MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Hoạt động tình nguyện là một công cụ hữu hiệu và có sức mạnh to lớn giúp giải quyết nhiều vấn đề xã hội, đóng góp cho sự phát triển của cộng đồng. Xét theo khía cạnh cá nhân, hoạt động tình nguyện giúp tăng cƣờng tính đoàn kết, sự nhƣờng nhịn và tin tƣởng lẫn nhau trong nội bộ các tình nguyện viên nói riêng và giữa các công dân trong cộng đồng xã hội nói chung. Tham gia hoạt động tình nguyện giúp các tình nguyện viên trẻ phát triển về cả năng lực, kiến thức cũng nhƣ nhân cách cho bản thân để lấy đó làm nền tảng trở thành những công dân tiên tiến và có ích.
Mặt khác, lợi ích to lớn mà hoạt động tình nguyện mang lại cho cộng đồng là điều không thể phủ nhận. Những ngƣời tham gia các hoạt động tình nguyện đa phần có tấm lòng rộng mở, quan tâm tới lợi ích của số đông, đồng thời lại là những ngƣời năng động và nhiệt huyết. Đặc biệt là trong thời đại hiện nay, khi cả thế giới đang hƣớng tới các mục tiêu phát triển bền vững trên toàn cầu, sự tham gia đóng góp, đồng tâm hợp lực của tất cả các công dân quốc tế là rất quan trọng; hoạt động tình nguyện là một cách thức giúp các cá nhân hiện thực sự tham gia vào tiến trình phát triển chung này. Tại Việt Nam, nhiều tổ chức tình nguyện ra đời vào khoảng những năm 70 với sự tham gia của hàng trăm nghìn thanh niên đã đem lại lợi ích kinh tế và xã hội to lớn [8].
Từ đó tới nay, hoạt động tình nguyện tại Việt Nam vẫn tiếp tục phát triển và phát huy sức mạnh thần kỳ của nó, đặc biệt là các hoạt động tình nguyện đƣợc tổ chức và thực hiện bởi giới học sinh, sinh viên trên toàn quốc. Các hoạt động tình nguyện ở Việt Nam hết sức đa dạng và phong phú về cả đối tƣợng lẫn hình thức. Việt Nam đang ở thời kỳ “cơ cấu dân số vàng”, trong đó thanh niên chiếm tỷ lệ lớn nhất trọng lịch sử phát triển nhân khẩu của đất nƣớc. Thanh niên Việt Nam là lực lƣợng xã hội to lớn, là nguồn nhân lực quan trọng, vì vậy thanh niên đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội và phát huy tiềm lực của đất nƣớc [3].
Vì vậy việc khuyến khích phát triển tinh thần và hoạt động tình nguyện của thanh niên sẽ góp phần phát triển bền vững tại Việt Nam. 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Thực tế cho thấy hoạt động tình nguyện tại Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển đất nƣớc nhƣng vẫn chƣa thực sự trở thành một phong trào lớn mạnh và hiệu quả. Nhiều nhóm tình nguyện vẫn còn hoạt động riêng lẻ, tự phát và chƣa có sự kết nối chặt chẽ giữa các bên tham gia, chƣa có khung pháp lý có hiệu lực nên khó đảm bảo đƣợc tính bền vững – là một trong những yếu tố quan trọng cho sự thành công của hoạt động tình nguyện. Hơn thế nữa, các nghiên cứu về hoạt động tình nguyện ở Việt Nam chƣa nhiều và các nghiên cứu chƣa thực sự phản ánh đƣợc bức tranh tổng thể về hiện trạng các hoạt động tình nguyện ở Việt Nam.
Việc đƣa ra những định hƣớng phù hợp và đảm bảo tính bền vững của các hoạt động này đóng vai trò quan trọng và thiết thực trong việc phát huy nguồn lực này để xây dựng phát triển xã hội. Từ những lý do nêu trên, học viên lựa chọn đề tài “Nghiên cứu đánh giá tính bền vững của hoạt động tình nguyện khởi phát trong thanh niên tại Hà Nội”. Mục tiêu nghiên cứu Phân tích thực trạng tính bền vững củahoạt động tình nguyện khởi phát của thanh niên tại Hà Nội Nhận diện các yếu tố ảnh hƣởng tới tính bền vững của hoạt động tình nguyện khởi phát của thanh niên Đề xuất các giải pháp đảm bảo tính bền vững của hoạt động tình nguyện khởi phát của thanh niên. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu là các hoạt động tình nguyện do chính các bạn thanh niên khởi phát và vận hành (các tổ chức/câu lạc bộ/nhóm/hội tình nguyện) trong khoảng thời gian 2005-2015.
Khách thể nghiên cứulà nhóm thanh niên từ độ tuổi 16 đến 25 tuổi hiện đang hoạt động tình nguyện trong các chƣơng trình nói trên tại Hà Nội. Các câu hỏi nghiên cứu Tính bền vững trong các hoạt động tình nguyện của thanh niên ảnh hƣởng bởi những yếu tố nào? 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Làm thế nào để tăng tính bền vững cho các tổ chức tình nguyệncủa thanh niên hiện nay? 5. Giả thuyết nghiên cứu Hoạt động tình nguyện song hành với hoạt động phát triển bản thân, trở thành giá trị nội tại của mỗi con ngƣời, đặc biệt là thanh niên, bởi vậy nó sẽ trở thành một nhu cầu cho nhiều ngƣời trẻ. Nếu hoạt động tình nguyện của thanh niên mang lại lợi ích phát triển bản thân cho thanh niên thì hoạt động tình nguyện ấy sẽ có tính bền vững cao hơn.
Hoạt động tình nguyện của thanh niên phụ thuộc vào năng lực và cách thức tổ chức điều hành bên trong của các thủ lĩnh cũng nhƣ các yếu tố nguồn lực bên ngoài. Nếu các thanh niên, đặc biệt là các thủ lĩnh tình nguyện có đƣợc năng lực quản lý điều hành tốt và có sự hậu thuẫn của nguồn lực bên ngoài thì hoạt động tình nguyện sẽ có tính bền vững cao hơn. 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tình nguyện Có rất nhiều khái niệm và cách diễn giải khác nhau đối với thuật ngữ “tình nguyện”.
Thông thƣờng, các khái niệm này đều chia sẻ một số điểm chung nhƣ sau (1) tôn trọng tính tự nguyện của ngƣời sẽ tham gia hoặc hành động và không mang tính ép buộc; (2) các kết quả tích cực đối với cộng đồng; (3) không vì mục đích kinh tế của cá nhân [31]. Một tổ chức tình nguyện của Anh đã đƣa ra định nghĩa sau về tình nguyện: Tình nguyện đƣợc xem là hoạt động không đƣợc chi trả thù lao, khi một ngƣời dành thời gian và công sức của họ để giúp đỡ một tổ chức phi lợi nhuận hay một cá nhân khác không thân quen [38]. Theo Từ điển Colin [18], tình nguyện là „dành thời gian và công sức của mình mang lại lợi ích cho mọi ngƣời trong cộng đồng với tinh thần trách nhiệm xã hội chứ không vì mục đích tài chính” còn Liên Hợp Quốc định nghĩa tình nguyện là một hoạt động tự nguyện vì lợi ích tốt đẹp của công chúng mà khi đó lợi ích tài chính không phải là động cơ chủ yếu” [36]. Trong luận văn này, học viên chọn sử dụng định nghĩa đƣợc nêu trong Từ điển Colin ở trên.
Các nguyên tắ c của tình nguyện Nhiều bàn luận về nguyên tắc của hoạt động tình nguyện đã đƣợc đề cập nhƣng khái niệm và 11 nguyên tắc của hoạt động tình nguyện chính thức do tổ chức Tình nguyện Úc cụ thể hoá năm 2006 có những đóng góp vô cùng quan trọng [39]. Các nguyên tắc này đƣợc xem nhƣ là có thể mô tả chính xác nhất các đặc điểm của hoạt động tình nguyện và là cơ sở thong tin quan trọng giúp cho việc định hƣớng hoạt động của các tổ chức trong việc sử dụng tình nguyện viên. Các nguyên tắc này cũng có nhiều điểm phù hợp với thực tế tại Việt Nam. Hoạt động tình nguyện mang lại lợi ích cho cộng đồng và ngƣời tình nguyện 2.
Công việc tình nguyện không đƣợc trả công bằng tiền; 3. Hoạt động tình nguyện luôn mang tính lựa chọn; 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Nghiên cứu tác động của hoạt động tình nguyện đến sự phát triển kinh tế xã hội ở Việt Nam (hướng đến MDGs) là một trong những nghiên cứu tổng thể đầu tiên về vấn đề 4.nàyHoạt ở Việtđộng Nam. tình nguyện Nghiên không cứu được phải thực hiện vớilàphương hoạt pháp độngchính bắt phân buộctíchphải làm tài liệu để nhận được đƣợc lƣơng thựchƣu hiện hay ở Hà trợ Nộicấp từ chính và Thành phủ phố Hồ Chí Minh, nơi đầu mối tập trung các nhà tài trợ, các 5.tổ Hoạt động chức tình tình tình nguyện, nguyện nguyệnlàviên; mộtvàhình thứcpháp phương hoạt động phỏng vấnmà sâu,các thảocông luận dân nhómcó thể tham gia được thực hoạt vào các hiện với độngnhàtại tài cộng trợ, tổđồng chức của hoạt họ; động tình nguyện, tổ chức tiếp nhận tình 6.nguyện Hoạtvàđộng tình nguyện viên; bảnglàhỏimột tình nguyện cấu công trúc vớicụ600đểhộcác giacá đìnhnhân tại 3 hay tỉnh Bến nhómTre,giải Huế quyết và HàxãGiang các nhu cầu hội, nhằm môi đối chứnghay trƣờng kết nhân quả phân tích tài liệu và thực nghiệm nhằm thấy rõ được đạo.sự Tình tác động của hoạtlàđộng nguyện mộttìng nguyện hoạt động đốikhông với sự phát chỉtriển đƣợckinhthực tế xã hiện hội tạiởViệt cácNam. khu vực phi Hoạt động tình nguyện vốn diễn ra trong đời sống của người dân Việt Nam từ thời lợi nhuận mà còn đƣợc thực hiện ở các công ty hay khu vực lợi nhuận xa xưa trên tinh thần “Lá lành đùm lá rách”.
Hoạt động này trở thành phong trào thì có thể 8. Hoạt động tình nguyện không thay thế cho công việc đƣợc trả lƣơng kể đến các phong trào tình nguyện ra đời trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp và Mỹ, thời 9. Ngƣời tình nguyện không thay thế những ngƣời làm công ăn lƣơng hay tạo kỳ kiến quốc. Hoạt động tình nguyện ngày càng đi vào cuộc sống trên nhiều lĩnh vực hoạt ra áp lực đe doạ sự ổn định công việc của những ngƣời này.
động khác nhau, đặc biệt, trong hơn 10 năm trở lại đây, hoạt động tình nguyện ở Việt Nam 10.có Hoạt động nhiều khởi sắc.tình nguyện Tác động tôn động của hoạt trọngtìnhquyền, nguỵên nhân phẩm tới sự phát triểnvà văn kinh tế xãhoá hội của được ngƣời khác; thể hiện thông qua sự tác động đến các MDGs. Hoạt động tình nguyện tại Việt Nam hết sức 11.đa Hoạt dạng vàđộng phongtình phú nguyện cổ suý cả về nội dung, cho và tổ chức quyền conhoạt hình thức ngƣời động.vàCác sựphát bìnhhiệnđẳng. cơ bản như sau: 1. Hoạt động tình nguyện khởi phát của thanh niên Nghiên Các cứuhình củathức hoạt động Trung ƣơngtình nguyện Đoàn [10]hiệnphân có ở Việt chiaNam: hoạt động tình nguyện tại Việt Nam thành các Phân loại loại hìnhhình nhƣthứcsau hoạt(Hình động tình nguyện hiện có ở Việt Nam 1.