MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt trong sản xuất nông - lâm nghiệp, là một trong những nguồn lực quan trọng cho chiến lược phát triển nền nông nghiệp quốc gia nói riêng cũng như chiến lược phát triển nền kinh tế nói chung. Do phát triển kinh tế - xã hội, công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đô thị hóa và nhu cầu của các chủ sử dụng đất dẫn đến sự biến động về đất đai và tài sản gắn liền với đất cùng nhiều biến động đa dạng khác dưới nhiều hình thức khác nhau cần có sự quản lý chặt chẽ của Nhà nước. Như chúng ta đã biết đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (sau đây gọi tắt là giấy chứng nhận) là một trong những nội dung quản lý nhà nước về đất đai.
Trong đó có nội dung cấp đổi, cấp lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do biến động về đất đai. Đây là một thủ tục hành chính nhằm cập nhật, chỉnh lý hệ thống hồ sơ địa chính đảm bảo tính thống nhất về hồ sơ pháp lý và hiện trạng sử dụng đất, là cơ sở để Nhà nước quản lý, nắm chặt toàn bộ diện tích đất đai và người sử dụng, quản lý đất theo pháp luật. Thông qua việc đăng ký, cấp GCNQSDĐ giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất cũng như đảm bảo các nghĩa vụ của người sử dụng đất với Nhà nước về đất đai. Theo quy định tại Điều 4 Luật Đất đai năm 2013 quy định: “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý.
Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho người sử dụng đất theo quy định của Luật này". Người sử dụng đất được thực hiện các quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất khi có giấy chứng nhận. Chính vì vậy, nhu cầu được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, trong đó có nhu cầu cấp bổ sung quyền sở hữu nhà ở, cấp đổi do đo đạc lại thửa đất do có biến động về hình thể thửa LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 đất, diện tích thửa đất; cấp lại do mất giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho thửa đất mình đang sử dụng là nhu cầu tất yếu của người sử dụng đất. Huyện Lạc Sơn, là một huyện trung du miền núi của tỉnh Hòa Bình, hệ thống hồ sơ địa chính chưa được hoàn thiện về hồ sơ đăng ký cấp Giấy chứng nhận so với bản đồ địa chính.
Các Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do người dân đang sử dụng là Giấy chứng nhận được cấp theo hệ thống bản đồ 299 đã cũ và tự kê khai theo Chỉ thị số 18/CT-TTg về tăng cường cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Do đó, giữa Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất so với hiện trạng sử dụng đất chưa thống nhất về diện tích, loại đất… đồng thời do nhu cầu người dân cần chứng nhận bổ sung thêm quyền sở hữu nhà ở để nâng cao giá trị của bất động sản trong việc thực hiện các quyền như thế chấp trong những năm gần đây có xu hướng tăng cao. Trong những năm gần đây, địa bàn huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình là một địa bàn có quá trình đô thị hóa, phát triển kinh tế xã hội, dịch vụ thương mại phát triển nhanh. Từ đó dẫn đến các vấn đề chuyển dịch đất đai trên địa bàn rất phức tạp và đa dạng.
Năm 2013, Ủy ban nhân dân tỉnh Hòa Bình ban hành Chỉ thị số 05/2013/CT-UBND về tăng cường công tác đăng ký, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhằm đảm bảo quyền lợi cho người sử dụng đất. Tuy nhiên, tại địa bàn huyện Lạc Sơn hệ thống hồ sơ địa chính đã cũ, không còn phù hợp với hiện trạng sử dụng đất. Khi người sử dụng đất thực hiện các quyền của mình đã gặp khó khăn trong quá trình thực hiện quyền như: hiện trạng sử dụng không phù hợp theo Giấy chứng nhận đã cấp, phải thực hiện cấp đổi lại Giấy chứng nhận trước khi thực hiện quyền. Xuất phát từ thực tế trên tôi đã lựa chọn đề tài: “Đánh giá tình hình cấp đổi, cấp lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất tại huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình”.
Mục tiêu nghiên cứu 2. Mục tiêu chung Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng công tác cấp giấy chứng nhận quyền LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 sử dụng đất quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất trên địa bàn huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình và đề xuất giải pháp phù hợp nhằm hoàn thiện công tác này đến năm 2025. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá tình hình cấp đổi, cấp lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất trên địa bàn huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2017 - 2019. - Phân tích hiệu quả hoạt động đăng ký cấp đổi, cấp lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất trên địa bàn huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2017 - 2019.
- Đề xuất các giải pháp nhằm thực hiện tốt việc cấp đổi, cấp lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sau khi đo đạc; thực hiện quyền của người sử dụng đất trên địa bàn huyện. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3. Đối tượng nghiên cứu Công tác cấp đổi, cấp lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất trên địa bàn huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi không gian: huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình.
- Phạm vi thời gian: giai đoạn 2017 - 2019. - Phạm vi về nội dung: cấp đổi, cấp lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn 4. Ý nghĩa khoa học Kết quả nghiên cứu góp phần hoàn thiện cơ sở khoa học cho công tác kê khai đăng ký đất đai, nâng cao hiệu quả công tác cấp đổi, cấp lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất cho các hộ gia đình cá nhân nói riêng và cải cách thủ tục hành chính nói chung.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ý nghĩa thực tiễn Trên cơ sở phân tích những mặt được, mặt chưa được, những tồn tại và hạn chế của công tác đăng ký, cấp Giấy chứng nhận từ đó đẩy nhanh tiến độ giải quyết hồ sơ, thủ tục hành chính đúng hẹn, phục vụ tốt cho người dân và nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về đất đai. Góp phần giải quyết các khó khăn, vướng mắc trong công tác đăng ký biến động (cấp đổi, cấp lại) giấy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đề xuất các giải pháp hợp lý nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện công tác cấp đổi, cấp lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất cho các hộ gia đình cá nhân.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Phần 1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Khái niệm về GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất Theo khoản 16, điều 3, Luật Đất đai 2013 quy định “ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất đai là chứng thư pháp lý để Nhà nước xác nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất hợp pháp của người có quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và quyền sở hữu tài sản khác gắn liền với đất”. Cấp đổi, cấp lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là việc thực hiện thủ tục sau khi thửa đất đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Nhằm đảm bảo các thông tin trên Giấy chứng nhận đồng nhất với thực tế về mặt thửa đất (cạnh thửa đất, diện tích, loại đất) và cả về mặt thông tin của người sử dụng đất.
Vai trò của công tác cấp GCNQSDĐ a. Đối với người sử dụng: - GCNQSDĐ là giấy tờ thể hiện mối quan hệ hợp pháp giữa Nhà nước và người sử dụng đất. - GCNQSDĐ là điều kiện để đất đai tham gia vào thị trường bất động sản. - GCNQSDĐ là cơ sở để người sử dụng đất thực hiện các nghĩa vụ đối với Nhà nước đặc biệt là nghĩa vụ tài chính như: nộp lệ phí trước bạ, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, thuế thu nhập cá nhân.
người sử dung đất phải sử dụng đất đúng mục đích, diện tích. đã ghi trong GCNQSDĐ. - GCNQSDĐ là điều kiện để người sử dụng đất được bảo hộ các quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong quá trình sử dụng đất. Đối với nhà nước: - GCNQSDĐ do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp cho người sử dụng đất nhằm mục đích bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 - GCNQSDĐ là chứng thư pháp lý xác định quyền sử dụng đất đai hợp pháp của người sử dụng đất. Thông qua công tác cấp GCNQSDĐ Nhà nước xác lập mối quan hệ hợp pháp giữa người sử dụng đất với Nhà nước với tư cách đại diện chủ sở hữu đất đai, giúp Nhà nước nắm chắc và quản lý chặt chẽ đất đai. Từ đó, Nhà nước sẽ thực hiện việc phân phối lại đất theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Nhà nước thực hiện quyền chuyển giao, quyền sử dụng từ các chủ thể khác nhau.
Vì vậy, cấp GCNQSDĐ là một trong những nội dung quan trọng trong công tác quản lý Nhà nước về đất đai. Bộ máy quản lý Nhà nước về đất đai Theo quy định tại điều 24, điều 25 Luật Đất đai 2013, bộ máy quản lý Nhà nước về đất đai được quy định cụ thể như sau: + Hệ thống tổ chức cơ quan quản lý đất đai được tổ chức thống nhất từ trung ương đến địa phương. + Cơ quan quản lý nhà nước về đất đai ở trung ương là Bộ Tài nguyên và Môi trường.