MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết củ đề tài nghiên cứu Việt Nam là một quốc gia nông nghiệp và đang khẳng định vị thế của mình trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Sự thay đổi này tạo cơ hội cho nông nghiệp, nông thôn và nông dân Việt Nam gắn kết với thị trƣờng thế giới, đời sống nhân dân đƣợc cải thiện nhƣng cũng là thách thức để nông nghiệp hƣớng đến sự phát triển bền vững. Để hƣớng tới mục tiêu nâng cao chất lƣợng cuộc sống cho ngƣời dân khu vực nông thôn, từng bƣớc xóa dần khoảng cách, mức sống giữa khu vực nông thôn và thành thị, hình thành các điểm dân cƣ văn minh, tiến bộ, phù hợp với định hƣớng phát triển kinh tế - xã hội của cả nƣớc đến năm 2020 cần phải có nhiều chính sách đột phá và đồng bộ nhằm giải quyết toàn diện các vấn đề kinh tế - xã hội, văn hóa nông thôn.
Vì vậy, Đảng ta đã ban hành Nghị quyết về Xây dựng Nông thôn mới nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế thế giới, thay đổi diện mạo nông thôn, đời sống ngƣời dân đƣợc nâng cao và là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc. Để cụ thể hóa việc thực hiện Nghị quyết, Thủ tƣớng Chính phủ đã ban hành “ Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới” và “Chƣơng trình mục t êu quốc g a xây dựng nông thôn mớ g a đoạn 2010 - 2020” nhằm thống nhất chỉ đạo việc xây dựng nông thôn mới trên cả nƣớc. Thời gian qua TP. Hà Nội đã ban hành, triển khai các nghị quyết, chƣơng trình về phát triển nông nghiệp, xây dựng NTM, nâng cao đời sống nông dân đồng bộ trên toàn hệ thống chính trị từ thành phố đến cơ sở, đƣợc nhân dân tham gia hƣởng ứng tích cực, làm cho diện mạo nông thôn có nhiều khởi sắc, nâng cao chất lƣợng môi trƣờng sống khu vực nông thôn.
Cùng với đó,TP.Hà Nội, huyện Ba Vì nói chung, xã Cẩm Lĩnh nói riêng đang chung tay xây dựng nông thôn mới, cuộc sống của nhân dân ngày càng đƣợc nâng cao. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện 19 tiêu chí trong Bộ tiêu chí thì tiêu chí số 17 về môi trƣờng và an toàn vệ sinh thực 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phẩm (gọi tắt là tiêu chí môi trƣờng) là tiêu chí gặp nhiều khó khăn, vƣớng mắc khi thực hiện nhất. Để góp phần th c đẩy nhanh quá trình xây dựng nông thôn mới của xã Cẩm Lĩnh nói chung và hoàn thành tiêu chí số 17 nói riêng, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “ Đánh giá tình hình thực hiện tiêu chí môi trường giai đoạn 2015 - 2017 và đề xuất giải pháp hoàn thành tiêu chí môi trường trong xây dựng Nông thôn mới tại xã Cẩm Lĩnh, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội”. Mục tiêu Trên cơ sở đánh giá tình hình thực hiện tiêu chí môi trƣờng trong xây dựng Nông thôn mới giai đoạn 2015 - 2017 trên địa bàn xã Cẩm Lĩnh, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội để từ đó tìm ra nguyên nhân, những thuận lợi, khó khăn và đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thành tiêu chí môi trƣờng trong xây dựng nông thôn mới đến năm 2020 của xã.
Ý n ĩ * Ý nghĩa lý luận: - Là cơ sở để thực hiện kế hoạch về đích Chƣơng trình Nông thôn mới năm 2020. - R t ra kinh nghiệm thực tế để vận dụng lên phƣơng án cụ thể, chi tiết cho các nội dung chƣa hoàn thành của các tiêu chí chƣa đạt để tổ chức, triển khai thực hiện trong giai đoạn tiếp theo. - Nâng cao kiến thức chuyên môn, kỹ năng quản lý trong thực tiễn. * Ý nghĩa thực tiễn - Góp phần nâng cao nhận thức bảo vệ môi trƣờng của ngƣời dân địa phƣơng.
- Là căn cứ để chính quyền xã điều chỉnh Đề án xây dựng NTM phù hợp với thực tiễn địa phƣơng. - Phát huy tinh thần cùng chung tay với Đảng, Nhà nƣớc, chính quyền địa phƣơng thực hiện về đích Nông thôn mới đ ng theo kế hoạch đề ra. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.
C ƣơn trìn mục tiêu quốc gia về xây dựng Nông thôn mới 1. K ái niệm n n t n mới, xâ dựn n n t n mới * Khái niệm nông thôn mới Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn là một nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của quá trình CNH, HĐH đất nƣớc và xây dựng NTM là nội dung then chốt để đƣa đất nƣớc phát triển và hội nhập quốc tế sâu rộng. Theo Nghị quyết số 26/NQ - TƢxác định: “Nông thôn mới là khu vực nông thôn có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiện đại, phát triển toàn diện, bền vững, đúng quy hoạch; cơ cấu kinh tế và các tổ chức sản xuất hợp lý; gắn kết giữa nông nghiệp với phát triển công nghiệp, dịch vụ và đô thị; nông dân được đào tạo, tiếp thu các tiến bộ kỹ thuật tiên tiến, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới; nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc, môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất, văn hoá, tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao; theo định hướng xã hội chủ nghĩa”.[1] Nhƣ vậy, Nông thôn mới = Nông dân mới + Nền nông nghiệp mới Từ đó ta thấy rằng, nếu chỉ xây dựng ngƣời nông dân mới hoặc nền nông nghiệp mới là cần nhƣng chƣa đủ. Vì nó chỉ là một phần của việc đi xây dựng nông thôn.
Do đó ch ng ta đi xây dựng NTM sẽ rộng và bao quát đầy đủ cả nông nghiệp và nông dân mới. * Xây dựng nông thôn mới Theo Nghị quyết số 24/NQ - CP tóm lƣợc: “Xây dựng NTM là xây dựng, tổ chức cuộc sống của dân cư nông thôn theo hướng văn minh, hiện đại, giữ gìn bản sắc văn hoá và môi trường sinh thái gắn với phát triển đô thị, thị trấn, thị tứ, phát triển toàn diện xã hội nông thôn, kết hợp đầy đủ các khía cạnh từ kinh tế, sản xuất tới phát triển văn hóa, giáo dục, môi trường, kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội và hệ thống chính trị”.[13] 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Xây dựng nông thôn mới là sự nghiệp cách mạng của toàn Đảng, toàn dân, và của cả hệ thống chính trị. Nông thôn mới không chỉ là vấn đề kinh tế - xã hội mà còn là vấn đề kinh tế - chính trị tổng hợp. Xây dựng nông thôn mới gi p cho nông dân có niềm tin, trở nên tích cực, chăm chỉ, đoàn kết gi p đ nhau xây dựng nông thôn phát triển giàu đẹp, dân chủ, văn minh.
Tóm lƣợ về n n n iệp, n n dân, n n t n và xâ dựn n n t n mới * Khái niệm nông nghiệp, nông thôn, nông dân Đảng, Chính phủ ta đã xác định nông nghiệp, nông thôn, nông dân có vị trí chiến lƣợc trong sự nghiệp CNH, HĐH, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, là cơ sở và lực lƣợng quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội bền vững, giữ vững ổn định chính trị, đảm bảo an ninh, quốc phòng, giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và bảo vệ môi trƣờng sinh thái của đất nƣớc. Hiện nay, có rất nhiều định nghĩa và nhiều quan điểm khác nhau về nông nghiệp, nông thôn và nông dân. Vì vậy, các khái niệm đƣợc đƣa ra ở đây chỉ mang tính chất tƣơng đối, nó thay đổi theo thời gian và qua các giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội khác nhau của đất nƣớc. Thông thƣờng thì nông nghiệp đƣợc định nghĩa đó là ngành sản xuất vật chất sử dụng đất đai và sinh vật làm ra sản phẩm nông nghiệp cung cấp cho con ngƣời và tạo ra của cải cho xã hội.
Nông thôn Việt Nam là danh từ để chỉ những vùng đất trên lãnh thổ Việt Nam, mà ở đó, ngƣời dân sinh sống chủ yếu bằng nông nghiệp. Chính vì thế cuộc sống và tổ chức nông thôn ảnh hƣởng rất mạnh mẽ đến toàn xã hội. Đối với khái niệm nông thôn thì đƣợc thống nhất với quy định tại Thông tƣ số 54/2009/TT-BNNPTNT ngày 21-8-2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cụ thể: "Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là ủy ban nhân dân xã"[3]. Hay nói cách khác Nông thôn là nơi ở, nơi cƣ tr của mọi tầng lớp nhân dân, 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trong đó chủ yếu là nông dân.
Nông thôn là nơi nền sản xuất chủ yếu dựa vào nông nghiệp. Nông dân là những ngƣời dân lao động cƣ tr ở nông thôn, tham gia các hoạt động nông nghiệp, sống chủ yếu bằng ruộng vƣờn sau đó đến ngành nghề khác và tƣ liệu chính là đất đai. * Nông thôn mới - Đặc trưng của nông thôn mới thời kỳ CNH –HĐH, giai đoạn 2010-2020 bao gồm: - Kinh tế phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của cƣ dân nông thôn đƣợc nâng cao. - Nông thôn phát triển theo quy hoạch, có kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội hiện đại, môi trƣờng sinh thái đƣợc bảo vệ.
- Dân trí đƣợc nâng cao, bản sắc văn hóa dân tộc đƣợc giữ gìn và phát huy. - An ninh tốt, quản lý dân chủ. - Chất lƣợng hệ thống chính trị đƣợc nâng cao.[4] - Sự cần thiết phải xây dựng nông thôn mới Để hƣớng tới mục tiêu CNH - HĐH đất nƣớc, trở thành quốc gia phát triển giảm thiểu khoảng cách giàu - nghèo. Nhà nƣớc cần phát triển nông nghiệp, nông thôn và có những thay đổi rõ rệt.
Thực hiện đƣờng lối mới của Đảng, Nhà nƣớc, nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong đó ch trọng phát triển kinh tế trang trại, lƣơng thực, thực phẩm, hàng tiêu dùng, đẩy mạnh CNH - HĐH nông thôn, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cƣ, thực hiện quy chế dân chủ, đƣa nền nông nghiệp tự t c sang nền công nghiệp hàng hóa. Ở từng giai đoạn khác nhau, xây dựng và phát triển nông nghiệp nông thôn khác nhau sao cho phù hợp với nhu cầu con ngƣời. Xây dựng NTM là một nhu cầu tất yếu đáp ứng các nhu cầu của con ngƣời. Vì vậy, công tác xây dựng nông thôn mới phải dựa trên yêu cầu “sản xuất phát triển, đời sống ấm no, làng xã văn minh, diện mạo sạch đẹp, quản lý dân chủ”.