Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn xã Quyết Thắng, TP Thái Nguyên

Luận văn phân tích hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, cung cấp cái nhìn sâu sắc về phát triển bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Tiến Nam
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Thế Đặng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Địa chính môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Xã Quyết Thắng, Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên Thế giới và Việt Nam
• 2.1.1. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên Thế giới
• 2.1.2. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp của Việt Nam
• 2.2. Một số nghiên cứu về hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
• 2.2.1. Khái quát về hiệu quả
• 2.2.2. Hiệu quả sử dụng đất
• 2.2.2.1. Hiệu quả kinh tế

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Hiệu Quả Đất Nông Nghiệp Quyết Thắng

Đất đai là tài nguyên vô giá, đặc biệt quan trọng với nông nghiệp. Tại xã Quyết Thắng, Thái Nguyên, nơi nông nghiệp đóng vai trò then chốt, việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trở nên cấp thiết. Quá trình đô thị hóa và gia tăng dân số gây áp lực lên diện tích đất canh tác, đòi hỏi sử dụng đất một cách khôn ngoan và hiệu quả. Nghiên cứu này nhằm mục tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất để đảm bảo an ninh lương thực và bảo tồn bản sắc địa phương. Theo tài liệu gốc, xã Quyết Thắng có 793,31 ha đất nông nghiệp, chiếm 68,65% tổng diện tích tự nhiên. Việc sử dụng đất còn nhiều hạn chế, cần có giải pháp để nâng cao hiệu quả.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Đất Nông Nghiệp Tại Quyết Thắng

Đất nông nghiệp là nền tảng của sinh kế và kinh tế địa phương. Việc quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên này quyết định đến sự phát triển bền vững của xã. Đất trồng lúa, đất trồng chè, và đất trồng rau màu đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp. Việc đánh giá tác động môi trường sử dụng đất cũng cần được quan tâm để đảm bảo sự phát triển bền vững.

1.2. Mục Tiêu Của Nghiên Cứu Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất

Nghiên cứu tập trung vào việc xác định các loại hình sử dụng đất phù hợp, đề xuất giải pháp sử dụng hợp lý, và nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Mục tiêu là đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển nông nghiệp bền vững. Nghiên cứu cũng đánh giá những thuận lợi và khó khăn của điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội tác động đến sản xuất nông nghiệp.

II. Thực Trạng Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Xã Quyết Thắng Hiện Nay

Hiện trạng sử dụng đất tại xã Quyết Thắng, Thái Nguyên cho thấy nhiều vấn đề cần giải quyết. Diện tích đất nông nghiệp ngày càng thu hẹp do chuyển đổi mục đích sử dụng. Việc quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp chưa thực sự hiệu quả, chưa khoanh định được diện tích đất trồng lúa cần bảo vệ. Cơ cấu cây trồng vật nuôi chuyển đổi chậm, chưa theo hướng sản xuất hàng hóa. Theo số liệu năm 2014, đất nông nghiệp chiếm phần lớn diện tích của xã, nhưng hiệu quả kinh tế chưa cao. Cần có những giải pháp để cải thiện tình hình này.

2.1. Phân Tích Chi Tiết Hiện Trạng Đất Nông Nghiệp Năm 2014

Phân tích cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp năm 2014 cho thấy sự phân bố diện tích giữa các loại cây trồng và vật nuôi. Cần đánh giá năng suất cây trồng và thu nhập từ đất nông nghiệp để có cái nhìn toàn diện về hiệu quả sử dụng đất. Biến động sử dụng đất và chuyển đổi mục đích sử dụng đất cũng cần được xem xét để đưa ra các giải pháp phù hợp.

2.2. Những Hạn Chế Trong Quản Lý Đất Nông Nghiệp Hiện Nay

Việc quản lý đất nông nghiệp còn nhiều bất cập, dẫn đến tình trạng sử dụng đất kém hiệu quả. Chính sách đất đai chưa thực sự khuyến khích sản xuất nông nghiệp hàng hóa. Thiếu sự đầu tư vào cơ sở hạ tầng và công nghệ cho nông nghiệp. Cần có những giải pháp đồng bộ để khắc phục những hạn chế này.

2.3. Tác Động Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Tác động của biến đổi khí hậu đến sử dụng đất là một thách thức lớn đối với nông nghiệp. Sự thay đổi về nhiệt độ, lượng mưa, và các hiện tượng thời tiết cực đoan ảnh hưởng đến năng suất cây trồng và vật nuôi. Cần có các biện pháp thích ứng và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu để đảm bảo an ninh lương thực.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Quyết Thắng

Để đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp một cách khách quan và chính xác, cần áp dụng các phương pháp khoa học và phù hợp. Nghiên cứu này sử dụng kết hợp các phương pháp thu thập số liệu, phương pháp chuyên gia, phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu, và phương pháp tính hiệu quả các loại hình sử dụng đất. Việc lựa chọn các chỉ tiêu đánh giá phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo tính tin cậy của kết quả.

3.1. Các Chỉ Tiêu Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Sử Dụng Đất

Các chỉ tiêu kinh tế như giá trị sản xuất, chi phí trung gian, giá trị gia tăng, thu nhập hỗn hợp, và lợi nhuận được sử dụng để đánh giá hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất. Phân tích hiệu quả kinh tế giúp xác định các loại hình sử dụng đất mang lại lợi nhuận cao nhất.

3.2. Đánh Giá Hiệu Quả Xã Hội Trong Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Hiệu quả xã hội được đánh giá thông qua các chỉ tiêu như tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân, và cải thiện đời sống nông thôn. Sinh kế nông thôn và phát triển nông nghiệp bền vững là những yếu tố quan trọng cần xem xét.

3.3. Tiêu Chí Đánh Giá Tác Động Môi Trường Của Sử Dụng Đất

Đánh giá tác động môi trường bao gồm các yếu tố như bảo tồn đa dạng sinh học, giảm thiểu ô nhiễm đất và nước, và sử dụng tài nguyên một cách bền vững. Cần đánh giá tác động môi trường sử dụng đất để đảm bảo sự phát triển bền vững.

IV. Kết Quả Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Tại Quyết Thắng Thái Nguyên

Kết quả đánh giá hiệu quả sử dụng đất cho thấy sự khác biệt giữa các loại hình sử dụng đất. Một số loại hình mang lại hiệu quả kinh tế cao, trong khi một số loại hình khác lại có hiệu quả xã hội và môi trường tốt hơn. Cần có sự cân nhắc kỹ lưỡng để lựa chọn các loại hình sử dụng đất phù hợp với điều kiện cụ thể của xã Quyết Thắng, Thái Nguyên. Dựa trên bảng 4.4 và 4.5 từ tài liệu gốc, có thể thấy sự khác biệt rõ rệt về hiệu quả kinh tế giữa các loại hình sử dụng đất.

4.1. Phân Tích Hiệu Quả Kinh Tế Của Các Loại Hình Sử Dụng Đất

Phân tích chi tiết hiệu quả kinh tế của từng loại hình sử dụng đất, bao gồm đất trồng lúa, đất trồng chè, đất trồng rau màu, và đất trồng cây ăn quả. So sánh lợi nhuận, chi phí, và giá trị gia tăng để xác định các loại hình hiệu quả nhất.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Xã Hội Của Các Mô Hình Sử Dụng Đất

Đánh giá tác động của các mô hình sử dụng đất đến việc tạo việc làm, tăng thu nhập, và cải thiện đời sống của người dân địa phương. Xem xét vai trò của các mô hình trong việc bảo tồn văn hóa và truyền thống nông thôn.

4.3. Tác Động Môi Trường Của Các Phương Thức Canh Tác Nông Nghiệp

Đánh giá tác động của các phương thức canh tác đến chất lượng đất, nguồn nước, và đa dạng sinh học. Xác định các phương thức canh tác bền vững và thân thiện với môi trường.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Quyết Thắng

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại xã Quyết Thắng, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp bao gồm quy hoạch sử dụng đất hợp lý, đầu tư vào cơ sở hạ tầng và công nghệ, khuyến khích sản xuất nông nghiệp hàng hóa, và bảo vệ môi trường. Sự tham gia của cộng đồng và sự hỗ trợ của nhà nước là rất quan trọng để đảm bảo thành công.

5.1. Quy Hoạch Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Hợp Lý Và Bền Vững

Xây dựng quy hoạch sử dụng đất dựa trên các yếu tố tự nhiên, kinh tế, xã hội, và môi trường. Khoanh định các vùng đất trồng lúa cần bảo vệ và các vùng đất có tiềm năng phát triển các loại cây trồng khác.

5.2. Ứng Dụng Khoa Học Công Nghệ Vào Sản Xuất Nông Nghiệp

Áp dụng các tiến bộ khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, bao gồm sử dụng giống cây trồng và vật nuôi có năng suất cao, áp dụng các phương pháp canh tác tiên tiến, và sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật một cách hợp lý.

5.3. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững

Xây dựng các chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp bền vững, bao gồm chính sách tín dụng, chính sách bảo hiểm nông nghiệp, và chính sách khuyến khích sản xuất nông nghiệp hữu cơ.

VI. Kết Luận Hướng Phát Triển Đất Nông Nghiệp Xã Quyết Thắng

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại xã Quyết Thắng đã đưa ra những kết luận quan trọng và đề xuất các giải pháp thiết thực. Việc áp dụng các giải pháp này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, đảm bảo an ninh lương thực, và phát triển nông nghiệp bền vững. Cần tiếp tục nghiên cứu và đánh giá để có những điều chỉnh phù hợp với tình hình thực tế.

6.1. Tóm Tắt Các Kết Quả Chính Của Nghiên Cứu

Tóm tắt các kết quả chính của nghiên cứu, bao gồm đánh giá hiện trạng sử dụng đất, phân tích hiệu quả kinh tế, xã hội, và môi trường, và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo về sử dụng đất nông nghiệp, bao gồm nghiên cứu về tác động của biến đổi khí hậu, nghiên cứu về các mô hình nông nghiệp thông minh, và nghiên cứu về chính sách đất đai.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt và là đối tượng không thể thay thế của ngành sản xuất nông - lâm nghiệp. Trong bối cảnh nền nông nghiệp Việt Nam còn tồn tại nhiều đặc trưng phân tán, sản xuất manh mún, công nghệ canh tác chưa đồng bộ và năng suất chất lượng chưa cao, quá trình đô thị hóa cùng sự gia tăng dân số nhanh chóng đã tạo ra áp lực rất lớn lên quỹ đất nông nghiệp, làm cho diện tích đất canh tác ngày càng bị thu hẹp. Do đó, việc đánh giá hiện trạng và nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp là yêu cầu mang tính cấp thiết nhằm đảm bảo an ninh lương thực và phát triển bền vững.

Xã Quyết Thắng là đơn vị hành chính thuộc thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. Theo số liệu kiểm kê, tổng diện tích tự nhiên của xã năm 2014 là 1.155,52 ha, trong đó nhóm đất nông nghiệp chiếm 790,09 ha (tương đương 68,38%), đất phi nông nghiệp chiếm 350,59 ha (30,34%) và đất chưa sử dụng là 14,84 ha (1,28%). Đất đai tại địa bàn được hình thành từ hai nguồn gốc chính: đất hình thành tại chỗ do phong hóa đá mẹ (nhóm đất Feralitic, đất xám bạc màu) và đất phù sa bồi tụ ven suối. Thực tiễn quản lý và sử dụng đất tại xã trong giai đoạn nghiên cứu bộc lộ một số tồn tại:

• Chưa khoanh định cụ thể diện tích đất chuyên trồng lúa nước cần bảo vệ nghiêm ngặt.
• Quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung diễn ra còn chậm.
• Tiềm năng nuôi trồng thủy sản, phát triển kinh tế vườn đồi và dịch vụ nông nghiệp chưa được khai thác tương xứng với lợi thế ven đô.
• Quỹ đất nông nghiệp chịu áp lực chuyển đổi mục đích sang đất chuyên dùng, đất ở và hạ tầng đô thị.

Xuất phát từ thực tế trên, đề tài được thực hiện nhằm giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu sau:

Mục tiêu tổng quát: Đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường của các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp; từ đó lựa chọn và đề xuất phương án sử dụng đất hợp lý, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên đất gắn với định hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển nông nghiệp bền vững tại địa phương.

Mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể:

1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tác động đến sản xuất nông nghiệp tại xã Quyết Thắng.
2. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất và xác định các loại hình sử dụng đất (Land Use Types - LUT) sản xuất nông nghiệp chính trên địa bàn xã.
3. Đánh giá hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội và hiệu quả môi trường của từng loại hình sử dụng đất.
4. Đề xuất các loại hình sử dụng đất nông nghiệp phù hợp và các nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng đất tại địa phương.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên, kinh tế - xã hội và 6 loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp chính trên địa bàn xã Quyết Thắng.
• Phạm vi không gian: Toàn bộ ranh giới hành chính xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian và dữ liệu: Số liệu thống kê, kiểm kê đất đai giai đoạn 2010–2014; số liệu điều tra nông hộ sơ cấp thực hiện năm 2015.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên khung lý luận đánh giá đất đai của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), kết hợp các văn bản quy định và tiêu chuẩn phân cấp hiệu quả kinh tế của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn. Tác giả kế thừa các công trình nghiên cứu về đánh giá tài nguyên đất và sử dụng đất bền vững tại Việt Nam của các tác giả như Lê Văn Khoa (1993), Nguyễn Khang và Phạm Dương Ưng (1995), Nguyễn Đình Bồng (2002), Đoàn Công Quỳ (1997, 2001), Đỗ Nguyên Hải (1999, 2001), Đào Châu Thu và Nguyễn Ích Tân (2004).

Khung đánh giá tính bền vững trong sử dụng đất sản xuất nông nghiệp được thiết lập trên 3 trụ cột:

• Hiệu quả kinh tế: Đo lường mối tương quan giữa giá trị sản phẩm đầu ra và chi phí đầu vào qua các chỉ tiêu giá trị sản xuất, chi phí trung gian, giá trị gia tăng, thu nhập hỗn hợp, hiệu quả đồng vốn và giá trị ngày công lao động.
• Hiệu quả xã hội: Khả năng giải quyết việc làm, mức độ thu hút lao động nông nhàn, bảo đảm an ninh lương thực và mức độ chấp nhận của người dân.
• Hiệu quả môi trường: Đánh giá khả năng duy trì độ phì nhiêu của đất, mức độ che phủ chống xói mòn, tính thích nghi sinh thái và mức độ sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật so với ngưỡng an toàn.

Phương pháp nghiên cứu cụ thể đã áp dụng:

1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập bản đồ địa chính, số liệu kiểm kê đất đai, báo cáo tổng kết tình hình kinh tế - xã hội giai đoạn 2005–2014 từ Ủy ban nhân dân và Văn phòng Tài nguyên & Môi trường xã Quyết Thắng.
2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp (Điều tra nông hộ): Thực hiện khảo sát thực địa và phỏng vấn trực tiếp bằng bảng hỏi đối với 30 hộ nông dân ($n = 30$) đại diện tại các xóm trên địa bàn xã (gồm Xóm 10, Nước 2, Sơn Tiến, Nam Thành, Trung Thành, Bắc Thành, Cây Xanh, Thái Sơn 1, Thái Sơn 2, Gò Móc). Thu thập các thông tin về nhân khẩu, diện tích canh tác, chủng loại cây trồng, chi phí giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, công lao động và doanh thu tiêu thụ.
3. Phương pháp chuyên gia: Tham vấn ý kiến của các chuyên gia trong lĩnh vực nông nghiệp, quản lý đất đai và cán bộ địa chính xã Quyết Thắng.
4. Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel để tổng hợp số liệu, tính toán các chỉ tiêu thống kê mô tả, lập bảng so sánh và phân cấp hiệu quả.

Hệ thống công thức tính toán chỉ tiêu kinh tế:

• Giá trị sản xuất: $\text{GTSX} = \text{Sản lượng} \times \text{Đơn giá}$
• Giá trị gia tăng: $\text{GTGT} = \text{GTSX} - \text{CPTG}$ (trong đó $\text{CPTG}$ là chi phí trung gian vật chất)
• Thu nhập hỗn hợp: $\text{TNHH} = \text{GTGT} - T - K - L$ (với $T$: thuế, $K$: khấu hao, $L$: công thuê ngoài; trong phạm vi nông hộ: $\text{TNHH} = \text{GTSX} - \text{CPTG}$)
• Hiệu quả đồng vốn: $\text{HQ}_{vốn} = \frac{\text{TNHH}}{\text{CPTG}}$ (hoặc $\frac{\text{TNHH}}{\text{Tổng chi phí}}$)
• Giá trị ngày công lao động: $\text{Thu nhập/công} = \frac{\text{TNHH}}{\text{Tổng số công lao động}}$

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh quá trình đô thị hóa tại thành phố Thái Nguyên tác động mạnh đến việc chuyển đổi đất nông nghiệp. Xác định rõ mục tiêu tổng quát, 4 mục tiêu cụ thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu tại xã Quyết Thắng. Nêu rõ ý nghĩa khoa học trong việc cung cấp cơ sở dữ liệu đánh giá đất cấp xã và ý nghĩa thực tiễn phục vụ công tác quy hoạch, định hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng cho chính quyền và người dân địa phương.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này khái quát tình hình quản lý, sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới và tại Việt Nam:

• Nêu bật xu hướng chuyển dịch từ nền nông nghiệp công nghiệp hóa lạm dụng hóa chất sang nền nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp hữu cơ bền vững.
• Tổng kết các nghiên cứu đánh giá đất đai theo trường phái FAO và việc vận dụng tại các vùng sinh thái ở Việt Nam.
• Hệ thống hóa cơ sở lý luận về hiệu quả sử dụng đất trên 3 phương diện: kinh tế, xã hội, môi trường; phân tích các nhóm yếu tố tác động (điều kiện tự nhiên, kỹ thuật canh tác, kinh tế - xã hội và cơ chế chính sách).
• Xác định tiêu chuẩn định nghĩa về Loại hình sử dụng đất (LUT) và hệ tiêu chí phân cấp hiệu quả kinh tế theo quy định của Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn.

Phần 3: Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết các nội dung nghiên cứu về điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội, hiện trạng sử dụng đất, đánh giá hiệu quả 6 loại hình sử dụng đất và xây dựng các định hướng giải pháp. Mô tả cụ thể phương pháp thu thập số liệu thứ cấp, quy trình điều tra sơ cấp 30 hộ dân bằng bảng hỏi, phương pháp chuyên gia và các công thức toán học xác định hệ thống chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật nông nghiệp.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Chương kết quả tập trung phân tích 4 nội dung trọng tâm:

1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Quyết Thắng

• Vị trí địa lý: Phía Bắc giáp xã Phúc Hà và phường Quán Triều; phía Nam giáp xã Thịnh Đức; phía Đông giáp phường Thịnh Đán; phía Tây giáp xã Phúc Xuân. Xã có tuyến đường tránh Quốc lộ 3, Tỉnh lộ 270 và Tỉnh lộ 267 dẫn vào khu du lịch hồ Núi Cốc chạy qua.
• Địa hình - khí hậu: Địa hình dạng đồi bát úp lượn sóng nghiêng từ Tây Bắc xuống Đông Nam, độ cao trung bình 5–6 m. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình năm 22–23°C, lượng mưa trung bình 2.007 mm/năm (tập trung 85% vào mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 10).
• Thổ nhưỡng: Gồm đất phù sa không được bồi hàng năm (thịt trung bình, trồng lúa, rau màu), đất phù sa ít được bồi (cát pha thịt nhẹ), đất xám bạc màu trên phù sa cổ và đất Feralitic phát triển trên đá cát kết, cuội kết (thích hợp trồng chè).
• Nguồn nước: Nguồn nước mặt chính từ kênh đào Núi Cốc và hệ thống suối, ao hồ; mực nước ngầm khai thác ở độ sâu 23–25 m.
• Dân số - lao động: Dân số gồm 7 dân tộc (Kinh, Tày, Nùng, Dao, H'Mông, Sán Dìu, Hoa), đa số là người Kinh; có 83–84 hộ theo đạo Thiên Chúa. Tỷ lệ lao động nông nghiệp dồi dào nhưng mang tính thời vụ, thiếu lao động có tay nghề kỹ thuật cao. Bình quân nhân khẩu đạt 4 người/hộ; lao động nông nghiệp bình quân 1,9 người/lộ; diện tích đất sản xuất nông nghiệp bình quân $1.400 \text{ m}^2/\text{hộ}$.

2. Hiện trạng sử dụng đất xã Quyết Thắng (Năm 2014)

STT	Mục đích sử dụng đất	Mã	Diện tích (ha)	Cơ cấu (%)
A	Đất nông nghiệp	NNP	790,09	68,38
I	Đất sản xuất nông nghiệp	SXN	695,21	60,16
1	Đất trồng cây hàng năm	CHN	358,01	30,98
-	Đất chuyên trồng lúa nước	LUA	219,53	19,00
-	Đất trồng lúa nước còn lại	LUA	50,46	4,37
-	Đất cỏ dùng vào chăn nuôi	COC	0,50	0,04
-	Đất bằng trồng cây hàng năm khác	HNK	87,52	7,57
2	Đất trồng cây lâu năm	CLN	337,20	29,18
-	Đất trồng cây công nghiệp lâu năm	-	1,11	0,10
-	Đất trồng cây ăn quả lâu năm	-	2,42	0,21
-	Đất trồng cây lâu năm khác (chè)	-	333,67	28,87
II	Đất lâm nghiệp (Rừng sản xuất)	LNP	66,42	5,75
III	Đất nuôi trồng thủy sản	NTS	28,46	2,46
B	Đất phi nông nghiệp	PNN	350,59	30,34
I	Đất ở tại nông thôn	ONT	65,16	5,64
II	Đất chuyên dùng (Trụ sở, QP, công cộng...)	CDG	256,82	22,23
III	Đất tôn giáo, tín ngưỡng	TTN	3,20	0,28
IV	Đất nghĩa trang, nghĩa địa	NTD	3,42	0,30
V	Đất sông suối, mặt nước chuyên dùng	SMN	21,99	1,90
C	Đất chưa sử dụng	CSD	14,84	1,28
-	Đất bằng chưa sử dụng	BCS	14,52	1,26
-	Đất đồi núi chưa sử dụng	DCS	0,32	0,03
Tổng	Tổng diện tích tự nhiên	-	1.155,52	100,00

3. Hiện trạng và đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất (LUT)

Văn bản xác định 6 loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp chính:

• LUT 1 (Đất chuyên lúa): Diện tích 219,53 ha; kiểu canh tác chính là 2 vụ lúa (Lúa Xuân - Lúa Mùa).
• LUT 2 (Đất 2 vụ lúa - cây vụ đông): Diện tích 32,62 ha; gồm LX - LM - Lạc (5,49 ha) và LX - LM - Ngô (27,13 ha).
• LUT 3 (Đất 1 lúa - màu): Diện tích 17,84 ha; gồm LM - Đậu tương (1,57 ha), LM - Lạc (8,62 ha), LM - Ngô (7,65 ha).
• LUT 4 (Đất chuyên màu): Diện tích 25,77 ha; gồm Lạc xuân - Ngô đông (16,48 ha), Lạc xuân - Khoai lang đông (9,29 ha) và Rau đậu/Bắp cải (2,82 ha).
• LUT 5 (Đất trồng cây ăn quả): Diện tích 2,42 ha; phân bố ở đất vườn đồi, gồm Nhãn (1,01 ha), Vải (0,82 ha), Táo (0,59 ha).
• LUT 6 (Đất trồng cây công nghiệp lâu năm): Diện tích 336,67 ha; độc canh cây Chè trên đất đồi Feralitic.

Tổng hợp hiệu quả kinh tế và xã hội của các kiểu sử dụng đất (tính trên 1 ha/năm):

Kiểu sử dụng đất	GTSX (tr.đ)	CPTG (tr.đ)	TNHH (tr.đ)	Hiệu quả vốn (lần)	Ngày công LĐ (công)	Giá trị ngày công (1.000 đ)	Phân cấp hiệu quả XH
2 vụ lúa (LX - LM)	15,30	4,82	10,38	2,15	621	90,73	Trung bình
LX - LM - Ngô đông	135,06	36,57	98,49	2,69	891	91,82	Trung bình
Bắp cải	22,40	5,24	17,16	3,27	280	108,68	Cao
Lạc xuân - Khoai lang	8,75	2,08	6,67	3,20	610	92,32	Trung bình
Nhãn	4,25	0,40	3,85	9,60	360	96,25	Trung bình
Vải	3,00	0,30	2,70	9,00	330	108,92	Cao
Táo	14,00	2,52	11,48	4,55	360	95,66	Trung bình
Chè	471,00	135,00	336,00	2,48	409	152,72	Cao

Ghi chú: Thang phân cấp kinh tế của Bộ Nông nghiệp & PTNT quy định: Thu nhập thuần >50 triệu đồng/ha là Rất cao (RC); Giá trị ngày công >110 nghìn đồng là Rất cao (RC), từ 87–110 nghìn đồng là Cao (C).

Phân tích tổng hợp hiệu quả:

• Kinh tế: Mô hình trồng Chè đem lại giá trị sản xuất và thu nhập hỗn hợp vượt trội (GTSX đạt 471,00 triệu đồng/ha, TNHH đạt 336,00 triệu đồng/ha). Mô hình luân canh 2 lúa - 1 ngô đông đứng thứ hai về TNHH (98,49 triệu đồng/ha). Ngược lại, mô hình chuyên 2 vụ lúa thuần cho thu nhập thấp (10,38 triệu đồng/ha). Nhóm cây ăn quả (Nhãn, Vải) có hiệu quả đồng vốn cao nhất (đạt 9,00–9,60 lần) do chi phí đầu tư trung gian thấp, chủ yếu tận dụng diện tích vườn nhà.
• Xã hội: Mô hình 2 lúa - ngô đông có khả năng giải quyết việc làm lớn nhất cho nông thôn (891 công/ha). Cây chè mang lại giá trị ngày công cao nhất đạt 152,72 nghìn đồng/công, tiếp đến là cây Vải (108,92 nghìn đồng) và Bắp cải (108,68 nghìn đồng).
• Môi trường: Cây chè và cây ăn quả có độ che phủ đất quanh năm tốt, hạn chế xói mòn trên đất dốc. Mô hình chuyên lúa và chuyên màu tiềm ẩn nguy cơ thoái hóa đất nếu lạm dụng phân vô cơ và không duy trì bón phân hữu cơ.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính rút ra từ văn bản

1. Xác lập bức tranh hiện trạng đất đai: Tổng diện tích tự nhiên của xã Quyết Thắng năm 2014 là 1.155,52 ha, ghi nhận mức giảm 137,26 ha so với năm 2010 do quá trình chuyển đổi sang đất phi nông nghiệp phục vụ hạ tầng và đô thị hóa. Nhóm đất sản xuất nông nghiệp chiếm 695,21 ha, trong đó đất trồng lúa là 269,99 ha và đất trồng cây lâu năm là 337,20 ha.
2. Xác định sự chênh lệch rõ nét về hiệu quả kinh tế giữa các LUT:
   • Cây chè là cây trồng chủ lực, đạt GTSX cao nhất (471,00 triệu đồng/ha), TNHH đạt 336,00 triệu đồng/ha, giá trị ngày công đạt mức cao nhất toàn xã (152,72 nghìn đồng/công).
   • Mô hình thâm canh tăng vụ (Lúa xuân - Lúa mùa - Ngô đông) mang lại hiệu quả vượt bậc so với chuyên lúa thuần (TNHH đạt 98,49 triệu đồng/ha so với 10,38 triệu đồng/ha của mô hình 2 vụ lúa).
   • Mô hình chuyên lúa thuần có hiệu quả kinh tế thấp nhất (GTSX chỉ 15,30 triệu đồng/ha, hiệu quả đồng vốn 2,15 lần).
   • Mô hình cây ăn quả có ưu thế về hiệu quả đồng vốn (Nhãn đạt 9,60 lần; Vải đạt 9,00 lần).
3. Đánh giá hiệu quả giải quyết việc làm: Mô hình 2 lúa - ngô đông thu hút lượng lao động lớn nhất (891 công/ha/vụ), đóng vai trò quan trọng trong việc tận dụng nguồn lao động nông nhàn tại địa phương.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Quy hoạch và chuyển đổi cơ cấu cây trồng: Chuyển đổi một phần diện tích đất 2 vụ lúa kém hiệu quả hoặc đất vàn cao sang mô hình lúa - màu hoặc chuyên màu; đẩy mạnh gieo trồng cây vụ đông (ngô đông, rau màu, bắp cải) trên chân đất 2 lúa chủ động nước.
• Phát triển vùng chuyên canh cây chè: Đẩy mạnh thâm canh cây chè theo tiêu chuẩn an toàn, phát huy thương hiệu chè Thái Nguyên, cải tạo giống chè cũ bằng các giống chè mới có năng suất và chất lượng cao.
• Đầu tư hạ tầng kỹ thuật: Nâng cấp, nạo vét và cứng hóa hệ thống kênh mương tưới tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp, trọng tâm là tuyến kênh mương N7A.
• Giải pháp kỹ thuật và môi trường: Đào tạo kỹ thuật canh tác, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật cho nông dân; khuyến khích sử dụng phân bón hữu cơ, vi sinh, hạn chế dư lượng thuốc bảo vệ thực vật để duy trì độ phì nhiêu của đất và bảo vệ môi trường sinh thái.

Đóng góp của đề tài

Khóa luận đã hệ thống hóa và cung cấp chuỗi số liệu thực nghiệm định lượng về 6 loại hình sử dụng đất tại xã Quyết Thắng; chỉ rõ ưu thế và hạn chế của từng công thức luân canh, làm cơ sở khoa học cho Ủy ban nhân dân xã Quyết Thắng trong công tác lập kế hoạch sử dụng đất và chuyển đổi cơ cấu cây trồng nông nghiệp giai đoạn tiếp theo.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về dung lượng mẫu khảo sát: Quy mô mẫu điều tra nông hộ sơ cấp còn hạn chế ($n = 30$ hộ), phân bổ ngẫu nhiên trên địa bàn các xóm nên độ bao phủ dữ liệu vi mô đối với từng kiểu chân đất chuyên biệt chưa thật sự sâu rộng.
• Hạn chế trong định lượng chỉ tiêu môi trường và xã hội: Do giới hạn về thời gian và điều kiện thực địa, đánh giá hiệu quả môi trường (độ phì, xói mòn, dư lượng hóa chất) và hiệu quả xã hội (mức độ tiếp cận thị trường) chủ yếu được phân tích dựa trên thang điểm định tính và tham vấn chuyên gia, chưa có điều kiện phân tích mẫu đất trong phòng thí nghiệm.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần mở rộng quy mô mẫu điều tra nông hộ; tiến hành lấy mẫu phân tích các chỉ tiêu hóa lý thổ nhưỡng để định lượng chính xác tác động môi trường dài hạn của từng loại hình sử dụng đất; xây dựng bản đồ đơn vị đất đai tích hợp công nghệ GIS phục vụ phân vùng thích nghi đất đai chi tiết.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các đối tượng sau:

• Sinh viên và học viên: Thuộc các chuyên ngành Quản lý đất đai, Địa chính môi trường, Khoa học môi trường, Kinh tế nông nghiệp và Phát triển nông thôn làm tài liệu tham khảo về phương pháp luận đánh giá đất đai theo tiêu chuẩn FAO ở cấp cơ sở (cấp xã).
• Cán bộ quản lý địa phương: Cán bộ địa chính - nông nghiệp, lãnh đạo UBND cấp xã/huyện vùng trung du miền núi phía Bắc có thể tham khảo quy trình phân tích kinh tế - kỹ thuật nông hộ và các đề xuất chuyển đổi cơ cấu cây trồng ven đô.
• Phần đáng tham khảo nhất: Khung phân tích hiệu quả kinh tế (bảng chỉ tiêu GTSX, CPTG, TNHH, hiệu quả đồng vốn, giá trị ngày công) tại Chương 4 và phương pháp thiết kế công thức luân canh cây trồng vụ đông trên đất lúa.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tổng diện tích tự nhiên và cơ cấu đất nông nghiệp của xã Quyết Thắng năm 2014 được xác định như thế nào?

Theo số liệu thống kê tại Bảng 4.1 của khóa luận, năm 2014 tổng diện tích tự nhiên của xã Quyết Thắng là 1.155,52 ha (giảm 137,26 ha so với năm 2010). Trong đó, nhóm đất nông nghiệp là 790,09 ha (chiếm 68,38%), đất phi nông nghiệp là 350,59 ha (30,34%) và đất chưa sử dụng là 14,84 ha (1,28%). Trong nhóm đất nông nghiệp, đất sản xuất nông nghiệp chiếm 695,21 ha (chiếm 60,16% tổng diện tích tự nhiên).

2. Loại hình sử dụng đất (LUT) nào mang lại giá trị sản xuất và thu nhập hỗn hợp cao nhất tại địa phương?

Loại hình sử dụng đất chuyên trồng cây công nghiệp lâu năm (cây chè) đạt hiệu quả kinh tế cao nhất trên địa bàn xã với Giá trị sản xuất (GTSX) trung bình đạt 471,00 triệu đồng/ha, Thu nhập hỗn hợp (TNHH) đạt 336,00 triệu đồng/ha và giá trị ngày công lao động cao nhất (152,72 nghìn đồng/công).

3. Loại hình sử dụng đất nào thu hút nhiều công lao động nhất trên một đơn vị diện tích?

Loại hình canh tác Lúa xuân - Lúa mùa - Ngô đông (thuộc nhóm đất 2 vụ lúa - cây vụ đông) thu hút nhiều công lao động nhất với 891 công lao động/ha/vụ, đóng vai trò giải quyết việc làm hiệu quả cho lực lượng lao động nông nhàn tại địa phương.

4. Tại sao loại hình chuyên 2 vụ lúa thuần có hiệu quả kinh tế đạt mức thấp trong nghiên cứu?

Theo kết quả điều tra, loại hình 2 vụ lúa chỉ đạt GTSX 15,30 triệu đồng/ha và TNHH 10,38 triệu đồng/ha. Nguyên nhân chính do người dân chủ yếu sử dụng các giống lúa địa phương và giống thuần (Khang dân, Bao thai), hạ tầng thủy lợi một số vùng chưa hoàn thiện, chi phí phân bón vật tư cao nhưng giá bán sản phẩm lúa thương phẩm thấp, sản xuất mang tính tự cung tự cấp là chính.

5. Tác giả đề xuất những giải pháp hạ tầng và kỹ thuật trọng tâm nào để nâng cao hiệu quả sử dụng đất?

Tác giả đề xuất đẩy mạnh luân canh cây vụ đông (ngô đông, rau đậu, bắp cải) trên đất 2 lúa; cải tạo và mở rộng diện tích thâm canh chè chất lượng cao; nạo vét và cứng hóa hệ thống kênh mương thủy lợi (đặc biệt là tuyến N7A); đồng thời tổ chức tập huấn chuyển giao kỹ thuật gieo trồng giống mới và sử dụng phân bón hợp lý nhằm bảo vệ môi trường đất.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Tiến Nam đã hoàn thành việc đánh giá toàn diện điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên năm 2014. Qua việc khảo sát thực địa 30 nông hộ trên 6 loại hình sử dụng đất chính, công trình đã định lượng rõ ràng hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội và môi trường của từng công thức luân canh, chứng minh ưu thế vượt trội của cây chè và mô hình luân canh lúa - màu vụ đông so với chuyên lúa thuần. Các giải pháp quy hoạch, chuyển đổi cơ cấu cây trồng và nâng cấp hạ tầng thủy lợi do tác giả đề xuất là tài liệu tham khảo thiết thực, có giá trị ứng dụng trực tiếp cho công tác quản lý tài nguyên đất tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là một tài nguyên quý giá đối với mọi quốc gia. Mọi hoạt động của các ngành, các lĩnh vực đều cần đến một diện tích đất nhất định. Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt, là đối tượng của sản xuất nông nghiệp.

Đối với nền sản xuất nông nghiệp nước ta với những đặc trưng như: sản xuất còn manh mún, nhỏ lẻ, công nghệ lạc hậu, năng suất chất lượng còn chưa cao, khả năng liên kết cạnh tranh trên thị trường và sự chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp còn yếu. Thêm vào đó quá trình đô thị hóa và sự gia tăng dân số đã gây áp lực mạnh mẽ đến việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất làm cho diện tích đất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp. Vì vậy, sử dụng đất nông nghiệp một cách đúng đắn và có hiệu quả là yêu cầu có tính cấp thiết hiện nay. Quyết Thắng là một xã thuộc thành phố Thái Nguyên, có tổng diện tích tự nhiên là 1.155,52 ha, trong đó nhóm đất nông nghiệp 793,31 ha, chiếm 68,65%, nhóm đất phi nông nghiệp 347,47 ha, chiếm 30,06%, đất chưa sử dụng là 14,74 ha, chiếm 1,28%.

Đất đai của xã Quyết Thắng được hình thành do hai nguồn gốc: Đất hình thành tại chỗ do phong hoá đá mẹ và đất hình thành do phù sa bồi tụ. Việc sử dụng đất của xã trong những năm qua cho thấy còn nhiều hạn chế: chưa khoanh định được diện tích đất trồng lúa cần bảo vệ, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa còn chậm, phát triển nuôi trồng thủy sản và các hoạt động dịch vụ, du lịch trên địa bàn chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của địa phương. Bên cạnh đó diện tích đất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp do phải chuyển mục đích sang các loại đất khác, việc bù đắp lại diện tích đất nông nghiệp bị mất là vô cùng khó khăn. Vì vậy, việc nghiên cứu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, đảm bảo an ninh lương thực và giữ gìn được bản sắc của địa phương là một yêu cầu hết sức quan trọng và cần thiết trong thời gian tới.

2 Xuất phát từ thực tế đó, dưới sự hướng dẫn của GS. Nguyễn Thế Đặng, tôi tiến hành thực hiện đề tài: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên. Mục tiêu của đề tài 1. Mục tiêu tổng quát Đánh giá hiệu quả để xác định và lựa chọn các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp phù hợp và đề xuất sử dụng hợp lý, nâng cao hiệu quả sử dụng đất, đáp ứng yêu cầu tiến tới công nghiệp hoá, hiện đại hoá và phát triển nông nghiệp bền vững.

Mục tiêu cụ thể - Đánh giá những thuận lợi và khó khăn của điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội tác động đến sản xuất nông nghiệp của huyện. - Đánh giá hiện trạng và xác định các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của xã. - Đánh giá hiệu quả và lựa chọn các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. - Đề xuất loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp và giải pháp phát triển phù hợp cho sản xuất nông nghiệp tại xã Quyết Thắng.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền của xã Quyết Thắng trong việc quy hoạch sử dụng sản xuất đất nông nghiệp. Các khuyến cáo về loại hình sử dụng đất phù hợp, cung cấp cho nông dân lựa chọn hợp lý để chuyển đổi cơ cấu sản xuất đạt hiệu quả cao, bền vững. 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên Thế giới và Việt Nam 2.

Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên Thế giới Trong sản xuất nông lâm nghiệp thì đất đai là nhân tố quyết định, có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Trên thế giới mặc dù nền sản xuất nông nghiệp của các nước phát triển không giống nhau nhưng tầm quan trọng của nó đối với đời sống con người thì quốc gia nào cũng thừa nhận. Hầu hết các nước đều coi nông nghiệp là cơ sở, nền tảng của sự phát triển. Tuy nhiên, khi dân số ngày một tăng nhanh thì nhu cầu lương thực, thực phẩm là một sức ép rất lớn lên đất, nhất là đất nông nghiệp.

Trong khi đó đất đai lại có hạn, đặc biệt quỹ đất nông nghiệp lại có xu hướng giảm do chuyển sang các mục đích phi nông nghiệp. Để đảm bảo an ninh lương thực loài người phải tăng cường các biện pháp khai thác, khai hoang đất đai phục vụ cho mục đích nông nghiệp. Vì vậy, đất đai là đối tượng bị khai thác triệt để, trong khi đó các biện pháp bảo vệ và tăng độ phì cho đất không được chú trọng dẫn tới hậu quả môi trường sinh thái bị phá vỡ, hàng loạt diện tích đất bị thoái hóa trên phạm vi toàn thế giới, gây ảnh hưởng lớn đến năng suất, chất lượng nông sản. Đất đai trên thế giới phân bố không đồng đều ở các châu lục.

Châu Á mặc dù có diện tích đất nông nghiệp khá cao so với các châu lục khác nhưng đất nông nghiệp chỉ chiếm tỉ lệ diện tích thấp trong tổng diện tích tự nhiên, trong khi đó Châu Á là khu vực có tỷ lệ dân số đông trên thế giới, có các quốc gia dân số đông nhất nhì thế giới như: Trung Quốc, Ấn Độ, Indonexia, Pakistan… Ở Châu Á đất đồi núi chiếm 35% tổng diện tích, tiềm năng đất trồng trọt nhờ nước trời là khá lớn khoảng 407 triệu ha, trong đó xấp xỉ 282 triệu ha đang được trồng trọt và khoảng 100 triệu ha nằm chủ yếu trong vùng nhiệt đới ẩm của Đông Nam Á. Đông Nam Á là một khu vực có dân số khá đông trên thế giới nhưng diện tích canh tác thấp, trong đó chỉ có Thái Lan là diện tích đất canh tác trên đầu người khá nhất và Việt Nam là quốc gia đứng vào hàng thấp nhất trong số các quốc gia ASEAN. Việc nghiên cứu về sản xuất nông nghiệp hiện nay là vấn đề quan trọng, thu hút 4 được nhiều nhà khoa học trên thế giới quan tâm. Các nhà khoa học đã đi sâu nghiên cứu vào thực trạng từng loại cây trồng trên mỗi loại đất, từ đó đề ra định hướng sử dụng đất theo hướng sản xuất hàng hoá nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.

Hàng năm viện nghiên cứu nông nghiệp các nước trên thế giới đều nghiên cứu và đưa ra được một số giống cây trồng mới giúp cho việc tạo ra được một số loại hình sử dụng đất mới ngày càng có hiệu quả hơn. Viện lúa quốc tế IRRI đã có nhiều thành tựu về lĩnh vực giống lúa và hệ thống cây trồng trên đất canh tác. Nhà khoa học Otak Tanakad của Nhật Bản đã nêu những vấn đề cơ bản về sự hình thành của sinh thái đồng ruộng và từ đó cho rằng yếu tố quyết định của hệ thống nông nghiệp là sự thay đổi về kỹ thuật, kinh tế, xã hội. Các nhà khoa học Nhật Bản đã hệ thống tiêu chuẩn hiệu quả sử dụng đất thông qua hệ thống cây trồng trên đất canh tác là sự phối hợp giữa các cây trồng và gia súc, các phương pháp trồng trọt và chăn nuôi, cường độ lao động, vốn đầu tư, tổ chức sản xuất, sản phẩm làm ra, tính chất hàng hoá của sản phẩm.

Các nhà khoa học trên thế giới đều cho rằng: đối với các vùng nhiệt đới có thể thực hiện các công thức luân canh cây trồng hàng năm, có thể chuyển từ chế độ canh tác cũ sang chế độ canh tác mới tiến bộ hơn mang lại hiệu quả cao hơn. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp của Việt Nam Việt Nam là nước có diện tích đứng thứ 4 ở vùng Đông Nam Á, nhưng dân số lại đứng ở vị trí thứ 2 nên bình quân diện tích trên đầu người xếp vào hàng thứ 9 trong khu vực. Theo kết quả kiểm kê đất đai năm 2010, Việt Nam có tổng diện tích tự nhiên là 33.706 ha, trong đó đất sản xuất nông nghiệp có 10.221 ha, dân số là 86.927,7 nghìn người, bình quân diện tích đất sản xuất nông nghiệp là 1. Những năm gần đây cơ cấu kinh tế nông nghiệp nước ta bước đầu đã gắn phương thức truyền thống với phương thức công nghiệp hoá và đang dần từng bước xóa bỏ tính tự cấp, tự túc, chuyển dần sang sản xuất hàng hoá và phục vụ xuất khẩu.

Vì vậy, việc nâng cao hiệu quả sử dụng đất nhằm thoả mãn nhu cầu cho xã hội về sản phẩm nông nghiệp đang trở thành vấn đề cáp bách luôn được các nhà quản lý và sử dụng đất quan tâm. Thực tế cho thấy, trong những năm qua do tốc độ công nghiệp hoá cũng như đô thị hoá diễn ra khá mạnh mẽ ở nhiều địa phương trên phạm vi cả nước làm cho diện tích đất nông nghiệp ở Việt Nam có nhiều biến động. Đất nông nghiệp và đất canh tác bình 5 quân đầu người ngày càng giảm, do dân số vẫn tiếp tục tăng nhanh, dẫn đến sự thiếu hụt tư liệu cơ bản để phát triển sản xuất nông nghiệp. Diện tích đất đai bị xói mòn, thoái hóa do việc phá rừng gây ra cũng đang ngày càng tăng lên.

Theo Nguyễn Đình Bồng (2002) đất sản xuất nông nghiệp của chúng ta chỉ chiếm 28,38% diện tích tự nhiên. So với một số nước trên thế giới, nước ta có tỷ lệ đất nông nghiệp rất thấp. Do vậy, để phát triển một nền nông nghiệp đủ sức cung cấp lương thực, thực phẩm cho toàn dân và có một phần xuất khẩu cần biết cách khai thác, sử dụng đất đai hợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả. Trong những năm qua xuất phát từ yêu cầu thực tiễn trong quá trình sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam đã có nhiều nghiên cứu về nâng cao hiệu quả sử dụng đất, đặc biệt là sản xuất nông nghiệp hàng hoá.

Những đóng góp đó đã góp phần quan trọng cho phát triển nông nghiệp trong xu hướng hội nhập. Quy trình đánh giá đất của FAO được vận dụng trong đánh giá đất đai của Việt Nam từ các địa phương đến các vùng, miền của toàn quốc. Những công trình nghiên cứu để triển khai sâu rộng ở một số vùng sinh thái lớn có đóng góp của nhiều nhà nghiên cứu: Vùng núi Tây Bắc và trung du phía Bắc có Lê Văn Khoa (1993), Lê Thái Bạt (1995). - Vùng đồng bằng sông Hồng với những công trình nghiên cứu có kết quả đã công bố của các tác giả Nguyễn Công Pho (1995).