MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các công trình kinh tế, an ninh, quốc phòng. Nhưng đất đai là tài nguyên không thể tái tạo được, nó cố định về vị trí và có giới hạn về không gian. Hiến pháp nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 quy định “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước thống nhất quản lý theo quy hoạch và pháp luật, đảm bảo sử dụng đúng mục đích và có hiệu quả”.
Luật đất đai năm 1993, Luật đất đai sửa đổi năm 1998, năm 2001 và Luật đất đai năm 2003 đã quy định rõ vớ 13 nội dung quản lý nhà nước về đất đai. Hiện nay, kinh tế nước ta đang phát triển mạnh mẽ theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước nên công tác trong quản lý và sử dụng đất có ý nghĩa đặc biệt quan trọng giúp các cấp, các ngành sắp xếp, bố trí, sử dụng đất hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả. Với sự phát triển của khoa học kỹ thuật người ta rất chú ý tới sự phát triển của khoa học đến tác động của môi trường trong quá trình hoạt động, sản xuất của con người. Trong đó sử dụng và khai thác đất đai hợp lý là yếu tố không thể không quan tâm.
Ngoài những tác động ảnh hưởng của tự nhiên: đất, nước, khí hậu thì vai trò của con người tác động cũng rất lớn; lụt úng do phá rừng, canh tác bất hợp lý, khai thác bừa bãi. Như vậy đất đai phải có nhà quản lý. Tuy nhiên do sự thiếu hiểu biết của một bộ phận tầng lớp dân cư họ chỉ quan tâm đến lợi ích trước mắt, đồng thời việc đầu tư bồi bổ đất còn rất hạn chế làm cho đất đai ngày càng xấu đi. Do vậy hiệu quả sử dụng đất không cao, gây lãng phí đất.
Mặt khác quá trình tổ chức thực hiện Quản lý nhà nước về đất đai còn nhiều hạn chế, bất cập nảy sinh nhiều vấn đề. Tình trạng chuyển mục đích sử dụng đất đai sự kiểm soát của pháp luật, nhất là tình trạng mua bán đất nông nghiệp. Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay khi đất nước đang chuyển mình đổi mới nền kinh tế thực hiện theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước làm cho kinh tế - xã hội phát triển mạnh, cùng với sự bùng nổ dân số đã làm cho sự phát triển kinh tế 2 ngày càng tăng. Quyền sử dụng đất trở thành đối tượng mua, bán, chuyển nhượng, cầm cố, thuê mượn.
Thị trường đất đai trở nên sôi động và khó kiểm soát. Đất đai thực sự trở thành nguồn vốn và động lực phát triển kinh tế để nguồn tài nguyên quốc gia được sử dụng một cách hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả và đáp ứng nhu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước đạt mục tiêu đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp thì yêu cầu cấp bách cần tăng cường công tác quản lý Nhà nước về đất đai. Bên cạnh thực trạng về sử dụng đất của nước ta là sử dụng và cải tạo đất còn hạn chế, nhiều người chỉ quan tâm đến lợi ích trước mắt mà không nghĩ đến sự suy giảm chất lượng của nguồn tài nguyên không tái tạo này. Thêm vào đó là công tác quản lý nhà nước về đất đai còn lỏng lẻo, quá trình tổ chức thực hiện còn hạn chế dẫn tới các hiện tượng vi phạm khi sử dụng đất: lấn chiếm, tranh chấp, tự ý chuyển mục đích sử dụng đất.
Như vậy cần xác định những tồn tại để đề ra biện pháp khắc phục sao cho quản lý và sử dụng đất đai hợp lý, tiết kiệm và bền vững là việc làm hết sức cần thiết. Góp phần quan trọng vào việc nắm chắc quỹ đất của từng địa phương nói riêng và đất nước nói chung để công tác quản lý Nhà nước về đất đai ngày một tốt hơn. Xuất phát từ những vấn đề trên được sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, Ban chủ nhiệm Khoa Quản lý Tài nguyên, với sự hướng dẫn của Thầy giáo - TS Nguyễn Đức Nhuận em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá thực trạng công tác quản lý Nhà nước về đất đai của phường Sông Cầu, thị xã Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2010 - 2013” 1. Mục đích, yêu cầu 1.
Mục đích của đề tài - Tìm hiểu tình hình quản lý và sử dụng đất đai giai đoạn 2010 - 2013 của phường Sông Cầu theo 13 nội dung quản lý Nhà nước về đất đai. - Đánh giá những thành tựu và hạn chế trong công tác quản lý và sử dụng đất đai của phường Sông Cầu giai đoạn 2010-2013 - Tìm ra những nguyên nhân và đề ra một số giải pháp để thực hiện tốt công tác quản lý nhà nước về đất đai trong thời gian tiếp theo. Mục tiêu của đề tài - Đánh giá tình hình quản lý Nhà nước về đất đai tại phường Sông Cầu theo 13 nội dung của Luật Đất đai. - Phân tích được những thuận lợi và khó khăn trong quá trình quản lý đất đai.
Yêu cầu - Nắm vững 13 nội dung quản lý Nhà nước về đất đai, các văn bản, nghị định về đất đai. - Các số liệu thực, khách quan. - Những đề xuất phải có tính khả thi, phù hợp với thực tế của địa phương - Thu thập tài liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của địa phương 1. Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa học tập: Củng cố kiến thức đã học và bước đầu làm quen với công tác quản lý Nhà nước về đất đai ngoài thực tế.
- Ý nghĩa thực tiễn: Đề tài nghiên cứu tình hình quản lý Nhà nước về đất đai của phường Sông Cầu, từ đó đưa ra những giải pháp giúp cho công tác quản lý nhà nước về đất đai được tốt hơn. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2. Những hiểu biết chung về công tác quản lý nhà nước về đất đai Quản lý nhà nước về đất đai là quá trình nghiên cứu toàn bộ những đặc trưng cơ bản của đất đai nhằm nắm chắc về số lượng, chất lượng từng loại đất ở từng vùng, từng địa phương theo đơn vị hành chính của mỗi cấp.
Để thống nhất về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất khai thác có hiệu quả nguồn tài nguyên đất đai trong cả nước từ Trung ương đến cơ sở thành một hệ thống quản lý đồng bộ, thống nhất, tránh tình trạng phân tán đất, sử dụng đất không đúng mục đích, bỏ hoang hóa gây lãng phí. * Mục đích của quản lý nhà nước về đất đai: - Bảo vệ quyền sở hữu nhà nước đối với đất đai, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất. - Đảm bảo sử dụng hợp lý quỹ đất đai của Nhà nước. - Tăng cường hiệu quả sử dụng đất.
- Bảo vệ cải tạo đất, bảo vệ môi trường. * Nguyên tắc quản lý nhà nước về đất đai: - Đảm bảo sự quản lý tập chung và thống nhất của Nhà nước. - Đảm bảo sự kết hợp hài hòa giữa quyền sở hưu đất đai, giữa lợi ích của Nhà nước với lợi ích của người dân. - Tiết kiệm và hiệu quả.
* Phương pháp quản lý Nhà nước về đất đai; Các phương pháp quản lý nhà nước về đất đai nói chung và các phương pháp quản lý nhà nước về đất đai nói riêng có vai trò quan trọng trong hệ thống quản lý. Các phương pháp quản lý về đất đai là tổng thể các cách thức tác động có chủ đích của Nhà nước lên hệ thống đất đai và chủ sử dụng đất nhằm đạt được những mục tiêu đã đề ra trong những điều kiện cụ thể về không gian và thời gian nhất định. Có thể chia thảnh hai nhóm sau: - Các phương pháp thu thập thông tin về đất đai: Phương pháp thống kê, phương pháp toán học, phương pháp điều tra xã hội học. 5 - Các phương pháp tác động đến con người trong quá trình quản lý đất đai: Phương pháp hành chính, phương pháp kinh tế, phương pháp tuyên truyền, giáo dục.
* Công cụ quản lý Nhà nước về đất đai: - Công cụ pháp luật: Pháp luật là công cụ không thể thiếu được của một Nhà nước, Nhà nước dùng pháp luật để tác động vào ý chí của con người để điều chỉnh hành vi của con người. - Công cụ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đai; Trong công tác quản lý Nhà nước về đất đai, công cụ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là một nội dung không thể thiếu trong công tác quản lý nhà nước về đất đai. Vì vậy Luật Đất đai 2003 quy định “Nhà nước quản lý đất đai theo quy hoạch, kế hoạch”. Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là một nội dung quan trọng trong việc quản lý và sử dụng đất, nó đảm bảo cho sự chỉ đạo, lãnh đạo một cách thống nhất trong quản lý nhà nước về đất đai.
Thông qua quy hoạch, kế hoạch đã được phê duyệt và sử dụng các loại đất được bố trí sắp xếp một cách hợp lý. Nhà nước kiểm soát mọi diễn biến về tình hình đất đai. Từ đó, ngăn chặn được việc sử dụng đất sai mục đích, lãng phi. Đồng thời, thông qua quy hoạch, kế hoạch buộc các đối tượng sử dụng đất chỉ được phép sử dụng trong phạm vi ranh giới của mình.
Quy hoạch đất đai được lập theo lãnh thổ và theo các ngành. - Công cụ tài chính; Tài chính là tổng hợp các mối quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các nguồn lực tài chính của các chủ thể kinh tế. Cơ sở pháp lý đối với công tác quản lý nhà nước về đất đai ở nước ta. Công tác quản lý Nhà nước về đất đai phải dựa vào các văn bản quy phạm pháp luật cuả nhà nước.