Luận văn thạc sĩ đánh giá kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên với trẻ mẫu giáo 3 6 tuổi nghiên cứu trường hợp tại trường cao đẳng sư phạm trung ương nha trang

Luận văn thạc sĩ đánh giá kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên với trẻ mẫu giáo 3-6 tuổi tại trường cao đẳng sư phạm Nha Trang.

• Tác giả: Nguyễn Văn Chí
• Người hướng dẫn: GS.TS Lê Ngọc Hùng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Đo lường và đánh giá trong giáo dục
• Đề tài: Đánh giá kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐÁNH GIÁ KỸ NĂNG GIAO TIẾP SƯ PHẠM
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Nghiên cứu về giao tiếp và giao tiếp sư phạm
• 1.2.1. Hướng nghiên cứu về cấu trúc của giao tiếp
• 1.2.2. Hướng nghiên cứu về bản chất và vai trò của giao tiếp
• 1.2.3. Nghiên cứu về giao tiếp sư phạm
• 2. CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2. Chọn mẫu nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.4. Phương pháp xử lý và phân tích thông tin
• 2.5. Tổ chức nghiên cứu
• 2.6. Vài nét về địa bàn nghiên cứu
• 2.7. Quy trình tổ chức nghiên cứu
• 2.8. Giai đoạn nghiên cứu lý luận
• 2.9. Giai đoạn nghiên cứu thực tiễn
• 2.10. Giai đoạn xử lý số liệu và hoàn chỉnh luận văn
• 2.11. Thiết kế công cụ đánh giá kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên
• 2.12. Thử nghiệm và điều chỉnh công cụ đánh giá
• 2.12.1. Thử nghiệm và điều chỉnh bảng hỏi sinh viên
• 2.12.2. Thử nghiệm và điều chỉnh bảng hỏi giáo viên
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mức độ đạt được kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên với trẻ mẫu giáo 3-6 tuổi
• 3.2. Mức độ đạt được kỹ năng định hướng giao tiếp
• 3.3. Mức độ đạt được kỹ năng định vị trong giao tiếp
• 3.4. Mức độ đạt được kỹ năng điều khiển đối tượng giao tiếp
• 3.5. Mức độ đạt được kỹ năng điều chỉnh bản thân chủ thể giao tiếp
• 3.6. Mức độ đạt được kỹ năng sử dụng phương tiện giao tiếp
• 3.7. Các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên với trẻ mẫu giáo 3-6 tuổi
• 3.7.1. Các yếu tố chủ quan ảnh hưởng đến kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên với trẻ mẫu giáo 3-6 tuổi
• 3.7.2. Các yếu tố khách quan ảnh hưởng đến kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên với trẻ mẫu giáo 3-6 tuổi
• 3.8. Phân tích hồi quy về mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên với trẻ mẫu giáo 3-6 tuổi
• 3.9. Một số biện pháp sử dụng bộ công cụ đánh giá kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên với trẻ mẫu giáo
• 3.9.1. Đánh giá kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên
• 3.9.2. Bồi dưỡng kiến thức cho sinh viên về giao tiếp sư phạm với trẻ mẫu giáo 3-6 tuổi
• 3.9.3. Đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá theo hướng phát triển kỹ năng giao tiếp sư phạm cho sinh viên
• 3.9.4. Tăng cường rèn luyện kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên với trẻ trong thời gian thực tập tại trường mầm non
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: BẢNG HỎI SINH VIÊN
• PHỤ LỤC 2: BẢNG HỎI GIẢNG VIÊN/GIÁO VIÊN
• PHỤ LỤC 3: PHIẾU QUAN SÁT KỸ NĂNG GIAO TIẾP SƯ PHẠM
• PHỤ LỤC 4: PHIẾU PHỎNG VẤN GIẢNG VIÊN/GIÁO VIÊN
• PHỤ LỤC 5: PHIẾU PHỎNG VẤN SINH VIÊN
• PHỤ LỤC 6: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH THỬ NGHIỆM BẢNG HỎI
• PHỤ LỤC 7: MỘT SỐ KẾT QUẢ PHÂN TÍCH DỮ LIỆU

Tóm tắt

I. Tổng quan về đánh giá kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên

Kỹ năng giao tiếp sư phạm là một trong những yếu tố quan trọng trong quá trình giáo dục. Đánh giá kỹ năng này giúp xác định mức độ sẵn sàng của sinh viên trong việc tương tác với trẻ em. Việc đánh giá không chỉ giúp sinh viên nhận thức được điểm mạnh và điểm yếu của bản thân mà còn cung cấp thông tin cho các cơ sở đào tạo để cải thiện chương trình giảng dạy.

1.1. Khái niệm về kỹ năng giao tiếp sư phạm

Kỹ năng giao tiếp sư phạm bao gồm khả năng truyền đạt thông tin, lắng nghe và tương tác hiệu quả với học sinh. Đây là một phần không thể thiếu trong quá trình giáo dục, đặc biệt là trong môi trường giáo dục mầm non.

1.2. Tầm quan trọng của kỹ năng giao tiếp sư phạm

Kỹ năng giao tiếp sư phạm không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy mà còn tác động đến sự phát triển tâm lý và ngôn ngữ của trẻ. Việc sinh viên có kỹ năng giao tiếp tốt sẽ giúp trẻ em dễ dàng tiếp thu kiến thức hơn.

II. Vấn đề và thách thức trong đánh giá kỹ năng giao tiếp sư phạm

Đánh giá kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là thiếu công cụ đánh giá chính xác và khách quan. Ngoài ra, sự khác biệt trong phương pháp giảng dạy cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả đánh giá.

2.1. Thiếu công cụ đánh giá hiệu quả

Nhiều cơ sở đào tạo chưa có bộ công cụ đánh giá kỹ năng giao tiếp sư phạm phù hợp, dẫn đến việc đánh giá không chính xác và thiếu khách quan.

2.2. Sự khác biệt trong phương pháp giảng dạy

Mỗi giảng viên có phương pháp giảng dạy khác nhau, điều này có thể tạo ra sự không đồng nhất trong việc đánh giá kỹ năng giao tiếp của sinh viên.

III. Phương pháp đánh giá kỹ năng giao tiếp sư phạm hiệu quả

Để đánh giá kỹ năng giao tiếp sư phạm một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp đa dạng. Việc kết hợp giữa đánh giá định tính và định lượng sẽ giúp có cái nhìn toàn diện hơn về kỹ năng của sinh viên.

3.1. Phương pháp định tính trong đánh giá

Phương pháp định tính bao gồm phỏng vấn sâu và quan sát thực tế. Những phương pháp này giúp thu thập thông tin chi tiết về kỹ năng giao tiếp của sinh viên trong môi trường thực tế.

3.2. Phương pháp định lượng trong đánh giá

Phương pháp định lượng sử dụng bảng hỏi và các chỉ số thống kê để đánh giá mức độ đạt được kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên.

IV. Ứng dụng thực tiễn của đánh giá kỹ năng giao tiếp sư phạm

Kết quả đánh giá kỹ năng giao tiếp sư phạm có thể được ứng dụng trong việc cải thiện chương trình đào tạo. Các cơ sở giáo dục có thể dựa vào kết quả này để điều chỉnh nội dung giảng dạy và phương pháp đào tạo.

4.1. Cải thiện chương trình đào tạo

Dựa trên kết quả đánh giá, các cơ sở đào tạo có thể điều chỉnh chương trình học để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của sinh viên và yêu cầu của thị trường lao động.

4.2. Tăng cường rèn luyện kỹ năng giao tiếp

Các hoạt động ngoại khóa và thực tập có thể được tổ chức để giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng giao tiếp sư phạm một cách hiệu quả hơn.

V. Kết luận và tương lai của đánh giá kỹ năng giao tiếp sư phạm

Đánh giá kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên là một nhiệm vụ quan trọng trong giáo dục. Việc cải thiện các phương pháp đánh giá sẽ giúp nâng cao chất lượng đào tạo và chuẩn bị tốt hơn cho sinh viên trong sự nghiệp giáo dục.

5.1. Tương lai của đánh giá kỹ năng giao tiếp

Trong tương lai, cần phát triển các công cụ đánh giá hiện đại và chính xác hơn để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao trong giáo dục.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần có thêm nhiều nghiên cứu về kỹ năng giao tiếp sư phạm để phát triển các phương pháp đánh giá và rèn luyện hiệu quả hơn cho sinh viên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giao tiếp là yếu tố then chốt trong sự hình thành và phát triển cá nhân, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong hoạt động giáo dục. Đặc biệt, trong giáo dục mầm non, giao tiếp sư phạm giữa sinh viên và trẻ mẫu giáo 3-6 tuổi là điều kiện thiết yếu để truyền đạt kiến thức và phát triển nhân cách trẻ. Theo ước tính, trẻ mẫu giáo ở độ tuổi này có nhu cầu giao tiếp cao và sự phát triển ngôn ngữ diễn ra nhanh chóng, tuy nhiên khả năng ngôn ngữ của trẻ còn hạn chế, gây khó khăn trong giao tiếp. Do đó, sinh viên ngành giáo dục mầm non cần được trang bị kỹ năng giao tiếp sư phạm (KNGTSP) phù hợp để tương tác hiệu quả với trẻ.

Mục tiêu nghiên cứu là xây dựng bộ công cụ đo lường và đánh giá KNGTSP của sinh viên với trẻ mẫu giáo 3-6 tuổi, khảo sát thực trạng kỹ năng này tại Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương Nha Trang trong năm học 2016-2017, đồng thời đề xuất các biện pháp nâng cao kỹ năng giao tiếp cho sinh viên. Nghiên cứu tập trung vào các kỹ năng thành phần như kỹ năng định hướng giao tiếp, kỹ năng định vị, kỹ năng điều khiển đối tượng giao tiếp, kỹ năng điều chỉnh bản thân và kỹ năng sử dụng phương tiện giao tiếp.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm 442 sinh viên năm cuối chuyên ngành giáo dục mầm non, 19 giảng viên và khoảng 200 giáo viên mầm non tại tỉnh Khánh Hòa, khảo sát từ tháng 3 đến tháng 5 năm 2017. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng chuẩn đầu ra, thiết kế chương trình đào tạo và tổ chức các hoạt động rèn luyện kỹ năng giao tiếp sư phạm cho sinh viên, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên mầm non.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình giao tiếp phổ biến, bao gồm mô hình giao tiếp 5 yếu tố của Wiener (1947) và Laswell (1948), mô hình 6 yếu tố của Jacobson (1961), cùng mô hình 9 yếu tố phổ biến hiện nay. Giao tiếp được hiểu là quá trình trao đổi thông tin, cảm xúc và tác động qua lại giữa con người trong bối cảnh xã hội cụ thể.

Về giao tiếp sư phạm, đây là giao tiếp mang tính nghề nghiệp giữa giáo viên và học sinh, đóng vai trò trung tâm trong hoạt động giáo dục và dạy học. KNGTSP được phân thành các nhóm kỹ năng cơ bản: kỹ năng định hướng, kỹ năng định vị và kỹ năng điều khiển, điều chỉnh quá trình giao tiếp. Trong nghiên cứu này, nhóm kỹ năng điều khiển được chia nhỏ thành kỹ năng điều khiển đối tượng giao tiếp, kỹ năng điều chỉnh bản thân chủ thể giao tiếp và kỹ năng sử dụng phương tiện giao tiếp.

Các yếu tố ảnh hưởng đến KNGTSP được phân thành yếu tố chủ quan (như mức độ tích cực học tập, trải nghiệm và rèn luyện kỹ năng của sinh viên) và yếu tố khách quan (bao gồm chương trình đào tạo, tổ chức đào tạo, kiểm tra đánh giá, cơ sở vật chất và môi trường học tập).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp định tính và định lượng. Nguồn dữ liệu chính gồm:

• Khảo sát toàn bộ 442 sinh viên năm cuối chuyên ngành giáo dục mầm non và 19 giảng viên tại Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương Nha Trang.
• Khảo sát thuận tiện khoảng 200 giáo viên mầm non tại tỉnh Khánh Hòa.
• Phỏng vấn sâu bán cấu trúc với 10 sinh viên, 5 giáo viên mầm non và 2 giảng viên.
• Quan sát trực tiếp kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên trong thực tế thực tập tại các trường mầm non.

Công cụ thu thập dữ liệu gồm bảng hỏi được xây dựng dựa trên khung lý thuyết, phiếu quan sát và phiếu phỏng vấn sâu. Bảng hỏi được kiểm định độ tin cậy bằng hệ số Cronbach's Alpha và phân tích độ hiệu lực bằng phần mềm SPSS 20.0 và Conquest 2.0.

Phân tích dữ liệu sử dụng các kỹ thuật thống kê mô tả (tần suất, trung bình, độ lệch chuẩn) và thống kê suy luận (kiểm định T-test, ANOVA, tương quan Pearson, hồi quy đa biến). Dữ liệu được mã hóa, làm sạch và nhập vào phần mềm SPSS để phân tích.

Quy trình nghiên cứu gồm ba giai đoạn: nghiên cứu lý luận và xây dựng công cụ, khảo sát thực tiễn và thu thập dữ liệu, xử lý số liệu và hoàn thiện luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ đạt được kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên với trẻ mẫu giáo 3-6 tuổi ở mức trung bình: Điểm trung bình tổng thể KNGTSP của sinh viên là khoảng 3,2 trên thang điểm 5, trong đó kỹ năng định hướng giao tiếp đạt trung bình cao (3,5), kỹ năng định vị đạt 3,3, kỹ năng điều khiển đối tượng giao tiếp và điều chỉnh bản thân đạt khoảng 3,0, kỹ năng sử dụng phương tiện giao tiếp thấp hơn với 2,8.

2. Yếu tố chủ quan ảnh hưởng mạnh hơn yếu tố khách quan đến KNGTSP: Phân tích hồi quy đa biến cho thấy mức độ tích cực học tập, nghiên cứu và rèn luyện kỹ năng giao tiếp của sinh viên có ảnh hưởng lớn nhất (β = 0,45, p < 0,01), tiếp theo là mức độ trải nghiệm trong các hoạt động rèn luyện (β = 0,32, p < 0,05). Các yếu tố khách quan như chương trình đào tạo, tổ chức đào tạo và điều kiện cơ sở vật chất có ảnh hưởng thấp hơn nhưng vẫn có ý nghĩa thống kê.

3. Sự khác biệt về đánh giá kỹ năng giao tiếp giữa sinh viên và giảng viên: So sánh điểm trung bình đánh giá của sinh viên và giảng viên cho thấy sinh viên tự đánh giá kỹ năng của mình cao hơn khoảng 10% so với đánh giá của giảng viên, đặc biệt ở kỹ năng điều chỉnh bản thân và sử dụng phương tiện giao tiếp.

4. Các khó khăn trong giao tiếp sư phạm với trẻ mẫu giáo 3-6 tuổi: Qua phỏng vấn sâu, sinh viên và giáo viên phản ánh sinh viên còn thiếu kiên nhẫn, chưa linh hoạt trong điều chỉnh tốc độ và ngữ điệu nói phù hợp với khả năng tiếp thu của trẻ, cũng như hạn chế trong việc sử dụng các phương tiện phi ngôn ngữ như cử chỉ, ánh mắt.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trước đây cho thấy KNGTSP của sinh viên mầm non thường ở mức trung bình, chưa đồng đều giữa các kỹ năng thành phần. Nguyên nhân chủ yếu do sinh viên chưa có nhiều trải nghiệm thực tế và chưa được rèn luyện bài bản trong môi trường đào tạo. Sự khác biệt trong đánh giá giữa sinh viên và giảng viên phản ánh nhu cầu tăng cường phản hồi và đánh giá khách quan trong quá trình đào tạo.

Việc yếu tố chủ quan chi phối mạnh hơn yếu tố khách quan cho thấy vai trò quan trọng của ý thức tự học, tự rèn luyện và trải nghiệm thực tế trong việc nâng cao kỹ năng giao tiếp sư phạm. Điều này đồng nhất với quan điểm giáo dục hiện đại nhấn mạnh học tập chủ động và phát triển kỹ năng mềm.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột so sánh điểm trung bình các nhóm kỹ năng giao tiếp giữa sinh viên và giảng viên, cũng như bảng phân tích hồi quy đa biến thể hiện mức độ ảnh hưởng của các yếu tố chủ quan và khách quan.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng giao tiếp sư phạm cho sinh viên: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về giao tiếp sư phạm, tập trung vào kỹ năng điều chỉnh bản thân và sử dụng phương tiện giao tiếp, nhằm nâng cao điểm trung bình kỹ năng này lên ít nhất 4,0 trong vòng 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Khoa Giáo dục Mầm non và Trung tâm Đào tạo kỹ năng mềm.

2. Đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá theo hướng phát triển kỹ năng giao tiếp: Áp dụng phương pháp học tập tương tác, mô phỏng tình huống giao tiếp với trẻ mẫu giáo, kết hợp đánh giá thường xuyên và phản hồi kịp thời. Mục tiêu tăng tỷ lệ sinh viên đạt kỹ năng giao tiếp sư phạm ở mức khá trở lên lên 70% trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: Giảng viên chuyên ngành và Ban giám hiệu nhà trường.

3. Tăng cường rèn luyện kỹ năng giao tiếp sư phạm trong thời gian thực tập tại trường mầm non: Yêu cầu sinh viên thực tập phải thực hiện các hoạt động giao tiếp có kế hoạch, được giám sát và đánh giá bởi giáo viên hướng dẫn. Mục tiêu nâng cao trải nghiệm thực tế và kỹ năng giao tiếp của sinh viên. Chủ thể thực hiện: Ban thực tập và các trường mầm non liên kết.

4. Cải thiện cơ sở vật chất và môi trường học tập hỗ trợ rèn luyện kỹ năng giao tiếp: Đầu tư trang thiết bị phòng thực hành, thư viện tài liệu về giao tiếp sư phạm, tổ chức các hoạt động ngoại khóa phong phú nhằm tạo môi trường giao tiếp thân thiện, đa dạng. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý nhà trường và các đơn vị liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giảng viên và cán bộ quản lý đào tạo giáo viên mầm non: Sử dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh chương trình đào tạo, xây dựng chuẩn đầu ra và thiết kế các hoạt động rèn luyện kỹ năng giao tiếp sư phạm cho sinh viên.

2. Sinh viên ngành giáo dục mầm non: Tham khảo để hiểu rõ cấu trúc và các kỹ năng thành phần của giao tiếp sư phạm, từ đó tự đánh giá và phát triển kỹ năng giao tiếp hiệu quả với trẻ mẫu giáo.

3. Giáo viên mầm non và giáo viên hướng dẫn thực tập: Áp dụng các biện pháp rèn luyện kỹ năng giao tiếp sư phạm cho sinh viên trong quá trình thực tập, đồng thời nâng cao chất lượng giao tiếp với trẻ.

4. Nhà nghiên cứu và chuyên gia giáo dục: Tham khảo phương pháp xây dựng công cụ đo lường và đánh giá kỹ năng giao tiếp sư phạm, cũng như các phân tích về yếu tố ảnh hưởng để phát triển nghiên cứu sâu hơn trong lĩnh vực giáo dục mầm non.

Câu hỏi thường gặp

1. Kỹ năng giao tiếp sư phạm gồm những nhóm kỹ năng nào?
   Kỹ năng giao tiếp sư phạm gồm năm nhóm chính: kỹ năng định hướng giao tiếp, kỹ năng định vị trong giao tiếp, kỹ năng điều khiển đối tượng giao tiếp, kỹ năng điều chỉnh bản thân chủ thể giao tiếp và kỹ năng sử dụng phương tiện giao tiếp. Mỗi nhóm bao gồm các kỹ năng thành phần cụ thể giúp sinh viên tương tác hiệu quả với trẻ mẫu giáo.

2. Làm thế nào để đánh giá chính xác kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên?
   Đánh giá cần kết hợp phương pháp định tính và định lượng, sử dụng công cụ đo lường đã được kiểm định độ tin cậy và hiệu lực, kết hợp quan sát thực tế, phỏng vấn sâu và khảo sát bằng bảng hỏi. Tiêu chí đánh giá bao gồm tính đúng đắn, thành thục, linh hoạt và hiệu quả của kỹ năng.

3. Yếu tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên?
   Yếu tố chủ quan như mức độ tích cực học tập, nghiên cứu và rèn luyện kỹ năng giao tiếp có ảnh hưởng mạnh hơn các yếu tố khách quan như chương trình đào tạo hay cơ sở vật chất. Điều này nhấn mạnh vai trò của ý thức tự học và trải nghiệm thực tế trong phát triển kỹ năng.

4. Sinh viên có thể rèn luyện kỹ năng giao tiếp sư phạm hiệu quả như thế nào?
   Sinh viên nên tích cực tham gia các hoạt động thực hành, thảo luận, trình bày trước lớp, tham gia các khóa đào tạo kỹ năng mềm, đồng thời chủ động học hỏi kinh nghiệm từ giáo viên hướng dẫn và bạn bè trong quá trình thực tập.

5. Làm sao để chương trình đào tạo đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển kỹ năng giao tiếp sư phạm?
   Chương trình cần xác định rõ chuẩn đầu ra về kỹ năng giao tiếp, thiết kế nội dung học tập cân đối giữa lý thuyết và thực hành, áp dụng phương pháp dạy học tương tác, linh hoạt và có hệ thống đánh giá thường xuyên, phản hồi kịp thời để sinh viên cải thiện kỹ năng.

Kết luận

• Luận văn đã xây dựng thành công bộ công cụ đo lường và đánh giá kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên với trẻ mẫu giáo 3-6 tuổi, bao gồm năm nhóm kỹ năng thành phần.
• Kết quả khảo sát cho thấy kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên ở mức trung bình, với sự khác biệt giữa các nhóm kỹ năng và giữa đánh giá của sinh viên và giảng viên.
• Yếu tố chủ quan như ý thức học tập và trải nghiệm thực tế có ảnh hưởng mạnh hơn các yếu tố khách quan đến kỹ năng giao tiếp sư phạm.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao kỹ năng giao tiếp sư phạm cho sinh viên trong đào tạo và thực tập.
• Nghiên cứu mở ra hướng phát triển tiếp theo là thử nghiệm và đánh giá hiệu quả các biện pháp rèn luyện kỹ năng giao tiếp sư phạm trong thực tiễn đào tạo.

Quý độc giả và các nhà quản lý giáo dục mầm non được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển kỹ năng giao tiếp sư phạm cho sinh viên, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mầm non trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của đánh giá kỹ năng giao tiếp sƣ phạm Chƣơng 2: Tổ chức và phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Kết quả nghiên cứu 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐÁNH GIÁ KỸ NĂNG GIAO TIẾP SƢ PHẠM 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu về giao tiếp và giao tiếp sư phạm Giao tiếp là một phạm trù rộng, có rất nhiều quan điểm khác nhau về giao tiếp, và hƣớng nghiên cứu khác nhau bàn về vấn đề giao tiếp. a) Hướng nghiên cứu về cấu trúc của giao tiếp Nhìn nhận giao tiếp dƣới góc độ lý thuyết thông tin và điều khiển học, giao tiếp đƣợc mô tả gồm các yếu tố cấu thành khác nhau.

Theo Wiener (1947), mô hình giao tiếp gồm 5 yếu tố: bộ phát, bộ thu, bản thông điệp, thông tin ngƣợc, điều chỉnh. Nhà xã hội học, điều khiển học ngƣời Mỹ Laswell (1948) cho rằng: giao tiếp sƣ phạm với tƣ cách là một quá trình thông tin phải trả lời các câu hỏi sau: ai nói?, nói gì?, cho ai?, bằng phƣơng tiện gì?, đƣa lại hiệu quả gì?,. trên cơ sở đó ông đề xuất mô hình 5 yếu tố gồm: bộ phát, mã hóa, kênh, giải mã, bộ thu [17]. Theo Jacobson (1961) đƣa ra mô hình giao tiếp theo cấu trúc gồm 6 yếu tố: ngƣời truyện tin, ngƣời nhận tin, bản thông điệp, bộ mã, sự tiếp xúc và bối cảnh giao tiếp.Thines nêu lên mô hình 5 yếu tố gồm: bộ phát, mã hóa, kênh, giải mã, bộ thu.

Mô hình 9 yếu tố: bộ phát, bộ thu, thông điệp, kênh, mã hóa, tiếng ồn, phản hồi, giải mã và đáp lại đƣợc xem là mô hình phổ biến hiện nay [25]. b) Hướng nghiên cứu về bản chất và vai trò của giao tiếp, có nhiều quan điểm khác nhau về vấn đề này: - Một số quan điểm của các nhà tâm lý học phƣơng Tây xem giao tiếp chủ yếu theo khía cạnh thông tin, thông báo và truyền thông.Acgyet nhà tâm lý học Mỹ cho rằng: giao tiếp là quá trình truyền và tiếp nhận và trao đổi thông tin giữa con ngƣời với nhau.Acgain nhà tâm lý học ngƣời Anh xem giao tiếp là một quá trình thông báo, thiết lập sự tiếp xúc và 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] trao đổi thông tin.Stecren nhà tâm lý học ngƣời Pháp xem giao tiếp là sự trao đổi ý nghĩ, tình cảm, cảm xúc giữa con ngƣời với nhau [32]. - Các nhà tâm lý học Xô Viết coi giao tiếp là một phạm trù tâm lý khá cơ bản của đời sống con người, của mối quan hệ giữa người với người, tiểu biểu là L.Vƣgotxki, giao tiếp là mối quan hệ qua lại giữa con ngƣời với con ngƣời nhƣ là sự trao đổi về quan điểm và cảm xúc [36]. Sau này, quan điểm về bản chất của giao tiếp đƣợc mở rộng và có hai trƣờng phái có quan điểm hoàn toàn không giống nhau: + Quan điểm của trƣờng phái A.Leonchiev cho rằng: giao tiếp là một dạng đặc biệt của hoạt động, có đầy đủ các đặc điểm cơ bản và cấu trúc nhƣ một hoạt động [1].

+ Quan điểm của phái B.Lomov cho rằng: không nên coi giao tiếp là một dạng hoạt động, mà nên coi là một phạm trù độc lập, một phạm trù đồng đẳng với phạm trù hoạt động, bởi vì giao tiếp thể hiện mối quan hệ giữa chủ thể-chủ thể, hoạt động phản ánh mối quan hệ chủ thể-khách thể. Một số tác giả về sau có quan điểm hoàn chỉnh hơn về bản chất của giao tiếp, đó là quá trình trao đổi thông tin, mặt tri giác và tác động qua lại giữa con ngƣời và con ngƣời, tiểu biểu cho quan điểm này là B.Andreva, Phạm Minh Hạc, Nguyễn Quan Uẩn, Trần Trọng Thủy và Nguyễn Sinh Huy,… B.Pareghin cho rằng: giao tiếp là quá trình tác động lẫn nhau, trao đổi thông tin, ảnh hƣởng lẫn nhau, hiểu biết lẫn nhau.Andreva, giao tiếp ba mặt quan hệ hữu cơ với nhau bao gồm: mặt thông tin, mặt tri giác con ngƣời, mặt tác động qua lại giữa con ngƣời và con ngƣời. Nghiên cứu về vai trò của giao tiếp đối với con ngƣời, có một số quan điểm sau: Giao tiếp là điều kiện thực hiện việc giáo dục, truyền đạt kinh nghiệm từ thế hệ này sang thế hệ khác (V.M Becherep, 1921); giao tiếp là 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] điều kiện cho bất cứ hoạt động nào của con ngƣời (A.Leonchiev, 1978); xem giao tiếp là sự trao đổi thông tin giữa con ngƣời với nhau và sự trao đổi thông tin này gọi là tiếp xúc (K. Nhƣ vậy, giao tiếp là quá trình trao đổi thông tin, tình cảm, tri giác lẫn nhau và tác động qua lẫn nhau.

c) Nghiên cứu về giao tiếp sư phạm A.Pêtrovxki (1982) đã chỉ ra các đặc trƣng của của giao tiếp sƣ phạm, nhân cách trong cấu trúc giao tiếp sƣ phạm, quá trình giao tiếp sƣ phạm và kỹ năng giao tiếp sƣ phạm của GV với học sinh. Kế thừa kết quả nghiên cứu trên, các tác giả Trần Trọng Thủy (1985); Ngô Công Hoàn (1992); Ngô Công Hoàn và Hoàng Anh (1999); Hoàng Anh (1997) tập trung phân tích các quan hệ giao tiếp và ảnh hƣởng của giao tiếp tới sự hình thành và phát triển nhân cách học sinh ở các lứa tuổi khác nhau, mối quan hệ qua lại giữa hoạt động chủ đạo và giao tiếp trong mỗi hoạt động đó [2][4]. Ngoài ra, còn phải còn một số nghiên cứu về những trở ngại tâm lí trong giao tiếp sƣ phạm (Sakanova ,1985; Nguyễn Thanh Bình, 1997), về nhu cầu giao tiếp của sinh viên sƣ phạm (Nguyễn Thanh Bình, 1991) [11]; đặc điểm giao tiếp của học sinh dân tộc Mƣờng (Phạm Song Hà, 2012) [18]. Nghiên cứu về giao tiếp trong giáo dục mầm non đƣợc tác giả Ngô Công Hoàn (1997), Lê Xuân Hồng và Vũ Thị Ngân (2000, 2004), Nguyễn Ngọc Trinh (2013), Nguyễn Thị Bích Cẩm (2014),.

cập đến vấn đề nhƣ những đặc điểm phát triển nhu cầu giao tiếp của trẻ mầm non, đặc điểm giao tiếp sƣ phạm của ngƣời lớn với trẻ, những nguyên tắc và phƣơng thức giao tiếp ứng xử giữa cô giáo và trẻ mầm non, về các yếu tố ảnh hƣởng đến sự phát triển kỹ năng giao tiếp của trẻ mẫu giáo [13][21][24][51]. Nghiên cứu về cấu trúc của kỹ năng giao tiếp sư phạm Theo tác giả, Nguyễn Quang Uẩn, nghiên cứu cấu trúc KNGTSP dƣới góc độ tâm lý học đƣợc nhìn nhận ở hai phƣơng diện sau: 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Phƣơng diện thứ nhất xem cấu trúc KNGTSP gồm hai cấp độ: cấp độ tri thức và cấp độ thao tác, hành động. Ở cấp độ tri thức, chủ thể giao tiếp vận dụng tri thức về khoa học giao tiếp vào việc thiết lập và duy trì mối quan hệ giữa con ngƣời với con ngƣời. Ở cấp độ thao tác, hành động: chủ thể giao tiếp tiến hành các hành động, thao tác giao tiếp có ý thức phù hợp với điều kiện thực tiễn [54].

- Phƣơng diện thứ hai: KNGTSP có cấu trúc phức tạp gồm nhiều nhóm kỹ năng thành phần, căn cứ vào quá trình giao tiếp, các bƣớc tiến hành một pha giao tiếp mà mỗi tác giả đƣa ra các nhóm KNGTSP khác nhau, dƣới đây là một số quan điểm tiêu biểu: A. Dakharov dựa vào trật tự các bƣớc tiến hành một pha giao tiếp gồm 4 nhóm kỹ năng thành phần nhƣ: kỹ năng đóng vai trò tích cực, chủ động trong giao tiếp; kỹ năng thể hiện sự thụ động trong giao tiếp; kỹ năng điều khiển, điều chỉnh, cân bằng trong giao tiếp; kỹ năng diễn đạt cụ thể, dễ hiểu trong giao tiếp [33].Cubanova và Ph.Rakhmatylina cho rằng: có 3 nhóm kỹ năng giao tiếp, gồm nhóm kỹ năng định hƣớng trƣớc khi giao tiếp, nhóm kỹ năng tiếp xúc xảy ra trong quá trình giao tiếp, nhóm kỹ năng hƣớng quá trình giao tiếp đến các định hƣớng giá trị khác nhau [31][32]. Tùy thuộc vào từng đối tƣợng giao tiếp cụ thể mà các nghiên cứu sau này nhấn mạnh hoặc bổ sung một số KNGTSP cụ thể. Tác giả Hoàng Anh (1992) cho rằng, “giao tiếp sƣ phạm là bộ phận cấu thành nên năng lực sƣ phạm của ngƣời giáo viên” [5].

Trong cấu trúc nhân cách của ngƣời thầy, xét về mặt năng lực, một trong những năng lực ngƣời giáo viên cần phải có đó là 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] năng lực giao tiếp với học sinh và phụ huynh. Theo tác giả Hoàng Thị Anh (1992), KNGTSP gồm 3 nhóm kỹ năng: nhóm kỹ năng định hƣớng, nhóm kỹ năng điều khiển đối tƣợng giao tiếp bản thân và đối phƣơng [6]; kỹ năng định hƣớng, kỹ năng định vị, kỹ năng điều khiển giao tiếp (Lê Xuân Hồng, 2000) [24]; biết định hƣớng, hiểu đƣợc các dấu hiệu bên ngoài của ngôn ngữ trong giao tiếp, biết điểu khiển quá trình giao tiếp (Nguyễn Đình Chỉnh-Phạm Ngọc Uyển, 1998); kỹ năng định hƣớng, kỹ năng định vị, kỹ năng điều chỉnh/điều khiển quá trình giao tiếp, kỹ năng điều khiển bản thân, kỹ năng sử dụng phƣơng tiện giao tiếp, kỹ năng ứng xử sƣ phạm khéo léo (Nguyễn Văn Lũy và Lê Quang Sơn, 2015) [35]. Theo Nguyễn Bá Minh (2013), căn cứ vào một quá trình giáo tiếp gồm các kỹ năng nhƣ nhóm kỹ năng lập kế hoạch giao tiếp, nhóm kỹ năng thực hiện kế hoạch giáo tiếp và nhóm kỹ năng kết thúc- đánh giá cuộc giao tiếp [37]. Mặc dù có sự khác biệt trong phân chia KNGTSP thành các kỹ năng thành phần nhƣng hầu hết các tác giả đều nhất trí rằng, việc phân chia các KNGTSP nói trên chỉ có tính chất tƣơng đối, giữa các kỹ năng có quan hệ mật thiết, bổ sung, hỗ trợ cho nhau, là cơ sở của nhau, giúp cho quá trình giao tiếp diễn ra tốt đẹp, đem lại hiệu quả cao.

Nhƣ vậy, các nghiên cứu trên cho thấy, mặc dù sử dụng tên gọi khác nhau nhƣng cấu trúc KNGTSP gồm 3 nhóm kỹ năng cơ bản: nhóm kỹ năng định hƣớng, nhóm kỹ năng định vị và nhóm kỹ năng điều khiển, điều chỉnh quá trình giao tiếp. Trong nghiên cứu này, chúng tôi tiếp tục kế thừa việc phân chia cấu trúc KNGTSP thành 3 nhóm kỹ năng nêu trên, đồng thời để thuận tiện cho việc đo lƣờng và đánh giá, chúng tôi chia nhóm kỹ năng điều khiển, điều chỉnh quá trình giáo tiếp thành các nhóm kỹ năng điều khiển đối tƣợng giao tiếp đối tƣợng giao tiếp, điều chỉnh bản thân chủ thể giao tiếp và kỹ năng sử dụng phƣơng tiện giao tiếp. 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Nghiên cứu về đo lường và đánh giá kỹ năng giao tiếp sư phạm V.

Dakharov đã xây dựng trắc nghiệm kỹ năng giao tiếp gồm 80 items (câu hỏi tình huống) để đo lƣờng 10 nhóm KNGT sau: 1.