MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Rau là một món ăn không thể thiếu trong mỗi bữa ăn hàng ngày của chúng ta. Rau cung cấp cho cơ thể những chất quan trọng như protein, lipit, chất xơ, vitamin, muối khoáng, acid hữu cơ, chất thơm. Các loại vitamin có trong rau như vitamin A, B1, B2, C, E….
chúng có tác dụng quan trọng trong quá trình phát triển của cơ thể, nếu thiếu vitamin thì sẽ gây ra nhiều loại bệnh cho con người. Chất khoáng trong rau chủ yếu là canxi, photpho, kali, sắt… là những chất cần thiết cấu tạo máu và xương. Bên cạnh đó, cải thảo cũng là một trong những loại rau cung cấp nhiều chất dinh dưỡng cho cơ thể con người. Cải thảo còn được gọi là cải bao, cải cuốn là loại thực vật thuộc họ Cải ăn có nguồn gốc từ Trung Quốc, được sử dụng rộng rãi trong các món ăn ở Đông Nam Á.
Loại thực vật này trồng nhiều ở Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Việt Nam… nhưng cũng có thể bắt gặp ở Bắc Mỹ, Châu Âu, Úc. Hiện nay ở Việt Nam chúng ta, vấn đề về an toàn vệ sinh thực phẩm là vấn đề nan giải trong sản xuất rau hiện nay, quy trình sản xuất rau an toàn đã và đang được ban hành, song việc tổ chức sản xuất và kiểm tra giám sát thực hiện quy trình còn kém, kết hợp với trình độ dân trí và tính tự giác thấp của người sản xuất đã cho ra các sản phẩm không an toàn, ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng, giảm sức cạnh tranh của nông sản. Những khó khăn mà Việt Nam chúng ta đang gặp phải hiện nay đã được một số nước có nền nông nghiệp phát triển trên thế giới giải đáp. Đó là để có được những nông sản sạch, an toàn thì phải có phương pháp và quy trình sản xuất an toàn ngay từ đầu thì các nông sản khi sản xuất ra mới an toàn và đảm bảo chất lượng.
Khi nói về nông sản an toàn nhờ có phương pháp và kỹ thuật sản xuất đạt tiêu chuẩn thì chúng ta có thể nói đến một số nước như: Isarel, Nhật Bản… Khi Luan van 2 nhắc đến đất nước mặt trời mọc thì chúng ta nghĩ ngay đến nền nông nghiệp phát triển của đất nước này. Một ngôi làng có nền nông nghiệp phát triển nhất Nhật Bản. Làng Kawakami thuộc tỉnh Nagano, phía Tây Thủ đô Tokyo được người dân đất nước mặt trời mọc mệnh danh là "ngôi làng thần kỳ". Nơi đây có khí hậu khắc nghiệt, tuyết phủ suốt mùa đông và mùa xuân, nhiệt độ có lúc xuống dưới âm 20°C, thời gian có thể sản xuất nông nghiệp chỉ khoảng 4 tháng trong năm.
Tuy nhiên, nhờ trồng rau sạch, Kawakami trở thành ngôi làng giàu có nhất Nhật Bản, thu nhập bình quân của mỗi gia đình ở đây là 25 triệu yên (hơn 200. Trong thời gian thực tập tại Nhật Bản em đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá tình hình sản xuất cây rau cải thảo tại trang trại ông Yoshio Kawakami, Làng Kawakami, Huyện Minamisaku, Tỉnh Nagano, Nhật Bản”. Mục tiêu - Đánh giá tình hình sản xuất cây cải thảo tại trang trại Yoshio Kawakami. - Đánh giá những thuận lợi, khó khăn trong sản xuất cải thảo tại trang trại Yoshio Kawakami.
- Xác định được bài học kinh nghiệm nhằm nâng cao hiệu quả của việc sinh viên đi thực tập tốt nghiệp tại trang trại. Luan van 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Đặc điểm và yêu cầu sinh thái, dinh dưỡng của cây cải thảo 2. Nguồn gốc và phân loại cây cải thảo Nguồn gốc cây cải thảo Cải thảo là thành viên của họ hoa thập tự, thuộc chi Brassica, quê hương của nó là vùng Đông Á.
Dạng tiền bối của nó là B.campestris xuất xứ từ vùng địa Trung Hải với khí hậu ôn hòa và ẩm. Theo Nishi (1980), thì loài này được nhập vào Bắc Âu. Sau khi nhập vào Trung Quốc 2000 năm về trước, nó phân li thành các loài phụ khác nhau (Lee 1982). Từ thế kỷ thứ 5 trước công nguyên, loài phụ B.junce (cải lá) đã được ghi nhận ở Trung Quốc.
Phân loại cây Cải thảo Cải thảo (Brassica rapa subsp. pekinensis) thuộc: Giới (Plantae), Bộ (Brassicales), Họ (Brassicaceae), Chi (Brassica), Loài (Brassica rapa). Dựa theo hình dạng, kích thước và các tổ chức của bắp đã phân Cải thảo thành 3 nhóm chính sau (Dixon, 2007) [6]: • Brassica campestris var. cephalata: Đây là nhóm có bắp chặt với hình dạng khác nhau, chồi cuối phát triển mạnh, đỉnh bắp có thể phẳng, tròn hoặc lồi, bắp có hình trứng ngược, hình trái xoan.
• Brassica campestris var. cylindrical: Đây là nhóm có bắp chặt hình dài thẳng đứng, có thể có hoặc không có các lá cuộn trên đỉnh. Bắp hơi nhọn phía trên đỉnh. • Brassica campestris var.
laxa: Đây là nhóm có bắp mở, không chặt, có màu vàng hoặc trắng vàng. Trên đỉnh và viền phía trên bắp có thể thẳng hoặc hơi cong ra ngoài. Luan van 4 Ngoài ra còn có sự khác nhau về thời gian sinh trưởng, trọng lượng bắp, độ chặt bắp, số lượng lá và màu sắc lá… Các giống khác nhau có thời gian sinh trưởng cũng khác nhau và dao động từ 55 – 110 ngày tính từ khi gieo đến lúc thu hoạch sản phẩm. Số lượng lá của các giống cũng khác nhau chúng dao động từ 20 đến 150 lá/cây.
Thậm chí ngay cả hệ rễ cũng có trọng lượng khác nhau, từ vài gram cho đến 10kg ở một số giống (Mai Thị Phương Anh, 1999) [1]. Đặc điểm hình thái cây cải thảo • Rễ Cải thảo có hệ rễ chùm rất phát triển với sự phân nhánh mạnh. Khi mà các lá thật phát triển trên mặt đất thì rễ chính tiếp tục ăn sâu xuống đất và từ đó bắt đầu hình thành các rễ ngang. Đầu tiên ở giai đoạn cây con cải thảo có rễ cọc.
Thời gian đầu các rễ chùm chỉ phát triển trên lớp đất mặt. Ở vào giai đoạn cây trưởng thành thì hệ rễ ăn sâu xuống tầng đất phía dưới mặt đất 35cm và ăn rộng 40cm. Tuy nhiên khi vào giai đoạn sinh sản thì hệ rễ còn phát triển mạnh hơn nữa. • Thân Trong giai đoạn sinh trưởng dinh dưỡng, thân không phân nhánh, không dài quá 20 cm.
Trong thời gian này thân tiếp tục lớn lên, đường kính ở phần gốc thân rộng từ 4 – 7 cm. Khi cây ở vào giai đoạn sinh trưởng sinh thực, thân sẽ tiếp tục dài ra có khi đạt tới 60 đến 100 cm, xuất hiện các cành cấp I, II, thường thì các cành phía dưới dài hơn cành phía trên. • Lá Dạng lá biến đổi theo từng giai đoạn sinh trưởng: - Lá mầm: Có 2 đốt, hình thận và mọc đối nhau. Lượng dinh dưỡng dự trữ trong lá mầm cung cấp cho cây ở giai đoạn đầu sau khi nảy mầm.
Sau đó lá mầm sẽ yếu dần và chết. Luan van 5 - Lá gốc: Có 2 lá thật mọc đối nhau trên thân tại cùng một độ cao, hình thập tự. Các lá gốc thường dài, có cuống, dài trung bình từ 8 – 15 cm. Sau vài tuần những lá này sẽ già và chết đi.
- Lá không cuốn: Các lá mọc vòng xung quanh trục chính của thân. Mép lá gợn sóng, nhưng có hình chữ V tại đáy của bản lá. Những lá của vòng trong cùng thường nhỏ, và lớn lên cùng với sự sinh trưởng của cây. Các lá trưởng thành nhưng chưa cuộn lớn lên rất nhanh và trải rộng ra.
Chúng là những lá rất cần cho các lá phía trong để hình thành bắp. Các lá này là bộ phận thực hiện chức năng quang hợp để cung cấp dinh dưỡng cho các lá bên trong. - Lá bắp: Các lá ngoài cùng của bắp thường có cuống dài, hẹp, hình trứng. Còn các lá bắp bên trong lại có bề ngang phát triển trong khi chiều dài ngắn lại và tỷ lệ rộng dài tương đối.
- Lá thân: Là những lá mọc lên từ thân hoặc cành hoa. Cuống của những lá này rộng và chặt lại, bó chặt lấy cành hoa. Lá có hình trứng ngược, nhỏ hơn rất nhiều so với các lá không cuốn bắp và rất mịn. • Hoa Cành hoa đơn giản, dài, không xác định.
Các hoa riêng biệt được giữ trên thân chính của cành hoa. Hoa lưỡng tính gồm 4 đài, 4 cánh, 6 ống phấn trong đó có 2 ngắn, 4 dài, 2 lá noãn. 2 lá noãn này hình thành bầu nhụy với rãnh giả và hai hàng noãn cong. Các cánh hoa màu vàng sáng mọc chéo nhau nên được gọi là họ thập tự.
• Quả Quả của cải thảo thuộc nhóm quả giác, có chiều dài khoảng 7 cm, rộng 3,5 cm với hai rãnh chứa hạt nằm dọc bên rìa vách giả. Trong quả chứa từ 10 – 25 hạt, quả đạt kích thước tối đa sau khi hoa nở 3 – 4 tuần. Khi quả chín hoàn toàn, khô, vỏ quả nứt dọc và hạt già rơi ra ngoài. Luan van 6 • Hạt Hạt cải thảo có hình tròn hoặc hình trứng.
Có đường kính khoảng 1- 2 mm, đầu tiên có màu nâu trắng, sau đó chuyển thành màu đen xám. Hạt có noãn hữu thụ. Sau khi thụ tinh nội nhũ phát triển nhưng phôi lại phát triển muộn hơn vài ngày, thậm chí sau hai tuần vẫn còn rất nhỏ. Chất dinh dưỡng được dự trữ trong lá mầm gấp lại với nhau.
Rễ nhỏ nằm giữa hai lá mầm. Trọng lượng 1000 hạt khoảng 3g (Mai Thị Phương Anh, 1999) [1]. Yêu cầu sinh thái cây cải thảo Yêu cầu về điều kiện ngoại cảnh: Nhiệt độ thích hợp cho sinh trưởng dinh dưỡng 23-25°C. Ánh sáng: Là cây ưa ánh sáng ngày dài.
Ẩm độ: Trong điều kiện đảm bảo đủ ẩm thường xuyên 70-80%, cây sẽ cho năng suất thu hoạch cao. Đất và dinh dưỡng: Có thể trồng trên các loại đất khác nhau hoặc đất thịt nhẹ, pH thích hợp 5,5 - 6 [12]. Yêu cầu đất và dinh dưỡng: Chọn đất canh tác: Vệ sinh đồng ruộng dọn sạch các tàn dư thực vật của vụ trước, trồng cách xa các khu công nghiệp, bệnh viện, nhà máy… (tránh nguồn nước ô nhiễm và nước thải của các nhà máy, bệnh viện). Đất tơi xốp, nhẹ, nhiều mùn, tầng canh tác dày, thoát nước tốt.
Rải vôi, tưới nước trước khi cày xới để diệt một số nấm hại trên mặt đất tồn tại từ các vụ trước. Cày xới độ sâu 20-25cm, phơi ải trong 1-2 tuần, dùng thuốc xử lý đất trước khi trồng cây ít nhất 15 ngày để hạn chế sâu, bệnh hại. Sau đó bón phân lót cày lần cuối. Cải thảo là rau ăn lá nên cần nhiều đạm và lân hơn kali.
Ngoài ra Cải thảo cũng cần nhiều Ca, S, Mg và các vi lượng như Fe, Zn, … Đạm và lân giúp cây sinh trưởng phát triển mạnh, cây to, cuốn chặt, nặng ký.