CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Các vấn đề môi trường liên quan đến khai thác đá. Các tác động do bụi, khí độc, tiếng ồn, độ rung: *.Tác động do bụi: Bụi chủ yếu là bụi silic phát tán vào trong không khí với nồng độ và tải lượng khá lớn, nhất là trong khu vực khai thác.
Bụi sẽ ảnh hưởng tới sức khỏe con người cũng như động, thực vật trong vùng. Bụi phát sinh nhiều ở các khâu khoan lỗ mìn, nổ mìn, dây chuyền chế biến đá và vận chuyển đá ra khu chế biến. Nếu không có biện pháp giảm thiểu bụi nhất là công tác khoan và nổ mìn thì khi điều kiện bất lợi xảy ra (Trời khô hanh, vận tốc gió lớn) bụi sẽ phát tán vào môi trường vượt tiêu chuẩn cho phép trên diện rộng, có thể ảnh hưởng tới vị trí cách xa khu mỏ. Khi đó người, động vật và cây cối sống trong vùng ảnh hưởng này sẽ bị tác động do bụi.
Tác hại của bụi đối với con người: - Bụi vào phổi gây nên những bệnh về hô hấp, có thể gây dị ứng cho những người mẫn cảm với bụi, bịt kín lỗ chân lông gây cản trở quá trình bài tiết. Đặc biệt với các cơ sở có công nghệ liên quan đến bụi đá, xi măng,… thì khả năng gây bệnh phổi rất cao, bệnh đường hô hấp tiến triển nhanh gây khó thở rõ rệt, suy phổi điển hình, tràn khí phế mạc,.… Ngoài ra, bụi cũng có khả năng gây nhiễm bẩn nguồn nước, làm ảnh hưởng đến con người, động vật sử dụng trực tiếp hay gián tiếp nguồn nước bị nhiễm bụi nói trên. - Ô nhiễm bụi còn có tác dụng xấu đến hệ thực vật trong khu vực, biểu hiện thường thấy là cây cối trong khu vực lân cận thường bị phủ một lớp bụi trên lá, từ đó gây cản trở quá trình quang hợp của cây, cây cối sẽ chậm phát triển, lá úa vàng, ảnh hưởng tới quá trình sinh trưởng phát triển và đơm hoa kết trái của cây trồng. Bụi bám vào các công trình kiến trúc sẽ là nguyên nhân gây bào mòn hóa học các công trình một cách mạnh mẽ, làm mất mỹ quan và hư hại công trình.
Tác động do hí độc: 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Các khí độc sinh ra chủ yếu do các phương tiện vận chuyển và bốc xúc gây ra, các khí bao gồm CO, SO2, NOx, VOC. Khí độc sinh ra do các phương tiện tham gia khai thác đá hầu hết chưa vượt quy chuẩn cho phép. Tuy nhiên khi số lượng máy tham gia tăng lên và thời gian tiếp xúc với các khí này tăng sẽ tác động đáng kể tới sức khỏe con người cũng như sự phát triển của cây cối trong khu vực dự án.Tác động do tiếng ồn: Tiếng ồn phát sinh từ hoạt động nổ mìn, đập đá, từ khu vực chế biến đá và từ phương tiện vận chuyển đá. sẽ ảnh hưởng xấu tới môi trường xung quanh, môi trường lao động của người công nhân.
Khi tiếp xúc lâu dài với tiếng ồn ở mức cao, người tiếp xúc trực tiếp có thể mắc các bệnh về tai (Thủng màng nhĩ, ù tai, điếc. Tác động do rung động: Giai đoạn nổ mìn gây chấn động và rung lớn nhất nhưng không liên tục và thời gian tác động ngắn, mức độ lan tỏa rộng. Độ rung do các phương tiện vận chuyển, máy đập đá và khoan đá có thời gian tác động lâu dài hơn và liên tục hơn, ảnh hưởng mạnh hơn và trực tiếp nhất tới người lao động. Rung động và chấn động tác động lên con người có thể làm chấn thương các cơ quan trên cơ thể nhất là cơ và xương.
Đối với các công trình kiến trúc có thể bị biến dạng, hư hỏng, nứt gãy. khi bị tác động. Các tác động do nước mưa chảy tràn, do nước thải sinh hoạt. Tác động của nước mưa chảy tràn: Tác động dễ nhận thấy nhất của nước mưa chảy tràn trong giai đoạn này là sự ngập úng cục bộ tạo ra các ổ vi khuẩn tập trung có thể truyền nhiễm bệnh cho người và động vật.
Nước mưa chảy tràn cuốn theo một lượng lớn đất, cát, bột đá nguyên vật liệu thừa và các chất hữu cơ rơi vãi, gây nên hiện tượng bồi lắng, tăng độ đục của nước và giảm hàm lượng ôxy hoà tan trong các khe suối mà nó chảy vào. Sự ô nhiễm này sẽ góp phần làm suy giảm động vật, thực vật dưới nước gây ô nhiễm môi trường nước trong khu vực. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lưu lượng nước mưa chảy tràn ở giai đoạn sau thường có xu hướng lớn hơn ở giai đoạn trước do diện tích che phủ và lớp đất tơi xốp giúp giữ nước bị bóc bỏ không còn khả năng giữ nước. Ngoài ra, nước mưa chảy tràn ở khu vực bãi thải cũng gây tác động đáng kể tới môi trường nếu như không có biện pháp giảm thiểu tác động ở bãi thải, nước mưa chảy tràn cuốn trôi đất hữu cơ ở bề mặt xuống mương dẫn nước và làm bồi lấp các suối nhỏ.Tác động của nước thải sinh hoạt: Nước thải sinh hoạt ở giai đoạn này nếu không được thu gom và xử lý sẽ gây tác động không nhỏ tới môi trường nhất là môi trường nước, làm ô nhiễm nguồn nước mặt trong khu vực.
Tác động đến môi trường đất. Khu vực mỏ có cấu tạo địa chất là đá granit lộ thiên, tầng đất phong hóa mỏng, quá trình khai thác sẽ bóc tách lớp đất tầng phủ và thảm thực vật, từ đó sẽ làm biến dạng bề mặt địa hình, làm tăng mức độ rửa trôi của đất bở rời. Các chất thải, nước thải chứa dầu mỡ. khi thải vào vùng đất lân cận sẽ làm thay đổi tính chất đất, làm đất mất dần độ phì nhiêu, đất trở nên trơ và khó canh tác.
Tuy nhiên, do vùng đất xung quanh là đất rừng, không có đất nông nghiệp và mục đích của đất cũng đã thay đổi thành đất công nghiệp nên tác động đến môi trường đất là không lớn. Tác động của chất thải rắn và của chất thải nguy hại.Tác động do đất đá thải: Quá trình khai thác đá sẽ thải ra các loại đất đá thải hang ngày, nếu không có biện pháp xử lý thích hợp sẽ gây ra các tác động tiêu cực như: Chiếm dụng mặt bằng, làm mất đất sản xuất, làm mất mỹ quan khu vực, có thể gây nên hiện tượng trượt lở khu vực đổ thải…. Quá trình vận chuyển chất thải làm rơi vãi trên đường gây tai nạn giao thông, làm phát tán bụi vào môi trường. *Tác động của rác thải sinh hoạt: 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hàng ngày đều có rác thải sinh hoạt, thành phần chủ yếu là chất hữu cơ dễ phân huỷ sinh học.
Nếu không có biện pháp thu gom và xử lý, rác sẽ phân huỷ tạo mùi hôi, là môi trường cho nhiều loại côn trùng và vi khuẩn phát triển làm ảnh hưởng tới sức khoẻ con người. Nước rỉ rác từ các khu vực chứa rác cũng góp phần làm ô nhiễm môi trường đất, môi trường nước, môi trường không khí xung quanh.Tác động của chất thải nguy hại: Chất thải nguy hại chủ yếu là chất chứa dầu mỡ, chất này khi đi vào môi trường sẽ tác động tiêu cực lâu dài và nguy hiểm. Dầu mỡ thải khi đi vào môi trường đất sẽ làm thay đổi tính chất cơ lý của đất theo chiều hướng xấu, đất bị trơ và mất độ tơi xốp. Khi đi vào nước sẽ làm ô nhiễm nước, gây chết động vật và thực vật thuỷ sinh.
Riêng chất thải dầu nhớt từ việc thay dầu định kỳ cho máy móc thiết bị, nếu không có biện pháp thu gom và xử lý tốt sẽ là nguồn gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Tác động đến hệ sinh thái. - Hoạt động khai thác mỏ sẽ xuất hiện nhiều bụi chủ yếu là bụi vô cơ, che phủ thân cây, lá cây. làm giảm khả năng quang hợp, cản trở sự phát triển của cây xanh.
Quá trình khai thác sẽ phá hủy hoàn toàn thảm thực vật trên diện tích khai thác. - Trong vùng chỉ có các loài động vật nhỏ, không có thú lớn. Hoạt động khai thác và chế biến đá sẽ làm mất nơi cư trú của chúng, tuy nhiên trên phạm vi nhỏ và chúng sẽ tự di chuyển tạo lập môi trường sống mới tại các khu vực lân cận. - Hoạt động khai thác đá sẽ gây biến dạng bề mặt, gò đồi có thể bị san bằng, do vậy khu vực khai thác sẽ mất đi cảnh quan ban đầu, không thể tái tạo.
Nhưng xét chung về quy hoạch phát triển thì có thể chấp nhận, khu vực mỏ nằm trong vùng quy hoạch khoáng sản của tỉnh Hà Tĩnh. Tác động do các rủi ro và sự cố môi trường. Sạt lở đất đá Xảy ra tại các vị trí có độ dốc lớn hoặc những vị trí có độ chênh địa hình lớn. Sự cố sạt lở đất đá xảy ra chủ yếu ở các bờ moong khai thác, 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com giữa các tầng và bờ hào giao thông lên mỏ.
Sự cố này chủ yếu xảy ra ở giai đoạn mở mỏ và giai đoạn khai thác. Khi xảy ra sụt lún kéo theo đất đá sụp xuống có thể làm vùi lấp, làm hư hại máy móc, thiết bị, đe doạ tính mạng công nhân trên công trường. Quá trình sụt lở bờ moong khai thác không những ảnh hưởng tới tài sản và an toàn cho con người mà còn góp phần làm bồi lắng nhanh các lưu vực xung quanh. Tai nạn giao thông: Với sự tham gia của các xe vận chuyển đất đá, máy thi công.
sẽ làm tăng nguy cơ tai nạn giao thông trong khu vực mỏ, nhất là các khúc cua ngoặt. Sự cố cháy rừng: Do khu mỏ nằm trong khu vực rừng trồng, có thảm thực vật nên khi thời tiết khô ráo, nhất là vào những tháng mùa khô rất dễ xảy ra cháy rừng. Việc sử dụng lửa để đun nấu, hút thuốc, nổ mìn của các cán bộ, công nhân của Công ty là một trong những nguyên nhân tiềm ẩn hiểm hoạ cháy rừng. Sự cố sét đánh Vị trí khai thác đá ở độ cao từ +70m ÷ +170m nên sự cố sét đánh có thể xảy ra với xác suất tương đối cao.
Khi bị sét đánh sẽ làm hư hại máy móc, thiết bị nhất là các thiết bị điện. Sét đánh thẳng còn gây nguy hiểm cho con người như gây bỏng, gây chấn thương và có thể gây tử vong cho người. Thời gian sét đánh thường là trước lúc mưa dông và vào các tháng từ tháng 3 đến tháng 9.