Đặt vấn đề Việt Nam được đánh giá là một trong những khu vực địa lý có tính đa dạng sinh học cao với bề dày lịch sử hàng ngàn năm và là một trong những cái nôi thuần hoá động vật với nhiều loại gia súc, gia cầm. Do đó nguồn gen gà bản địa của nước ta rất phong phú với hàng chục giống gà tốt như gà Đông Tảo, gà Mía, gà Ri, gà Tàu Vàng, gà Hồ,…Các giống gia cầm bản địa có khả năng thích ứng tốt với điều kiện khí hậu và chế độ dinh dưỡng thấp, cho thịt thơm ngon phù hợp với khẩu vị người Việt. Tuy nhiên các giống trên có đặc điểm chung là năng suất trứng thịt, trứng khá thấp nên chưa thể đáp ứng được nhu cầu của thị trường. Trong xu thế phát triển kinh tế như hiện nay, thu nhập bình quân tăng lên thì số lượng người tiêu dùng có xu hướng chuyển sang các sản phẩm từ gia cầm có chất lượng cao nói chung và gà nói riêng ngày càng lớn, đặc biệt là các giống gà quý hiếm.
Tuy nhiên trong thực tế thì các giống gà quý hiếm có chất lượng cao thường có năng suất thấp, giá thành cao nên khó phát triển thành hàng hoá. Gà Liên Minh là giống gà quý của huyện đảo Cát Hải, thành phố Hải Phòng. Đây là giống gà có ngoại hình rất đặc trưng, thân to, có sức đề kháng cao và khả năng chịu đựng đối với điều kiện thức ăn nghèo dinh dưỡng; thịt gà Liên Minh rất được ưa chuộng vì có hương vị đặc trưng, lớp da mỏng, giòn, thịt chắc, dai và có vị ngọt. Các sản phẩm chế biến từ thịt gà Liên Minh là đặc sản tại các nhà hàng, siêu thị và địa điểm ẩm thực.
Nhu cầu của thị trường về sản phẩm từ gà Liên Minh là rất lớn tuy nhiên với quy mô và điều kiện chăn nuôi hiện tại thì chỉ đáp ứng được một phần nhỏ của thị trường. Mục tiêu của ngành chăn nuôi gia cầm hiện đại là tạo ra các dòng gia cầm có năng suất cao (Kulibaba & Podstreshnyi, 2012), đây luôn là mối quan tâm hàng đầu của các nhà chăn nuôi. Gen VIPR1 được chứng minh là có vai trò trong suốt quá trình sinh sản và phát triển của động vật có xương sống (Li J. Kết quả nghiên cứu gần đây của Tran Thi Binh Nguyen & cs.
Khối lượng cơ thể là một chỉ số quan trọng cho sự thành công trong suốt giai đoạn sản xuất trứng, đặc biệt là trong giai đoạn nuôi (International, 2018). Nghiên cứu của Bish & cs. (1985) chỉ ra rằng gia cầm vừa và nhỏ sản xuất trứng hiệu quả hơn. Nghiên cứu 1 khác cho rằng sự khởi đầu của quá trình tạo trứng có liên quan chặt chẽ với trọng lượng cơ thể (Brody & cs.
Vì vậy cần phải có sự chọn lọc đối với tính trạng sinh trưởng để giúp giảm thiểu sự tăng cân vượt quá trọng lượng sản xuất trứng ở gà. Hiện tại chưa có nghiên cứu nào phân tích mối liên quan giữa đa hình C1715301T ở gen VIPR1 đối với khả năng sinh trưởng trên gà Liên Minh. Để góp phần phục vụ công tác chọn tạo giống, phục vụ nhu cầu của người tiêu dùng và mang lại hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi, tôi xin thực hiện đề tài “Đánh giá mối liên quan giữa đa hình gen Vasoactive Intestinal Peptide Receptor 1 (VIPR1) đối với khả năng sinh trưởng ở gà Liên Minh”. Mục tiêu nghiên cứu Phát hiện được đa hình của gen VIPR1 và xác định được mối liên quan di truyền giữa gen này đối với khả năng sinh trưởng ở gà Liên Minh.
Đối tượng nghiên cứu Gà Liên Minh được nuôi tại Trung tâm tiến bộ Khoa học và Công nghệ Hải Phòng. Thời gian và địa điểm nghiên cứu - Thời gian: Khoá luận được tiến hành từ tháng 2/2022 đến tháng 9/2022. - Địa điểm nghiên cứu: Bộ môn Công nghệ sinh học Động vật – Khoa công nghệ Sinh học – Học viện Nông nghiệp Việt Nam. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Cơ sở khoa học của đề tài 2. Sơ lược về phân loại gà nhà Bảng 2. Sơ lược về phân loại gà nhà Giới (Kingdom) Animal Động vật Ngành (Phylum) Chordata Có xương sống Lớp (Class) Aves Chim Bộ (Oder) Galliormes Gà Họ (Family) Fasianidea Trĩ Chủng (Kind) Gallus Gà Loài (Species) Gallus gallus Gà nhà 2. Nguồn gốc của gà nhà Theo giả thiết của Darwin, tổ tiên của các giống gà nhà hiện nay có nguồn gốc từ gà rừng Gallus banquiva sống ở miền bắc Ấn Độ và bán đảo Đông Dương.
Darwin cho rằng gà nhà có nguồn gốc từ gà rừng bao gồm 4 chủng khác nhau: - Gallus sonnerati phân bố ở miền tây và miền nam Ấn Độ - Gallus lafeyetti phân bố ở Srilanca - Gallus varius phân bố ở Indonesia - Gallus banquiva phân bố ở Ấn Độ, bán đảo Đông Dương Philippin Gà nhà Việt Nam được thuần hoá sớm nhất ở Phú Thọ, Bắc Giang, Sơn Tây và được cho là bắt nguồn từ gà rừng Gallus banquiva (Nguyễn Thị Mai & cs. Qua thời gian, giống gà hoang dại đầu tiên nhân dân ta đã tạo ra được nhiều giống gà khác nhau như: Gà Đông Tảo, gà Hồ, gà Mía, gà Ri, gà Chọi và được phân bố rộng rãi. Thông tin về giống gà Liên Minh Gà Liên Minh là giống gà bản địa, được nuôi lâu năm có nguồn gốc từ thôn Liên Minh, xã Trân Châu, huyện Cát Hải, thành phố Hải Phòng. Với địa hình tựa như chiếc mũ lộn ngược, thôn Liên Minh nằm độc lập trong một thung lũng nhỏ được bao quanh bởi núi đá vai kề vai như bức tường thành vĩ đại ngăn cách thôn với bên ngoài tạo nên 3 một vùng khí hậu và thổ nhưỡng riêng.
Chính địa thế đặc biệt này của thôn Liên Minh cùng với khí hậu trong lành, ôn hoà đã góp phần tạo nên giống gà quý của thôn: Gà Liên Minh. Gà Liên Minh là giống gà địa phương dễ nuôi, có sức chống chịu bệnh tật tốt, thịt gà có mùi vị thơm ngon và có giá bán cao. Đây là giống gà quý, được coi là sản phẩm đặc trưng của đảo Cát Bà và là một trong mười tám đặc sản của Hải Phòng được chứng nhận đăng ký nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý. Gà Liên Minh được Viện Chăn nuôi đưa vào danh mục nghiên cứu, bảo tồn vật nuôi quý hiếm trong chương trình bảo tồn quỹ gen vật nuôi Quốc gia năm 2008.
Ngoại hình của gà Liên Minh tương đối đồng nhất và vô cùng đặc trưng không giống với bất cứ giống gà nào khác: Gà trống trưởng thành có mào cờ rất phát triển, đẹp; mỏ và da màu vàng, chân cao, thanh tú, nhẹ nhàng; lông ở phần dưới: ngực, bụng và đùi màu vàng sẫm, riêng phần cổ lưng, cánh có màu đỏ ngô; chóp đuôi có màu đen. Gà mái trưởng thành có mào cờ to vừa phải; mỏ và da màu vàng; lông màu vàng sáng; riêng phần cổ nhiều con có cườm đen, chót đuôi màu đen. Theo Chủ tịch Hội Nông dân xã Trân Châu, ông Phạm Văn Thoả cho biết tổng đàn gà toàn xã Trân Châu hơn 8,600 con, trong đó người dân thôn Liên Minh nuôi hơn 3. Tuy nhiên, giống gà quý Liên Minh chỉ có ở thôn Liên Minh.
Cả thôn có hơn 20 hộ, hộ nào cũng nuôi gà. Nhà nuôi ít hơn 10 con, nhiều 200 – 300 con. Thức ăn nuôi gà chủ yếu được trộn từ ngô, cám gạo và thóc. Gà Liên Minh vẫn được ấp đẻ tự nhiên, mỗi lứa gà Liên Minh để khoảng 10 – 12 trứng.
Từ khi trứng nở khoảng 8 – 9 tháng là có thể xuất bán, trọng lượng của gà trống có thể tới 4 – 5 kg, trọng lượng gà mái tới 2 – 2,5 kg. Do điều kiện có nhiều đồi, rừng nương rộng rãi nên gà Liên Minh chủ yếu được nuôi theo phương thức bán chăn thả, chỉ cần chuồng trại khi trời mưa to hay lên ổ đẻ. Do được nuôi thả theo phương pháp tự nhiên nên gà Liên Minh có phẩm chất thịt thơm ngon, lớp mỡ dưới da mỏng, da giòn và dai, thịt săn chắc, ngọt đậm đà mang hương vị đặc trưng có thể chế biến thành rất nhiều món ăn ngon nên rất được thị trường ưa chuộng. Giá của gà Liên Minh gấp 2 – 3 lần giá của gà bình thường, khoảng 200 – 250 nghìn đồng/kg, đóng góp vào nguồn thu nhập cho các hộ dân thôn Liên Minh.
Gà Liên Minh ngon, rất dễ bán tuy nhiên quy mô chăn nuôi giống gà này còn mang tính chất nhỏ lẻ, tốc độ sinh trưởng chậm cộng với việc chăn nuôi gà Liên Minh theo hình thức chăn thả tự do làm gà bị lai tạp, tự chọn lọc và việc nhân giống tại mỗi gia 4 đình nên xảy ra hiện tượng cận huyết, khối lượng cơ thể và năng suất sinh sản của đàn gà giống giảm dần qua các thế hệ, từ đó làm giảm giá trị kinh tế của giống gà này. Bởi vậy nên hiện tại gà Liên Minh thể chưa đáp ứng được nhu cầu của khu du lịch và người dân địa phương. Sinh trưởng, các yếu tố ảnh hưởng tới sinh trưởng ở gia cầm 2. Khái niệm về sinh trưởng Sinh trưởng là sự tích luỹ các chất hữu cơ do đồng hoá và dị hoá, là sự tăng chiều dài, chiều cao và bề ngang, khối lượng các bộ phận và toàn bộ cơ thể trên cơ sở tính di truyền của đời trước.
Sinh trưởng chính là sự tích luỹ dần các chất, chủ yếu là protein. Tốc độ tích luỹ của các chất và sự tổng hợp protein cũng chính là tốc độ hoạt động của các gen điều khiển sự sinh trưởng của cơ thể dẫn theo (Trần Định Miên & Nguyễn Kim Đường, 1992). Theo (Godfrey & Jaap, 1952) sự di truyền về khối lượng cơ thể ở gia cầm do 15 cặp gen tham gia trong đó có ít nhất một gen sinh trưởng liên kết với giới tính (nằm trên nhiễm sắc thể X) vì vậy có sự khác nhau về khối lượng cơ thể giữa con mái và con trống trong cùng một giống, gà trống nặng hơn gà mái từ 24 – 32%. Ở gà, các giống gà hướng trứng nhẹ hơn các giống gà hướng thịt 2 lần và giống gà kiêm dụng 1,3 – 1,7 lần.
Ở gia cầm sinh trưởng là sự biến đổi, tổng hợp của sự tăng lên về số lượng, kích thước của tế bào và thể dịch trong mô bào ở giai đoạn phát triển của phôi. Trong giai đoạn sau khi nở thì sinh trưởng là do sự lớn lên của các mô. Trong một số mô, sinh trưởng là do sự tăng lên về kích thước của các tế bào. Giai đoạn này sinh trưởng được chia làm 2 thời kì; thời kỳ gà con và thời kì gà trưởng thành.