Khoá luận tốt nghiệp đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp quản lý nhà nước về rừng và đất lâm nghiệp tại xã hua la thành phố sơn la tỉnh sơn la

Xã Hua La, thuộc thành phố Sơn La, là một khu vực có diện tích tự nhiên lớn với nhiều tiềm năng về rừng… 53 trang · Trường Đại Học Lâm Nghiệp Việt Nam · 2020.

• Tác giả: Quàng Văn Hoàng
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Minh Thanh
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Lâm Sinh
• Đề tài: Đánh Giá Thực Trạng Và Đề Xuất Giải Pháp Quản Lý Nhà Nước Về Rừng Và Đất Lâm Nghiệp Tại Xã Hua La, Sơn La
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. Phần I: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Một số khái niệm liên quan quản lý rừng, đất lâm nghiệp
• 1.2. Khái niệm về rừng
• 1.3. Khái niệm bảo vệ rừng
• 1.4. Khái niệm quản lý rừng bền vững
• 1.5. Tổng quan về quản lý rừng trên thế giới và Việt Nam
• 1.6. Một số công trình nghiên cứu liên quan đến quản lý rừng
• 2. Phần II: MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, phạm vi và địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.3. Thời gian nghiên cứu
• 2.4. Nội dung nghiên cứu
• 2.5. Đánh giá hiện trạng rừng và đất lâm nghiệp tại khu vực nghiên cứu
• 2.6. Đánh giá công tác quản lý nhà nước về rừng và đất lâm nghiệp ở khu vực
• 2.7. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về rừng và đất lâm nghiệp trên địa bàn xã Hua La, tỉnh Sơn La
• 2.8. Phương pháp nghiên cứu
• 3. Phần III: KHÁI QUÁT MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI CỦA KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Điều kiện địa lý tự nhiên
• 3.2. Vị trí địa lý
• 3.3. Khí hậu – thủy văn
• 3.4. Điều kiện kinh tế xã hội
• 3.5. Tình hình dân số, lao động
• 3.6. Tình hình phát triển kinh tế trong những năm qua
• 4. Phần IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Hiện trạng rừng và đất lâm nghiệp xã Hua La, tỉnh Sơn La
• 4.2. Hiện trạng rừng và đất lâm nghiệp ở Hua La. Biến động diện tích rừng và đất lâm nghiệp ở khu vực nghiên cứu
• 4.3. Đánh giá công tác quản lý nhà nước về rừng và đất lâm nghiệp tại xã Hua La, tỉnh Sơn La
• 4.4. Hệ thống tổ chức quản lí rừng và đất lâm nghiệp ở xã Hua La
• 4.5. Các hoạt động quản lý nhà nước về rừng và đất lâm nghiệp trên địa bàn xã Hua La, tỉnh Sơn La
• 4.6. Đánh giá những thuận lợi, khó khăn tồn tại và hạn chế của công tác quản lý rừng và đất lâm nghiệp; đề xuất một số giải pháp quản lý nhà nước về rừng và đất lâm nghiệp trên địa bàn xã Hua La
• 4.7. Đề xuất một số giải pháp quản lý nhà nước về rừng và đất lâm nghiệp trên địa bàn xã Hua La
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Quản Lý Rừng Tại Xã Hua La

Xã Hua La, thuộc thành phố Sơn La, là một khu vực có diện tích tự nhiên lớn với nhiều tiềm năng về rừng và đất lâm nghiệp. Việc đánh giá quản lý rừng tại đây không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn thúc đẩy phát triển bền vững. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về thực trạng quản lý rừng và đất lâm nghiệp tại xã Hua La.

1.1. Khái Niệm Về Quản Lý Rừng và Đất Lâm Nghiệp

Quản lý rừng và đất lâm nghiệp bao gồm các hoạt động nhằm bảo vệ và phát triển tài nguyên rừng. Điều này không chỉ liên quan đến việc bảo vệ đa dạng sinh học mà còn đảm bảo nguồn lợi cho cộng đồng địa phương.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Quản Lý Rừng Bền Vững

Quản lý rừng bền vững là yếu tố then chốt trong việc bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế. Nó giúp duy trì sự cân bằng giữa khai thác tài nguyên và bảo vệ hệ sinh thái.

II. Những Thách Thức Trong Quản Lý Rừng Tại Xã Hua La

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc quản lý rừng, xã Hua La vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề như khai thác rừng trái phép, biến đổi khí hậu và áp lực từ phát triển kinh tế đang gây khó khăn cho công tác quản lý.

2.1. Khai Thác Rừng Trái Phép

Khai thác rừng trái phép là một trong những vấn đề nghiêm trọng tại xã Hua La. Hành vi này không chỉ làm giảm diện tích rừng mà còn ảnh hưởng đến đa dạng sinh học.

2.2. Biến Đổi Khí Hậu và Tác Động Đến Rừng

Biến đổi khí hậu đang làm thay đổi điều kiện tự nhiên, ảnh hưởng đến sự phát triển của rừng. Nhiệt độ tăng cao và lượng mưa không ổn định gây ra nhiều khó khăn cho việc quản lý rừng.

III. Phương Pháp Đánh Giá Quản Lý Rừng Tại Xã Hua La

Để đánh giá hiệu quả quản lý rừng, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Việc thu thập dữ liệu từ hiện trường và phân tích các yếu tố ảnh hưởng là rất quan trọng.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Dữ liệu được thu thập từ các cuộc khảo sát, phỏng vấn và quan sát thực địa. Điều này giúp có cái nhìn rõ ràng về tình hình quản lý rừng tại xã Hua La.

3.2. Phân Tích Tác Động Môi Trường

Phân tích tác động môi trường giúp đánh giá những ảnh hưởng của các hoạt động quản lý đến hệ sinh thái. Điều này rất cần thiết để đưa ra các giải pháp hiệu quả.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quản Lý Rừng Tại Xã Hua La

Để nâng cao hiệu quả quản lý rừng, cần có các giải pháp đồng bộ từ chính quyền và cộng đồng. Việc tăng cường giáo dục và nâng cao nhận thức về bảo vệ rừng là rất quan trọng.

4.1. Tăng Cường Giáo Dục và Nhận Thức

Giáo dục cộng đồng về tầm quan trọng của rừng và các biện pháp bảo vệ là cần thiết. Các chương trình tuyên truyền có thể giúp nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân.

4.2. Cải Thiện Chính Sách Quản Lý

Cần cải thiện các chính sách quản lý rừng để phù hợp với thực tiễn địa phương. Việc phân cấp quản lý cho cộng đồng có thể giúp nâng cao hiệu quả bảo vệ rừng.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Xã Hua La

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các giải pháp quản lý hiệu quả có thể mang lại nhiều lợi ích cho xã Hua La. Các kết quả từ nghiên cứu sẽ là cơ sở để phát triển các chính sách quản lý rừng trong tương lai.

5.1. Kết Quả Đánh Giá Hiện Trạng Rừng

Kết quả đánh giá cho thấy diện tích rừng tại xã Hua La đang có xu hướng giảm. Điều này đòi hỏi sự can thiệp kịp thời từ các cơ quan chức năng.

5.2. Lợi Ích Từ Quản Lý Rừng Bền Vững

Quản lý rừng bền vững không chỉ bảo vệ môi trường mà còn tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho người dân địa phương. Điều này góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.

VI. Kết Luận và Tương Lai Của Quản Lý Rừng Tại Xã Hua La

Quản lý rừng tại xã Hua La cần được cải thiện để đảm bảo phát triển bền vững. Tương lai của quản lý rừng phụ thuộc vào sự hợp tác giữa chính quyền và cộng đồng.

6.1. Tương Lai Của Quản Lý Rừng

Tương lai của quản lý rừng tại xã Hua La sẽ phụ thuộc vào việc thực hiện các giải pháp đã đề xuất. Sự tham gia của cộng đồng là yếu tố quyết định.

6.2. Đề Xuất Hướng Đi Mới

Cần có các hướng đi mới trong quản lý rừng, bao gồm việc áp dụng công nghệ và các mô hình quản lý tiên tiến. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả bảo vệ rừng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Xã Hua La nằm ở phía Tây Nam của thành phố Sơn La, cách trung tâm thành phố 5 km; phía Đông giáp xã Chiềng Ban (huyện Mai Sơn), phía Tây giáp xã Chiềng Cọ, phía Nam giáp xã Mường Chanh (huyện Mai Sơn) và phía Bắc giáp phường Chiềng Cơi. Địa bàn xã có diện tích tự nhiên 4.171 ha (theo số liệu kiểm kê đất đai năm 2019 là 4.163,88 ha), quy mô dân số tính đến ngày 31/12/2019 gồm 1.745 hộ với 8.014 nhân khẩu (mật độ dân số 149 người/km²), tập trung 5 dân tộc cùng sinh sống tại 15 bản, trong đó dân tộc Thái chiếm đa số (94,72%), dân tộc Mông chiếm 3,48%, còn lại là dân tộc Kinh và Tày. Hoạt động kinh tế của xã chủ yếu dựa vào nông nghiệp (chiếm 80% dân số), 20% còn lại hoạt động trong lĩnh vực buôn bán, kinh doanh dịch vụ.

Thực hiện Quyết định số 07/2012/QĐ-TTg ngày 08/02/2012 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành một số chính sách tăng cường công tác bảo vệ rừng, Ủy ban nhân dân (UBND) xã Hua La được phân cấp thực hiện 10 nhiệm vụ quản lý nhà nước về rừng và đất lâm nghiệp. Tuy nhiên, do đặc thù địa hình chia cắt mạnh, thành phần dân tộc đa dạng với các tập quán canh tác nương rẫy truyền thống và áp lực chuyển đổi đất lâm nghiệp sang trồng cây ăn quả, công tác quản lý của chính quyền cấp xã gặp nhiều khó khăn, một số nhiệm vụ chưa được hoàn thành triệt để. Khóa luận tốt nghiệp ngành Lâm sinh (Mã số: 7620205) của tác giả Quàng Văn Hoàng tại Trường Đại học Lâm nghiệp Việt Nam được thực hiện nhằm đánh giá toàn diện hiện trạng tài nguyên rừng và hiệu quả thực thi trách nhiệm quản lý nhà nước tại địa phương.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể:

1. Đánh giá hiện trạng rừng và đất lâm nghiệp tại xã Hua La tính đến ngày 31/12/2019 và phân tích biến động diện tích trong giai đoạn 2015 – 2019.
2. Đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước về rừng và đất lâm nghiệp của UBND xã Hua La và các đơn vị liên quan theo quy định pháp luật.
3. Đề xuất hệ thống các giải pháp kinh tế - xã hội và kỹ thuật quản lý nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về rừng và đất lâm nghiệp trên địa bàn xã Hua La theo định hướng phát triển bền vững.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là tài nguyên rừng, đất lâm nghiệp và toàn bộ các hoạt động quản lý nhà nước của chính quyền địa phương, các cơ quan chuyên trách cùng các chủ rừng tại xã Hua La. Phạm vi không gian nghiên cứu giới hạn trên địa bàn hành chính xã Hua La, thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La. Phạm vi thời gian nghiên cứu thu thập và đánh giá số liệu giai đoạn 2015 – 2020, thời gian thực hiện nghiên cứu thực địa từ tháng 12/2019 đến tháng 6/2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên hệ thống cơ sở pháp lý và các khái niệm khoa học lâm nghiệp chuyên ngành:

• Khái niệm về rừng căn cứ theo quy định tại Khoản 3 Điều 2 Luật Lâm nghiệp năm 2017.
• Khái niệm về quản lý rừng bền vững theo tiêu chuẩn của Tổ chức Hội nghị Bộ trưởng về Bảo vệ Rừng ở Châu Âu (Helsinki, 1995), Tổ chức Gỗ Nhiệt đới Quốc tế (ITTO, 2004) và Khoản 19 Điều 2 Luật Lâm nghiệp năm 2017.
• Khái niệm và nội hàm công tác bảo vệ rừng theo các quy định hiện hành.
• Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và cơ chế chính sách của Việt Nam: Luật Bảo vệ và Phát triển rừng năm 1991, 2004; Luật Lâm nghiệp năm 2017; Luật Đất đai các năm 1993, 2003, 2013; Nghị định số 02/1994/NĐ-CP và Nghị định số 163/1999/NĐ-CP về giao đất lâm nghiệp; Nghị định số 23/2006/NĐ-CP thi hành Luật Bảo vệ và Phát triển rừng; Nghị định số 119/2006/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động của Kiểm lâm; Nghị định số 99/2010/NĐ-CP và Nghị định số 156/2018/NĐ-CP về chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng; Nghị định số 69/2009/NĐ-CP về quy hoạch sử dụng đất; Nghị định số 210/2013/NĐ-CP về khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn; Nghị định số 55/2015/NĐ-CP về tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp; Quyết định số 327/CT; Quyết định số 661/TTg; Quyết định số 186/2006/QĐ-TTg; Quyết định số 18/2007/QĐ-TTg; Quyết định số 147/2007/QĐ-TTg; Quyết định số 34/2011/QĐ-TTg; Quyết định số 66/2011/QĐ-TTg; Quyết định số 57/QĐ-TTg; Quyết định số 07/2012/QĐ-TTg; Quyết định số 24/2012/QĐ-TTg; Quyết định số 799/QĐ-TTg; Thông tư số 05/2008/TT-BNN của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
• Các công trình nghiên cứu tiền đề trong nước và quốc tế: Mô hình quản lý rừng cộng đồng của FAO/SIDA (chương trình ELCDP); hình thức rừng cộng quản tại Ấn Độ (JFM, JPFM), Bangladesh, Ghana, Indonesia, Nepal, Sri Lanka, Thái Lan; nghiên cứu về quản lý rừng hộ gia đình của Vũ Hoài Minh và Haws Warfvinge (2002); chính sách giao đất lâm nghiệp của Quách Đại Ninh (2003); quản lý rừng cộng đồng của Bảo Huy (2005); mô hình nông lâm kết hợp của Hoàng Hòe và cộng sự (1997); lâm nghiệp xã hội của Lý Văn Trọng (1995); quy hoạch lâm nghiệp cấp xã của Nguyễn Bá Ngãi (2000); đánh giá quản lý rừng cấp xã của Võ Đại Hải (2013); quản lý nhà nước về lâm nghiệp của Nguyễn Minh Thanh và Ngô Văn Long (2017).

Phương pháp nghiên cứu được triển khai cụ thể theo từng nội dung:

• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Kế thừa dữ liệu điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, báo cáo kết quả kiểm kê rừng năm 2015, báo cáo quy hoạch sử dụng đất, bản đồ hiện trạng, hồ sơ xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ rừng của xã Hua La.
• Phương pháp phỏng vấn bán định hướng bằng bảng hỏi:
  • Đối với nội dung đánh giá hiện trạng: Thực hiện phỏng vấn 8 cán bộ gồm đại diện UBND xã Hua La (1 người), Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (1 người), Phòng Tài nguyên và Môi trường (2 người), Hạt Kiểm lâm (1 người) và các chuyên gia cấp huyện/xã.
  • Đối với nội dung đánh giá công tác quản lý nhà nước: Thực hiện phỏng vấn 22 người gồm đại diện Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn xã Hua La (1 người), Phòng Tài nguyên và Môi trường (1 người), Hạt Kiểm lâm (1 người), lãnh đạo UBND xã và cán bộ thôn/bản (18 người).
• Phương pháp thảo luận nhóm: Tổ chức 2 nhóm thảo luận (quy mô 5 – 7 người/nhóm) gồm nhóm đại diện cơ quan quản lý nhà nước cấp xã và nhóm đại diện các lực lượng trực tiếp quản lý rừng, áp dụng kỹ thuật xây dựng sơ đồ cây phân tích nguyên nhân - hậu quả và cây mục tiêu phân tích giải pháp.
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Tổng hợp, phân tích số liệu thống kê bằng phần mềm Microsoft Excel 5.0 và soạn thảo báo cáo bằng Microsoft Word.

Nội dung chính theo từng chương

Khóa luận được cấu trúc thành 5 phần chính theo đề mục văn bản:

Phần I: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Phần này hệ thống hóa các định nghĩa pháp lý về rừng, bảo vệ rừng và quản lý rừng bền vững. Tác giả tổng hợp bức tranh biến động rừng toàn cầu (từ 6,0 tỷ ha đầu thế kỷ XX giảm xuống 2,3 tỷ ha năm 1995 và phục hồi lên gần 4,0 tỷ ha theo báo cáo FRA 2010 của FAO) cùng các bài học quản lý rừng dựa vào cộng đồng tại Châu Á và Châu Phi. Tại Việt Nam, tác giả điểm lại diễn biến diện tích rừng qua các mốc lịch sử (từ 14,3 triệu ha năm 1945, giảm xuống mức thấp nhất 9,175 triệu ha giai đoạn 1990 – 1993, sau đó tăng lên 14,220 triệu ha với độ che phủ 41,89% năm 2019; riêng tỉnh Sơn La đạt 634.542 ha, độ che phủ 44,5%). Tổng quan chỉ ra khoảng trống nghiên cứu: các đề tài trước đây chủ yếu tập trung ở cấp vĩ mô hoặc cấp huyện, thiếu các công trình đánh giá thực trạng quản lý nhà nước có tính hệ thống tại cấp xã miền núi Tây Bắc.

Phần II: Mục tiêu, đối tượng, phạm vi, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Phần này xác định rõ mục tiêu nghiên cứu tổng quát và 3 mục tiêu chuyên biệt; quy định ranh giới đối tượng và phạm vi thực hiện tại xã Hua La từ năm 2015 đến năm 2020. Chi tiết hóa 3 nội dung nghiên cứu chính cùng quy trình phỏng vấn bán định hướng đối với hai nhóm mẫu (8 cán bộ chuyên môn và 22 cán bộ quản lý/thôn bản), phương pháp làm việc nhóm phân tích cây vấn đề và phần mềm xử lý dữ liệu thống kê.

Phần III: Khái quát một số đặc điểm về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của khu vực nghiên cứu

Trình bày các thông số tự nhiên của xã Hua La: địa hình đặc trưng vùng núi Tây Bắc bị chia cắt mạnh thành 2 dạng địa hình (núi cao 800 – 1.000 m tại các bản Co Phụng, Púa Nhọt, Nẹ Nưa; đồi núi trung bình 700 – 800 m giáp suối Nậm La); khí hậu nhiệt đới gió mùa gồm mùa mưa (tháng 4 – 9, chiếm 80% lượng mưa) và mùa khô (tháng 10 – 3 năm sau, chiếm 20% lượng mưa), nhiệt độ trung bình năm 21,5°C, độ ẩm 81%, lượng mưa trung bình 1.444 mm/năm; mạng lưới thủy văn gồm suối Nậm La, Nậm Tẩu, Co Phụng và hồ bản Mòng đang xây dựng. Cơ cấu kinh tế chủ đạo là trồng trọt (cà phê, ngô, sắn, lúa), chăn nuôi hộ gia đình quy mô nhỏ. Hạ tầng giao thông gồm 2 tuyến đường liên xã (tuyến bản Mòng – giáp Mai Sơn dài 11,5 km đường đất; tuyến bản Mòng – Chiềng Cơi dài 1,9 km đường nhựa) và các tuyến liên bản đến Bó Cằm, Nẹ Nưa, San, Hịa, Lụa đã được bê tông hóa.

Phần IV: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Đây là phần nội dung trọng tâm của khóa luận, phản ánh các dữ liệu định lượng và phân tích thực tiễn:

1. Hiện trạng và biến động đất lâm nghiệp: Tính đến 31/12/2019, toàn bộ diện tích đất có rừng của xã Hua La là 1.150,44 ha (đều thuộc quy hoạch rừng sản xuất), chiếm 27,6% tổng diện tích tự nhiên.

Danh mục	Diện tích năm 2015 (ha)	Diện tích năm 2019 (ha)	Biến động (+/- ha)	Cơ cấu năm 2019 (%)
Tổng diện tích đất tự nhiên	4.163,72	4.163,88	+0,16	100,0
I. Đất lâm nghiệp có rừng	1.150,40	1.150,44	+0,04	27,6
- Rừng tự nhiên	936,20	883,63	-52,57	76,8 (trong đất LN)
- Rừng trồng	214,20	266,81	+52,61	23,2 (trong đất LN)
II. Đất nông nghiệp	2.011,92	2.380,28	+368,36	57,2
III. Đất chưa có rừng/chưa sử dụng	326,60	131,55	-195,05	3,2
IV. Đất khác	674,80	501,61	-173,19	12,0

Phân tích biến động cho thấy: Rừng tự nhiên giảm 52,57 ha (do phá rừng trái phép 11,53 ha; chuyển đổi mục đích sử dụng 41,04 ha). Rừng trồng tăng 52,61 ha do các chủ rừng đẩy mạnh trồng rừng trên đất quy hoạch lâm nghiệp và đất ngoài quy hoạch. Đất lâm nghiệp chưa có rừng giảm 195,05 ha (chuyển sang trồng rừng 52,76 ha; chuyển sang đất ở, sản xuất và công trình thủy lợi 142,29 ha). Đất nông nghiệp mở rộng thêm 368,36 ha.

2. Đánh giá các hoạt động quản lý nhà nước về rừng và đất lâm nghiệp:

• Cơ cấu tổ chức: UBND xã thực hiện chức năng quản lý chung theo Quyết định 07/2012/QĐ-TTg; có 1 biên chế Kiểm lâm địa bàn; hơn 200 hộ gia đình nhận khoán bảo vệ rừng tự nhiên núi đá; thành lập các Tổ/Đội quản lý bảo vệ rừng tại thôn/bản nhận kinh phí khoán bảo vệ rừng từ 50.000 đến 100.000 đồng/ha/năm.
• Công tác trồng rừng và nuôi dưỡng: Giai đoạn 2015 – 2019 trồng mới 266,8 ha rừng sản xuất, cơ cấu loài cây gồm Thông nhựa (chiếm 60%), Xoan ta và Lát hoa (chiếm 20%), Long não. Biện pháp chăm sóc gồm phát dọn thực bì, tỉa cành sâu bệnh và trồng xen cây nông nghiệp ngắn ngày trong những năm đầu.
• Công tác bảo vệ rừng: Lực lượng chức năng phát hiện và xử lý các vụ việc xâm lấn 52,57 ha rừng tự nhiên để trồng ngô, lúa nương, cà phê.
• Phân giới cắm mốc và quy ước: Ranh giới các chủ rừng mới xác lập trên bản đồ, chưa thực hiện cắm mốc ngoài thực địa do thiếu kinh phí, dẫn đến phát sinh 8 vụ tranh chấp đất đai trong giai đoạn 2018 – 2019. Toàn xã chưa xây dựng quy ước, hương ước bảo vệ rừng riêng ở cấp bản mà thực thi theo pháp luật chung.
• Tuyên truyền, giáo dục pháp luật: 100% chủ rừng và hộ dân được tiếp cận tuyên truyền, tuy nhiên hiệu quả còn hạn chế do tài liệu chưa được biên dịch ra tiếng dân tộc (Mông, Thái), trình độ dân trí không đồng đều.
• Bất cập quy hoạch: Thiếu quy định cơ chế phối hợp giữa ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn với ngành Tài nguyên và Môi trường theo Thông tư số 05/2008/TT-BNN dẫn đến số liệu đất đai không đồng nhất.

3. Hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý: Khóa luận xác lập 2 nhóm giải pháp gồm nhóm kinh tế - xã hội (thu hút doanh nghiệp theo Nghị định số 210/2013/NĐ-CP, phát triển cây ăn quả xoài tượng, nhãn lồng có liên kết bao tiêu giá; đào tạo nghề cho lao động dân tộc thiểu số; cấp đất ở, đất sản xuất ổn định) và nhóm chuyên môn lâm nghiệp (biên soạn tài liệu tuyên truyền bằng tiếng Mông, Thái, Tày; rà soát điều chỉnh quy hoạch đất đai đến năm 2025; thu hồi diện tích giao sai đối tượng như diện tích giao cho UBND xã để giao lại đúng chủ rừng có GCNQSDĐ; cắm mốc thực địa; duy trì phương án 4 tại chỗ trong PCCCR; phát triển mô hình nông lâm kết hợp, kiểm soát sườn dốc trên 35 độ; thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng theo Nghị định số 156/2018/NĐ-CP và hỗ trợ tín dụng theo Nghị định số 55/2015/NĐ-CP).

Phần V: Kết luận và khuyến nghị

Tổng kết các kết quả đạt được về mặt lý luận và thực tiễn, khẳng định hiện trạng rừng sản xuất chiếm 27,6% diện tích tự nhiên, nhận diện nguyên nhân giảm 52,57 ha rừng tự nhiên do áp lực mở rộng nương rẫy và chuyển đổi cây trồng. Khuyến nghị các cấp có thẩm quyền lồng ghép nhiều chương trình mục tiêu để ổn định sinh kế cho người dân làm nghề rừng.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đưa ra các kết quả định lượng cụ thể:

• Xác lập bộ số liệu kiểm kê đất lâm nghiệp xã Hua La tính đến 31/12/2019: tổng diện tích có rừng đạt 1.150,44 ha (100% là rừng sản xuất), trong đó rừng tự nhiên là 883,63 ha (chiếm 76,8%), rừng trồng đạt 266,81 ha (chiếm 23,2%). Đất nông nghiệp chiếm diện tích lớn nhất với 2.380,28 ha (57,2%).
• Chỉ ra cụ thể mức độ biến động trong giai đoạn 2015 – 2019: diện tích rừng tự nhiên suy giảm 52,57 ha (11,53 ha do phá rừng trái phép, 41,04 ha do chuyển đổi mục đích sử dụng); diện tích rừng trồng tăng 52,61 ha với cơ cấu 60% Thông nhựa và 20% Xoan ta, Lát hoa; đất lâm nghiệp chưa có rừng giảm 195,05 ha do đưa vào trồng rừng (52,76 ha) và chuyển đổi sang các công trình dân sinh, thủy lợi (142,29 ha).
• Thống kê chi tiết thực trạng 8 vụ tranh chấp đất lâm nghiệp ngoài thực địa giai đoạn 2018 – 2019 do tình trạng chưa cắm mốc ranh giới cụ thể giữa các chủ rừng.
• Đóng góp khoa học và thực tiễn của đề tài: Đây là công trình đầu tiên đánh giá có hệ thống việc thực thi 10 nhiệm vụ quản lý nhà nước về lâm nghiệp cấp xã tại Hua La theo Quyết định 07/2012/QĐ-TTg. Tác giả đã làm rõ mối quan hệ giữa tập quán canh tác của các nhóm dân tộc (như tập quán du canh nương rẫy vùng cao của người Mông) với nguy cơ xâm lấn rừng; đồng thời phát hiện nguyên nhân chồng chéo, không đồng nhất số liệu giữa hồ sơ ngành Tài nguyên và Môi trường với ngành Nông nghiệp do bất cập trong hướng dẫn của Thông tư 05/2008/TT-BNN.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn tồn tại một số hạn chế gắn liền với phạm vi nghiên cứu:

• Đề tài tập trung chủ yếu vào khía cạnh quản lý hành chính và bảo vệ phát triển rừng tại một địa bàn cấp xã (xã Hua La) trong khung thời gian hẹp (khảo sát từ tháng 12/2019 đến tháng 6/2020), chưa mở rộng điều tra đa dạng sinh học chi tiết và trữ lượng tầng cây gỗ của 883,63 ha rừng tự nhiên núi đá.
• Các mô hình nông lâm kết hợp và hiệu quả kinh tế của từng công thức luân canh (trồng xen cây ăn quả xoài tượng, nhãn lồng trên đất dốc) mới dừng lại ở mức độ đề xuất định hướng, chưa được kiểm chứng thực nghiệm bằng các số liệu hoàn vốn đầu tư cụ thể.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được tác giả khuyến nghị là cần tiến hành các nghiên cứu chuyên sâu, đánh giá định lượng các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật của các mô hình nông lâm kết hợp trên đất dốc; nghiên cứu xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành cấp cơ sở trong công tác đo đạc, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp và hoàn thiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng.

Giá trị tham khảo

Công trình khóa luận là tài liệu tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Lâm sinh, Quản lý tài nguyên rừng, Khoa học đất, Quản lý đất đai và Phát triển nông thôn tại các trường đại học lâm nghiệp và nông nghiệp.
• Cán bộ quản lý chuyên trách tại UBND cấp xã, công chức Kiểm lâm địa bàn, cán bộ Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phòng Tài nguyên và Môi trường tại các huyện, thành phố vùng trung du miền núi phía Bắc khi triển khai đánh giá nhiệm vụ quản lý rừng cấp cơ sở.
• Các nội dung đáng tham khảo gồm: biểu mẫu phiếu điều tra phỏng vấn bán định hướng về 10 nhiệm vụ quản lý nhà nước cấp xã (phần phụ lục); phương pháp tổng hợp phân tích biến động diện tích rừng theo nguồn gốc suy giảm/mở rộng; hệ thống giải pháp phân loại theo nhóm ranh giới canh tác trên sườn dốc (giới hạn 35 độ).

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu diện tích rừng và đất lâm nghiệp của xã Hua La tính đến ngày 31/12/2019 có đặc điểm gì? Tính đến ngày 31/12/2019, toàn xã Hua La có 1.150,44 ha đất có rừng, chiếm 27,6% tổng diện tích tự nhiên và 100% diện tích này được quy hoạch là rừng sản xuất. Trong đó, diện tích rừng tự nhiên là 883,63 ha (chiếm 76,8% đất lâm nghiệp, phân bố chủ yếu trên núi đá) và diện tích rừng trồng là 266,81 ha (chiếm 23,2%). Đất lâm nghiệp chưa có rừng còn lại 131,55 ha (chiếm 3,2%).

2. Nguyên nhân nào dẫn đến sự suy giảm 52,57 ha diện tích rừng tự nhiên tại Hua La trong giai đoạn 2015 – 2019? Trong tổng số 52,57 ha rừng tự nhiên bị suy giảm, có 11,53 ha bị mất do các hành vi phá rừng, lấn chiếm trái phép của người dân để lấy đất trồng ngô, lúa nương, cà phê và 41,04 ha giảm do thực hiện chuyển đổi mục đích sử dụng rừng tự nhiên sang các mục đích phát triển hạ tầng và kinh tế khác theo phê duyệt.

3. Tại sao tình trạng tranh chấp đất rừng tại xã Hua La diễn ra phức tạp với 8 vụ việc trong giai đoạn 2018 – 2019? Nguyên nhân chủ yếu do công tác phân giới cắm mốc ranh giới của các chủ rừng mới chỉ được xác định trên bản đồ giấy tờ mà chưa được cắm mốc cụ thể ngoài thực địa vì thiếu kinh phí. Khi phong trào chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang các loại cây ăn quả có giá trị kinh tế cao (như xoài tượng, nhãn lồng) phát triển mạnh, ranh giới không rõ ràng đã làm bùng phát các tranh chấp quyền sử dụng đất.

4. Cơ cấu loài cây và giải pháp kỹ thuật trong công tác trồng rừng tại Hua La được triển khai ra sao? Giai đoạn 2015 – 2019, xã trồng mới được 266,8 ha rừng sản xuất. Các loài cây được lựa chọn là cây bản địa và cây gỗ lớn, trong đó Thông nhựa chiếm tỷ lệ cao nhất (60%), Xoan ta và Lát hoa chiếm 20%, cùng với cây Long não. Biện pháp kỹ thuật áp dụng là phát dọn thực bì, dây leo, tỉa cành sâu bệnh và kết hợp trồng xen cây nông nghiệp trong những năm đầu để lấy ngắn nuôi dài.

5. Điểm bất cập lớn nhất trong hệ thống thể chế quản lý đất lâm nghiệp tại địa phương được tác giả chỉ ra là gì? Khóa luận chỉ rõ sự thiếu đồng bộ giữa các văn bản quy phạm: Thông tư số 05/2008/TT-BNN chưa quy định rõ cơ chế phối hợp và trách nhiệm giữa ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn với ngành Tài nguyên và Môi trường trong việc lập quy hoạch bảo vệ phát triển rừng gắn với quy hoạch sử dụng đất, dẫn đến số liệu diện tích đất lâm nghiệp giữa hai ngành trên thực tế không thống nhất. Bên cạnh đó, tình trạng giao đất lâm nghiệp cho UBND xã quản lý là không đúng đối tượng chủ rừng theo quy định pháp luật.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Quàng Văn Hoàng đã hoàn thành việc đánh giá thực trạng tài nguyên rừng và công tác quản lý nhà nước về rừng, đất lâm nghiệp tại xã Hua La giai đoạn 2015 – 2019. Bằng các phương pháp điều tra thứ cấp, phỏng vấn bán định hướng và thảo luận nhóm, tác giả đã định lượng được diện tích rừng sản xuất (1.150,44 ha), làm rõ nguyên nhân giảm 52,57 ha rừng tự nhiên và nhận diện các hạn chế cốt lõi như việc chưa cắm mốc thực địa hay thiếu thống nhất số liệu liên ngành. Hệ thống giải pháp kinh tế - xã hội và kỹ thuật lâm sinh được đề xuất là cơ sở thực tiễn hữu ích giúp chính quyền địa phương hoàn thiện công tác quản lý tài nguyên rừng bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Xã Hua La nằm ở phía Tây Nam của thành phố Sơn La cách trung tâm thành thành phố Sơn La 5km xã tiếp giáp với 3 xã và 1 phường là: Chiềng Ban, Chiềng Cọ, Mường Chanh và phường Chiềng cơi. Xã Hua La có diện tích tự nhiên là 4.171 ha gồm 1652 hộ toàn xã có 7444 nhân khẩu mật độ chiếm 149 người/1 km gồm có 5 dân tộc là: Kinh, Thái, Mông, Mường, Tày cùng chung sống tại 15 bản, 80% dân số làm nông nghiệp, 20% là buôn bán kinh doanh dịch vụ. Thực hiện Quyết định 07/2012/QĐ-TTg ngày 8/2/2012 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành một số chính sách tăng cường công tác Bảo vệ rừng, trong những năm qua Đảng ủy, Hội đồng nhân dân và UBND xã đã chỉ đạo thực hiện 10 nhiệm vụ trong việc phân cấp trách nhiệm quản lý nhà nước về rừng và đất lâm nghiệp. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn những khó khăn do điều kiện tự nhiên, dân sinh kinh tế xã hội nên trách nhiệm của UBND xã với 10 nhiệm vụ được giao đôi lúc chưa được hoàn thành.

Để có cơ sở đánh giá những kết quả về công tác quản lý nhà nước về rừng và đất lâm nghiệp trên địa bàn xã, làm cơ sở đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác này, đề tài khóa luận: “ Đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp quản lý nhà nước về rừng & đất lâm nghiệp tại xã Hua La, thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La” được đề xuất thực hiện. 1 Downloaded by bong bong ([e-mail]) lOMoARcPSD|39475011 Phần I TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Một số khái niệm liên quan quản lý rừng, đất lâm nghiệp 1. Khái niệm về rừng Theo quy định tại khoản 3 Điều 2 Luật Lâm nghiệp (năm 2017) khái niệm như sau: Rừng là một hệ sinh thái bao gồm các loài thực vật rừng, động vật rừng, nấm, vi sinh vật, đất rừng và các yếu tố môi trường khác, trong đó thành phần chính là một hoặc một số loài cây thân gỗ, tre, nứa, cây họ cau có chiều cao được xác định theo hệ thực vật trên núi đất, núi đá, đất ngập nước, đất cát hoặc hệ thực vật đặc trưng khác; diện tích liên vùng từ 0,3 ha trở lên; độ tàn che từ 0,1 trở lên.

Rừng gồm rừng trồng và rừng tự nhiên trên đất rừng sản xuất, đất rừng phòng hộ, đất rừng đặc dụng. Như vậy, theo khái niệm trên, rừng bao gồm các yếu tố: Thực vật rừng tự nhiên hoặc do con người trồng mới hoặc khoanh nuôi tái sinh trên đất trồng rừng, trong đó cây gỗ, tre nứa hoặc thực vật đặc trưng là những thực vật chính chiếm ưu thế; động vật rừng sống hoang dã trong rừng; vi sinh vật rừng; quần xã thực vật rừng phải có một diện tích đủ lớn để tạo ra hoàn cảnh rừng đặc trưng và những yếu tố tự nhiên, môi trường do rừng tạo ra khác với hoàn cảnh bên ngoài, độ khép tán của quần xã thực vật phải từ 0,1 trở lên. Khái niệm bảo vệ rừng Đến nay, chưa có một khái niệm đầy đủ nào về bảo vệ rừng, theo quan điểm của chúng tôi bảo vệ rừng là tổng thể các hoạt động nhằm bảo toàn, phát triển hệ sinh thái rừng hiện có, bao gồm thực vật, động vật rừng, đất lâm nghiệp và các yếu tố tự nhiên khác; phòng, chống những tác động gây thiệt hại đến đa dạng sinh học của rừng, bảo vệ nguồn nước, bảo vệ môi trường sinh thái. Như vậy, bảo vệ rừng bao gồm những hoạt động sau: Tổ chức phòng ngừa và ngăn chặn kịp thời các hành vi xâm hại đến rừng như: phá rừng, đốt rừng, lấn chiếm rừng, đất lâm nghiệp; khai thác, mua bán, vận chuyển 2 Downloaded by bong bong (bongbong1@gmail.