Đánh giá rủi ro tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội, Chi nhánh Huế - Phòng giao dịch Phú Hội

Khóa luận đánh giá rủi ro tín dụng khách hàng DNNVV tại SHB chi nhánh Huế - PGD Phú Hội

• Tác giả: Nguyễn Thị Thùy Trang
• Người hướng dẫn: TS. Phan Khoa Cương
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Đánh giá rủi ro tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội, Chi nhánh Huế - Phòng giao dịch Phú Hội
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan rủi ro tín dụng DNNVV tại SHB Phú Hội

Rủi ro tín dụng là vấn đề cốt lõi trong hoạt động ngân hàng thương mại. Đối với phân khúc doanh nghiệp nhỏ và vừa, rủi ro này càng biểu hiện rõ nét. Phòng giao dịch Phú Hội trực thuộc SHB Chi nhánh Huế luôn chú trọng công tác kiểm soát rủi ro. Khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa thường có quy mô vốn mỏng và hệ thống quản trị chưa hoàn thiện. Báo cáo tài chính của nhóm doanh nghiệp này thiếu tính chuẩn hóa. Do đó, việc xác định chính xác năng lực tài chính gặp nhiều rào cản kỹ thuật. Ngân hàng SHB Phú Hội áp dụng các tiêu chuẩn tín dụng hiện đại nhằm bảo toàn nguồn vốn. Đơn vị thường xuyên rà soát năng lực pháp lý và phương án kinh doanh của khách hàng. Quá trình này giúp phát hiện sớm các dấu hiệu suy giảm khả năng thanh toán. Nhờ việc duy trì quy trình kiểm soát chặt chẽ, phòng giao dịch giảm thiểu tổn thất tiềm ẩn. Hoạt động cấp tín dụng bảo đảm an toàn và đóng góp tích cực vào hiệu quả kinh doanh chung.

1.1. Khái niệm và đặc điểm tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa

Tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa là hoạt động tài trợ vốn cho các tổ chức kinh tế có quy mô vừa và nhỏ. Doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn để duy trì sản xuất kinh doanh hoặc đầu tư mở rộng tài sản cố định. Đặc điểm nổi bật của nhóm khách hàng này là tính năng động cao nhưng khả năng chống chịu rủi ro thị trường còn hạn chế. Doanh nghiệp thường thiếu thông tin minh bạch và phụ thuộc nhiều vào năng lực cá nhân của người lãnh đạo. Vốn tự có của doanh nghiệp còn khiêm tốn. Khả năng cung cấp tài sản bảo đảm chất lượng cao chưa đồng đều. Do đó, ngân hàng phải áp dụng cơ chế đánh giá chuyên sâu để nhận diện đúng năng lực hoàn trả nợ.

1.2. Vai trò của việc đánh giá rủi ro tại SHB Phú Hội

Đánh giá rủi ro tín dụng giữ vai trò then chốt trong định hướng hoạt động của SHB Phú Hội. Quy trình này bảo vệ nguồn vốn và duy trì tính thanh khoản cho toàn đơn vị. Ngân hàng chủ động sàng lọc khách hàng vay vốn có hồ sơ kinh doanh minh bạch và dòng tiền ổn định. Việc đánh giá rủi ro chính xác giúp ngân hàng định giá lãi suất cho vay phù hợp với mức độ rủi ro tương ứng. Đồng thời, công tác này nâng cao chất lượng danh mục tín dụng, hạn chế tỷ lệ nợ quá hạn. Nhờ thẩm định khoa học, ngân hàng xây dựng mối quan hệ đối tác bền vững với các doanh nghiệp uy tín tại địa phương.

II. Thực trạng rủi ro tín dụng DNNVV tại SHB Phú Hội

Giai đoạn 2022-2024 ghi nhận những biến động lớn trong chất lượng tín dụng tại SHB Phú Hội. Tỷ lệ nợ xấu có xu hướng gia tăng rõ rệt trong năm 2024. Cụ thể, năm 2022 tỷ lệ nợ xấu ở mức 0,19% tương ứng 0,501 tỷ đồng. Năm 2023 chỉ số này giảm nhẹ về 0,17% với 0,53 tỷ đồng. Tuy nhiên, sang năm 2024 tỷ lệ nợ xấu tăng lên 0,39% tương đương 0,903 tỷ đồng. Sự gia tăng nợ xấu bắt nguồn từ cả bối cảnh vĩ mô lẫn nội tại doanh nghiệp. Suy thoái kinh tế toàn cầu và xung đột địa chính trị làm thu hẹp sức mua. Nhu cầu tiêu dùng nội địa sụt giảm khiến các doanh nghiệp nhỏ và vừa đối mặt tình trạng tồn kho kéo dài. Doanh thu giảm mạnh trong khi chi phí đầu vào và lãi suất vay vốn vẫn duy trì ở mức cao. Điều này làm suy kiệt dòng tiền trả nợ ngân hàng. Nguy cơ chậm thanh toán tăng vọt, đòi hỏi SHB Phú Hội phải nhanh chóng siết chặt các biện pháp giám sát nợ định kỳ.

2.1. Biến động quy mô dư nợ và nợ xấu qua các năm

Số liệu thống kê tại phòng giao dịch phản ánh rõ nét biến động nợ xấu. Năm 2022, nợ xấu được khống chế ở mức 0,501 tỷ đồng, chiếm 0,19% tổng dư nợ. Năm 2023, tỷ lệ này ghi nhận mức 0,17% với giá trị tuyệt đối 0,53 tỷ đồng. Tuy nhiên, bước sang năm 2024, nợ xấu tăng vọt lên mức 0,903 tỷ đồng, chiếm 0,39% tổng danh mục cho vay. Tốc độ tăng nợ xấu vượt trội so với tốc độ tăng trưởng tín dụng thông thường. Sự dịch chuyển nhóm nợ từ nhóm nợ tiêu chuẩn sang nhóm nợ cần chú ý và nợ xấu diễn ra nhanh. Đây là hồi chuông cảnh báo quan trọng đối với công tác thẩm định.

2.2. Những nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng tại đơn vị

Nhiều nguyên nhân tác động trực tiếp đến rủi ro tín dụng tại SHB Phú Hội. Về mặt khách quan, suy thoái kinh tế và lạm phát kéo dài làm sụt giảm sức tiêu thụ thị trường. Hoạt động sản xuất bị thu hẹp đáng kể. Về mặt chủ quan từ doanh nghiệp, nhiều đơn vị thiếu phương án dự phòng dòng tiền khi biến cố phát sinh. Năng lực hạch toán tài chính còn yếu kém, gây khó khăn cho việc giám sát nguồn tiền. Về phía ngân hàng, công tác dự báo xu hướng thị trường chưa bao quát hết biến động phức tạp. Việc phụ thuộc chủ yếu vào tài sản thế chấp khiến ngân hàng lúng túng khi thị trường bất động sản đóng băng.

III. Giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng DNNVV SHB Phú Hội

Để xử lý hiệu quả nguy cơ nợ xấu, SHB Phú Hội cần triển khai hệ thống giải pháp đồng bộ. Trước hết, ngân hàng phải đổi mới quy trình thẩm định tín dụng ban đầu. Việc đánh giá không chỉ dựa vào các chỉ số tài chính thuần túy. Ngân hàng cần kết hợp chặt chẽ việc phân tích các yếu tố phi tài chính. Năng lực điều hành của ban giám đốc, uy tín thương hiệu và vị thế cạnh tranh trên thị trường là những tiêu chí cốt lõi. Tiếp theo, đơn vị cần ứng dụng mô hình chấm điểm tín dụng tự động tương tự chuẩn mực quốc tế FICO score. Công nghệ này giúp lượng hóa mức độ rủi ro chính xác và khách quan. Bên cạnh đó, ngân hàng nên thiết kế các gói sản phẩm tài trợ linh hoạt. Việc giãn thời gian trả nợ gốc hoặc áp dụng cho vay theo dòng tiền thực tế sẽ hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua giai đoạn thắt chặt vốn. Cuối cùng, nhân viên tín dụng cần kiểm tra thực địa định kỳ nhằm nắm bắt kịp thời những biến động bất thường.

3.1. Ứng dụng mô hình chấm điểm tín dụng và đánh giá phi tài chính

SHB Phú Hội nên áp dụng mô hình xếp hạng tín dụng tiên tiến. Mô hình này tổng hợp dữ liệu giao dịch kết hợp thang điểm tài chính chuẩn xác. Ngân hàng cần đánh giá sâu sắc các yếu tố phi tài chính. Kinh nghiệm thương trường và đạo đức kinh doanh của chủ sở hữu đóng vai trò quyết định. Đơn vị cần xem xét quan hệ giao dịch giữa doanh nghiệp với các đối tác cung ứng. Sự đa dạng hóa cơ sở khách hàng phản ánh khả năng đứng vững của đơn vị vay vốn. Việc tích hợp dữ liệu phi tài chính vào hệ thống thẩm định giúp loại bỏ hiện tượng sai lệch thông tin từ các báo cáo kế toán sơ sài.

3.2. Đa dạng hóa hình thức tài trợ và chuyển nhượng rủi ro

Đơn vị cần linh hoạt hóa phương thức cấp tín dụng cho khách hàng doanh nghiệp. SHB Phú Hội có thể thiết kế các khoản vay ngắn hạn tài trợ đơn hàng cụ thể. Giải pháp thanh toán lãi định kỳ và trả gốc vào cuối chu kỳ sản xuất giúp giảm áp lực dòng tiền. Ngoài ra, việc hợp tác với các công ty bảo hiểm tín dụng là bước đi mang tính chiến lược. Ngân hàng nên nghiên cứu áp dụng các công cụ bảo lãnh hoặc hợp đồng phái sinh tín dụng. Phương pháp chuyển nhượng rủi ro này phân tán đáng kể tổn thất tín dụng tiềm tàng. Sự phối hợp giữa kiểm soát nội bộ và chia sẻ rủi ro bên ngoài bảo đảm tối đa an toàn vốn.

IV. Kết luận quản trị rủi ro tín dụng DNNVV SHB Phú Hội

Đánh giá rủi ro tín dụng là điều kiện tiên quyết cho sự phát triển an toàn của SHB Phú Hội. Thực tế năm 2024 đặt ra thách thức lớn khi nợ xấu có chiều hướng tăng cao. Tuy nhiên, tình hình hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát nếu ngân hàng hành động quyết liệt. Việc đồng bộ hóa các giải pháp từ khâu thẩm định đến giám sát sau vay sẽ tạo ra lá chắn phòng ngừa vững chắc. Ngân hàng cần kết hợp hài hòa công nghệ định lượng với kinh nghiệm thực địa của chuyên viên. Đào tạo cán bộ tín dụng về kỹ năng nhận diện rủi ro là yếu tố sống còn. Song song với đó, mối quan hệ đồng hành cùng doanh nghiệp nhỏ và vừa cần được duy trì chặt chẽ. Cung cấp gói tài trợ thiết thực giúp khách hàng phục hồi sản xuất và đảm bảo khả năng trả nợ. Thực hiện kiên định những định hướng này sẽ giúp SHB Phú Hội kiểm soát tốt tỷ lệ nợ xấu. Đồng thời, đơn vị sẽ khẳng định vị thế dẫn đầu trong việc cung ứng vốn cho cộng đồng doanh nghiệp địa phương.

4.1. Bài học kinh nghiệm thực tiễn cho phòng giao dịch

Thực tế quản trị nợ xấu tại SHB Phú Hội mang lại nhiều bài học giá trị. Ngân hàng không được phép nới lỏng tiêu chuẩn thẩm định trong giai đoạn tín dụng tăng trưởng nóng. Việc cân đối giữa mở rộng thị phần và an toàn nguồn vốn phải được đặt lên hàng đầu. Kiểm soát dòng tiền lưu chuyển qua tài khoản ngân hàng là kênh cảnh báo sớm hiệu quả nhất. Đơn vị cần liên tục rà soát giá trị thực tế của tài sản thế chấp theo biến động thị trường. Cán bộ tín dụng phải duy trì liên lạc thường xuyên với ban giám đốc doanh nghiệp. Sự chủ động giúp ngân hàng sớm tìm ra giải pháp xử lý trước khi khoản nợ chuyển sang nhóm nợ xấu khó đòi.

4.2. Định hướng ứng dụng công nghệ trong giám sát rủi ro

Ứng dụng chuyển đổi số là hướng đi tất yếu để hiện đại hóa công tác quản trị rủi ro. SHB Phú Hội cần khai thác các phần mềm quản lý danh mục tín dụng tự động. Hệ thống này cho phép theo dõi lịch sử thanh toán nợ theo thời gian thực. Cảnh báo tự động được kích hoạt ngay khi doanh nghiệp phát sinh dấu hiệu chậm luân chuyển tiền. Đồng thời, ngân hàng nên kết nối dữ liệu liên ngân hàng qua Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia. Dữ liệu tập trung giúp phân loại chính xác mức độ rủi ro của từng khách hàng. Việc số hóa toàn diện quy trình kiểm soát rủi ro vừa tiết kiệm chi phí, vừa nâng cao tính minh bạch trong hoạt động cho vay.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Giai đoạn 2021–2024 ghi nhận những biến động phức tạp của nền kinh tế Việt Nam do hệ quả kéo dài từ đại dịch COVID-19, sự gia tăng chi phí nguyên vật liệu đầu vào và tình trạng gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu. Mặc dù nền kinh tế đã có bước phục hồi với tốc độ tăng trưởng GDP đạt 8,02% năm 2022 và mức tăng trưởng bình quân giai đoạn 2021–2023 ước đạt 6,76% theo số liệu của Tổng cục Thống kê, các biến số vĩ mô như lạm phát và lãi suất cao vẫn tạo áp lực lớn lên khu vực doanh nghiệp. Trong cấu trúc kinh tế thị trường, hệ thống ngân hàng thương mại giữ vai trò cung ứng vốn chủ lực. Tuy nhiên, hoạt động cấp tín dụng luôn đi kèm rủi ro tiềm ẩn, đặc biệt là nguy cơ mất vốn khi bên vay không hoàn thành nghĩa vụ thanh toán nợ gốc và lãi đúng hạn.

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) chiếm tỷ trọng lớn về số lượng và đóng góp đáng kể vào tăng trưởng kinh tế địa phương, song đây cũng là nhóm đối tượng có năng lực tài chính mỏng, khả năng chống chịu rủi ro thấp và mức độ minh bạch thông tin tài chính còn hạn chế. Tại thành phố Huế, Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB) Chi nhánh Huế - Phòng giao dịch Phú Hội (SHB Phú Hội) đã tập trung mở rộng quy mô tín dụng đối với nhóm khách hàng này. Bên cạnh sự gia tăng dư nợ, rủi ro tín dụng phát sinh từ phân khúc DNNVV cũng có xu hướng gia tăng, đe dọa đến an toàn vốn và hiệu quả kinh doanh của đơn vị. Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Thùy Trang (ngành Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế, khóa 2021–2025, do TS. Phan Khoa Cương hướng dẫn) được thực hiện nhằm phân tích thực trạng và tìm kiếm các biện pháp kiểm soát rủi ro tín dụng tại đơn vị.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể như sau:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về rủi ro tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại các ngân hàng thương mại.
2. Đánh giá thực trạng rủi ro tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại SHB Phú Hội trong giai đoạn 2022–2024 thông qua hệ thống chỉ tiêu tài chính, khảo sát ý kiến cán bộ tín dụng và mô hình kinh tế lượng.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp nhằm giảm thiểu rủi ro tín dụng đối với phân khúc khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại đơn vị nghiên cứu trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Rủi ro tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa.
• Phạm vi không gian: Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội, Chi nhánh Huế - Phòng giao dịch Phú Hội (địa chỉ: Số 08 Bà Triệu, phường Phú Hội, thành phố Huế).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu thứ cấp về hoạt động kinh doanh và tín dụng được thu thập trong giai đoạn từ năm 2022 đến năm 2024; số liệu sơ cấp và thông tin tài chính của khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa được khảo sát và chốt vào tháng 12 năm 2024.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập hệ thống khái niệm căn cứ vào các văn bản quy phạm pháp luật của ngành ngân hàng Việt Nam:

• Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN và Thông tư số 02/2013/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Rủi ro tín dụng được định nghĩa là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết.
• Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010: Khẳng định bản chất rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất đối với nợ do bên vay vi phạm hợp đồng hoặc thỏa thuận cấp tín dụng.

Khóa luận phân loại rủi ro tín dụng theo hai nhóm tiêu thức chính:

• Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh: Rủi ro danh mục (bao gồm rủi ro nội tại và rủi ro tập trung); Rủi ro giao dịch (bao gồm rủi ro lựa chọn, rủi ro đảm bảo và rủi ro nghiệp vụ); Rủi ro tác nghiệp.
• Căn cứ vào khả năng trả nợ của khách hàng: Rủi ro không hoàn trả nợ đúng hạn và rủi ro do mất khả năng trả nợ (dẫn đến xử lý tài sản bảo đảm).

Hệ thống chỉ tiêu định lượng đánh giá rủi ro tín dụng được tác giả áp dụng gồm:

• Tỷ lệ nợ quá hạn: Tổng nợ quá hạn chia cho Tổng dư nợ tín dụng (ngưỡng an toàn thông lệ dưới 5%).
• Tỷ lệ nợ xấu: Tổng nợ nhóm 3, nhóm 4, nhóm 5 chia cho Tổng dư nợ tín dụng theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN (ngưỡng quy định không vượt quá 3%).
• Các chỉ số hiệu quả và bảo đảm: Vòng quay vốn tín dụng, Tỷ lệ dư nợ tín dụng trên giá trị tài sản bảo đảm (TSĐB), Tỷ lệ dư nợ tín dụng trên nguồn vốn huy động, Tỷ lệ dư nợ tín dụng trên tổng tài sản.
• Chỉ số dự phòng: Tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tín dụng (DPRRTD) trên tổng dư nợ và Tỷ lệ DPRRTD trên tổng nợ quá hạn.

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm:

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Dữ liệu được trích xuất từ bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và các báo cáo tổng kết thường niên giai đoạn 2022–2024 của SHB Chi nhánh Huế và SHB Phú Hội.
• Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Khảo sát 18 cán bộ tín dụng trực tiếp thực hiện công tác quản lý và cấp tín dụng tại chi nhánh thông qua bảng câu hỏi thiết kế theo thang đo Likert 5 mức độ (từ 1: Rất đồng ý đến 5: Rất không đồng ý) nhằm đánh giá các nhóm nguyên nhân gây ra rủi ro (môi trường kinh doanh, phía khách hàng, nội tại ngân hàng).
• Phương pháp mô hình hóa kinh tế lượng: Ứng dụng mô hình hồi quy Binary Logistic để ước lượng xác suất trả nợ đúng hạn của 110 khách hàng DNNVV có quan hệ tín dụng tại chi nhánh. Hàm xác suất có dạng: $$P(Y = 1 | X) = \frac{1}{1 + e^{-(\beta_0 + \beta_1 X_1 + \beta_2 X_2 + \beta_3 X_3)}}$$ Trong đó:
  • Biến phụ thuộc $Y$: Nhận giá trị 1 nếu khách hàng trả nợ đúng hạn (không phát sinh rủi ro tín dụng), nhận giá trị 0 nếu khách hàng đã hoặc đang phát sinh nợ quá hạn (tiềm ẩn rủi ro tín dụng).
  • Biến độc lập $X_1$: Tổng nợ phải trả trên Tổng tài sản (phản ánh hệ số đòn bẩy tài chính).
  • Biến độc lập $X_2$: Khả năng thanh toán hiện hành (Tài sản ngắn hạn chia Nợ ngắn hạn).
  • Biến độc lập $X_3$: Tỷ suất sinh lời trên tài sản ROA (trong văn bản tác giả đồng thời mô tả là Lợi nhuận sau thuế / Vốn chủ sở hữu).
• Công cụ xử lý dữ liệu: Phần mềm Microsoft Excel và SPSS để chạy thống kê mô tả, kiểm định Omnibus, kiểm định Hosmer-Lemeshow và hồi quy Logistic.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa ngân hàng thương mại

Chương này làm rõ bản chất kinh tế của rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng thương mại, tập trung vào phân khúc DNNVV. Tác giả phân tích nguồn gốc rủi ro từ ba nhóm nguyên nhân:

1. Nguyên nhân khách quan từ môi trường: Biến động vĩ mô trong nước và quốc tế, thiên tai bất thường ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất, cùng sự thiếu đồng bộ hoặc chồng chéo của khung khổ pháp lý.
2. Nguyên nhân từ phía khách hàng: Năng lực quản trị điều hành của chủ doanh nghiệp còn yếu, sử dụng vốn sai mục đích, hệ thống sổ sách kế toán thiếu minh bạch gây sai lệch trong phân tích tín dụng, và tình trạng thiếu thiện chí trả nợ hoặc cố tình chiếm dụng vốn vay.
3. Nguyên nhân từ phía ngân hàng: Trình độ chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp của cán bộ tín dụng hạn chế; công tác kiểm tra, giám sát sau giải ngân bị buông lỏng; việc định giá khoản vay chưa bù đắp tương xứng mức độ rủi ro; sự thiếu hụt cơ sở dữ liệu khách hàng; cùng áp lực tăng trưởng tín dụng nóng dẫn đến hạ thấp tiêu chuẩn xét duyệt.

Về tổng quan nghiên cứu, chương 1 tổng hợp các công trình quốc tế sử dụng mô hình Logistic để dự báo vỡ nợ như Sun & Guo (mẫu 50 doanh nghiệp), Laitinen (3.200 doanh nghiệp tại Phần Lan), Khemais và cộng sự (195 hồ sơ DNNVV tại Tunisia), Ismawati & Faturohman (tổ chức tài chính tại Indonesia). Tại Việt Nam, tác giả lược khảo các công trình của Lâm Thị Mỹ Lan (BIDV Trà Vinh), Đặng Thị Thu Hằng (áp dụng tham số PD, LGD, EAD theo Basel II), và Nguyễn Hồ Phương Thảo cùng cộng sự (VietinBank Thừa Thiên Huế). Đồng thời, tác giả đúc kết kinh nghiệm quản trị rủi ro từ các ngân hàng quốc tế (sử dụng hệ thống chấm điểm tín dụng FICO, chuyển nhượng rủi ro qua bảo hiểm và công cụ phái sinh) và thực tiễn tại Việt Nam (thách thức về dữ liệu thông tin bất đối xứng, bước đầu triển khai quỹ bảo lãnh tín dụng và ứng dụng Big Data/AI).

Chương 2: Đánh giá rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội, Chi nhánh Huế - Phòng giao dịch Phú Hội

Chương 2 trình bày chi tiết về lịch sử hình thành, cơ cấu tổ chức và kết quả hoạt động kinh doanh của SHB Phú Hội (thành lập ngày 09/09/2011, khai trương ngày 28/10/2011, là 1 trong 3 phòng giao dịch trực thuộc SHB Chi nhánh Huế bên cạnh PGD Phú Bài và PGD Phú Xuân).

Chỉ tiêu tài chính chính	Năm 2022	Năm 2023	Năm 2024	Tăng trưởng 2023/2022 (%)	Tăng trưởng 2024/2023 (%)
Dư nợ tín dụng (tỷ đồng)	261,800	316,600	231,300	+20,93	-26,94
Doanh số cho vay (tỷ đồng)	51,906	62,771	45,859	+20,93	-26,94
Doanh số thu nợ (tỷ đồng)	93,766	113,393	82,842	+20,93	-26,94
Tổng thu nhập (tỷ đồng)	14,030	21,110	28,810	+50,46	+36,49
Thu nhập lãi thuần (tỷ đồng)	13,010	16,250	21,130	+24,90	+30,03
Tổng chi phí (tỷ đồng)	2,880	4,110	5,320	+42,71	+29,44
Chi phí dự phòng RRTD (tỷ đồng)	0,310	0,980	1,230	+216,13	+25,51
Lợi nhuận (tỷ đồng)	11,150	17,000	23,490	+52,47	+38,19
Doanh thu dịch vụ (tỷ đồng)	1,400	1,000	4,900	-28,57	+390,00

Về chất lượng danh mục nợ và biến động các nhóm nợ:

• Nợ nhóm 1 (Nợ đủ tiêu chuẩn): Chiếm tỷ trọng áp đảo, đạt 257,7 tỷ đồng (2022), tăng lên 306,1 tỷ đồng (2023) và giảm về 228,5 tỷ đồng (2024).
• Nợ nhóm 2 (Nợ cần chú ý): Có sự biến động mạnh, tăng từ 3,6 tỷ đồng (2022) lên 9,97 tỷ đồng năm 2023 (+176,9%), sau đó giảm mạnh về 1,9 tỷ đồng năm 2024 (-80,9%) nhờ các biện pháp tái cơ cấu nợ và kiểm soát chặt của ngân hàng.
• Nợ nhóm 3 (Nợ dưới tiêu chuẩn): Ghi nhận 0,061 tỷ đồng năm 2022, hoàn toàn không xuất hiện trong năm 2023 (0 tỷ đồng), nhưng tái xuất hiện ở mức 0,39 tỷ đồng vào năm 2024.
• Nợ nhóm 4 (Nợ nghi ngờ): Không phát sinh trong hai năm 2022 và 2023, xuất hiện 0,013 tỷ đồng vào năm 2024.
• Nợ nhóm 5 (Nợ có khả năng mất vốn): Duy trì ở mức 0,44 tỷ đồng (2022), tăng lên 0,53 tỷ đồng (2023) và giảm nhẹ về 0,50 tỷ đồng (2024).

Diễn biến rủi ro nợ quá hạn và nợ xấu tại đơn vị:

• Nợ quá hạn có xu hướng cải thiện về tỷ lệ: Đạt 4,782 tỷ đồng năm 2022 (tỷ lệ 1,83%), tăng lên 5,749 tỷ đồng năm 2023 nhưng tỷ lệ giảm nhẹ còn 1,82% do quy mô tổng dư nợ mở rộng, và giảm mạnh xuống 3,471 tỷ đồng năm 2024 (tương ứng tỷ lệ 1,50%). So với năm 2022, tỷ lệ nợ quá hạn năm 2024 giảm 0,33 điểm phần trăm.
• Nợ xấu có diễn biến phức tạp: Từ mức 0,501 tỷ đồng (tỷ lệ 0,19%) năm 2022, giảm nhẹ về 0,17% năm 2023 (0,530 tỷ đồng), sau đó tăng lên 0,903 tỷ đồng năm 2024 (tỷ lệ 0,39%, tăng 129,4% về tỷ lệ so với năm 2023). Tình trạng này phản ánh khó khăn chung của các khách hàng doanh nghiệp nhỏ, cơ sở sản xuất và tiểu thương trên địa bàn (như tiểu thương chợ Đông Ba, chợ Cống, cơ sở sản xuất thủ công mỹ nghệ và nước mắm) khi sức mua suy giảm và chi phí vốn gia tăng.

Về công tác đánh giá định tính và hồi quy: Tác giả tổng hợp kết quả khảo sát từ 18 cán bộ tín dụng về các nguy cơ rủi ro và sử dụng bộ dữ liệu 110 khách hàng DNNVV để chạy mô hình hồi quy Binary Logistic, qua đó xác định mối liên hệ có ý nghĩa thống kê giữa khả năng thanh toán hiện hành, tỷ lệ đòn bẩy nợ và khả năng sinh lời với xác suất hoàn trả nợ đúng hạn của doanh nghiệp.

Chương 3: Giải pháp giảm thiểu rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội, Chi nhánh Huế - Phòng giao dịch Phú Hội

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng và kiểm định mô hình, chương 3 vạch ra định hướng phát triển tín dụng an toàn của SHB Phú Hội và đề xuất 3 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng: Chuẩn hóa quy trình thu thập thông tin tài chính và phi tài chính của DNNVV; thẩm định sát thực tế phương án kinh doanh, đánh giá trực tiếp dòng tiền thực tế thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào báo cáo tài chính tự lập của khách hàng; thẩm định kỹ năng lực điều hành và lịch sử tín dụng của người quản lý doanh nghiệp.
2. Kiểm soát chặt chẽ sau giải ngân: Tăng cường kiểm tra định kỳ và đột xuất mục đích sử dụng vốn vay tại hiện trường sản xuất kinh doanh; chủ động theo dõi biến động dòng tiền qua tài khoản thanh toán mở tại SHB; thiết lập hệ thống cảnh báo sớm khi doanh nghiệp xuất hiện dấu hiệu suy giảm doanh thu hoặc chậm trễ thanh toán để có biện pháp cơ cấu nợ kịp thời trước khi chuyển nhóm nợ xấu.
3. Đa dạng hóa biện pháp bảo đảm tiền vay: Giảm thiểu sự phụ thuộc đơn thuần vào tài sản thế chấp là bất động sản; kết hợp linh hoạt các hình thức bảo đảm bổ sung như quyền đòi nợ từ các hợp đồng kinh tế đầu ra có tính khả thi, quản lý luân chuyển hàng tồn kho, và tận dụng cơ chế bảo lãnh tín dụng từ các tổ chức bảo lãnh theo quy định.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã lượng hóa và phản ánh đầy đủ bức tranh hoạt động và thực trạng rủi ro tín dụng tại SHB Phú Hội giai đoạn 2022–2024 qua các kết quả thực chứng:

Chỉ tiêu phân tích chất lượng tín dụng	Năm 2022	Năm 2023	Năm 2024
Tổng dư nợ tín dụng (tỷ đồng)	261,800	316,600	231,300
Dư nợ nợ quá hạn (tỷ đồng)	4,782	5,749	3,471
Tỷ lệ nợ quá hạn (%)	1,83	1,82	1,50
Dư nợ nợ xấu (nhóm 3+4+5) (tỷ đồng)	0,501	0,530	0,903
Tỷ lệ nợ xấu (%)	0,19	0,17	0,39
Nợ nhóm 2 (Nợ cần chú ý) (tỷ đồng)	3,600	9,970	1,900
Chi phí trích lập dự phòng RRTD (tỷ đồng)	0,310	0,980	1,230
Huy động tiền gửi tiết kiệm (tỷ đồng)	575,300	653,900	690,800
Lợi nhuận trước thuế (tỷ đồng)	11,150	17,000	23,490

Đóng góp của khóa luận:

• Về mặt học thuật: Hệ thống hóa khung lý thuyết đánh giá rủi ro tín dụng tại NHTM và kiểm chứng thực nghiệm mô hình Binary Logistic với các biến tài chính cụ thể đối với khách hàng DNNVV tại thị trường địa phương.
• Về mặt thực tiễn: Khóa luận chỉ ra rằng dù tỷ lệ nợ quá hạn chung được kiểm soát giảm về 1,50% và tỷ lệ nợ xấu ở mức 0,39% (thấp hơn nhiều so với ngưỡng kiểm soát 3% của NHNN), ngân hàng đang đối mặt với sự tái xuất hiện của nợ nhóm 3 (0,39 tỷ đồng) và nợ nhóm 4 (0,013 tỷ đồng) trong năm 2024, cùng với chi phí dự phòng rủi ro tăng vọt từ 0,31 tỷ lên 1,23 tỷ đồng. Các đề xuất giải pháp bám sát thực trạng quản lý khoản vay tại địa bàn thành phố Huế.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế gắn liền với phạm vi và điều kiện nghiên cứu:

• Giới hạn về không gian: Đề tài chỉ thực hiện khảo sát số liệu nội bộ tại một đơn vị cơ sở là Phòng giao dịch Phú Hội (thuộc SHB Chi nhánh Huế), chưa mở rộng so sánh với các phòng giao dịch khác (PGD Phú Bài, PGD Phú Xuân) hoặc các chi nhánh ngân hàng thương mại khác trên cùng địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế.
• Quy mô mẫu khảo sát sơ cấp: Số lượng phiếu điều tra cán bộ tín dụng còn hạn chế (18 cán bộ tín dụng tham gia), do quy mô nhân sự của một phòng giao dịch cấp huyện/thành phố không lớn, nên phân tích sơ cấp chủ yếu dừng lại ở mức độ thống kê mô tả.
• Kích thước mẫu mô hình kinh tế lượng: Mẫu nghiên cứu sử dụng cho mô hình Binary Logistic gồm 110 khách hàng DNNVV. Việc giới hạn ở 3 biến độc lập tài chính ($X_1, X_2, X_3$) nhằm đảm bảo tính đơn giản nhưng chưa bao quát được toàn bộ các yếu tố phi tài chính (như kinh nghiệm chủ doanh nghiệp, thời gian quan hệ tín dụng, xếp hạng tín dụng nội bộ).
• Khoảng thời gian phân tích: Số liệu chuỗi thời gian phản ánh giai đoạn 3 năm (2022–2024), chưa thể hiện được đầy đủ chu kỳ kinh tế dài hạn.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng quy mô mẫu khảo sát trên toàn hệ thống SHB khu vực miền Trung, kết hợp thêm các biến số định tính và các chỉ số kinh tế vĩ mô vào mô hình hồi quy đa biến nhằm tăng cường độ chính xác trong dự báo rủi ro vỡ nợ của khách hàng DNNVV.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu này hữu ích cho các nhóm đối tượng sau:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Cung cấp khung mẫu tham khảo về cấu trúc khóa luận định lượng kết hợp định tính trong việc phân tích rủi ro tín dụng; cách thức vận dụng các văn bản pháp luật ngành ngân hàng (Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN, Thông tư 02/2013/TT-NHNN) vào xử lý và phân loại các nhóm nợ thực tế.
• Người làm đề tài nghiên cứu về quản trị rủi ro tại ngân hàng thương mại: Tham khảo phương pháp xây dựng mô hình hồi quy Binary Logistic từ dữ liệu báo cáo tài chính của nhóm khách hàng DNNVV (với cách thức mã hóa biến phụ thuộc nhị phân $Y$ và lựa chọn các biến đòn bẩy, thanh khoản, sinh lời).
• Cán bộ tín dụng và bộ phận quản trị rủi ro tại các tổ chức tín dụng: Sử dụng các phát hiện thực tế về nguyên nhân gia tăng nợ nhóm 2 và sự chuyển dịch sang nợ nhóm 3, nhóm 4 trong năm 2024 để rút kinh nghiệm trong việc giám sát mục đích giải ngân và quản lý tài sản bảo đảm đối với nhóm tiểu thương và doanh nghiệp tư nhân quy mô nhỏ.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu tại SHB Phú Hội biến động như thế nào trong giai đoạn 2022–2024?
Tỷ lệ nợ quá hạn của SHB Phú Hội giảm liên tục qua 3 năm, lần lượt là 1,83% (năm 2022, tương ứng 4,782 tỷ đồng), 1,82% (năm 2023, tương ứng 5,749 tỷ đồng) và giảm xuống 1,50% (năm 2024, tương ứng 3,471 tỷ đồng). Ngược lại, tỷ lệ nợ xấu có biến động phức tạp: Đạt 0,19% (0,501 tỷ đồng) năm 2022, giảm xuống 0,17% (0,530 tỷ đồng) năm 2023, nhưng tăng lên 0,39% (0,903 tỷ đồng) vào năm 2024.

2. Vì sao tổng dư nợ tín dụng tại SHB Phú Hội năm 2024 lại sụt giảm mạnh so với năm 2023?
Năm 2024, tổng dư nợ tín dụng giảm từ 316,6 tỷ đồng xuống 231,3 tỷ đồng (giảm 26,9% hay 85,3 tỷ đồng). Nguyên nhân là do sức mua thị trường suy yếu khiến các tiểu thương (như tại chợ Cống, chợ Đông Ba) và các cơ sở sản xuất thu hẹp quy mô kinh doanh, không có nhu cầu vay mới hoặc chủ động tất toán khoản vay; đồng thời ngân hàng chủ động thắt chặt chính sách tín dụng và tăng cường kiểm soát rủi ro để ngăn ngừa nguy cơ nợ xấu gia tăng.

3. Khóa luận sử dụng mô hình kinh tế lượng nào và bao gồm những biến số nào?
Khóa luận sử dụng mô hình hồi quy Binary Logistic trên mẫu 110 khách hàng DNNVV. Biến phụ thuộc $Y$ nhận giá trị 1 nếu khách hàng trả nợ đúng hạn và nhận giá trị 0 nếu phát sinh nợ quá hạn. Ba biến độc lập được đưa vào mô hình gồm: $X_1$ (Tổng nợ phải trả / Tổng tài sản), $X_2$ (Khả năng thanh toán hiện hành), và $X_3$ (Lợi nhuận sau thuế / Vốn chủ sở hữu - ROA).

4. Cơ cấu nợ nhóm 2, 3 và 4 tại SHB Phú Hội có những chuyển biến đặc thù nào trong năm 2024?
Nợ nhóm 2 giảm mạnh từ 9,97 tỷ đồng (năm 2023) xuống còn 1,9 tỷ đồng (năm 2024), tương ứng mức giảm 80,9%. Tuy nhiên, năm 2024 ghi nhận sự xuất hiện trở lại của nợ nhóm 3 với 0,39 tỷ đồng (sau khi đạt mức 0 tỷ đồng vào năm 2023) và lần đầu phát sinh nợ nhóm 4 với giá trị 0,013 tỷ đồng.

5. Lợi nhuận và chi phí dự phòng rủi ro tín dụng của SHB Phú Hội thay đổi ra sao trong 3 năm khảo sát?
Lợi nhuận của chi nhánh tăng trưởng liên tục: Năm 2022 đạt 11,15 tỷ đồng, năm 2023 đạt 17,00 tỷ đồng (+52,47%), và năm 2024 đạt 23,49 tỷ đồng (+38,19%). Đồng thời, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng cũng tăng mạnh từ 0,31 tỷ đồng (năm 2022) lên 0,98 tỷ đồng (năm 2023, tăng 216,13%) và đạt 1,23 tỷ đồng vào năm 2024.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Thị Thùy Trang đã thực hiện việc đánh giá thực trạng rủi ro tín dụng đối với phân khúc khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại SHB Phú Hội giai đoạn 2022–2024 dựa trên nguồn dữ liệu tài chính chính thức và khảo sát thực chứng. Nghiên cứu chỉ ra sự đối lập giữa xu hướng giảm của tỷ lệ nợ quá hạn (về mức 1,50%) với sự gia tăng của tỷ lệ nợ xấu (lên 0,39%) và chi phí dự phòng rủi ro tín dụng trong năm 2024. Bằng việc ứng dụng mô hình Binary Logistic trên dữ liệu 110 doanh nghiệp, công trình đã làm rõ vai trò của các chỉ tiêu thanh khoản, đòn bẩy và khả năng sinh lời trong việc kiểm soát rủi ro thu hồi nợ. Kết quả nghiên cứu là cơ sở thực tiễn để đơn vị triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp từ khâu thẩm định dòng tiền, siết chặt quản lý sau giải ngân đến đa dạng hóa hình thức bảo đảm tín dụng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ RỦI RO TÍN DỤNG KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Tổng quan về rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng thương mại 1.1 Khái niệm rủi ro tín dụng Theo Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN: “Rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng mà khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết” [4] Theo Luật Các tổ chức tín dụng 2010: “Rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất đối với nợ của một tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài do khách hàng không có khả năng trả được một phần hoặc toàn bộ nợ theo hợp đồng hoặc thỏa thuận bởi tổ chức tín dụng chi nhánh ngân hàng nước ngoài” [5]. Theo khoản 1 điều 3, Thông Tư 02/2013/TT-NHNN: “Rủi ro tín dụng là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết” [6]. Như vậy, có thể hiểu RRTD là những tổn thất tiềm năng có thể xảy ra trong quá trình cấp tín dụng của ngân hàng, do khách hàng vay không thực hiện nghĩa vụ trả nợ ( bao gồm lãi vay và gốc ) hoặc trả nợ không đúng hạn cho ngân hàng như đã cam kết trong hợp đồng. Đây là rủi ro gắn liền với hoạt động tín dụng, dẫn đến tổn thất tài chính như giảm thu nhập ròng và giảm giá trị thị trường của vốn.2 Phân loại rủi ro 1.1 Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro Rủi ro danh mục: Là loại rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quản lý danh mục cho vay của ngân hàng bao gồm rủi ro nội tại và rủi ro tập trung Rủi ro nội tại là xuất phát từ các yếu tố, đặc điểm riêng mang tính riêng biệt bên trong của mỗi chủ thể đi vay hoặc ngành, lĩnh vực kinh tế.

Nó xuất phát từ những hoạt động hay đặc điểm sử dụng vốn của khách vay. Rủi ro tập trung là khi ngân hàng tập trung vốn cho vay quá nhiều đối với một số ngân hàng cho vay quá nhiều doanh nghiệp hoạt động cùng một lúc ngành lĩnh vực kinh tế hoặc trong cùng một địa lý nhất định, cùng một loại hình thức cho vay có rủi ro cao. Rủi ro giao dịch Là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay, đánh giá khách hàng. Bao gồm rủi ro lựa chọn, rủi ro đảm bảo và rủi ro nghiệp vụ.

Rủi ro lựa chọn là rủi ro liên quan đến quá trình đánh giá phân tích tín dụng khi ngân hàng lựa chọn phương án vay vốn có hiệu quả để ra quyết định cho vay. Rủi ro đảm bảo phát sinh từ các tiêu chuẩn đảm bảo như các điều khoản trong hợp đồng cho vay trên giá trị của tài sản đảm bảo (TSĐB) Rủi ro nghiệp vụ là rủi ro liên quan đến các công tác quản lý vay và những hoạt động cho vay bao gồm việc sử dụng hệ thống xếp hạng và kỹ thuật xử lý cho vay có vấn đề Rủi ro tác nghiệp: Là nguy cơ tổn thất trực tiếp hoặc gián tiếp do cán bộ ngân hàng, quá trình xử lý và hệ thống nội bộ không đầy đủ hoặc không hoạt động hoặc do các sự kiện bên ngoài tác động vào ngân hàng.2 Căn cứ vào khả năng trả nợ của khách hàng Rủi ro không hoàn trả nợ đúng hạn: Khi thiết lập mối quan hệ tín dụng, ngân hàng và khách hàng quy ước về thời gian hoàn trả nợ vay, tuy nhiên đến thời hạn mà ngân hàng vẫn chưa thu hồi được vốn vay, những tổn thất xảy ra trong trường hợp này người ta gọi đó là rủi ro không hoàn trả nợ đúng hạn. 7 Rủi ro do không có khả năng trả nợ: Đây là rủi ro xảy ra trong trường hợp khách hàng đi vay đã mất khả năng trả nợ, buộc ngân hàng phải tiến hành các thủ tục thanh lý tài sản đảm bảo của khách hàng để thu nợ. Rủi ro tín dụng không giới hạn ở hoạt động cho vay là các hoạt động mang tính chất tín dụng của ngân hàng như tín dụng thuê mua, cam kết, bảo lãnh, cho vay trên thị trường liên ngân hàng, tài trợ hoặc chấp nhận tài trợ thương mại.3 Đặc điểm rủi ro tín dụng - Khả năng không thanh toán của người vay: Rủi ro tín dụng chủ yếu phát sinh khi một cá nhân hoặc tổ chức không thể hoặc không muốn trả nợ đúng hạn theo các thỏa thuận đã ký kết, bao gồm cả gốc và lãi.

- Ảnh hưởng đến người cho vay hoặc tổ chức tài chính: Bên cho vay hoặc tổ chức tín dụng chịu trách nhiệm đối phó với việc không thu hồi được tiền vay, có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh lời hoặc tình hình tài chính của họ. -Có thể dự đoán nhưng không hoàn toàn chính xác: Rủi ro tín dụng có thể được đánh giá qua các yếu tố như lịch sử tín dụng của người vay, tình hình tài chính hiện tại và tương lai của họ, nhưng không thể dự đoán chính xác mọi tình huống có thể xảy ra. -Tác động lâu dài: Nếu không được quản lý tốt, rủi ro tín dụng có thể dẫn đến các hậu quả nghiêm trọng, bao gồm sự mất khả năng thanh toán của tổ chức cho vay hoặc các vấn đề về tính thanh khoản. -Tính không đồng đều: Rủi ro tín dụng có thể khác nhau giữa các khách hàng, ngành nghề và khu vực.

Một số nhóm khách hàng (ví dụ: các doanh nghiệp lớn, có tài sản bảo đảm) có rủi ro tín dụng thấp hơn so với các nhóm khác (như các cá nhân hoặc doanh nghiệp nhỏ). -Các biện pháp quản lý: Các tổ chức tài chính thường áp dụng các biện pháp để giảm thiểu rủi ro tín dụng như phân tích tín dụng, yêu cầu tài sản bảo đảm (thế chấp), và sử dụng các hợp đồng bảo hiểm tín dụng. -Có thể liên quan tới các sự kiện bên ngoài: Rủi ro tín dụng cũng có thể bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài như biến động kinh tế, thay đổi chính sách pháp luật, hoặc các yếu tố thị trường ảnh hưởng đến khả năng thanh toán của khách hàng.4 Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa Nguồn thu nhập chính của các Ngân hàng chủ yếu là từ hoạt động tín dụng, vì thế nên RRTD là loại rủi ro mà chiếm tỷ trọng lớn nhất và dẫn đến hậu quả nghiêm trọng cho các ngân hàng. Chính vì thế, thông qua hoạt động QTRR để ta có thể nghiên cứu tìm ra những nguyên nhân RRTD là rất thiết đối với các NHTM.

Từ đó, đưa ra những giải pháp để hạn chế rủi ro này nhằm nâng cao hoạt động kinh doanh. Theo đó nguyên nhân được chia thành các nhóm như sau: Nguyên nhân khách quan từ môi trường bên ngoài: -Thứ nhất, các yếu tố về môi trường kinh tế: Đây là yếu tố quyết định đến ảnh hưởng kinh doanh, đến sự thành công hay thất bại của các doanh nghiệp. Môi trường kinh tế xã hội trong một nước còn biến động và chịu ảnh hưởng bởi biến động nền kinh tế thế giới, đó là nguyên nhân phát sinh rủi ro trong hoạt động kinh doanh của nền kinh tế, nó ảnh hưởng đến các lĩnh vực kinh tế trong đó có hoạt động kinh doanh tiền tệ chứa nhiều nguy cơ rủi ro nhất. Hiện nay thì thị trường thế giới biến động quá lớn và không dự đoán được, hậu quả tất yếu của quá trình tự do hóa tài chính, hội nhập quốc tế, sự thay đổi các mối quan hệ quốc tế, các quan hệ ngoại giao của chính phủ cũng chính là nguyên nhân gây ra rủi ro lớn cho hoạt động tín dụng của ngân hàng.

Bên cạnh đó, hoạt động cấp tín dụng phụ thuộc rất nhiều vào thói quen truyền thống, tập quán của người dân nhiều gây khó khăn và hạn chế mở rộng tín dụng của các ngân hàng. -Thứ hai, Môi trường tự nhiên biến đổi nhanh chóng. Thiệt hại do thiên tai rất khó lường trước được và nó có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng cho ngân hàng. Sự diễn biến phức tạp của môi trường tự nhiên được coi là nguyên nhân gây ra rủi ro cho hoạt động kinh doanh của các ngân hàng cho vay phát triển các thành phần kinh tế.

Đặc biệt ảnh hưởng nhiều đến lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, điều kiện tự nhiên là yếu tố khó có thể dự đoán trước được, nó thường xảy ra bất ngờ với thiệt hại lớn ngoài tầm kiểm soát của con người. Do đó, khi có thiên tai xảy ra thì khách hàng cùng với các ngân hàng cho vay sẽ có những tổn thất rất lớn, phương án các dự án kinh doanh không có nguồn thu hoặc nguồn thu thấp,. điều đó đồng nghĩa với việc cắt ngắn hàng cho vay phải cùng chia sẻ rủi ro với khách hàng của mình. -Thứ ba, Môi trường pháp lý chưa đầy đủ và chồng chéo chính sách, quy định luật lệ là những công cụ không thể thiếu điều hành nền kinh tế.

Đảm bảo sự phát triển công bằng, hiệu quả và bền vững. Những sự thiếu nhất quán trong chính sách kinh tế pháp 9 luật cũng gây ra ảnh hưởng tới ngân hàng và các doanh nghiệp các khách hàng sử dụng vốn vay ngân hàng. Đồng thời sự chồng chéo và tách rời một cách thiếu khoa học của nhiều cơ quan quản lý khiến hệ thống các quy định nhiều khi lại mâu thuẫn và chồng chéo gây khó khăn cho quá trình vận dụng. Hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại liên quan đến nhiều lĩnh vực của nền kinh tế, mang tính xã hội cao, khi hệ thống chính trị, pháp luật ổn định thì môi trường kinh doanh của các ngân hàng sẽ có nhiều thuận lợi phát triển cao.

Nhưng nếu môi trường pháp lý, hệ thống chính trị thiếu sự đồng bộ, có nhiều khe hở thì rất dễ lợi dụng, nền kinh tế xã hội kém ổn định thì việc kinh doanh cũng sẽ gặp nhiều khó khăn, ngân hàng sẽ gặp rủi ro trong việc thu hồi nợ.