣớc ta thƣờng chỉ tập trung vào vấn đề giáo lý, tổ chức của một giáo hội hay một cộng đồng ngƣời theo đạo tại Việt Nam, mà chƣa quan tâm nghiên cứu đến vấn đề đạo đức Tin Lành, do vậy, ít khi giúp độc giả nhận diện đƣợc việc một tín đồ đạo Tin Lành thực hành đạo đức trong sự thờ phụng hay lối sống của họ nhƣ thế nào.
Nhiều ngƣời có suy nghĩ một tín hữu Tin Lành cũng giống nhƣ một giáo dân Công giáo vì cùng thờ Chúa, cùng đi nhà thờ, cùng cầu nguyện, cùng đọc Kinh Thánh. Tuy nhiên giữa Công giáo và đạo Tin Lành có nhiều khác biệt trong quan điểm đức tin và thực hành lối sống đạo. Do những lý do chủ quan và khách quan, việc nghiên cứu về đạo đức Kitô giáo nói chung và đạo đức Tin Lành nói riêng ở Việt Nam vẫn còn ít ỏi. Trƣớc đây, một phần vì quan điểm cực đoan đối với tôn giáo và chƣa nhận thấy đƣợc giá trị của đạo đức tôn giáo đối với đời sống xã hội, nên ít nhà nghiên cứu quan tâm đến đề tài này.
Thứ hai, một số nhà nghiên cứu về đạo Tin Lành thƣờng chỉ đề cập tới từng vấn đề riêng lẻ của tôn giáo này vì nhu cầu cấp thiết cung cấp kiến thức cho công tác quản lý, tuyên truyền chính sách hay đảm bảo an ninh và trật tự xã hội.