Đánh giá ô nhiễm bụi và nước thải trong ngành than tại Hạ Long và Cẩm Phả, Quảng Ninh

Luận văn thạc sĩ đánh giá ô nhiễm bụi nước thải ngành than tại Hạ Long, Cẩm Phả, Quảng Ninh và đề xuất giải pháp quản lý đến 2015.

• Tác giả: Vũ Xuân Lịch
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Yêm
• Trường học: Đại học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa Học Môi Trường
• Đề tài: Đánh Giá Một Số Nguồn Ô Nhiễm Bụi, Nước Thải Trong Ngành Than Trên Địa Bàn Trọng Điểm Thành Phố Hạ Long, Thành Phố Cẩm Phả Của Tỉnh Quảng Ninh Và Đề Xuất Các Giải Pháp Quản Lý, Xử Lý Đến Năm 2015
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGÀNH THAN VÀ CÁC VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG CỦA CÁC HOẠT ĐỘNG TRONG NGÀNH THAN
• 1.1. Cơ sở lý luận về bụi và nước thải trong ngành than
• 1.1.1. Khái niệm, phân loại, tác hại về bụi
• 1.1.2. Khái niệm và tác hại của nước thải mỏ
• 1.1.3. Tác động đến môi trường nước
• 1.2. Hiện trạng về tình hình sản xuất trên thế giới và ở Việt Nam
• 1.2.1. Sản xuất than trên thế giới
• 1.2.2. Hiện trạng khai thác than ở Việt Nam
• 1.2.3. Thực trạng môi trường do ảnh hưởng của hoạt động trong ngành than
• 1.2.4. Tình hình quản lý môi trường
• 1.3. Tổng quan các vấn đề môi trường về ngành than tại TP Hạ Long, TP Cẩm Phả - Tỉnh Quảng Ninh
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN, PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 2.1.1. Thành phố Hạ Long
• 2.1.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội và môi trường
• 2.1.2. Thành phố Cẩm Phả
• 2.1.2.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2.2. Điều kiện kinh tế xã hội và môi trường
• 2.2. Thời gian nghiên cứu
• 2.3. Đối tượng nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp luận
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Phương pháp điều tra, khảo sát thực địa
• 2.5.2. Phương pháp thu thập tài liệu
• 2.5.3. Phương pháp đánh giá nhanh có sự tham gia của người dân
• 2.5.4. Phương pháp quan trắc môi trường
• 2.5.5. Phương pháp so sánh
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đánh giá hiện trạng các nguồn gây ô nhiễm không khí của ngành than
• 3.1.1. Sàng tuyển than
• 3.1.2. Vận chuyển đất đá thải và sản phẩm
• 3.1.3. Các kho bãi chứa than
• 3.1.4. Bốc dỡ than tại các cảng
• 3.1.5. Ảnh hưởng của bụi từ khai thác hầm lò
• 3.2. Nguồn nước thải từ sản xuất than
• 3.2.1. Sàng tuyển than
• 3.2.2. Nước thải từ khai thác hầm lò
• 3.2.3. Nước mưa chảy tràn qua khai trường
• 3.2.4. Nước mưa chảy tràn qua kho bãi chứa than
• 3.2.5. Nước mưa chảy tràn qua cảng chứa than
• 3.2.6. Nước thải sinh hoạt của công nhân lao động trong các công ty than ở khu vực nghiên cứu
• 3.3. Các vụ vi phạm pháp luật về quản lý môi trường của các doanh nghiệp than trên địa bàn nghiên cứu
• 3.4. Đánh giá hiện trạng quản lý môi trường của các doanh nghiệp sản xuất than trong vùng nghiên cứu
• 3.4.1. Đánh giá về thể chế/tổ chức
• 3.4.2. Đánh giá việc thực hiện các chính sách, luật pháp và các quy định về bảo vệ môi trường của các doanh nghiệp
• 3.4.3. Thực hiện các biện pháp quản lý chất thải, giảm thiểu ô nhiễm môi trường do bụi và do nước thải
• 3.5. Dự báo nguồn thải gây ô nhiễm môi trường của sản xuất than đến năm 2015
• 3.5.1. Kết quả dự báo
• 3.6. Đề xuất các giải pháp quản lý môi trường trong sản xuất than
• 3.6.1. Xây dựng hệ thống quản lý môi trường ở từng doanh nghiệp
• 3.6.2. Xây dựng chính sách quy định cụ thể về bảo vệ môi trường của từng doanh nghiệp
• 3.6.3. Xây dựng quỹ bảo vệ môi trường của từng doanh nghiệp
• 3.6.4. Xây dựng chương trình quản lý và giám sát môi trường
• 3.6.5. Biện pháp xử lý bụi
• 3.6.5.1. Đối với công tác khoan, nổ mìn
• 3.6.5.2. Đối với công tác bốc, xúc, vận chuyển than
• 3.6.6. Biện pháp xử lý nước thải mỏ
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Tổng quan về ô nhiễm bụi và nước thải trong ngành than

Ngành than tại Hạ Long và Cẩm Phả là một trong những lĩnh vực kinh tế chủ chốt của tỉnh Quảng Ninh. Tuy nhiên, hoạt động khai thác và chế biến than đã gây ra nhiều vấn đề ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ô nhiễm bụi và nước thải. Ô nhiễm bụi từ các hoạt động khai thác than không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của người lao động mà còn tác động tiêu cực đến môi trường xung quanh. Nước thải từ quá trình sản xuất than chứa nhiều chất độc hại, gây ô nhiễm nguồn nước và ảnh hưởng đến hệ sinh thái. Việc đánh giá tình trạng ô nhiễm này là cần thiết để đưa ra các giải pháp quản lý hiệu quả.

1.1. Khái niệm về ô nhiễm bụi trong ngành than

Ô nhiễm bụi trong ngành than chủ yếu phát sinh từ các hoạt động khai thác, vận chuyển và chế biến than. Bụi có thể chứa các hạt kim loại nặng và các chất độc hại khác, gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người và môi trường. Các nghiên cứu cho thấy, nồng độ bụi trong không khí tại Hạ Long và Cẩm Phả thường vượt quá tiêu chuẩn cho phép, đặc biệt trong mùa khô.

1.2. Tác động của nước thải trong ngành than

Nước thải từ ngành than thường chứa nhiều chất ô nhiễm như kim loại nặng, BOD, COD cao. Những chất này không chỉ làm ô nhiễm nguồn nước mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái. Việc xử lý nước thải chưa được thực hiện hiệu quả, dẫn đến tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng tại các khu vực lân cận.

II. Vấn đề ô nhiễm bụi và nước thải tại Hạ Long và Cẩm Phả

Tình trạng ô nhiễm bụi và nước thải tại Hạ Long và Cẩm Phả đang ở mức báo động. Các hoạt động khai thác than diễn ra liên tục, tạo ra lượng bụi lớn và nước thải chưa được xử lý triệt để. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân mà còn làm suy giảm chất lượng môi trường sống. Các nghiên cứu cho thấy, nồng độ bụi trong không khí tại các khu vực gần mỏ than thường xuyên vượt mức cho phép, gây ra các bệnh về hô hấp và các vấn đề sức khỏe khác.

2.1. Nguyên nhân gây ô nhiễm bụi

Nguyên nhân chính gây ô nhiễm bụi bao gồm hoạt động khai thác than, vận chuyển và chế biến than. Các phương pháp khai thác lộ thiên tạo ra lượng bụi lớn, trong khi đó, việc vận chuyển than qua các tuyến đường không được che chắn cũng góp phần làm tăng ô nhiễm bụi trong không khí.

2.2. Tình trạng nước thải trong ngành than

Nước thải từ các hoạt động khai thác và chế biến than thường chứa nhiều chất độc hại. Việc xả thải nước chưa qua xử lý vào các nguồn nước tự nhiên đã làm ô nhiễm nghiêm trọng các sông, hồ trong khu vực. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến đời sống của người dân mà còn tác động tiêu cực đến hệ sinh thái.

III. Phương pháp đánh giá ô nhiễm bụi và nước thải

Để đánh giá tình trạng ô nhiễm bụi và nước thải trong ngành than, cần áp dụng các phương pháp khoa học và công nghệ hiện đại. Việc thu thập dữ liệu từ các trạm quan trắc môi trường, phân tích mẫu nước và không khí sẽ giúp xác định mức độ ô nhiễm và nguồn gốc của các chất ô nhiễm. Các phương pháp này cần được thực hiện định kỳ để có cái nhìn tổng quan về tình hình ô nhiễm.

3.1. Phương pháp quan trắc môi trường

Phương pháp quan trắc môi trường bao gồm việc lắp đặt các trạm đo nồng độ bụi và chất ô nhiễm trong không khí. Các dữ liệu thu thập được sẽ giúp đánh giá mức độ ô nhiễm và đưa ra các biện pháp khắc phục kịp thời.

3.2. Phân tích mẫu nước thải

Phân tích mẫu nước thải từ các khu vực khai thác và chế biến than là cần thiết để xác định nồng độ các chất ô nhiễm. Việc này giúp đánh giá tác động của nước thải đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.

IV. Giải pháp giảm ô nhiễm bụi và nước thải trong ngành than

Để giảm thiểu ô nhiễm bụi và nước thải trong ngành than, cần áp dụng các giải pháp quản lý hiệu quả. Các biện pháp như cải tiến công nghệ khai thác, sử dụng thiết bị giảm bụi, và xử lý nước thải trước khi xả ra môi trường là rất cần thiết. Ngoài ra, việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ môi trường cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu ô nhiễm.

4.1. Cải tiến công nghệ khai thác

Cải tiến công nghệ khai thác than theo hướng hiện đại và thân thiện với môi trường sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm bụi. Việc áp dụng các công nghệ mới trong khai thác và chế biến than sẽ giúp giảm thiểu lượng bụi phát sinh.

4.2. Xử lý nước thải hiệu quả

Xử lý nước thải trước khi xả ra môi trường là một trong những giải pháp quan trọng. Cần đầu tư vào các hệ thống xử lý nước thải hiện đại để đảm bảo nước thải đạt tiêu chuẩn trước khi thải ra các nguồn nước tự nhiên.

V. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy, tình trạng ô nhiễm bụi và nước thải trong ngành than tại Hạ Long và Cẩm Phả đang ở mức nghiêm trọng. Các biện pháp quản lý và xử lý ô nhiễm cần được thực hiện ngay để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường. Việc áp dụng các giải pháp đã được nghiên cứu sẽ giúp cải thiện tình hình ô nhiễm và hướng tới phát triển bền vững cho ngành than.

5.1. Đánh giá hiệu quả các giải pháp

Đánh giá hiệu quả của các giải pháp đã áp dụng là cần thiết để xác định mức độ cải thiện tình hình ô nhiễm. Các chỉ số về nồng độ bụi và chất ô nhiễm trong nước sẽ được theo dõi để đánh giá hiệu quả.

5.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Kết quả nghiên cứu sẽ được ứng dụng vào thực tiễn quản lý môi trường tại Hạ Long và Cẩm Phả. Các cơ quan chức năng cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các biện pháp bảo vệ môi trường hiệu quả.

VI. Kết luận và hướng đi tương lai cho ngành than

Ngành than tại Hạ Long và Cẩm Phả cần có những bước đi mạnh mẽ hơn trong việc bảo vệ môi trường. Việc giảm thiểu ô nhiễm bụi và nước thải không chỉ bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và cộng đồng để thực hiện các giải pháp hiệu quả.

6.1. Tầm quan trọng của bảo vệ môi trường

Bảo vệ môi trường là nhiệm vụ cấp bách trong bối cảnh ô nhiễm ngày càng gia tăng. Cần nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường trong hoạt động sản xuất than.

6.2. Định hướng phát triển bền vững cho ngành than

Định hướng phát triển bền vững cho ngành than cần được xây dựng dựa trên các tiêu chí bảo vệ môi trường. Các doanh nghiệp cần áp dụng công nghệ sạch và thực hiện các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm để đảm bảo sự phát triển lâu dài.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khai thác than là ngành công nghiệp nền tảng của tỉnh Quảng Ninh, đóng góp trên 90% tổng sản lượng than của cả nước với trữ lượng địa chất thăm dò ước tính hơn 3,3 tỷ tấn tính đến mức âm 300 mét. Hoạt động sản xuất tập trung với mật độ cao nhất tại hai đô thị trung tâm là thành phố Hạ Long với tổng diện tích đất 27.195,03 ha và thành phố Cẩm Phả có diện tích 486,45 km² cùng tiềm năng tài nguyên hơn 3 tỷ tấn than. Tuy nhiên, đặc thù công nghệ khai khoáng truyền thống đã tạo nên những áp lực môi trường gay gắt. Ước tính trung bình để sản xuất được 1 tấn than sạch cần phải bóc tách 8 đến 10 m³ đất đá phủ và phát sinh từ 1 đến 3 m³ nước thải mỏ có tính axit.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là sự gia tăng nồng độ bụi lơ lửng và sự suy giảm chất lượng nước mặt, nước ngầm ven bờ do hoạt động khoan nổ mìn, vận tải cơ giới, sàng tuyển và bốc rót than tại các cảng chuyên dụng. Tình trạng này đe dọa trực tiếp đến hệ sinh thái Vịnh Hạ Long với 434 km² vùng lõi di sản thiên nhiên thế giới, đồng thời ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe của hàng trăm nghìn cư dân đô thị mỏ.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là tiến hành điều tra, phân loại và định lượng tải lượng phát thải từ các nguồn ô nhiễm bụi và nước thải chủ yếu tại các mỏ than lớn như Cao Sơn, Cọc Sáu, Núi Béo cùng các nhà máy sàng tuyển Nam Cầu Trắng và Cửa Ông. Phạm vi không gian nghiên cứu tập trung vào các điểm nóng sản xuất tại thành phố Hạ Long và thành phố Cẩm Phả trong giai đoạn từ tháng 2 đến tháng 10 năm 2013. Luận văn cung cấp luận cứ thực tiễn để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, vận hành tối ưu hệ thống 32 trạm xử lý nước thải mỏ và đề xuất các giải pháp kiểm soát chất thải đồng bộ hướng tới mục tiêu phát triển bền vững đến năm 2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng mô hình Động lực - Áp lực - Hiện trạng - Tác động - Đáp ứng (DPSIR) làm khung phân tích hệ thống nhằm làm rõ mối quan hệ tương hỗ giữa tăng trưởng khai khoáng than và sự biến đổi chất lượng môi trường không khí, tài nguyên nước. Song song với đó, lý thuyết sinh thái công nghiệp và nguyên lý sản xuất sạch hơn được áp dụng để đánh giá tiềm năng tuần hoàn dòng vật chất, thu hồi than bùn và tái sử dụng nước công nghệ trong quy trình sàng tuyển. Mô hình đánh giá nhanh nguồn ô nhiễm của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng hướng dẫn kỹ thuật từ tài liệu kiểm kê phát thải không khí quốc tế (Air CHIEF) được triển khai để xác định hệ số phát thải bụi cơ giới hóa.

Các khái niệm chuyên ngành then chốt bao gồm:

1. Bụi hô hấp: Hệ khí dung chứa các hạt rắn có kích thước khí động học từ 0,1 đến 5 µm, có khả năng đi sâu vào phế nang phổi và chiếm tới 80 đến 90% tổng số hạt bụi trong môi trường lao động hầm lò.
2. Bụi lắng và bụi bay (Aerozon/Aerogen): Trạng thái vật lý của bụi khoáng vô cơ chứa hàm lượng silic cao, lắng đọng theo định luật Stokes hoặc phát tán xa dưới tác động của hoàn lưu gió ven biển.
3. Nước thải mỏ axit (Acid Mine Drainage - AMD): Dòng thải phát sinh từ moong lộ thiên, hầm lò và bãi thải có độ pH thấp, hàm lượng cặn lơ lửng (TSS), nhu cầu oxy hóa học (COD) và kim loại nặng hòa tan cao.
4. Tải lượng ô nhiễm: Khối lượng chất ô nhiễm phát sinh trên một đơn vị thời gian hoặc trên một đơn vị sản phẩm than nguyên khai.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hệ thống báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM), hồ sơ quan trắc môi trường định kỳ tại Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Ninh, dữ liệu kỹ thuật từ Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin) và Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh.

Về phương pháp chọn mẫu, nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích tại các vị trí phát sinh ô nhiễm trọng điểm: gương lò khai thác than mức âm 25 mét và dương 30 mét, tuyến đường vận chuyển mỏ Cao Sơn, bãi thải Bắc Bàng Nâu, hệ thống sàng tuyển Cửa Ông và Nam Cầu Trắng. Đồng thời, kỹ thuật đánh giá nhanh có sự tham gia của người dân (PRA) được triển khai với cỡ mẫu khảo sát trực tiếp là 10 hộ gia đình tại khu 6, phường Hồng Hà, thành phố Hạ Long – khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp từ trục đường vận chuyển than ra cảng Nam Cầu Trắng. Việc lựa chọn cỡ mẫu và địa bàn này nhằm phản ánh chân thực nhất tác động ngoại ứng tiêu cực của bụi giao thông đối với đời sống sinh hoạt dân sinh.

Phương pháp phân tích thực nghiệm tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Đo đạc nhanh nhiệt độ và pH tại hiện trường bằng thiết bị WATERPROOF pH Testr 10 theo QCVN 05:2009/BTNMT. Xác định hàm lượng tổng chất rắn lơ lửng (TSS) bằng phương pháp khối lượng với tủ sấy Binder ED53 và cân phân tích độ chính xác 0,0001 gam theo QCVN 08:2008/BTNMT và QCVN 40:2011/BTNMT. Chỉ số COD được phân tích qua hệ thống bếp đốt Palintest và chuẩn độ tự động TITRONIC 96; chỉ số BOD5 được đo sau 5 ngày nuôi cấy trong tủ ổn nhiệt TS 606-G2. Toàn bộ tiến trình khảo sát thực địa, lấy mẫu và kiểm nghiệm trong phòng thí nghiệm được thực hiện tập trung từ tháng 2 đến tháng 5 năm 2013.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, hoạt động khai thác lộ thiên và nổ mìn bóc đất đá phát tán khối lượng bụi khổng lồ với nồng độ vượt quy chuẩn nhiều lần. Tại các khai trường lộ thiên, nồng độ bụi xung quanh máy xúc thủy lực EKG-5A khi vận hành đạt 205,0 mg/m³, cao gấp 11,08 lần so với thời điểm máy dừng hoạt động (18,5 mg/m³). Hoạt động nổ mìn phá vỡ đất đá tạo ra đám mây bụi cao từ 100 đến 150 mét với nồng độ tức thời từ 800 đến 5.000 mg/m³. Thống kê tại các mỏ trọng điểm cho thấy lượng bụi phát sinh do nổ mìn hàng năm rất lớn: mỏ Cao Sơn phát sinh 46.314,75 tấn bụi/năm (diện tích bóc tách 6 km²), mỏ Cọc Sáu phát sinh 42.574,5 tấn bụi/năm (diện tích 4 km²) và mỏ Núi Béo phát sinh 34.655 tấn bụi/năm (diện tích 6,7 km²).

Thứ hai, vận chuyển than và bốc dỡ kho bãi là nguồn gây ô nhiễm bụi nghiêm trọng nhất đối với khu vực dân cư. Khi xe tải chuyên dụng lưu thông, nồng độ bụi trên các tuyến đường nội mỏ đo được là 2.257 mg/m³, cao gấp 18,8 lần so với khi đã lan tỏa bình ổn (120 mg/m³). Tại cảng Hóa chất Mông Dương, trung bình mỗi ngày có 260 lượt xe tải 16 tấn hoạt động, vận chuyển khoảng 4.160 tấn than trên cung đường 0,5 km nội cảng, làm phát thải tổng cộng 156 kg bụi/ngày (bao gồm 102,7 kg bụi từ xe chở tải và 53,3 kg bụi từ xe chạy không tải). Kết quả khảo sát 10 hộ dân tại khu 6 phường Hồng Hà ghi nhận tỷ lệ 100% hộ dân chịu ảnh hưởng nghiêm trọng bởi bụi than và tiếng ồn, thường xuyên mắc các bệnh đường hô hấp như viêm mũi dị ứng và viêm xoang.

Thứ ba, nồng độ bụi hô hấp và hàm lượng silic tự do trong hầm lò ở mức nguy hại cao. Tại lò chợ vỉa 9B Đông (mức -25/+30), nồng độ bụi trong quá trình xúc bốc, vận tải than dao động từ 85 đến 93 mg/m³ và đạt 83 đến 95 mg/m³ sau khi nổ mìn 35 phút. Đáng lưu ý, các hạt bụi hô hấp có đường kính 0,5 đến 5 µm chiếm tới 90% tổng số hạt bụi. Hàm lượng silic tự do (SiO₂) trong bụi than chiếm 3,6 đến 13,5% (8,5 ± 3 mg/m³) và trong bụi đá chiếm từ 12 đến 26% (20 ± 2 mg/m³), là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới bệnh bụi phổi nghề nghiệp ở công nhân mỏ.

Thứ tư, nguồn phát thải nước thải mỏ có lưu lượng lớn và mang tính axit hóa cao. Nhà máy tuyển than Cửa Ông tiêu thụ lượng nước cấp lên tới 30.000 m³/ngày lấy từ hồ Bara. Mặc dù nước tuyển than đã được tuần hoàn lắng đọng, nhưng nước mưa chảy tràn qua các khai trường lộ thiên và các bãi thải khổng lồ như Bắc Bàng Nâu (dung tích thiết kế 673,5 triệu m³) cuốn theo lượng lớn cặn lơ lửng, ion sắt và kim loại nặng, làm nước mặt xung quanh bị axit hóa, gây ăn mòn bê tông, kim loại và bồi lắng các lòng suối dẫn ra vịnh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến ô nhiễm không khí cục bộ là do điều kiện địa hình đồi núi dốc ven biển, tốc độ gió trung bình đạt 5 m/s (nhiều thời điểm gió giật trên 40 m/s), làm gia tăng tốc độ khuếch tán bụi từ các tầng đổ thải trên cao xuống các khu dân cư lân cận. Khâu bốc dỡ và lưu bãi than phần lớn chưa có mái che kín, khiến bụi dễ dàng phát tán vào mùa hanh khô chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc. Đối với môi trường nước, sự tiếp xúc giữa khoáng vật pyrit trong vỉa than với nước mưa và oxy không khí là cơ chế hóa học chủ yếu hình thành nước thải mỏ mang tính axit với hàm lượng Fe cao.

Dữ liệu quan trắc trong luận văn có thể được trình bày rõ nét qua hệ thống biểu đồ đường thể hiện diễn biến hàm lượng Fe và tổng cặn lơ lửng (TSS) tại khu vực Hồng Gai giai đoạn 2005-2009. Các bảng thống kê tải lượng phát thải tại 4 cảng than lớn (Nam Cầu Trắng 5 triệu tấn/năm, Cửa Ông 6 triệu tấn/năm, Khe Dây 2,9 triệu tấn/năm, Mông Dương 2,38 triệu tấn/năm) cho thấy sự tương quan thuận giữa sản lượng bốc rót và độ đục của nước biển ven bờ. So sánh với các nghiên cứu khai khoáng quốc tế như tại vùng mỏ Illawarra (Australia), việc tái tuần hoàn 2.300 m³ nước/ngày bằng công nghệ thẩm thấu ngược là bài học điển hình mà các đơn vị tại Quảng Ninh cần tiếp thu để thay thế cho các hố lắng tự nhiên truyền thống.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hiện đại hóa công nghệ dập bụi tại nguồn phát sinh:

• Trang bị hệ thống vòi phun sương áp lực cao tự động tại 100% gương lò khoan nổ mìn và các điểm rót than trên băng tải.
• Vận hành 24/24h hệ thống 5 trạm với 257 cột phun sương dập bụi dải đều trên 2 km đường nội bộ tại Nhà máy tuyển than Nam Cầu Trắng; duy trì vành đai xanh sinh thái 7.000 m² bao quanh nhà xưởng.
• Lắp đặt đồng bộ hệ thống trạm rửa xe tự động tại cửa ngõ mỏ than Cọc Sáu và Công ty Tuyển than Cửa Ông, đảm bảo 100% phương tiện vận chuyển than được rửa sạch bánh xe và thùng xe trước khi hòa mạng giao thông đô thị; hoàn thành trước quý IV năm 2014. Chủ thể thực hiện: Tập đoàn Vinacomin và các công ty than thành viên.

2. Chuẩn hóa quy trình xử lý nước thải mỏ đạt chuẩn quốc gia:

• Vận hành tối đa công suất của mạng lưới 32 trạm xử lý nước thải mỏ tập trung đã được xây dựng trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh.
• Ứng dụng quy trình hóa lý kết hợp: trung hòa axit bằng vôi bột, keo tụ tạo bông để lắng cặn TSS và khử triệt để kim loại nặng, đảm bảo 100% nước thải sau xử lý đạt chuẩn QCVN 40:2011/BTNMT trước khi xả ra môi trường tự nhiên.
• Duy trì chế độ tuần hoàn khép kín 30.000 m³/ngày nước tuyển than tại Nhà máy Tuyển than Cửa Ông; mục tiêu hoàn thành nâng cấp công nghệ trong giai đoạn 2013-2015. Chủ thể thực hiện: Công ty Môi trường - Vinacomin.

3. Tái quy hoạch hệ thống bãi thải và hạ tầng vận tải chuyên dùng:

• Cải tạo sườn bãi thải Đông Cao Sơn và bãi thải Bắc Bàng Nâu (dung tích 673,5 triệu m³) thành các tầng thấp có chiều cao giật cấp tối đa 30 mét; xây dựng đê chắn chân bãi thải có chiều cao 5 mét và bề rộng mặt đê 5 mét nhằm ngăn ngừa sạt lở đất đá trong mùa mưa bão.
• Thay thế dần hình thức vận chuyển than bằng ô tô tự đổ sang hệ thống băng tải ống kín và đường sắt chuyên dùng; triển khai lộ trình di dời Nhà máy tuyển than Nam Cầu Trắng ra khỏi trung tâm thành phố Hạ Long đến năm 2015. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh Quảng Ninh phối hợp Bộ Công Thương và Vinacomin.

4. Nâng cao năng lực giám sát thể chế và quỹ phục hồi môi trường:

• Đẩy mạnh giải ngân kinh phí 321 tỷ đồng từ đề án cải tạo, phục hồi môi trường đã được phê duyệt cho 35 khu vực mỏ than; kiểm soát chặt chẽ nguồn quỹ ký quỹ cải tạo môi trường đạt mức 143 tỷ đồng.
• Thiết lập hệ thống trạm quan trắc tự động liên tục đo nồng độ bụi lơ lửng và chất lượng nước mặt, truyền dữ liệu 24/7 về cơ quan quản lý nhà nước; thực hiện định kỳ từ năm 2013 đến năm 2015. Chủ thể thực hiện: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Ninh và UBND các thành phố Hạ Long, Cẩm Phả.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường (Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Ninh, Chi cục Bảo vệ Môi trường, UBND TP Hạ Long, UBND TP Cẩm Phả):

• Lợi ích: Tiếp cận cơ sở dữ liệu kiểm kê tải lượng bụi và nước thải mỏ thực tế, phục vụ công tác thanh tra, hậu kiểm báo cáo ĐTM và thẩm định cấp phép xả thải công nghiệp.
• Tình huống sử dụng: Xây dựng quy hoạch phân vùng bảo vệ môi trường, thiết lập các chỉ tiêu kiểm soát ô nhiễm bụi trong quy hoạch phát triển không gian đô thị mỏ.

2. Lãnh đạo và cán bộ quản lý môi trường thuộc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin) và các đơn vị thành viên:

• Lợi ích: Nắm bắt các thông số kỹ thuật về hệ số phát thải bụi cơ giới hóa và hiệu quả vận hành của mô hình phun sương, trạm rửa xe tự động.
• Tình huống sử dụng: Hoàn thiện kế hoạch quản lý môi trường hàng năm, xây dựng dự toán kinh phí ký quỹ phục hồi môi trường và lựa chọn công nghệ xử lý nước thải mỏ cho từng khai trường.

3. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên các ngành Khoa học Môi trường, Kỹ thuật Môi trường, Kỹ thuật Khai thác Mỏ:

• Lợi ích: Tham khảo phương pháp luận DPSIR, phương pháp điều tra đánh giá nhanh PRA và quy trình quan trắc bụi hầm lò theo tiêu chuẩn hiện hành.
• Tình huống sử dụng: Ứng dụng làm tài liệu giảng dạy, tài liệu tham khảo cho các đề tài nghiên cứu về kiểm soát ô nhiễm công nghiệp khai khoáng và phục hồi sinh thái sau khai thác than.

4. Các chuyên gia tư vấn quy hoạch đô thị và các tổ chức bảo tồn di sản thiên nhiên:

• Lợi ích: Đánh giá định lượng mức độ phát tán ô nhiễm từ vùng đệm mỏ than đến khu vực bảo vệ tuyệt đối của Vịnh Hạ Long.
• Tình huống sử dụng: Lập luận chứng khoa học cho các dự án chuyển đổi mô hình kinh tế từ "nâu" sang "xanh", thúc đẩy du lịch bền vững gắn liền với bảo vệ di sản thiên nhiên thế giới diện tích 434 km².

Câu hỏi thường gặp

1. Hoạt động nào trong dây chuyền sản xuất than phát sinh tải lượng bụi lớn nhất ra môi trường xung quanh? Quá trình vận chuyển than bằng ô tô tự đổ và bốc dỡ tại các kho bãi, cảng biển là nguồn tạo bụi lớn nhất trên diện rộng. Khi xe chở than lưu thông, nồng độ bụi đạt mức 2.257 mg/m³, gấp gần 19 lần khi ổn định. Ngoài ra, việc nổ mìn bóc đất đá tại các mỏ như Cao Sơn làm phát sinh tới 46.314,75 tấn bụi/năm, gây ô nhiễm tức thời trong bán kính 150 đến 300 mét.

2. Bụi trong môi trường mỏ hầm lò có những đặc tính nguy hại nào đối với sức khỏe công nhân? Bụi hầm lò có nồng độ đo được tại lò chợ lên tới 85 đến 95 mg/m³ sau nổ mìn, trong đó 90% là các hạt bụi hô hấp kích thước siêu nhỏ từ 0,5 đến 5 µm. Đáng ngại hơn, hàm lượng silic tự do (SiO₂) trong bụi than đạt từ 3,6 đến 13,5% và trong bụi đá lên tới 26%, là tác nhân chính gây xơ hóa mô phổi và dẫn đến bệnh bụi phổi không thể phục hồi.

3. Nước thải mỏ than tác động tiêu cực như thế nào đến hệ thống sông ngòi và vịnh biển? Nước thải mỏ than có độ pH thấp mang tính axit cao, chứa hàm lượng lớn cặn lơ lửng (TSS) và các ion kim loại hòa tan như sắt (Fe) và mangan (Mn). Khi chảy tràn qua bãi thải khổng lồ và đổ ra tự nhiên, dòng thải này làm axit hóa nguồn nước mặt, ăn mòn các công trình xây dựng, gây bồi lắng đáy sông suối và suy thoái hệ sinh thái thủy sinh ven bờ Vịnh Hạ Long.

4. Nhà máy tuyển than Nam Cầu Trắng đã áp dụng giải pháp công nghệ nào để giảm thiểu ô nhiễm bụi? Đơn vị đã triển khai dự án xử lý triệt để ô nhiễm với tổng kinh phí gần 7 tỷ đồng, bao gồm: cải tạo nâng cấp gần 2 km đường vận chuyển nội bộ, lắp đặt 5 trạm phun sương với 257 cột phun cao áp vận hành 24/24h, nạo vét 900 mét mương thoát nước phía Bắc và trồng 7.000 m² cây xanh tạo vành đai cách ly với khu dân cư phường Hồng Hà.

5. Mục tiêu chính trong công tác quản lý và xử lý chất thải ngành than đến năm 2015 là gì? Mục tiêu trọng tâm đến năm 2015 là vận hành đồng bộ 32 trạm xử lý nước thải mỏ đạt chuẩn QCVN 40:2011/BTNMT, hoàn thành cải tạo phục hồi môi trường cho 35 dự án mỏ với tổng vốn 321 tỷ đồng, đồng thời chuyển đổi phương thức vận tải than sang băng tải kín và từng bước giảm tỷ trọng khai thác lộ thiên để chuyển dịch sang khai thác hầm lò hiện đại.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện hiện trạng phát sinh bụi và nước thải mỏ tại hai địa bàn trọng điểm thành phố Hạ Long (27.195,03 ha) và thành phố Cẩm Phả (486,45 km²), nơi cung cấp trên 90% sản lượng than toàn quốc.
• Định lượng chi tiết tải lượng bụi phát sinh từ các khâu công nghệ: nổ mìn bóc đất đá phát sinh từ 34.655 đến 46.314,75 tấn bụi/năm/mỏ; nồng độ bụi vận tải đường bộ đạt đỉnh 2.257 mg/m³; hạt bụi hô hấp trong hầm lò chiếm tới 90% với hàm lượng silic lên tới 26%.
• Đánh giá lưu lượng và tính chất nước thải mỏ axit, khẳng định vai trò cấp thiết của việc tuần hoàn 30.000 m³/ngày nước tuyển than và quản lý ổn định các bãi thải quy mô hàng trăm triệu mét khối như bãi thải Bắc Bàng Nâu (673,5 triệu m³).
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp kỹ thuật và thể chế khả thi, bao gồm: dập bụi bằng 257 cột phun sương, vận hành trạm rửa xe tự động, nâng cao hiệu quả 32 trạm xử lý nước thải và giải ngân hiệu quả quỹ phục hồi môi trường 321 tỷ đồng.
• Cung cấp cơ sở khoa học định hướng lộ trình quản lý môi trường đến năm 2015 và tầm nhìn 2020, tạo bước đệm chuyển đổi phương thức sản xuất than sang công nghệ xanh nhằm bảo tồn toàn vẹn vùng lõi 434 km² Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long.

Các cơ quan quản lý nhà nước, ban lãnh đạo doanh nghiệp ngành than và các nhà nghiên cứu cần chủ động áp dụng các phát hiện thực nghiệm và mô hình giải pháp từ luận văn này vào công tác lập quy hoạch, đầu tư công nghệ xử lý chất thải và hoàn thiện chính sách bảo vệ môi trường mỏ ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Tỉnh Quảng Ninh là tỉnh duyên hải phía Đông Bắc, nằm trong khu vực trọng điểm phát triển kinh tế xã hội phía Bắc đất nƣớc, có nhiều tài nguyên thiên nhiên tạo nên tiềm năng phát triển kinh tế xã hội rất đa dạng. Là một địa bàn có hoạt động sản xuất công nghiệp khai thác khoáng sản đặc biệt là than đứng đầu cả nƣớc (sản lƣợng than chiếm 90% so với toàn quốc) đồng thời cũng là một địa điểm tham quan du lịch biển đảo lớn của Việt Nam và thế giới. Từ những lợi thế về điều kiện tự nhiên giàu có và phong phú, những năm qua các hoạt động sản xuất khai thác khoáng sản than diễn ra rất mạnh mẽ, sôi động, góp phần cho sự phát triển, tăng trƣởng kinh tế tƣơng đối nhanh cho tỉnh Quảng Ninh nói riêng và cả nƣớc nói chung. Tuy nhiên cũng chính lĩnh vực kinh tế này đã và đang là những nguồn gây ô nhiễm môi trƣờng lớn, có lúc, có nơi trở thành những nguồn gây ô nhiễm môi trƣờng nghiêm trọng tạo ra sức ép rất lớn về môi trƣờng, đe doạ nguy hại tới sức khoẻ của nhân dân và gây ảnh hƣởng triệt tiêu các động lực phát triển kinh tế xã hội của tỉnh ngày càng rõ nét mà việc giải quyết, khắc phục không đơn giản, dễ dàng.

Trong số những ngành nghề, doanh nghiệp lớn trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, hoạt động khoáng sản (HĐKS) là một trong những lĩnh vực phát triển kinh tế quan trọng trên địa bàn tỉnh đã có truyền thống hàng trăm năm và ngày càng phát triển, đặc biệt từ ngày chuyển sang cơ chế thị trƣờng với mật độ dày đặc, chủ yếu tập trung ở Đông Triều, Uông Bí, Hạ Long, Cẩm Phả. Các hoạt động này đã và đang gây ô nhiễm môi trƣờng trầm trọng, ảnh hƣởng trực tiếp đến sức khoẻ ngƣời lao động và dân sinh (kể cả ở các vùng đô thị và nông thôn); làm suy thoái nhiều nguồn tài nguyên thiên nhiên (TNTN) quan trọng khác là nguồn lực cho phát triển nhƣ cảnh quan môi trƣờng (MT), tài nguyên rừng, các nguồn nƣớc, tài nguyên đất, các hệ sinh thái trên các lƣu vực và vùng cửa sông ven biển v. Để giải quyết triệt để các vấn đề MT của các khu vực có hoạt động khai thác than phải xem xét trong tổng thể của sự phát triển kinh tế xã hội theo một chƣơng trình quy hoạch phát triển thống nhất. 1 Để khắc phục ô nhiễm và giải quyết các vấn đề bức xúc trên địa bàn, tỉnh Quảng Ninh trong thời gian qua đã có những cố gắng trong tổ chức quản lý và xây dựng chƣơng trình hành động vì mục tiêu bảo vệ MT.

Bên cạnh đó, công tác bảo vệ MT trong HĐKS đã đƣợc gắn kết với công tác quản lý về tài nguyên, cũng nhƣ quản lý tốt nguồn KS với công nghệ khai thác hợp lý, công nghệ sạch nhằm giảm thiểu tổn thất than đồng thời giảm thiểu ô nhiễm MT từ nguồn phát thải trong công nghệ khai thác, sàng tuyển và vận chuyển. Tuy nhiên, những chuyển biến đó chƣa theo kịp tốc độ phát triển toàn diện về kinh tế xã hội và yêu cầu về môi trƣờng, còn nhiều khu vực vùng mỏ và các đô thị lân cận vẫn trong tình trạng ô nhiễm môi trƣờng. Trong thời gian tới, các cơ quan quản lý cần thực hiện các giải pháp quản lý Tài nguyên và môi trƣờng (TN&MT) nhằm nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nƣớc về MT hƣớng tới hoạt động KS tại Quảng Ninh phát triển bền vững [8]. Để chủ động giải quyết các vấn đề ô nhiễm môi trƣờng, đặc biệt là nguồn ô nhiễm bụi và nƣớc thải từ những hoạt động phát triển kinh tế xã hội nói trên, một nhiệm vụ quan trọng đặt ra đối với cơ quan quản lý là phải tiến hành nghiên cứu, đánh giá cụ thể mức ô độ ô nhiễm môi trƣờng của những nguồn ô nhiễm trong ngành than trên địa bàn TP Hạ Long, TP Cẩm Phả của tỉnh Quảng Ninh; từ đó đề ra các biện pháp xử lý thích hợp, đồng thời đề xuất các chính sách, biện pháp quản lý các loại nguồn ô nhiễm môi trƣờng này một cách có hiệu quả.

Với những lý do trên, đề tài "Đánh giá một số nguồn ô nhiễm bụi, nước thải trong ngành than trên địa bàn trọng điểm thành phố Hạ Long, thành phố Cẩm Phả của tỉnh Quảng Ninh và đề xuất các giải pháp quản lý, xử lý đến năm 2015" đã đƣợc chọn để thực hiện trong thời gian từ tháng 2 đến tháng 10/2013 nhằm nghiên cứu, đề xuất các giải pháp quản lý áp dụng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nƣớc phục vụ cho chiến lƣợc bảo vệ MT và phát triển bền vững cho hoạt động sản xuất than trên địa bàn TP Hạ Long, TP Cẩm Phả của tỉnh Quảng Ninh trong thời gian tới. Các câu hỏi nghiên cứu của đề tài luận văn Làm rõ các nhóm nguồn ô nhiễm trong ngành than trên địa bàn thành phố Hạ Long và thành phố Cẩm Phả là những nguồn nào? Thực tiễn và hiện trạng phân loại quản lý, xử lý, quản lý nguồn ô nhiễm môi trƣờng trên địa bàn TP Hạ Long và TP Cẩm Phả nhƣ thế nào? Đề xuất các giải pháp quản lý bảo vệ môi trƣờng các nhóm nguồn gây ô nhiễm môi trƣờng trên địa bàn TP Hạ Long và Cẩm Phả của tỉnh Quảng Ninh đến năm 2015. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu chung: Nghiên cứu, đánh giá một cách đầy đủ, khách quan và khoa học về một số nguồn ô nhiễm môi trƣờng trong ngành than trên địa bàn TP Hạ Long và TP Cẩm Phả tỉnh Quảng Ninh; Mục tiêu cụ thể: Đề xuất các giải pháp quản lý bảo vệ môi trƣờng các nhóm nguồn gây ô nhiễm môi trƣờng đó nhằm góp phần cải thiện môi trƣờng TP Hạ Long và TP Cẩm Phả tỉnh Quảng Ninh theo hƣớng phát triển bền vững đến 2015. 3 Chƣơng I TỔNG QUAN VỀ NGÀNH THAN VÀ CÁC VẤN ĐỀ MÔI TRƢỜNG CỦA CÁC HOẠT ĐỘNG TRONG NGÀNH THAN 1.

Cơ sở lý luận về bụi và nƣớc thải trong ngành than 1. Khái niệm, phân loại, tác hại về bụi a. Khái niệm Bụi là tập hợp nhiều hạt có kích thƣớc lớn nhỏ khác nhau tồn tại lâu trong không khí dƣới dạng: + Bụi bay: khi những hạt bụi lơ lửng trong không khí (gọi là aerozon) + Bụi lắng: khi chúng đọng lại trên bề mặt vật thể (gọi là aerogen) + Các hệ khí dung nhiều pha gồm hơi, khói, mù. Các loại bụi nói chung thƣờng có kích thƣớc trong không khí từ 0,001 – 10μm bao gồm tro, muội, khói và những hạt chất rắn tồn tại dƣới dạng hạt rất nhỏ, chuyển động theo kiểu Brown hoặc rơi xuống đất theo định luật Stock.

Phân loại Trong khoa học ngƣời ta thƣờng phân loại bụi theo 2 cách: - Bụi có thể có nguồn gốc hữu cơ hoặc vô cơ: + Bụi hữu cơ: nhƣ bụi thực vật (gỗ, bông), bụi động vật (len, lông, tóc), bụi nhân tạo (nhựa hóa học, cao du). + Bụi vô cơ: nhƣ bụi khoáng chất (amiang,than), bụi kim loại (sắt, đồng.) - Theo kích thƣớc: + Bụi nhỏ hơn 0,1μm lơ lửng trong không khí, không ở lại phế nang. + Bụi từ 0,1 - 5μm ở lại phổi, chiếm tới 80 -90% + Bụi 5-10μm vào phổi nhƣng lại đƣợc đào thải ra. + Bụi lớn hơn 10μm thƣờng đọng lại ở mũi.

Tác hại của bụi * Đối với cơ thể sống - Bụi gây nhiễm độc chung: bụi chì, thủy ngân. - Bụi gây dị ứng, viêm mũi, hen, nổi ban: bụi bông, gai, sợi hóa học. 4 - Bụi gây ung thƣ: bụi quặng và các chất phóng xạ. - Bụi gây nhiễm trùng: lông, xƣơng, tóc.

- Bụi gây xơ hóa phổi: bụi than, amiang. * Đối với thực vật Sự tích tụ bụi trên lá cây làm giảm khả năng quang hợp, bụi chứa các độc tố gây ảnh hƣởng đến sự phát triển của cây. * Đối với các công trình vật liệu, máy móc Do bụi chứa các chất hóa học, khi bám vào bề mặt của vật liệu sẽ gây các phản ứng hóa học làm xuống cấp chất lƣợng các công trình máy móc. Khái niệm và tác hại của nước thải mỏ 1.

Khái niệm Nƣớc thải mỏ là nƣớc thải đƣợc thải ra trong quá trình sản xuất của ngành than, có thể là từ công đoạn sàng tuyển, chế biến than, hay do nƣớc mƣa chảy từ các khai trƣờng có chứa bụi bẩn, than… 1. Tác động đến môi trường nước - Nƣớc từ khai trƣờng chảy ra có độ đục lớn và có chứa các thành phần độc hại nhƣ kim loại nặng, nồng độ BOD, COD cao. - Nƣớc mƣa chảy qua các mặt bằng cửa lò và đất đá thải, bãi chứa than sẽ hòa tan các thành phần khoáng chất có trong đất, làm tăng độ đục, gây ô nhiễm nguồn nƣớc. - Nƣớc thải trong quá trình sàng tuyển, chế biến than nếu không đƣợc xử lý triệt để sẽ gây ảnh hƣởng lớn đến môi trƣờng.

- Ngoài ra một lƣợng không nhỏ nƣớc thải từ quá trình sinh hoạt của cán bộ công nhân viên sinh hoạt trong nhà máy, xí nghiệp. Hiện trạng về tình hình sản xuất trên thế giới và ở Việt Nam 1. Sản xuất than trên thế giới Than đá là nguồn năng lƣợng chủ yếu của loài ngƣời với tổng trữ lƣợng trên 700 tỷ tấn, có khả năng đáp ứng nhu cầu con ngƣời khoảng 180 năm. Có thể coi than là một ngành công nghiệp mang tính toàn cầu, lƣợng than thƣơng mại đƣợc 5 khai thác tại hơn 50 quốc gia và tiêu thụ tại trên 70 quốc gia trên toàn thế giới, toàn thế giới hiện tiêu thụ khoảng 4 tỷ tấn than mỗi năm.

Sản lƣợng khai thác than tăng nhanh nhất ở châu Á, trong khi đó châu Âu khai thác với tốc độ giảm dần. Các nƣớc khai thác nhiều nhất không tập trung trên một châu lục mà nằm rải rác trên thế giới, các nƣớc khai thác lớn nhất hiện nay là: Trung Quốc, Mỹ, Ấn Độ, Australia, Cộng hoà Liên bang Đức và Nam Phi. Hầu hết các nƣớc khai thác than cho nhu cầu tiêu dùng nội địa, chỉ có khoảng 18% than giành cho thị trƣờng xuất khẩu. Lƣợng than khai thác đƣợc dự báo tới năm 2030 vào khoảng 7 tỷ tấn, trong đó Trung Quốc chiếm khoảng hơn một nửa sản lƣợng.

Than đóng vai trò sống còn với sản xuất điện và vai trò này sẽ còn đƣợc duy trì trong tƣơng lai. Khoảng 39% lƣợng điện sản xuất ra trên toàn thế giới là từ nguồn nguyên liệu này và tỷ lệ này sẽ vẫn đƣợc duy trì trong tƣơng lai (dự báo cho đến năm 2030). Lƣợng tiêu thụ than cũng đƣợc dự báo sẽ tăng ở mức từ 0.5% từ nay cho đến năm 2030. Tiêu thụ về than cho nhu cầu trong các lò hơi sẽ tăng khoảng 1.