Đặt vấn đề Đất đai là nguồn tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng cơ sở kinh tế, văn hóa, xã hội an ninh quốc phòng, là nguồn lực quý giá của đất nước. Đất đai là nguồn tài nguyên không thay thế và có hạn, gắn liền với hoạt động sản xuất của con người, có tác động trực tiếp đến môi trường sinh thái, là yếu tố quyết định cho sự nghiệp xây dựng và phát triển kinh tế của đất nước. Ông cha ta có câu: “Tấc đất tấc vàng”. Từ xa xưa, đất đai luôn là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá cần được bảo vệ và quản lý.
Đất đai là điều kiện vật chất chung nhất đối với mọi ngành sản xuất và hoạt động của con người, vừa là đối tượng lao động, vừa là phương tiện lao động. Đất đai là loại tài nguyên không tái tạo và nằm trong nhóm tài nguyên hạn chế của Việt Nam. Khi xã hội càng phát triển, điều kiện vật chất của con người được nâng cao thì nhu cầu về đất đai ngày càng gia tăng, khi đó đất đai ngày càng có giá trị. Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay khi nước ta đang đổi mới nền kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa làm cho nền kinh tế phát triển, mạnh mẽ, cùng với sự bùng nổ dân số đã làm cho mối quan hệ giữa đất và người ngày càng trở nên căng thẳng.
Nhu cầu phát triển kinh tế ngày càng tăng, quyền sử dụng đất trở thành một đối tượng mua bán, chuyển nhượng, cầm cố, thuê mướn. Thị trường đất đai ngày càng trở nên sôi động và khó kiểm soát, đất đai trở thành nguồn vốn, nguồn động lực cho phát triển kinh tế. Công tác giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất đang diễn ra mạnh mẽ để đảm bảo cho chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Để tài nguyên quốc gia được sử dụng một cách hợp lí, tiết kiệm và hiệu quả đòi hỏi phải có sự quản lí chặt chẽ của các cơ quan chức năng.
Do vậy, để thấy được phần nào tình hình quản lý đất đai thông qua công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất đối với các đối tượng sử dụng đất theo các nội dung hướng dẫn trong luật đất đai, ta cần đánh giá một cách khách quan để có những nhận xét chính xác nhất. n 2 Điều đó càng quan trọng trong bối cảnh của huyện Chợ Mới tỉnh Bắc Kạn, một huyện đang phát triển mạnh mẽ với nhu cầu sử dụng đất ngày càng tăng. Chính vì vậy, việc đánh giá công tác quản lí đất đai nói chung, công tác giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất trên địa bàn huyện nói riêng để thấy được những thuận lợi, khó khăn, tìm ra các nguyên nhân để từ đó đề ra các giải pháp khắc phục làm tăng hiệu quả trong quá trình sử dụng đất là rất cần thiết. Xuất phát từ những yêu cầu đó, được sự nhất trí của ban giám hiệu nhà trường, ban chủ nhiệm khoa Quản Lý Tài Nguyên và dưới sự hướng dẫn tận tình của cô giáo T.S Vũ Thị Quý em tiến hành nghiên cứu đề tài “Đánh giá công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất trên địa bàn huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2010 - 2014”.
Mục đích của đề tài - Đánh giá được công tác giao, cho thuê và thu hồi đất trên địa bàn huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn trong gian đoạn từ năm 2010 đến năm 2014, nhằm xác định được những kết quả đạt được và những hạn chế còn tồn tại trong công tác giao, cho thuê và thu hồi đất trên địa bàn huyện. Qua đó đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước về đất đai, và khắc phục những tồn tại đó. Yêu cầu của đề tài Đánh giá được điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2010 - 2014. Đánh giá được tình hình sử dụng đất của huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2010 - 2014.
Đánh giá được công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất của huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2010 – 2014. Đánh giá được thuận lợi, khó khăn và đề xuất các giải pháp cho công tác giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất của huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn. Ý nghĩa của đề tài * Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu: - Tìm hiểu và nắm vững các kiến thức về luật đất đai nói chung, công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất nói riêng. n 3 - Giúp sinh viên gắn lí thuyết với thực tiễn để củng cố thêm cho bài học trên lớp.
* Ý nghĩa thực tiễn: - Tìm ra những mặt đạt được và hạn chế của công tác quản lí nhà nước về đất đai, công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất của địa phương từ đó đưa ra cách khắc phục khó khăn trong thời gian tới. n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Các nội dung quản lí nhà nước về đất đai Điều 6 Luật đất đai 2003 quy định: Nhà nước thống nhất quản lý về đất đai, theo đó nội dung về quản lý về đất đai bao gồm: a, Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai và tổ chức thực hiện văn bản đó; b, Xác định địa giới hành chính, lập và quản lý hồ sơ địa giới hành chính, lập bản đồ hành chính; c, Khảo sát, đo đạc, đánh giá và phân hạng đất; lập bản đồ địa chính, bản đồ hiện trạng dử dụng đất và bản đồ quy hoạch sử dụng đất; d, Quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; đ, Quản lý việc giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất; e, Đăng ký quyền sử dụng đất, lập và quản lý hồ sơ địa chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; g, Thống kê, kiểm kê đất đai; h, Quản lý tài chính về đất đai; i, Quản lý và phát triển thị trường quyền sử dụng đất trong thị trường bất động sản; k, Quản lý, giám sát việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất; l, Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về đất đai và xử lý vi phạm pháp luật về đất đai; m, Giải quyết tranh chấp về đất đai; giải quyết khiếu nại, tố cáo các vi phạm trong việc quản lý và sử dụng đất đai; n, Quản lý các dịch vụ công về đất đai.
Căn cứ pháp lí của công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất 2. Các văn bản pháp luật của nhà nước - Luật đất đai 2003, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội. - Luật Bảo vệ môi trường năm 2005. n 5 - Nghị định 181/NĐ-CP ngày 29 tháng 10 năm 2004 của Chính Phủ về hướng dẫn thi hành Luật đất đai 2003; - Thông tư số 01/2005/TT-BTNMT ngày 13 tháng 4 năm 2005 của Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 181/2004/NĐ- CP ngày 29 tháng 10 năm 2004 về thi hành Luật Đất đai 2003; - Thông tư 116/2004/TT-BTC ngày 07 tháng 12 năm 2004 của Bộ Tài chính về hướng dẫn thực hiện Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03 tháng 12 năm 2004 của Chính phủ về bồi thường thiệt hại, hộ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất; - Thông tư 69/2006/TT-BTC ngày 02 tháng 8 năm 2006 của Bộ Tài chính sửa đổi, bổ sung thông tư 116/2004/NĐ-CP ngày 07 tháng 12 năm 2004 của Bộ Tài chính về việc hướng dẫn thực hiện Nghị định 197/2004/ NĐ- CP ngày 03 tháng 12 năm 2004 của Chính phủ về bồi thường thiệt hại, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất; - Nghị định 197/NĐ-CP ngày 03 tháng 12 năm 2004 của Chính Phủ về bồi thường thiệt hại, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; - Nghị định 142/2005/NĐ-CP ngày 14 tháng 11 năm 2005 của Chính phủ về thu tiền thuê đất, thuê mặt nước.
- Nghị định 69/2009/NĐ-CP ngày 13 tháng 8 năm 2009 của Chính Phủ bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư. - Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01/10/2009 của Bộ Tài Nguyên và Môi Trường quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và trình tự, thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê nhà. - Luật Đất đai năm 2013 (Luật số 45/2013/QH13). - Nghị định số 45/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2013 của Chính phủ quy định về thu tiền sử dụng đất.
- Nghị định số 46/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2013 của Chính phủ quy định về thu tiền thuê đất, thuê mặt nước. - Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2013 của Chính phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Các văn bản pháp luật của tỉnh Bắc Kạn - Quyết định số 2388/2011/QĐ-UBND của UBND Tỉnh Bắc Kạn: Về việc ban hành bảng giá các loại đất năm 2012 trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn. - Quyết định số: 2417/2011/QĐ-UBND của UBND Tỉnh Bắc Kạn về việc ban hành quy định về thu tiền thuế đất, thuế mặt nước trên địa bàn Tỉnh Bắc Kạn.
- Quyết định số 1336/2011/QĐ-UBND của UBND Tỉnh Bắc Kạn : Về việc ban hành đơn giá bồi thường nhà ở, công trình phục vụ sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn. Một số quy định trong văn bản quy phạm pháp luật về công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất 2. Khái niệm và một số quy định trong việc giao đất và cho thuê đất 2. Khái niệm giao đất, cho thuê đất Điều 4 Luật đất đai 2003 quy định: - Nhà nước giao đất là việc Nhà nước trao quyền sử dụng đất bằng quyết định hành chính cho đối tượng có nhu cầu sử dụng.
- Nhà nước cho thuê đất là việc Nhà nước trao quyền sử dụng đất bằng hợp đồng cho đối tượng có nhu cầu sử dụng đất. Nguyên tắc giao đất, cho thuê đất - Việc giao đất, cho thuê đất phải căn cứ vào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt. - Phải bảo vệ tốt quỹ đất nông, lâm nghiệp. - Phải đúng theo chế độ, thể lệ và bảo vệ sử dụng đất.