Đặt vấn đề Trong những năm trở lại đây, song song với sự phát triển của ngành công nghiệp thì ngành nông nghiệp cũng đang có những bước tiến mới khẳng định vị thế trên thị trường về mặt giá cả cũng như là chất lượng. Những nước đi đầu trong nông nghiệp như Hà Lan, Israel, Nhật Bản,… thì nhiều nước khác cũng đang dần chuyển từ nền nông nghiệp số lượng sang nền nông nghiệp chất lượng – nông nghiệp công nghệ cao bằng việc áp dụng công nghệ trong sản xuất nông nghiệp như công nghiệp hóa nông nghiệp (cơ giới hóa các khâu của quá trình sản xuất, thu hoạch, sơ chế, chế biến…), tự động hóa, công nghệ thông tin, công nghệ vật liệu mới, công nghệ sinh học; các giống cây trồng, vật nuôi năng suất, chất lượng cao…; các quy trình canh tác tiến tiến, canh tác hữu cơ cho hiệu quả kinh tế cao trên một đơn vị sản xuất. Kon Tum là một tỉnh nằm ở phía Bắc Tây Nguyên của nước ta, với diện tích đất nông nghiệp rộng lớn, cùng với điều kiện khí hậu thuận lợi, nguồn lao động dồi dào, nên tỉnh Kon tum có tiềm năng và lợi thế rất lớn trong lĩnh vực phát triển nông nghiệp. Theo số liệu thống kê năm 2015, tổng diện tích đất nông nghiệp của tỉnh Kon Tum khoảng 8,7 triệu ha chiếm 90,58% tổng diện tích toàn tỉnh.
Nếu như trong giai đoạn 2011 – 2015 ngành trồng trọt của tỉnh không có sự chuyển dịch nhiều, giá trị sản xuất nhóm cây công nghiệp lâu năm chiếm vai trò chủ đạo, thì đến thời điểm hiện tại ngoài việc cố gắng mở rộng diện tích trồng cây cà phê, cao su, sắn, mía… thì tỉnh còn tập trung mở rộng phát triển trồng rau hoa xứ lạnh tại huyện Kon Plông; kết quả là sản phẩm nông nghiệp ngày càng đa dạng, từng bước khẳng định chất lượng sản phẩm của tỉnh. Cây cà chua (Solanum lycopersicum.L) thuộc họ cà (Solanaceae) có giá trị dinh dưỡng cao, quả chín chứa nhiều đường, chủ yếu là glucoza, các vitamin: B1, B2, C, K, β-caroten, acid hữu cơ và các chất khoáng quan trọng như Ca, P, Fe…(Lê Thị Khánh (2009). Tại Việt Nam, diện tích sản xuất cà chua năm 2018 1 đạt 24.156,5 ha với sản lượng đạt 660,6 nghìn tấn, năng suất trung bình 27,4 tấn/ha (Tổng cục Thống kê, 2019). So với năng suất cà chua trung bình trên thế giới năng suất cà chua của Việt Nam vẫn còn thấp do nhiều nguyên nhân trong đó, biến đổi khí hậu là một thách thức lớn gây ra nhiều dịch bệnh cho cây rau nói chung cũng như cây cà chua nói riêng, đã làm ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp ở nhiều nước trên thế giới cũng như ở Việt Nam.
Trồng cà chua trong nhà màng có rất nhiều ưu điểm như cây không bị úng, thối rễ do lượng mưa nhiều ở Măng Đen; có thể tránh được nguy cơ ảnh hưởng bởi chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm lớn, có khi 8 – 12oC; kiểm soát yếu tố môi trường để tạo môi trường thuận lợi nhất cho cây phát triển; đồng thời, hạn chế khả năng sâu bệnh ảnh hưởng đến năng suất, không phải sử dụng các loại thuốc hóa học bảo vệ thực vật gây hại đến sức khỏe người tiêu dùng. Ngoài ra, việc áp dụng hệ thống tưới tự động Isarel vào chăm sóc cây cà chua nên việc tưới cây, bón phân và chất dinh dưỡng diễn ra đều đặn, đúng thời điểm. Chính vì công nghệ mới vậy nên cần có đánh giá về sinh trưởng, năng suất và chất lượng của giống cà chua Nova trong nhà màng để dưa ra các giải pháp phát triển. Xuất phát từ vấn đề trên, tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá sinh trưởng, năng suất và chất lượng của cà chua Nova trồng tại Khu Nông nghiệp công nghệ cao Măng Đen” 1.Mục đích và yêu cầu 1.
Mục đích Đánh giá sinh trưởng, năng suất của cà chua Nova trong nhà màng tại các vị trí khác nhau, từ đó đưa ra các giải pháp góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế khi trồng cà chua trong nhà màng. Yêu cầu Theo dõi sự thay đổi nhiệt độ trong và ngoài nhà trồng. Đánh giá một số chỉ tiêu sinh trưởng của cây cà chua Nova. 2 Đánh giá tình hình nhiễm sâu bệnh hại trên cây cà chua nova.
Theo dõi và đánh giá một số chỉ tiêu năng suất, các yếu tố cấu thành năng suất và chất lượng của cây cà chua. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.Cơ sở lý luận của đề tài 2. Tổng quan về nông nghiệp công nghệ cao a. Khái niệm về nông nghiệp công nghệ cao Vụ Khoa học Công nghệ - Bộ NN và PTNT, nông nghiệp công nghệ cao là nền nông nghiệp được áp dụng những công nghệ mới vào sản xuất bao gồm công nghiệp hóa nông nghiệp (cơ giới hóa các khâu của quá trình sản xuất), tự động hóa, công nghệ thông tin, công nghệ vật liệu mới, công nghệ sinh học và các giống cây trồng vật nuôi có năng suất cao và chất lượng cao, đạt hiệu quả cao trên một đơn vị diện tích và phát triển bền vững trên cơ sở hữu cơ.
Wikipedia, nông nghiệp công nghệ cao là một nền nông nghiệp được ứng dụng kết hợp những công nghệ mới, tiên tiến để sản xuất, còn gọi là công nghệ cao nhằm nâng cao hiệu quả, tạo bước đột phá về năng suất, chất lượng nông sản, thỏa mãn nhu cầu ngày càng cao của xã hội và đảm bảo sự phát triển nông nghiệp bề vững. Để xúc tiến phát triển nông nghiệp theo hướng công nghiệp hóa và hiện đại hóa, phát triển nông nghiệp công nghệ cao ở nước ta hiện nay bao gồm những nội dung sau: i) Lựa chọn ứng dụng vào từng lĩnh vực sản xuất nông nghiệp hàng hóa những công nghệ tiến bộ nhất về giống, công nghệ canh tác, chăn nuôi tiên tiến, công nghệ tưới, công nghệ sau thu hoạch - bảo quản - chế biến. Từng bước ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý, xây dựng thương hiệu và xúc tiến thị trường. ii) Sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao là sản phẩm hàng hóa mang tính đặc trưng của từng vùng sinh thái, đạt năng suất và hiệu quả kinh tế cao trên đơn vị diện tích, có khả năng cạnh tranh cao về chất lượng với các sản phẩm cùng loại 4 trên thị trường trong nước và thế giới, có điều kiện mở rộng quy mô sản xuất và sản lượng hàng hóa khi có yêu cầu của thị trường.
iii) Sản xuất nông nghiệp công nghệ cao tạo ra sản phẩm phải theo một chu trình khép kín, trong sản xuất khắc phục được những yếu tố rủi ro của tự nhiên và hạn chế của thị trường. iv) Phát triển nông nghiệp công nghệ cao theo từng giai đoạn và mức độ phát triển khác nhau, tùy tình hình cụ thể của từng nơi, nhưng phải thể hiện được những đặc trưng cơ bản, tạo ra những hiệu quả to lớn hơn nhiều so với sản xuất bình thường. Vai trò của ngành nông nghiệp công nghệ cao - Nông nghiệp công nghệ cao là cơ sở để sử dụng hợp lý nguồn lực đất đai - Nông nghiệp công nghệ cao để tăng năng suất với nâng cao chất lượng sản phẩm: Nông nghiệp công nghệ cao giúp nông dân chủ động trong sản xuất, giảm sự lệ thuộc vào thời tiết và khí hậu do đó quy mô sản xuất được mở rộng. Nông nghiệp công nghệ cao tạo ra một lượng sản phẩm lớn, năng suất cao, chất lượng tốt.
- Nông nghiệp công nghệ cao cho phép gắn hiến quả kinh tế với bảo vệ môi trường. Sản xuất nông nghiệp công nghệ cao giúp giảm giá thành sản phẩm, đa dạng hóa thương hiệu và cạn tranh tốt hơn trên thị trường. Đặc điểm của nền nông nghiệp công nghệ cao - Tích hợp được các thành tựu khoa học và công nghệ mới, tiên tiến. - Công nghệ mang tính đồng bộ, chuyên nghiệp cao.
- Đòi hỏi nhân lực trình độ cao. - Đầu tư lớn, lãi suất lớn, lâu thu hồi vốn, tủi ro cao. - Sản phẩm có hàm lượng chất xám cao (sản phẩm của tri thức). - Đối tượng sản xuất là các loại cây trồng cao cấp, giống chất lượng cao.
5 - Sản phẩm đáp ứng với nhu cầu tiêu dùng về chất lượng, chủng loại, thời điểm. Giới thiệu về một số công nghệ trong nhà màng a. Thiết kế nhà màng Trên thế giới, công nghệ trồng cây trong nhà màng đã được hoàn thiện với trình độ cao để sản xuất rau sạch và sản xuất hoa. Những nhà màng có hệ thống điều khiển tự động khá hiện đại đang được áp dụng phổ biến ở nhiều quốc gia.
Một số kiểu nhà màng thông dụng: - Nhà màng với mái mở một bên Đây là kiểu nhà màng phổ biến nhất hiện nay, với phần mái có dạng hình vòng cung uốn cong, phần nhô cao sẽ là nơi đón gió. Kiểu thiết kế này sẽ giúp lưu thông không khí, giảm nhiệt độ tăng trong nhà màng và kiểm soát sự ngưng tụ hơi nước. Điểm quan trọng khi thiết kế nhà màng này là căn chỉnh cửa sao cho phù hợp với hướng gió. Ngoài ra, các chi tiết liên kết bên trong như vòm, trụ, máng xối cần được kết nối một cách tỉ mỉ và chắc chắn.
Điều này sẽ giúp chịu được tốc độ gió lớn và chịu được tải trọng treo lớn. - Nhà màng có mái hở 2 bên Khác với nhà màng một mặt thoáng, hai mặt có độ cong hai bên mái như nhau nhưng đan chéo nhau tạo thành hai cửa thông gió. Kiểu thiết kế này giúp thông gió tốt hơn, giảm thiểu ảnh hưởng của việc tăng nhiệt độ cũng như kiểm soát sự ngưng tụ của hơi nước. Rất thích hợp với khí hậu nóng.
Yêu cầu của nhà màng có mái hở hai bên cũng như mái hở một bên. Các yếu tố như hướng gió hay điểm đấu nối phải đạt tiêu chuẩn. 6 - Nhà màng kiểu mái vòm Đây là kiểu thiết kế đơn giản nhất trong các loại nhà màng hiện nay, với mái vòm cong khép kín từ trên xuống dưới. Với thiết kế đơn giản nên loại hình này thi công khá nhanh chóng, phù hợp với nhiều dạng địa hình khác nhau.
Tuy nhiên, là dạng đóng hoàn toàn nên rất khó kiểm soát sự ngưng tụ của hơi nước. Người nông dân sẽ phải đầu tư thêm thiết bị để kiểm soát sự ngưng tụ hơi nước, tránh thiệt hại cho cây trồng. Công nghệ tưới nhỏ giọt Hệ thống tưới nhỏ giọt là biện pháp tưới tiêu tiết kiệm nước nhất, giảm đến 30 – 60% nước so với phương pháp tưới truyền thống (Meir Bazelet, 2009).