Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Lịch sử nghiên cứu về trang sức bề mặt sản phẩm gỗ 1. Trên thế giới Công nghệ trang sức sản phẩm mộc ra đời rất sớm, cụ thể là: Những người La Mã đã từng dùng khói lượng lớn dầu hắc tín để quét lên vũ khí, tàu và các tòa nhà. Một vài thế kỷ trước những người đàn ông Hy Lạp đã bôi vecny lên thuyền của họ.
Các chất này được tạo ra từ dầu thực vật, nhựa cây dầu thông, sáp ong, cánh kiến đỏ từ một số con trùng ký sinh trên cây Lacca… Trong suốt thế kỷ 18, cánh kiến đỏ được dùng để trang sức sản phẩm mà không qua chế biến. Đến giữa thế kỷ 19 gỗ và sản phẩm từ gỗ được trang sức hầu hết bằng vecny cánh kiến để trang sức cho sản phẩm mộc. Đến giữa năm 1990 trên thị trường đã suất hiện một số loại sơn và màng phủ từ cenlulose. Cùng với sự ra đời của các loại chất phủ này, các phương pháp trang sức cơ giới cũng được nghiên cứu.
Đầu những năm 50 đầu thế kỷ 20, một số loại chất phủ đã được nghiên cứu cà cho sản xuất như: epoxy, sơn gốc urea, sơn gốc melmine, sơn polyester. Cùng với loài màng phủ, một loạt các phương pháp trang sức cũng được ra đời. Từ đó đến nay công nghệ trang sức bề mặt trên thế giới đã rất phát triển [1]. Một số nghiên cứu về ván mỏng dán phủ mặt: Bắt đầu từ thời kỳ văn nghệ Phục Hưng, thế kỷ 14, kỹ thuật dán mặt đồ mộc bằng ván mỏng đã được phát triển đến cao độ.
Tứ những đồ mộc cung đình hào hoa của phát còn lưu lại đến nay có thể cho ta biết được kỹ thuật độ mộc tinh xảo thời kỳ đó. Thế kỷ 17, vương chiều nước Anh đã nhập khẩu Satin wood từ Ấn Độ, rất được ưa chuộng, mặt tường, cánh tủ và đồ mộc đều dùng Satin wood để trang sức dán mặt, do đó mà lịch sử gọi nó là vương triều Satin wood. Công nghệ trang sức truyền thống này được lưu truyền từ thời cổ đại chính là khởi nguồn của kỹ thuật trang sức bề mặt ván nhân tạo ngày nay của Âu Mỹ. 2 Trung Quốc là một nước phát triển mạnh mẽ về sản xuất ván mỏng dán mặt.
Tiêu biểu cho công nghệ này, có hai cơ sở sản xuất đồ mộc Hoàng Hải và Yến Đài. Bên cạnh đó, hai nhà máy Quang Hòa và Bắc Kinh đã thành công ở kỹ thuật dán ván vi mỏng ướt trang sức, cung cấp sản phẩm cho nhiều nước trên thế giới. Các nhà máy đồ mộc ở Thượng Hải cũng như các địa phương khác đã bắt đầu ứng dụng kỹ thuật dán lạng vi mỏng cho bộ phận cấu kiện đồ mộc hoặc trên tấm kim loại mỏng, hay dán lên sản phẩm phù điêu ván sợi ép và ván dăm đã được xem là vật liệu kiến trúc dùng để trang sức nội thất. Các công trình nghiên cứu về ván lạng kỹ thuật: Vào những năm 70, Cộng Hòa Liên Bang Đức đã chuyền giao cộng nghệ và đưa thiết bị sản xuất ván lạng kỹ thuật cho Trung Quốc trờ thành một nước phát triển mạnh về lĩnh vực trang sức bề mặt sản phẩm ván nhân tạo.
Đến những năm đầu thế kỷ XXI, trên thế giới công nghệ sản xuất ván lạng kỹ thuật đã được đưa vào ứng dụng rộng rãi. Các nhà sản xuất đã và đang ứng dụng hiểu quả công nghệ này, như:Alpiligum (Italia), Anqing Hengtong Wood Co.Ltd (Trung Quốc), Linyi Kaiyuan Wood industry Co.Ltd; Guangzhou Weitian Timber Manufaturing Co.Ltd; Mac Douglas Wood Flooring ( Suzhou) Co.Ltd; Foshan shunde Lulin Wood Products Co.Các sản phẩm sản xuất ra đã được các nhà sản xuất ván sàn, vật liệu trang trí nội thất như: Shanghai YELS Artificial Plank Limmited Company Shanghai King Yird Intl.Ltd; Changzhou Shudi Wood Co.Ltd; Hangzhou Hodin Decoration materials Co.Ltd; Jiashan Longsen lumbering Co.Ltd; Foshan Nanhai Jingcheng Woodwook Co.Ltd; Hangzhou Mitsein Wood Co.sự dụng và đánh giá cao về độ bền cũng như hiệu quả thẩm mỹ đạt được [2]. Một số nghiên cứa về ván mỏng nhuộm màu: Vào những năm 60 của thế kỷ XIX, Nhật Bản cũng bắt đầu tiến hành nghiên cứa và ứng dụng công nghệ này. Cho đến nay, trên thế giới, công nghệ nhuộm màu ván mỏng không còn là mới mẻ, nó đã nhanh chóng lan rộng tới các nước; Đức, Mỹ, Anh, Pháp, Trung Quốc, Indonesia, Philippin.
3 Grelier et al, (1997), Hon (1995), Kai et al.(1985) đã nghiên cứu về nhuộm màu gỗ, nhuộm màu ván mỏng,ổn định màu gỗ bằng hóa chất Trong những năm gần đây, ở Trung Quốc một số tác giả đã đi sâu vào nghiên cứu lĩnh vực nhuộm màu cho gỗ bằng hóa chất, như; Trần Quế Hoa (2000) đã thí nghiệm công nghệ nhuộm màu ván mỏng gỗ Dương. Tạp chí Khai phá khoa học kỹ thuật Lâm nghiệp; Trần Ngọc Hòa, Lục Nhân Thư, Lý Tông Nhiên (2000) đã nghiên cứu ảnh hưởng của tỷ lệ nhuộm màu thêm vào trong nhuộm màu ván mỏng gỗ Bào Đồng [3]. Một số nghiên cứu về dán phủ giấy trang sức Melamin Formaldehyde Năm 1984, ván mỏng trang sức Melamin -Formaldehyde ra đời và đã được phát triển rất nhanh chóng cho đến ngày nay. Và cuối những năm 60, phương pháp dán mặt bằng giấy tẩm Melamin - Formaldehyde chu kỳ ngắn phát triển, nó đẩy nhanh cao trào sản xuất các loại ván nhân tạo trang sức này, đặc biệt là ở Châu Âu nó đã trờ thành trào lưu độc tôn.
Kỹ thuật chế bản được ứng dụng in hoa văn vân thớ gỗ, làm cho vân thớ được in ra có cảm giác chân thực và tính không gian nổi bật, từ đó mà thúc đẩy sự phát triển in trực tiếp và in giấy vân hoa dán mặt ván nhân tạo. Trong những năm 1972 đến nay, tình hình trang sức bề mặt ván nhân tạo bằng một số loại ván trang trí của một số quốc gia trên thế giới vẫn phát triển mạnh [4]. Trong nước Ở Việt Nam hiện nay, công nghệ trang sức đồ mộc đang trên đà phát triển, bên cạnh công nghệ trang sức hiện đại thì công nghệ trang sức truyền thống đang được phục hồi. Công nghệ trang sức bề mặt là tạo ra một lớp phủ trên bề mặt gỗ vừa để bảo vệ bề mặt gỗ vừa tăng tính thẩm mỹ, còn có tác dụng đặc biệt dung để ngụy trang.
Công nghệ trang sức bề mặt có ảnh hưởng rất quan trọng đến sản phẩm mộc. Ngày từ xa xưa người ta thường trang sức các sản phẩm mộc bằng phương pháp gia công bề mặt các sản phẩm dưới hình thức chạm khắc, khảm trai. Các nghề cổ truyền được được du nhập vào nước ta từ từ thế kỷ 15, từ 4 đó đến nay lúc thịnh lúc suy nhưng vẫn tồn tại và phát triển cho đến ngày nay. Ở Việt Nam cũng từ nhưng năm cuối thế kỷ 19, người ta đã dùng vecny để trang sức sản phẩm mộc vẫn được sự dụng rộng rãi và được thị trường đón nhận.
Hiện nay Việt Nam đang phát triển nhiều hình thức trang sức hiện đại, rất nhiều xí nghiệp, nhà máy cập nhật bắt kịp các công nghệ dây chuyền trang sức hiện đại, có tính năng tự đông hóa cao nhằm đáp ứng được nhu cầu về mẫu mã cũng như năng suất sản phẩm. Các sản phẩm mộc cũng được phủ lên nhiều loại chất phủ khác nhau [1]. Mỗi loại chất phủ lại có một phương pháp khác nhau. Các công trình nghiên cứu về công nghệ trang sức sản phẩm gỗ trong những năm gần đây.
[5, 6] Nguyễn Văn Diễn (2010): “Nghiên cứu công nghệ xử lý màu sắc bề mặt cho ván sàn công nghiệp”; Luận văn thạc sỹ. Nguyễn Hải Hoàn (2011): “Tìm hiểu một số qui trình trang sức đồ gỗ tại nhà máy Tiến Động”; Chuyên đề cấp bộ môn.Nguyễn Hài Hoàn đã nghiên cứu đề tài cấp cơ sở “Xây dựng cơ sở dữ liệu của một số loại chất phủ sự dụng trong trang sức đồ mộc phục vụ công tác đào tạo”. Đề tài đã xay dựng được cơ sở dữ liệu cho một loại chất phủ dạng lỏng gốc Polyuretane và các loại sơn đóng rắn bằng tia cực tím có trên thị trường hiện nay như; nhận biết sản phẩm, xuất xứ đặc tính, tính chất, hướng dẫn sự dụng, phạm vi sự dụng.Lê Ngọc Phước đã thực hiện đề tài cấp cơ sở “Nghiên cứu đề xuất các bước công nghệ tạo bề mặt trang sức đồ gỗ giả cổ”. Đề tài đã đề xuất được các bước công nghệ tạo bề mặt trang sức đồ gỗ giả cổ sự dụng vecny cánh kiến cho gỗ Mít mật và Gụ mật.
Phạm Thị Ánh Hồng đã thực hiện đề tài cấp cơ sở “Xây dựng cơ sở dữ liệu của một số loại ván trang trí sự dụng trong trang sức ván nhân tạo”. Đề tài đã xây dựng được cơ sở dữ liệu cho một số ván trang trí sự dụng dán phủ bề mặt nhân tạo ở các khía cạnh: nhận biết sản phẩm, xuất xứ, đặc tính, tính chất, hướng dẫn sự dụng, phạm vi sự dụng… 5 Năm 2015, Ths. Phạm Thị Ánh Hồng đã thực hiện chuyên đề “Tìm một số loại chất phủ gốc nước sự dụng trong sản xuất đồ gỗ”. Chuyên đề đã giới thiệu được một số loại chất phủ gốc nước sự dụng trong sản xuất đồ gỗ theo các khía cạnh: Nhận biết sản phẩm, xuất xứ, đặc tính, tính chất, hướng dẫn sự dụng, phạm vi sự dụng, điều kiện an toàn và bảo quản.
Năm 2017 sinh viên Sần Văn Sướng đã thực hiện đề tài khóa luận “ ánh giá và ề xuất giải pháp hoàn thiện quy trình công nghệ trang sức sản phẩm mộc tại Công ty cổ phần Woodland”. Đề tài đã khảo sát được thực trạng về sử dụng vật liệu trang sức, máy móc thiết bị, một số quy trình trang sức sản phẩm mộc, các phương pháp trang sức, phương pháp kiểm tra chất lượng sản phẩm tại Công ty; Đề tài đã đánh giá được thực trạng về công nghệ trang sức sản phẩm mộc tại Công ty, qua đó rút ra những nhận xét cho từng quy trình trang sức cụ thể; Đề xuất được giải pháp hoàn hiện một số quy trình công nghệ trang sức sản phẩm mộc hiện có tại Công ty nhằm nâng cao chất lượng bề mặt sản phẩm, cải thiện hiệu suất làm việc, mở rộng thị trường tiêu thụ. Nhận xét chung Hiện nay nước ta đang có chủ trương đẩy mạnh việc xuất nhập khẩu các mặt hàng công nghiệp cũng như truyền thống, do vậy vấn đề trang sức các loại hình sản phẩm để phù hợp với yêu cầu sử dụng đặt ra trước mắt các nhà sản xuất là hết sức cần thiết. Các đề tài nghiên cứu về công nghệ trang sức bề mặt gỗ như là bước tiến để áp dụng với ngoài thực tế để nâng cao chất lượng hơn.