CHƯƠNG 1: C ơ SỞ LÝ LUẬN VÈ ĐÁNH GIÁ NĂNG L ự c ĐỘI NGŨ NHÂN VIÊN THÔNG QUA ĐÁNH GIÁ THỤC HIỆN CÔNG VIỆC 1.1 Khái niêm và vai trò đánh gíá thưc hiên công viêc • C9 • • Đ • 1.1 Khái niệm Thực tế “Đánh giá thực hiện công việc” được gọi theo nhiều tên, có nơi gọi là “Đánh giá công tác”, có nơi gọi là “Bình bầu thi đua”, có nơi gọi là “Bình xét lao động tiên tiến”, có nơi gọi là “Xếp loại lao động” .M ặc dù có nhiều cách gọi khác nhau về đánh giá thực hiện công việc như trên nhưng thực chất mọi người đều hiểu: Đánh giá thực hiện công việc là sự đánh giá có hệ thống và chính thức tình hình thực hiện công việc của người lao động trong quan hệ so sánh với các tiêu chuẩn đã được xây đựng theo định kỳ và có sự thảo luận về sự đánh giá đó với người lao động. Đánh giá có hệ thống được hiểu là sự đánh giá một cách toàn diện liên quan đến nhiều mặt, nhiều khía cạnh của tình hình thực hiện công việc, rồi mới xem xét đến kết quả của quá trình thực hiện công việc. Như vậy nó không chỉ đrm giản dvmg lại ỏr việc đánh giá tinh hình thực hiện công việc trên khía cạnh khối lượng công việc hoàn thành so với chỉ tiêu được giao, chất lượng công việc mà có các khía cạnh khác như năng lực chuyên môn, thái độ làm việc cũng như phẩm chất cá nhân của người lao động. Những yếu tố này thật sự hiệu quả đổi với công tác đánh giá, giúp cho nhà quản lý có một cái nhìn tưorng đối sâu và rộng về hiệu quả làm việc của nhân viên.
Đánh giá có tính hệ thống còn thường được thể hiện qua các phương pháp: đánh giá bằng phương pháp khoa học và đánh giá có tính chu kỳ. Đánh giá bằng phương pháp khoa học thì phù hợp với tính chất công việc của Doanh nghiệp và phản ánh các nhiệm vụ trong công việc cần phải thực thi như. Đánh giá có tính chu kỳ được xác định sẵn như hàng tháng, sáu tháng hay cuối năm. về tính chính thức của hoạt động đánh giá, nó được thể hiện ở việc ban hành các văn bản công khai và được phê chuẩn, trong đó quy định cụ thể hoạt động đánh giá như chỉ rõ mục tiêu của việc đánh giá, các tiêu chí đánh giá, phương pháp đánh giá, chu kỳ đánh giá hay cách thức đánh giá, chấm điểm, biểu mẫu, khen thưởng hay kỷ luật và các quy định kèm theo.
Ngoài ra, hoạt động đánh giá không phải do ý chủ quan của người quản lý mà còn có sự thảo luận, thống nhất với người lao động một cách công khai, rõ ràng. Tất cả các cấp bậc quản lý cũng như các nhân viên đều cho rằng ĐGTHCV là một hoạt động quản lý nguồn nhân lực quan trọng, đa dạng và cần thiết phải được thực hiện trong tất cả các tổ chức, doanh nghiệp 1.1 Mục đích ĐGTHCV là một hoạt động quản lý nguồn nhân lực quan trọng và luôn tồn tại trong tất cả các tổ chức. ĐGTHCV có thể thực hiện một cách chính thức hoặc không chính thức tùy thuộc vào mục đích của đánh giá. Chung quy lại DGTHCV cỏ các mục dich sau; Thứ nhắt, đổi với người quản lý cấp cao, trưởng bộ phận, bộ phận chuyên trách nguồn nhân lực có thể đưa ra được các quyết định nhân sự đúng đắn trong tương lai.
Các vấn đề về lương, thưởng là những hoạt động thường chuyên cùa tổ chức, ngoài ra các vấn đề về đề bạt thăng chức, xuống cấp hay thuyên chuyển, giãn thợ, thôi việc cũng được các nhà quản lý đưa ra dựa trên sự thực hiện công việc của người lao động. Thông tin phản hồi trong đánh giá giúp nhà quản lý có cái nhìn toàn diện hơn về những suy nghĩ và mong đợi của người lao động. Qua việc trao đổi trực tiếp với người lao động, cán bộ quản lý sẽ có sự thấu hiểu, đồng cảm với người lao động để có thể đưa ra những quyểt định nhân sự phù hợp với tâm tư, nguyện vọng của người lao động. Điều này là một sự động viên lớn với người lao động, tạo cho họ động lực làm việc và sự trung thành, gắn bó với tổ chức.
Sự phù hợp trong các quyết định về nhân sự của ngưcyi quản lý sẽ đánh giá lại hiệu quả công việc của nhà quản lý mà từ đó họ có những điều chỉnh phù hợp hơn và nâng cao năng lực của chính bản thân mình trong công tác quản trị nhân sự. - Đánh giá hiệu quả làm việc của nhân viên trong quá khứ và nâng cao hiệu quả làm việc trong tương lai. - Đánh giá xem các cá nhân có xứng đáng được thưởng hoặc tăng lương hay không. - Xem xét lại công việc đã thực hiện nhằm xác định những tồn tại, những điểm yểu cần khắc phục, xác định những khả năng tiềm ẩn chưa sử dụng đến của các cá nhân, xây dựng những chương trình đào tạo phát triển, tập huấn phù hợp cần ứiiết.
- Để đặt mục tiêu và xây dựng kế hoạch hành động nhằm giúp nhân viên định hướng nghề nghiệp. - Xác định các năng lực tiềm tàng của các cá nhân và khả năng được thăng tiến trong tương lai. - Đẻ tăng dộng lực cho nhán viên. - Xác định những khâu yểu kém, những tồn tại cần phải cải thiện hoặc thay đổi.
- Xác định, đánh giá năng lực nhân sự hiện có và tiềm ẩn phục vụ công tác lập kế hoạch cho doanh nghiệp. - Nhận được sự phản hồi của nhân viên về phương pháp quản lý và chính sách của doanh nghiệp. Cải thiện sự trao đổi thông tin trong công việc giữa các cấp khác nhau. Thứ hai, đổi với người lao động đánh giá thực hiện công việc giúp người lao động thừa nhận thành tích của mình có đúng hay không? Ngoài ra, người lao động hiểu và tự cải tiến khả năng làm việc của mình cũng như thay đổi để phù hợp với mong muốn của tổ chức.
Người lao động sẽ nhận được sự giúp đỡ từ tổ chức và người quản lý để có những điều chỉnh, thay đối phù họrp với vị trí công việc của họ. Người lao động cũng hiểu thêm về người quản lý của mình để điều chỉnh phù hợp hơn với công việc. Sự thấu hiểu qua lại giữa người quản lý và người lao động sẽ giúp tạo điều kiện tốt cho công việc của cả hai bên. Các nhà quản lý sẽ có những quyết định kịp thời và chính xác hơn, người lao động do vậy cũng có những điều chỉnh thay đổi kịp thời về cách thức làm việc cũng như hành vi, thái độ mà từ đó nâng cao năng suất lao động, hoàn thành mục tiêu của tổ chức.
ỉ Ỷ nghĩa của đảnh giá thực hiện công việc: - Đánh giá sự hiệu quả của hoạt động quản lý nguồn nhân lực trong tổ chức: So sánh các kểt quà ĐGTHCV ghi nhận được sau các chu kỳ đánh giá của một cơ quan tổ chức, ta sẽ rút ra được hiệu quả của các quyết định nhân sự trong cơ quan, tổ chức đó. Nếu lãnh đạo đơn vị có những chính sách phù hợp, thì ở chu kỳ đánh giá sau phải thu được những kết quả đánh giá khả quan hơn do nhân viên nỗ lực hơn trong công việc cũng như do họ được sẳp xếp, bố trí vào vị trí phù họp hơn với năng lực của mình và được khen Ihường, ký luật một cách công bàng. - Làm căn cử cho các hoạt động nhân sự khác trong cơ quan, tổ chức: Sau khi tiến hành ĐGTHCV, bộ phận quản lý nguồn nhân lực của cơ quan, tổ chức sẽ tập hợp được những kết quả đánh giá về quá trình làm việc, hoạt động của mồi nhân viên, những thành tích và những hạn chế của họ. Đó chính là những căn cứ để giúp người quản lý đưa ra các quyết định nhân sự và giúp bộ phận quản lý nguồn nhân lực và lãnh đạo cấp cao có thể đánh giá được những thắng lợi của các hoạt động chức năng về nguồn nhân lực như tuyển mộ, tuyển chọn, định hưóng, thăng tiến, đào tạo và các hoạt động khác, kiểm điểm mức độ đúng đắn của các hoạt động đó, từ đó có các phương hưóng điều chỉnh phù hợp.
- Khuyến khích, tạo động lực cho người lao động: Neu đánh giá thực hiện công việc được tiến hành một cách đúng đắn, khoa học và công bằng sẽ tạo động lực người lao động cải tiến đạo đức và hành vi làm việc của mình theo hướng tích cực. Ngược lại, nếu một cơ quan, doanh nghiệp không thực hiện quá trình ĐGTHCV, hoặc tiến hành đánh giá một cách hời hợt dựa trên sự đánh giá chủ quan của người đánh giá người lao động có thể sẽ được hưởng các đãi ngộ ngang bằng nhau hoặc chỉ căn cứ theo thâm niên, chức vụ, theo ý muốn chủ quan của người đánh giá bất kể kết quả thực hiên công việc của họ như thế nào. Như vậy sẽ dẫn đến tình trạng làm sai lệch ý kiến đánh giá về tỉnh hình làm việc của người lao động, giảm động lực làm việc và tạo ra tâm lý ỷ lại, không nỗ lực phấn đấu trong công việc, dẫn đến các vấn đè khác trong quản lý nhân sự. Chỉ khi nào các thành tích mà họ đã đạt được trong quá trình làm việc được cấp trên ghi nhận và có chế độ thưởng, đãi ngộ hợp lý thì người lao động mới có động lực cố gắng hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Do đó, vấn đề đặt ra với mọi tổ chức là xây dựng và quản lý một hệ thống đánh giá có tác dụng hoàn thiện sự thực hiện công việc của người lao động và phát triển ngưòi lao dộng, tạo động lực cho họ. - Là cơ sở tăng cường sự trao đổi thông tin giừa người lao động và người quản lý cấp trên; Trong chương trình ĐGTHCV, người được giao nhiệm vụ đánh giá lao động thường là những cấp trên trực tiếp. Việc thực hiện đánh giá sẽ giúp những người này hiểu rõ hon về nhân viên của mình. Người nhân viên cũng sẽ có cơ hội để tiếp xúc với lãnh đạo thông qua quá trình phản hồi kết quả đánh giá.
Đồng thời, mức độ hợp lý và đúng đắn của việc sử dụng hệ thống đánh giá và thông tin phản hồi các kết quả đánh giá với ngưòi lao động có ảnh hưỏng rất lớn tới việc xây dựng và phát triển đạo đức, bầu không khí tâm lý - xã hội trong các tập thể lao động.2 Những yếu tố ảnh hưởng đến việc đánh giá thực hiện công việc trong một cơ quan, tổ chức 1.