phần Mở đầu và kết luận, kiến nghị cấu trúc luận văn gồm 3 chương sau: Chương1. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu quy hoạch sử dụng đất bền vững Chương 2.Đặc điểm các điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội ảnh hưởng tới việc quy hoạch sử dụng đất của xã Võng Xuyên, huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội.Đánh giá các hệ thống sử dụng đất và đề xuất phương hướng quy hoạch sử dụng đất. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT BỀN VỮNG 1. Phân tích, đánh giá các công trình nghiên cứu có liên quan 1.
Trên thế giới Cho đến nay công tác đánh giá phục vụ quy hoạch sử dụng đất đã được thực hiện ở nhiều nước trên thế giới. Nó đã trở thành chuyên ngành nghiên cứu quan trọng của các nhà quy hoạch, các nhà hoạch định chính sách đất đai. Ở Liên Xô (cũ) và các nƣớc Đông Âu từ những năm 1960 đã tiến hành phân hạng và đánh giá đất đai bao gồm các bước: Đánh giá lớp phủ thổ nhưỡng, đánh giá khả năng sản xuất của đất đai, đánh giá kinh tế đất đai.Mikholop, quá trình thực hiện quy hoạch phải giải quyết các vấn đề như: - Quan hệ giữa khu dân cư với giao thông bên ngoài - Quan hệ giữa khu dân cư với vùng sản xuất, khu vực canh tác. - Hệ thống giao thông nội bộ, các cơ sở hạ tầng kỹ thuật.
- Việc bố trí mặt bằng hài hòa cho từng vùng địa lý khác nhau đảm bảo sự thống nhất trong tổng thể kiến trúc. - Quy hoạch khu dân cư mang nét của đô thị hóa đảm bảo các thỏa mãn của nhu cầu nhân dân. Quy hoạch sử dụng đất ở nông thôn của A. Mikholop thể hiện mỗi vùng dân cư có một trung tâm gồm các công trình công cộng và nhà ở có dạng giống nhau cho nông trang viên.
Đến giai đoạn sau các công trình quy hoạch sử dụng đất ở nông thôn của G.KhoKhon đã đưa ra sơ đồ quy hoạch huyện bao gồm 3 trung tâm: - Trung tâm của huyện - Trung tâm xã của tiểu vùng - Trung tâm của làng, xã Đánh giá đất đai của Docutraiev cho rằng để đánh giá đất đai có hiệu quả cần nghiên cứu khả năng tự nhiên của đất. Theo ông khả năng tự nhiên của đất là yếu tố quyết định giá trị của đất và sự thu thấp từ đất. Đánh giá đất đai của Docutraiev dựa vào những luận điểm sau đây: 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Những yếu tố đánh giá đất và chỉ tiêu của chúng ở những vùng khác nhau thì khác nhau. - Những yếu tố đánh giá đất dự đoán chủ yếu là những yếu tố có mối liên quan chặt chẽ với năng suất cây trồng và được thể hiện giá trị tương đối bằng điểm.
Những yếu tố đánh giá đất chủ yếu có thể là: - Loại đất theo phát sinh - Những số liệu phân tích về tính chất đất (tính chất hóa học, tính chất lý học và các dấu hiệu khác). Việc lựa chọn các yếu tố đánh giá đất cần được hoàn thiện để phù hợp với điều kiện khí hậu, kinh tế - xã hội của vùng. Ở Anh:Theo Ruanell, nhà thổ nhưỡng học người Anh thì: “Đánh giá đất theo năng suất cây trồng gặp rất nhiều khó khăn vì năng suất cây trồng biểu hiện cả sự hiểu biết của người sử dụng đất. Bởi vậy đánh giá đất theo năng suất chỉ được sử dụng để sơ bộ đánh giá độ phì của các loại đất khác nhau”.
Phƣơng pháp đánh giá đất đai của FAO: Đến những năm 1970, nhiều quốc gia đã phát triển hệ thống đánh giá đất, ở Mỹ việc đánh giá đất đai được thực hiện dưới sự chủ trì của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ. Ở Châu Âu đã diễn ra nhiều cuộc thảo luận, kết quả thảo luận đầu tiên ra đời năm 1972, sau đó được Briskiman và Smith soạn lại. Vào năm 1975 cuộc thảo luận đã đi đến thống nhất hình thành nội dung phương pháp đầu tiên của FAO về đánh giá đất đai. Những năm sau đó các phương pháp đánh giá và quy hoạchsửdụng đất được thực hiện bởi FAO/UNESCO, một số đại diện tiêu biểu như Dentyang Dentanthony và những người khác với các công trình nghiên cứu về: Đánh giá thích nghi có tưới, phân hạng khả năng thích nghi của đất đai, đánh giá đất đai cho nền nông nghiệp nhờ mưa… Ở Thái Lan: Trong những năm gần đây Thái Lan đã có những bước tiến trong quy hoạch sử dụng đất ở nông thôn nhằm phát triển kinh tế, ổn định xã hội, nhằm ổn định các chương trình của Hoàng gia Thái Lan.
Quá trình xây dựng quy hoạch sử dụng đất ở các nông thôn làng, xã được xây dựng theo mô hình mới với các phương pháp hiện đại, với khu dân cư được bố trí tập trung, khu trung tâm bố trí các công trình phục vụ công cộng, khu sản xuất được bố trí ở vòng ngoài. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Sau 7 lần thực hiện kế hoạch 5 năm Thái Lan đã đạt sự tăng trưởng kinh tế trong nông nghiệp một cách rõ rệt, các vùng nông thôn đều có cơ sở hạ tầng, hệ thống giao thông phát triển, phục vụ phúc lợi cho cộng đồng nâng cao.Ở Việt Nam Nước ta hiện nay có tổng diện tích đất tự nhiên 33. Có quy mô trung bình nhưng đông dân vào hàng thứ 13 trên thế giới (87,8 triệu) nên bình quân đất đai tính theo đâù người chỉ có 0,38 ha/người. Thấp bằng 1/8 mức bình quân thế giới (3 ha/người) tương đương với các Anh, Đức, Philippin, đứng hàng thứ 9 trong 10 nước Đông Nam Á và đứng thứ 135 trong số 200 nước trên thế giới.
Hơn nữa, Việt nam còn là một nước nông nghiệp với 70% dân số sống ở nông thôn và bình quân đất nông nghiệp là 1.446 m2/một lao động nông nghiệp. Như vậy, Việt nam được xếp vào loại đất chật người đông. Vì vậy, vấn đề sử dụng đất đai khoa học, hợp lý, tiết kiệm trong giai đoạn hiện nay ở nước ta là nhiệm vụ mang tính cấp bách và lâu dài. Một trong những biện pháp quan trọng và có hiệu quả để quản lý đất đai là tiến trình quy hoạch sử dụng đất đai ở các cấp và các ngành trên cả nước cũng như từng địa phương.
Công tác đánh giá đất được thực hiện từ những năm trước cách Mạng Tháng Tám do nhiều nhà khoa học Pháp nghiên cứu như: “Đất Đông Dương”. Công trình nghiên cứu đất đỏ ở Miền Nam Việt Nam (để phát triển đồn điền cao su).Nhưng phát triển là những năm giải phóng.Có nhiều công trình nghiên cứu quan trọng như “Bản đồ đất”, đánh giá phân hạng đất khái quát toàn quốc (1984).Công trình của Viện Quy hoạch và Thiết kế nông nghiệp của Tôn Thất Chiểu, Bùi Quốc Toản. Chương trình quy hoạch tổng thể đồng bằng Sông Cửu Long, một nghiên cứu nhằm khai thác khả năng sử dụng đất đai toàn vùng đồng bằng của Van Men Sroost và Nguyễn Văn Nhân (1993). Chuyên đề nghiên cứu sử dụng đất phèn mặn ở đồng bằng Sông Cửu Long trong dự án VIE87/031đã sử dụng phương pháp đánh giá đất đai định lượng của FAO (1983).
Viện Quy hoạch và Thiết kế nông nghiệp đã kịp thời tổng kết và vận dụng các kết quả đánh giá đất theo FAO vào chương trình: “Đánh giá và đề xuất sử dụng tài nguyên đất trên quan điểm phát triển nông nghiệp bền vững thời kỳ 1996-2010”. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đây là cơ sở tham khảo và vận dụng vào đánh giá đất đai tại xã Võng Xuyên, huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội. Sau khi Luật đất đai 1993 được ban hành, ngay từ đầu năm 1994. Tổng cục Địa chính đã triển khai xây dựng quy hoạch sử dụng đất đai toàn quốc đến năm 2010.
Đây là một bước tiến lớn trong việc quản lý sử dụng đất đai. Thông qua quy hoạch sử dụng đất, các mối quan hệ đất đai được điều chỉnh đồng thời đã tạo điều kiện để quan hệ đất đai được tiếp cận với cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng XHCN. Đặc biệt đã tạo một bước cho yêu cầu cân đối giữa nhiệm vụ an toàn lương thực với nhu cầu hiện đại hoá và đô thị hoá. Không những thế, quy hoạch sử dụng đất đai cả nước là căn cứ cho quy hoạch sử dụng đất đai ở các địa phương (tỉnh, huyện, xã).
Quy hoạch sử dụng đất đai cả nước chỉ đạo việc xây dựng quy hoạch cấp tỉnh, quy hoạch cấp huyện xây dựng dựa trên cơ sở quy hoạch cấp tỉnh nhằm giải quyết các mâu thuẫn về quan hệ đất đai căn cứ vào đặc tính nguồn tài nguyên đất, mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội và các điều kiện cụ thể khác của huyện từ đó đề xuất các giải pháp phân bổ sử dụng các loại đất đồng thời xác định các chỉ tiêu khống chế về đất đai đối với quy hoạch ngành, xã phường trên phạm vi toàn huyện. Quy hoạch cấp xã được xây dựng dựa trên khung chung các chỉ tiêu định hướng sử dụng đất đai của huyện. Cơ sở lý luận về quy hoạch sử dụng đất phục vụ phát triển nông thôn 1. Một số khái niệm liên quan đến vấn đề nghiên cứu Khái niệm đất đai Đất đai là một vùng đất mà đặc tính của nó bao gồm những đặc trưng cả về tự nhiên và kinh tế xã hội, quyết định đến khả năng và mức độ khai thác của vùng đất đó.
Đặc tính của đất đai gồm có khí hậu, thủy văn, thổ nhưỡng, giới động thực vật và những tác động của quá khứ cũng như hiện tại của con người. Khái niệm đơn vị đất đai (LU) Đơn vị đất đai là một thuật ngữ dùng để chỉ diện tích đất đai với những điều kiện môi trường đặc trưng riêng được phân biệt nhờ các đặc tính riêng: Đặc điểm 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đất đai, chất lượng đất đai. Đơn vị đất đai được xem như là một đơn vị tự nhiên cơ sở nghiên cứu đất đai, việc đánh giá đất đai được thực hiện dễ dàng hơn nên các đơn vị đất đai được xác định trên bản đồ sử dụng các tư liệu có một số lượng lớn về đặc tính của đất. Đơn vị đất đai hoặc đơn vị bản đồ đất đai là những vùng có đặc tính và chất lượng đủ để tạo nên sự khác biệt với các đơn vị đất đai khác nhằm đảm bảo sự thích hợp với các loại đất sử dụng đất khác.
Trong thực tế các đơn vị đất đai được xác định trên bản đồ chồng lên nhau thể hiện các mặt khác nhau.