Đánh Giá Nhận Thức Của Người Dân Về Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học Tại Vườn Quốc Gia Cát Tiên

Tài liệu nghiên cứu Đánh giá nhận thức của người dân địa phương về bảo tồn đa dạng sinh học tại vùng đệm vườn quốc gia, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Dao Thi Huyen
• Người hướng dẫn: PhD. Le Buu Thach
• Trường học: Ton Duc Thang University
• Chuyên ngành: Environmental Science
• Đề tài: Đánh Giá Nhận Thức Của Người Dân Về Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học Tại Vườn Quốc Gia Cát Tiên
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• 1. INTRODUCTION
• 1.1. URGENCY OF THE STUDY
• 1.2. OBJECTIVES OF STUDY
• 1.3. RESEARCH OBJECTS AND SCOPE OF THE STUDY
• 1.4. METHODS OF IMPLEMENTATION
• 1.5. THE SCIENTIFIC AND PRACTICAL SIGNIFICANCE OF THE TOPIC
• 2. Overview of the study problem
• 2.1. The concept of biodiversity conservation awareness
• 2.2. The relationship between community awareness and biodiversity conservation
• 2.2.1. In the world
• 3. CHAPTER 3: RESULTS OF ANALYSIS AND DISCUSSION
• 3.1. General information about surveyed households
• 3.2. People's awareness about the value of biodiversity and social impacts
• 3.3. Participate in a training course on biodiversity conservation
• 3.3.1. Nam Cat Tien commune
• 3.3.2. Dak Lua commune
• 3.3.3. Phuoc Cat 2 commune
• 3.4. Assessing the survey result
• 3.5. Assessing the situation
• 3.6. Identify the causes
• 4. CONCLUSIONS AND RECOMMENDATIONS

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nhận Thức Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học Tại Vườn Quốc Gia Cát Tiên

Bảo tồn đa dạng sinh học là một trong những vấn đề cấp thiết hiện nay, đặc biệt tại Vườn Quốc Gia Cát Tiên. Nơi đây không chỉ là một trong những khu vực có giá trị đa dạng sinh học cao nhất Việt Nam mà còn là nơi sinh sống của nhiều cộng đồng dân cư. Nhận thức của người dân về bảo tồn đa dạng sinh học ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả công tác bảo tồn. Việc đánh giá nhận thức này sẽ giúp xác định các giải pháp cần thiết để nâng cao ý thức cộng đồng.

1.1. Khái Niệm Về Nhận Thức Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học

Nhận thức về bảo tồn đa dạng sinh học là quá trình tiếp thu kiến thức và hiểu biết về giá trị của đa dạng sinh học. Điều này bao gồm việc nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo vệ các loài động thực vật và môi trường sống của chúng.

1.2. Tình Hình Đa Dạng Sinh Học Tại Vườn Quốc Gia Cát Tiên

Vườn Quốc Gia Cát Tiên là một trong những khu vực có hệ sinh thái phong phú với nhiều loài động thực vật quý hiếm. Tuy nhiên, sự suy giảm đa dạng sinh học đang diễn ra do nhiều nguyên nhân, bao gồm cả hoạt động của con người.

II. Vấn Đề Nhận Thức Của Người Dân Về Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học

Nhận thức của người dân về bảo tồn đa dạng sinh học tại Vườn Quốc Gia Cát Tiên còn nhiều hạn chế. Nhiều người dân chưa hiểu rõ về giá trị của đa dạng sinh học và tác động của các hoạt động kinh tế đến môi trường. Điều này dẫn đến những hành vi gây hại cho hệ sinh thái.

2.1. Các Hạn Chế Trong Nhận Thức Của Người Dân

Một số người dân cho rằng các tác động xã hội không ảnh hưởng đến Vườn Quốc Gia, cho thấy sự thiếu hiểu biết về giá trị của đa dạng sinh học và tầm quan trọng của việc bảo tồn.

2.2. Tác Động Của Các Hoạt Động Kinh Tế Đến Đa Dạng Sinh Học

Hoạt động trồng trọt sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật đang gây ra những tác động tiêu cực đến đa dạng sinh học tại khu vực này.

III. Phương Pháp Đánh Giá Nhận Thức Của Người Dân

Để đánh giá nhận thức của người dân về bảo tồn đa dạng sinh học, nghiên cứu đã sử dụng phương pháp khảo sát thực tế. Phương pháp này cho phép thu thập thông tin từ cộng đồng một cách hiệu quả và chính xác.

3.1. Phương Pháp Khảo Sát Thực Tế

Khảo sát thực tế được thực hiện thông qua phỏng vấn và phiếu khảo sát, giúp thu thập ý kiến của người dân về bảo tồn đa dạng sinh học.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu Khảo Sát

Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích bằng các phần mềm như Excel và SPSS, giúp đưa ra những kết luận chính xác về nhận thức của người dân.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Nhận Thức Của Người Dân

Kết quả nghiên cứu cho thấy nhận thức của người dân về bảo tồn đa dạng sinh học còn nhiều hạn chế. Một tỷ lệ lớn người dân chưa nhận thức được tác động của các hoạt động kinh tế đến môi trường.

4.1. Tỷ Lệ Nhận Thức Về Đa Dạng Sinh Học

Chỉ có một phần nhỏ người dân hiểu rõ về giá trị của đa dạng sinh học và tầm quan trọng của việc bảo tồn, điều này cần được cải thiện.

4.2. Các Tác Động Tiêu Cực Đến Đa Dạng Sinh Học

Hoạt động khai thác tài nguyên thiên nhiên và sử dụng hóa chất trong nông nghiệp đang gây ra những tác động tiêu cực đến hệ sinh thái tại Vườn Quốc Gia Cát Tiên.

V. Giải Pháp Nâng Cao Nhận Thức Của Người Dân

Để nâng cao nhận thức của người dân về bảo tồn đa dạng sinh học, cần có các chương trình đào tạo và tập huấn. Những hoạt động này sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về giá trị của đa dạng sinh học và tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường.

5.1. Tổ Chức Các Chương Trình Đào Tạo

Các chương trình đào tạo về bảo tồn đa dạng sinh học cần được tổ chức thường xuyên để nâng cao nhận thức cho cộng đồng.

5.2. Khuyến Khích Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Cần khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong các hoạt động bảo tồn, từ đó tạo ra sự gắn kết giữa người dân và môi trường.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học

Bảo tồn đa dạng sinh học tại Vườn Quốc Gia Cát Tiên là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Việc nâng cao nhận thức của người dân sẽ góp phần bảo vệ và phát triển bền vững tài nguyên thiên nhiên.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học

Bảo tồn đa dạng sinh học không chỉ bảo vệ môi trường mà còn đảm bảo sinh kế cho cộng đồng địa phương.

6.2. Hướng Đi Tương Lai Cho Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học

Cần có các chính sách và chương trình dài hạn để bảo vệ đa dạng sinh học, đồng thời nâng cao nhận thức cho cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vườn quốc gia Cát Tiên sở hữu diện tích 71.187 ha, là vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển Đồng Nai với hệ sinh thái rừng mưa nhiệt đới ẩm đặc trưng bậc nhất Việt Nam. Khu bảo tồn lưu giữ 1.729 loài động vật và 1.610 loài thực vật bậc cao, trong đó có 28 loài thực vật quý hiếm nằm trong Sách Đỏ như Cẩm lai, Gõ đỏ và Giáng hương. Tuy nhiên, áp lực dân sinh từ 15.459 người dân sinh sống tại các xã vùng đệm đang đe dọa trực tiếp đến tính bền vững của các hệ sinh thái nguyên sinh.

Hoạt động khai thác cát trái phép dọc 82 km chiều dài sông Đồng Nai đã làm sạt lở hơn 27.000 m2 đất rừng tự nhiên. Bên cạnh đó, thói quen khai thác lâm sản ngoài gỗ của 75% hộ gia đình địa phương khiến tài nguyên sinh học suy thoái nghiêm trọng. Đề tài tập trung đánh giá thực trạng nhận thức của người dân tại ba xã vùng đệm trọng điểm gồm Nam Cát Tiên, Đak Lua (huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai) và Phước Cát 2 (huyện Cát Tiên, tỉnh Lâm Đồng).

Nghiên cứu triển khai từ tháng 2/2022 đến tháng 5/2022 nhằm xác định mức độ hiểu biết về giá trị sinh thái và các tác động xã hội của cộng đồng lên vườn quốc gia. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng phục vụ công tác hoạch định chính sách, hướng tới mục tiêu giảm thiểu 70% các vụ vi phạm lâm luật và nâng cao tỷ lệ tham gia bảo tồn của cộng đồng địa phương lên trên 80% trong giai đoạn tới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng Thuyết Quản lý tài nguyên thiên nhiên dựa vào cộng đồng (CBNRM) và Thuyết Hành vi môi trường trong khuôn khổ Công ước Đa dạng sinh học (CBD 1992). Lý thuyết CBNRM khẳng định quyền lợi kinh tế của cư dân bản địa gắn liền với trách nhiệm bảo vệ tài nguyên rừng, giúp giảm thiểu xung đột giữa cơ quan quản lý và người dân. Đồng thời, Điều 10 của Công ước CBD cung cấp khung pháp lý quốc tế về việc tôn trọng và phát huy tri thức bản địa trong bảo tồn bền vững.

Đề tài vận dụng bốn khái niệm chuyên ngành cốt lõi:

1. Đa dạng sinh học: Toàn bộ sự phong phú của sinh quyển gồm 1.729 loài động vật và 1.610 loài thực vật tại Cát Tiên.
2. Nhận thức bảo tồn: Quá trình tiếp nhận tri thức, chuyển hóa thành thái độ và hành động bảo vệ môi trường tự nhiên.
3. Vùng đệm vườn quốc gia: Vành đai quản lý rộng 306.350 ha nhằm ngăn ngừa xung đột và hạn chế xâm lấn vào vùng lõi.
4. Sinh kế bền vững: Hệ thống hoạt động tạo thu nhập không làm cạn kiệt tài nguyên rừng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp thu thập qua phương pháp Đánh giá nhanh có sự tham gia của cộng đồng (PRA), kết hợp phiếu khảo sát cấu trúc và phỏng vấn bán định hướng. Dữ liệu thứ cấp kế thừa từ Báo cáo quản lý bền vững giai đoạn 2021-2030 của Tổng cục Lâm nghiệp và số liệu kinh tế xã hội của 3 xã khảo sát.

Cỡ mẫu khảo sát được tính toán khoa học theo công thức Slovin (1984) với tổng dân số N = 15.459 người và mức sai số cho phép e = 10%:

$$n = \frac{N}{1 + N \times e^2} = \frac{15.459}{1 + 15.459 \times 0,1^2} \approx 99,36$$

Quy mô mẫu thực tế được xác định là 100 người, trong đó 90 người tham gia trả lời phiếu bảng hỏi chi tiết và 10 đại diện tham gia phỏng vấn sâu. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng tại 3 xã: Nam Cát Tiên (30 phiếu), Đak Lua (30 phiếu) và Phước Cát 2 (30 phiếu). Phương pháp phân tích định lượng sử dụng phần mềm Excel 2019 và SPSS 22.0 để xử lý thống kê mô tả, kiểm định tần số và phân tích tương quan. Ngoài ra, ma trận SWOT được áp dụng để đối chiếu điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong công tác quản lý bảo tồn tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát xã hội học trên 90 hộ dân cho thấy cơ cấu nhân khẩu học gồm 52,2% nam giới (47 người) và 47,8% nữ giới (43 người). Trình độ học vấn của người dân còn hạn chế khi có tới 48,9% đạt trình độ trung học cơ sở, 10% chỉ học hết tiểu học, 33,3% có trình độ trung học phổ thông, 1,1% mù chữ và chỉ có 5,4% sở hữu trình độ đại học.

Về tình trạng kinh tế, tỷ lệ hộ nghèo trong mẫu nghiên cứu chiếm 18,9% (17 hộ), tập trung nhiều nhất tại xã Đak Lua với 26,7% (8 hộ) và Nam Cát Tiên với 23,3% (7 hộ), trong khi xã Phước Cát 2 chỉ chiếm 6,7% (2 hộ). Cơ cấu thu nhập của 91,1% số hộ (82 hộ) phụ thuộc trực tiếp vào hoạt động canh tác nông nghiệp với thu nhập bình quân dao động từ 80 triệu đến 130 triệu đồng/hộ/năm.

Đáng chú ý, có tới 87,8% trong tổng số 82 hộ làm nông nghiệp thừa nhận thói quen sử dụng thường xuyên phân bón hóa học (NPK, DAP, Urê) và thuốc bảo vệ thực vật. Khi đánh giá các nguy cơ đe dọa đa dạng sinh học, 37,8% người dân nhận diện hoạt động lạm dụng hóa chất nông nghiệp là tác nhân tiêu cực hàng đầu, tiếp theo là hành vi khai thác gỗ trái phép và thu hái lâm sản với 21,3%. Tuy nhiên, một lỗ hổng nhận thức nghiêm trọng được ghi nhận khi có 22% số người được hỏi khẳng định các hoạt động dân sinh tại địa phương hoàn toàn không gây ảnh hưởng tiêu cực nào đến Vườn quốc gia Cát Tiên.

Thảo luận kết quả

Thực trạng nhận thức hạn chế bắt nguồn từ trình độ học vấn thấp và sự phụ thuộc sinh kế nặng nề vào tài nguyên đất rừng. Tại xã Nam Cát Tiên, lao động nông nghiệp chiếm tới 74,17% tổng lực lượng lao động. Tại xã Đak Lua, nguồn thu từ lâm nghiệp vẫn đóng góp khoảng 21 triệu đồng/hộ/năm trong tổng mức thu nhập 109 triệu đồng. Khoảng trống tri thức của 22% dân số phản ánh công tác truyền thông trước đây còn mang tính một chiều, thiếu tính tương tác thực tiễn.

Dữ liệu nghiên cứu được trực quan hóa sinh động qua hệ thống biểu đồ thanh so sánh mức độ tác động giữa các xã và bảng phân tích ma trận SWOT. Biểu đồ chỉ ra rằng xã Đak Lua có mức độ phụ thuộc tài nguyên rừng cao nhất, đồng thời cũng là nơi có tỷ lệ người dân ít tham gia các khóa đào tạo bảo tồn nhất. Khi so sánh với các nghiên cứu tại Vườn quốc gia Ba Vì, kết quả cho thấy nét tương đồng: việc thiếu hụt đất sản xuất và sinh kế thay thế là nguyên nhân cốt lõi thúc đẩy người dân xâm lấn vùng lõi. Do đó, bảo tồn không thể tách rời bài toán cải thiện thu nhập ổn định cho cộng đồng bản địa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Thiết lập chương trình tập huấn nâng cao nhận thức bảo tồn sinh thái: Tổ chức định kỳ 2 khóa đào tạo mỗi quý cho cư dân 3 xã vùng đệm, hướng tới mục tiêu 95% hộ gia đình tiếp cận đầy đủ Luật Lâm nghiệp 2017 và Luật Đa dạng sinh học 2008. Thời gian thực hiện từ quý 1/2023 đến hết năm 2025, do Ban quản lý Vườn quốc gia Cát Tiên chủ trì phối hợp cùng Ủy ban nhân dân các xã.

2. Chuyển đổi mô hình nông nghiệp sinh thái tuần hoàn: Hỗ trợ kỹ thuật canh tác hữu cơ, giảm 50% lượng phân bón hóa học và thuốc trừ sâu trên 1.500 ha đất canh tác lúa, điều, cà phê trong vòng 24 tháng. Chủ thể thực hiện là Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Đồng Nai kết hợp cùng Trạm Khuyến nông huyện Tân Phú.

3. Phát triển mô hình sinh kế du lịch cộng đồng và giao khoán bảo vệ rừng: Mở rộng diện tích nhận khoán quản lý rừng lên 10.000 ha, nâng mức chi trả dịch vụ môi trường rừng để đảm bảo thu nhập bình quân của người dân đạt 120-150 triệu đồng/hộ/năm giai đoạn 2023-2026. Ban quản lý Vườn quốc gia Cát Tiên phối hợp với các hợp tác xã du lịch sinh thái triển khai.

4. Tăng cường năng lực tuần tra liên ngành và giám sát đa dạng sinh học: Thiết lập 5 trạm quan sát lưu động và ứng dụng công nghệ định vị GPS, camera bẫy ảnh dọc tuyến sông Đồng Nai nhằm kéo giảm 70% số vụ khai thác gỗ Cẩm lai và cát trái phép trước năm 2025. Lực lượng Kiểm lâm Vườn quốc gia Cát Tiên phối hợp với Công an huyện Tân Phú và huyện Cát Tiên thực thi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban quản lý các Vườn quốc gia và Khu bảo tồn thiên nhiên: Ứng dụng mô hình đánh giá PRA và ma trận SWOT để đo lường mức độ tương tác giữa người dân và tài nguyên rừng, từ đó xây dựng kế hoạch quản lý rừng đặc dụng hiệu quả.

2. Cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương vùng đệm: Sử dụng các số liệu thống kê về kinh tế nông nghiệp và tỷ lệ hộ nghèo (18,9%) để hoạch định chính sách an sinh xã hội, giao đất lâm nghiệp và chuyển dịch cơ cấu cây trồng thích ứng.

3. Các tổ chức phi chính phủ và quỹ bảo tồn quốc tế: Tiếp cận bức tranh thực tế về nhận thức môi trường của 90 hộ dân nhằm thiết kế các dự án tài trợ sinh kế xanh và bảo tồn loài nguy cấp với ngân sách mục tiêu sát thực tế.

4. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Môi trường: Tham khảo khung phương pháp luận kết hợp công thức chọn mẫu Slovin, kỹ thuật phân tích SPSS 22.0 và quy trình điều tra xã hội học lâm nghiệp làm tài liệu học thuật giá trị.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao nhận thức của người dân vùng đệm giữ vai trò quyết định đối với Vườn quốc gia Cát Tiên?

Cộng đồng vùng đệm gồm 15.459 nhân khẩu sinh sống sát ranh giới rừng. Mọi hành vi như dùng thuốc trừ sâu (chiếm 87,8%) hay săn bắt đều tác động trực tiếp lên 71.187 ha sinh cảnh tự nhiên. Chỉ khi người dân tự giác bảo vệ, nguồn gen quý mới không bị xâm hại.

Tỷ lệ 22% người dân cho rằng hoạt động dân sinh không tác động đến vườn quốc gia phản ánh điều gì?

Con số 22% phản ánh khoảng trống lớn trong công tác truyền thông môi trường. Một bộ phận người dân chưa hiểu rõ mối liên hệ giữa việc xói mòn 27.000 m2 đất rừng do khai thác cát hay ô nhiễm hóa chất với sự suy thoái của 1.729 loài động vật hoang dã.

Hoạt động sử dụng phân bón hóa học đe dọa đa dạng sinh học Cát Tiên như thế nào?

Việc 87,8% hộ dân sử dụng phân bón vô cơ và thuốc diệt cỏ làm dư lượng hóa chất ngấm vào đất, theo suối Đak Lua đổ vào hệ thống Bàu Sấu. Điều này làm suy giảm 130 loài cá nước ngọt và phá hủy chuỗi thức ăn của nhiều loài chim quý hiếm.

Công thức Slovin được áp dụng ra sao để xác định cỡ mẫu trong nghiên cứu này?

Với quy mô tổng thể 15.459 dân và sai số cho phép 10%, công thức Slovin xác định cỡ mẫu tối thiểu là 99,36 người. Tác giả đã quy chuẩn hóa thành 100 mẫu thực tế, bao gồm 90 phiếu phỏng vấn chuẩn hóa và 10 cuộc phỏng vấn chuyên sâu.

Giải pháp sinh kế nào giúp cân bằng giữa bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển kinh tế?

Mô hình giao khoán quản lý bảo vệ rừng kết hợp phát triển du lịch sinh thái cộng đồng tại Bàu Sấu và các tuyến đi bộ xuyên rừng mang lại hiệu quả cao nhất. Giải pháp này giúp các hộ dân tăng thêm thu nhập từ 20 đến 40 triệu đồng mỗi năm.

Kết luận

• Luận văn đã đánh giá toàn diện nhận thức bảo tồn của 100 người dân tại 3 xã vùng đệm Vườn quốc gia Cát Tiên bằng phương pháp định lượng chuẩn xác.
• Nghiên cứu chỉ rõ thực trạng 87,8% hộ nông nghiệp lạm dụng hóa chất và 22% người dân chưa nhận thức được tác động tiêu cực của sinh hoạt dân sinh lên đa dạng sinh học.
• Xác lập cơ sở khoa học từ ma trận SWOT và phần mềm SPSS 22.0, chỉ ra mối tương quan chặt chẽ giữa học vấn thấp (48,9% trình độ THCS) với hành vi xâm hại tài nguyên rừng.
• Đề xuất lộ trình 4 nhóm giải pháp đồng bộ gồm tập huấn cộng đồng, chuyển đổi nông nghiệp hữu cơ, giao khoán rừng và tuần tra công nghệ cao giai đoạn 2023-2026.
• Đóng góp nguồn tư liệu thực chứng quan trọng giúp các nhà quản lý lâm nghiệp xây dựng chính sách phát triển bền vững; các bên liên quan cần nhanh chóng phối hợp hành động để bảo vệ trọn vẹn di sản thiên nhiên Cát Tiên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM GENERAL CONFEDERATION OF LABOR TON DUC THANG UNIVERSITY FACULTY OF ENVIRONMENT AND LABOR SAFETY DAO THI HUYEN ASSESSING LOCAL PEOPLE'S AWARENESS OF BIODIVERSITY CONSERVATION IN THE BUFFER ZONE OF CAT TIEN NATIONAL PARK, DONG NAI PROVINCE GENERAL BASIC MODULE OF ENVIRONMENTAL SCIENCE HO CHI MINH CITY, 2022 VIETNAM GENERAL CONFEDERATION OF LABOR TON DUC THANG UNIVERSITY FACULTY OF ENVIRONMENT AND LABOR SAFETY DAO THI HUYEN – 917H0006 ASSESSING LOCAL PEOPLE'S AWARENESS OF BIODIVERSITY CONSERVATION IN THE BUFFER ZONE OF CAT TIEN NATIONAL PARK, DONG NAI PROVINCE GENERAL BASIC MODULE OF ENVIRONMENTAL SCIENCE Advised by PhD. Le Buu Thach HO CHI MINH CITY, 2022 ACKNOWLEDGMENT I would like to extend my deepest thanks to: First, I would like to thank the teachers at the Faculty of Environment and Labor Protection, Ton Duc Thang University, who have always created favorable conditions for me and enthusiastically helped me during my study here. Second, I would like to thank for my Instructor, PhD. Le Buu Thach who directly guided me throughout the research and completion of this project.

He gives me advice and inspires me a lot. Without his support, I wouldn't know how I would have completed this study. Third, I would like to thank the teachers and brothers and sisters at the Southern Institute of Ecology for giving me the opportunity to learn more knowledge, contribute ideas and create conditions for me to conduct field surveys in Cat Tien National Park. Next, I would like to thank the local people in the buffer zone communes of Cat Tien National Park for their enthusiastic support during the survey so that I could successfully complete this study.

Finally, I would like to thank my family and friends because without their encouragement and giving me the best conditions, I would have given up soon. Once again sincerely thank you. Ho Chi Minh City, May 21, 2022 Author Dao Thi Huyen iv This thesis was carried out at Ton Duc Thang University Advisor: PhD. Le Buu Thach This thesis is defended at the Undergraduate Thesis Examination Committee was hold at Ton Duc Thang University on Confirmation of the Chairman of the Undergraduate Thesis Examination Committee and the Dean of the faculty after receiving the modified thesis (if any).

CHAIRMAN DEAN OF FACULTY ………………………. v DECLARATION OF AUTHORSHIP I hereby declare that this thesis was carried out by myself under the guidance and supervision of PhD. Le Buu Thach and that the work and the results contained in it are original and have not been submitted anywhere for any previous purposes. The data and figures presented in this thesis are for analysis, comments, and evaluations from various resources by my own work and have been duly acknowledged in the reference part.

In addition, other comments, reviews and data used by other authors, and organizations have been acknowledged, and explicitly cited. I will take full responsibility for any fraud detected in my thesis. Ton Duc Thang University is unrelated to any copyright infringement caused on my work (if any). Ho Chi Minh City, May 21, 2022 Author Dao Thi Huyen vi ĐÁNH GIÁ NHẬN THỨC VỀ BẢO TỒN ĐA DẠNG SINH HỌC CỦA NGƯỜI DÂN ĐỊA PHƯƠNG Ở VÙNG ĐỆM VƯỜN QUỐC GIA CÁT TIÊN – TỈNH ĐỒNG NAI TÓM TẮT Nhận thức về bảo tồn đa dạng sinh học của cộng đồng địa phương là vấn đề có ảnh hưởng to lớn đến hiệu quả của công tác bảo tồn không chỉ ở Việt Nam mà còn ở phạm vi Thế giới.

Đây cũng là vấn đề cấp thiết đối với Vườn quốc gia Cát Tiên, một trong những khu vực có giá trị đa dạng sinh học cao nhất cả nước. Đồ án được thực hiện dựa trên phương pháp khảo sát thực tế với mục đích đánh giá hiện trạng nhận thức của 100 người dân tại 3 xã vùng đệm Vườn quốc gia và xác định các tác động xã hội có ảnh hưởng đến đa dạng sinh học tại địa phương. Công tác điều tra khảo sát thực tế dựa trên các phương pháp đánh giá nhanh có sự tham gia (PRA) với hình thức phiếu phỏng vấn và phỏng vấn bán định hướng. Số liệu được tiến hành xử lý và phân tích định lượng bởi Excel 2010 và SPSS 22.

Các kết quả được tổng hợp và đánh giá qua phương pháp SWOT, tạo tính xác thực cao cho đề tài và dễ dàng đánh giá được thực trạng cũng như rút ra nhận xét chung. Kết quả khảo sát tại 3 xã vùng đệm quan trọng của Vườn quốc gia là Nam Cát Tiên, Đak Lua và Phước Cát 2 cho thấy nhận thức bảo tồn đa dạng sinh học của người dân vẫn còn nhiều hạn chế. Đây là một trong những nguyên nhân gây nên các tác động hiện hữu có ảnh hưởng đến đa dạng sinh học của Vườn quốc gia như hoạt động trồng trọt có sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật (chiếm 37,8%) và các hoạt động chặt phá rừng trái phép, thu hái lâm sản của một số người dân địa phương (chiếm 21,3%). Tuy nhiên, đáng chú ý là có đến 22% người dân cho rằng các tác động xã hội tại địa phương không có ảnh hưởng gì đến Vườn quốc gia.

Điều này cho thấy có những lỗ hổng trong nhận thức của một bộ phận người dân về giá trị đa dạng sinh học và tác động xã hội lên đa dạng sinh học. Do đó, việc tổ chức đào tạo, tập huấn nâng cao nhận thức cho cộng đồng cư dân vùng đệm Vườn quốc gia Cát Tiên là việc làm cần thiết và cần được nhanh chóng triển khai. vii Thực trạng nhận thức của một số bộ phận người dân còn hạn chế và sinh kế của các hộ tại địa phương chưa ổn định. Các kết quả của đồ án 1 này cũng là cơ sở để đề xuất các giải pháp nâng cao nhận thức và cải thiện sinh kế cho người dân địa phương ở đồ án 2.

viii ASSESSING LOCAL PEOPLE'S AWARENESS OF BIODIVERSITY CONSERVATION IN THE BUFFER ZONE OF CAT TIEN NATIONAL PARK, DONG NAI PROVINCE ABSTRACT The awareness of biodiversity conservation of the local community is an issue that has a great influence on the effectiveness of conservation work not only in Vietnam but also in the world. This is also an urgent issue for Cat Tien National Park, which is one of the areas with the highest biodiversity value in the country. The project is implemented based on the actual survey method with the aim of assessing the current state of awareness of 90 people in 3 communes in the buffer zone of the National Park and determining the social impacts affecting biodiversity in the locality. The actual survey work is based on participatory rapid assessment (PRA) methods through interviews.

The data were processed and analyzed quantitatively by Excel 2010 and SPSS 22. From there, summarize the results and evaluate through the SWOT method, creating high authenticity for the topic and easily assessing the situation as well as drawing general comments. Survey results in three important buffer zone communes of the National Park, Nam Cat Tien, Dak Lua and Phuoc Cat 2, show that people's awareness of biodiversity conservation is still limited. This is one of the causes of the existing impacts affecting the biodiversity of the NP such as cultivation activities using chemical fertilizers, pesticides (accounting for 37.8%) and other activities.

Illegally cutting down forests, collecting forest products from some local people (accounting for 21. On the flip side, it is noteworthy that 22% of people believe that local social impacts have no impact on the National Park. This shows that there are gaps in the awareness of a part of people about the value of biodiversity and social impacts on biodiversity. For this reason, the organization of training and awareness raising for the community in the buffer zone of Cat Tien National Park is necessary and should be quickly implemented.

ix The status of awareness of some sections of the people is still limited and the livelihoods of households in the locality are not stable. The results of this project 1 are also the basis for proposing solutions to raise awareness and improve livelihoods for local people in project 2. x CONTENTS LIST OF FIGURES. xii LIST OF TABLES.

Urgency of the study. Objectives of study. Research objects and scope of the study. Methods of implementation.

The scientific and practical significance of the topic. Overview of the study problem. The concept of biodiversity conservation awareness. The relationship between community awareness and biodiversity conservation.

In the world. Solutions to raise community awareness on biodiversity conservation. In the world. Overview of the study area.

Basis for selection of study area. Natural features of Cat Tien National Park. Biodiversity characteristics of the Cat Tien National Park. Biodiversity conservation in Cat Tien NP in recent years.

Socio-economic characteristics of the buffer zone of Cat Tien National Park. Socio-economic characteristics of Nam Cat Tien commune. Socio-economic characteristics of Dak Lua commune. Socio-economic characteristics of Phuoc Cat 2 commune.

Actual survey method. Participatory Rapid Assessment (PRA). Statistical methods and data analysis. Determine sample size.

SWOT analysis method. Quantitative processing and analysis methods using Excel 2019 and SPSS 22. 29 CHAPTER 3: RESULTS OF ANALYSIS AND DISCUSSION. General information about surveyed households.

People's awareness about the value of biodiversity and social impacts. Participate in a training course on biodiversity conservation. Nam Cat Tien commune. Dak Lua commune.

Phuoc Cat 2 commune. Assessing the survey result. Assessing the situation. Identify the causes.

49 CONCLUSIONS AND RECOMMENDATIONS. 55 xii LIST OF FIGURES Figure 1.1: Propaganda banner in response to World Water Day .2 : Administrative map of Tan Phu district, Dong Nai province.3: Administrative map of Cat Tien district, Lam Dong province.4: Current map of Cat Tien NP .5: Diversity of animals in Cat Tien NP .6: Management structure of Cat Tien NP .7: Arresting illegal Dalbergia oliveri mining group in Cat Tien NP .8: Tourists visiting Cat Tien NP and tourism revenue .1: Graph shows the education level of the local people .2: Graph shows the economic situation of the households .3: Grap shows the habit of using fertilizers and pesticides .4: Graph shows people's opinions about local socio-economic activities affecting biodiversity .5: Graph shows people's awareness about the effects of social impacts on the NP .6: Graph shows people's awareness of the causes leading to social impacts .7: Graph shows the level of training participation of people in Nam Cat Tien commune .8: Graph shows the level of training participation of people in Dak Lua commune .9: Graph shows the level of training participation of people in Phuoc Cat 2 commune .44 xiii LIST OF TABLES Table 1.1: Statistics of fauna in Cat Tien NP .1: Statistics on economic situation of the households .2: Statistics on people's opinions on the role of the NP .3: Statistics on people's opinions about local environmentally friendly production models .4: SWOT analysis on the status of awareness of local people .46 xiv ABBREVIATIONS BNNPTNT Ministry of Agriculture and Rural Development BTNMT Ministry of Natural Resources and Environment CBD The Convention on Biological Diversity CP Goverment IUCN International Union for Conservation of Nature ND Decree NP National Park NQ Resolution NR Nature Reserve QD Decison SFMP Sustainable Forest Management Project USAID United States Agency for International Development VNFOREST Vietnam Administration of Forestry WF World Wide Fund For Nature 1 INTRODUCTION 1.