Đặt vấn đề Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, đặc biệt đất nông nghiệp có vai trò vô cùng quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Xã hội ngày càng phát triển, dân số tăng nhanh kéo theo những đòi hỏi ngày càng tăng về lƣơng thực, thực phẩm, các sản phẩm công nghiệp; các nhu cầu văn hoá, xã hội, nhu cầu về đất cho xây dựng v. Tất cả những vấn đề trên đã gây ra áp lực ngày càng lớn lên đất đai, làm cho quỹ đất nông nghiệp luôn có nguy cơ bị giảm diện tích, trong khi khả năng khai hoang, mở rộng lại rất hạn chế. Sự chuyển đổi kép từ nền kinh tế nông nghiệp sang nền kinh tế công nghiệp, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa đòi hỏi chúng ta phải nhanh chóng xác định phƣơng thức huy động, quản lý và sử dụng các nguồn lực một cách hợp lý, trong đó đặc biệt là tài nguyên đất.
Thành phố Long Khánh nằm ở phía đông tỉnh Đồng Nai. Thành phố Long Khánh nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, tiếp giáp với vùng kinh tế chiến lƣợc Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và duyên hải miền Trung. Có nhiều tuyến đƣờng giao thông quốc gia đi qua, có vị trí quan trọng về các mặt kinh tế - xã hội và an ninh - quốc phòng đối với tỉnh và cả khu vực, là đầu mối giao lƣu hàng hóa với các tỉnh miền Trung, tạo điều kiện để thành phố phát triển thƣơng mại - dịch vụ. Có diện tích đất đai màu mỡ, thuận lợi cho phát triển các loại cây công nghiệp, cây ăn quả, cây có giá trị kinh tế cao, có khả năng xuất khẩu nhƣ: cao su, cà phê, chôm chôm, sầu riêng,.
Hiện nay đã quy hoạch 2 khu công nghiệp nằm trên địa bàn thành phố bao gồm: khu công nghiệp Long Khánh và khu công nghiệp Suối Tre. Với tốc độ đô thị hóa nhanh, những năm tới, Long Khánh trở thành nơi có nhu cầu cao trong việc chuyển đổi nhiều đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp để thực hiện các dự án hạ tầng kỹ thuật, khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu dân cƣ, du lịch, dịch vụ. 1 Trƣớc sự gia tăng dân số, quá trình công nghiệp hoá, đô thị hoá tăng nhanh làm cho diện tích đất nông nghiệp có xu hƣớng giảm. Nông nghiệp là ngành chiếm tỷ trọng tƣơng đối lớn của huyện.
Hiện nay, áp lực về vấn đề lƣơng thực đã giảm xuống, xu hƣớng độc canh cây lúa của huyện không còn nhiều. Chuyển dịch cơ cấu cây trồng diễn ra ở hầu hết các xã trong huyện đã tạo ra nhiều sản phẩm hàng hoá. Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp theo hƣớng sản xuất hàng hoá còn nhỏ lẻ, mang tính tự phát. Vì vậy, để có chiến lƣợc sử dụng đất hiệu quả, góp phần ổn định và từng bƣớc nâng cao đời sống ngƣời dân thì việc đánh giá thực trạng và định hƣớng sử dụng đất nông nghiệp ở TP.
Long Khánh, tỉnh Đồng nai vừa mang ý nghĩa lý luận và thực tiễn. Chính vì vậy nên em chọn đề tài “Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại Thành Phố Long Khánh, tỉnh Đồng Nai” làm khóa luận tốt nghiệp. Mục tiêu của đề tài 2. Mục tiêu tổng quát Đánh giá đƣợc hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp làm cơ sở định hƣớng sử dụng đất trong tƣơng lai trên địa bàn Thành Phố Long Khánh, tỉnh Đồng Nai.
Mục tiêu cụ thể - Đánh giá đƣợc Thực trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại TP. Long Khánh. - Đánh giá đƣợc hiệu quả loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp chính tại TP. Long Khánh.
- Đề xuất đƣợc một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại TP. Long Khánh. 2 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan về hiện trạng sử dụng đất 1.1 Khái niệm về đất nông nghiệp Đất nông nghiệp đƣợc định nghĩa là đất sử dụng vào mục đích sản xuất, nghiên cứu, thí nghiệm về nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản, làm muối và mục đích bảo vệ, phát triển rừng.
Đất nông nghiệp bao gồm đất sản xuất nông nghiệp, đất lâm nghiệp, đất nuôi trồng thuỷ sản, đất làm muối và đất nông nghiệp khác. Căn cứ theo điều 10 Luật đất đai 2013, căn cứ vào mục đích sử dụng, đất đai đƣợc phân loại nhƣ sau: Đất trồng cây hàng năm gồm đất trồng lúa và đất trồng cây hàng năm khác: +Đất trồng cây lâu năm +Đất rừng sản xuất +Đất rừng phòng hộ +Đất rừng đặc dụng +Đất nuôi trồng thủy sản +Đất làm muối Đất nông nghiệp khác gồm đất sử dụng để xây dựng nhà kính và các loại nhà khác phục vụ mục đích trồng trọt, kể cả các hình thức trồng trọt không trực tiếp trên đất; xây dựng chuồng trại chăn nuôi gia súc, gia cầm và các loại động vật khác đƣợc pháp luật cho phép; đất trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản cho mục đích học tập, nghiên cứu thí nghiệm; đất ƣơm tạo cây giống, con giống và đất trồng hoa, cây cảnh. Khái niệm về loại hình sử dụng đất (LUT) LUT là loại hình đặc biệt của sử dụng đất đƣợc mô tả theo các thuộc tính nhất định. LUT là bức tranh mô tả thực trạng sử dụng đất của một vùng đất với những phƣơng thức quản lý sản xuất trong các điều kiện kinh tế - xã hội và kỹ thuật đƣợc 3 xác định.
Trong sản xuất nông nghiệp, loại hình sử dụng đất đƣợc hiểu khái quát là hình thức sử dụng đất đai để sản xuất hoặc phát triển một nhóm cây trồng, vật nuôi trong một chu kỳ hoặc chu kỳ nhiều năm. Ngoài ra, LUT còn có nghĩa là kiểu sử dụng đất. Sử dụng đất Sử dụng đất là một hệ thống các biện pháp nhằm điều hòa mối quan hệ ngƣời – đất trong tổ hợp với nguồn tài nguyên thiên nhiên khác và môi trƣờng. Căn cứ vào quy luật phát triển kinh tế - xã hội cùng với yêu cầu không ngừng ổn định và bền vững về mặt sinh thái, quyết định phƣơng hƣớng chung và mục tiêu sử dụng đất hợp lý nhất là tai nguyên đất đai, phát huy tối đa công dụng của đất nằm đạt tới hiệu ích sinh thái, kinh tế - xã hội cao nhất.
Vì vậy, sử dụng đất thuộc phạm trù hoạt động kinh tế cảu nhân loài. Trong mỗi phƣơng thức sản xuất nhất định, việc sử dụng đất theo yêu cầu cảu sản xuất và đời sống cần căn cứ vào thuộc tính tự nhiên của đất đai. Với vai trò là nhân tố của sức sản xuất, các nhiệm vụ và nội dung sử dụng đất đai đƣợc thể hiện ở khía cạnh sau: - Sử dụng đất hợp lý về không gian, hình thành hiệu quả kinh tế không gian sử dụng đất. - Phân phối hợp lý cơ cấu đất đai trên diện tích đất đai đƣợc sử dụng, hình thành cơ cấu kinh tế sử dụng đất.
- Quy mô sử dụng đất cẩn sự tập trung thích hợp, hình thành quy mô kinh tế sử dụng đất - Giữ mật độ sử dụng đất đai thích hợp, hình thành việc sử dụng đất đai một cách kinh, tập trung, thâm canh. Hiệu quả và tính bền vũng trong sử dụng đất 1. Khái quát về hiệu quả sử dụng đất Hiệu quả chính là kết quả nhƣ yêu cầu công việc mang lại. Do tính chất mâu thuẫn giữa nguồn tai nguyên hữu hạn với nhu cầu ngày càng cao của con ngƣời mà ta phải xem xét kết quả tạo ra nhƣ thế nào? Chi phí bỏ ra để tạo ra kết quả đó là bao hiêu? Có đƣa lại kết quả hữu ích không? Chính vì thế khi đánh giá chất lƣợng các 4 hoạt động sản xuất kinh doanh tọa ra sản phẩm đó.
Đánh giá chất lƣợng của hoạt động sản xuất kinh doanh cũng là một nội dung đánh giá hiệu quả. Nhƣ vậy bản chất của hiệu quả đƣợc xem là: Việc đáp ứng nhu cầu của con ngƣời trong xã hội, việc bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và nguồn lực để phát triển bền vững. Hiệu quả kinh tế Hiệu quả kinh tế là một chỉ tiêu so sánh mức độ tiết kiệm chi phí trong một đơn vi kết quả hữu ích và mức tăng kết quả hữu ích của hoạt động sản xuất vật chất trong một thời kỳ, góp phần làm tang them lợi ích của xã hôi. Hiệu quả kinh tế phải đạt đƣợc ba vấn đề sau: - Một là: Mọi hoạt động của con ngƣời đều phải tuân theu quy luật tiết kiệm thời gian - Hai là: Hiệu quả kinh tế phải đƣợc xe mxets trên quan điểm lý thuyết hệ thống.
- Ba là: Hiệu quả kinh tế là một phạm trù phản ánh mặt chất lƣợng của hoạt động kinh tế bằng quá trình tang cƣờng nguồn lực sẵn có phục vụ cho lợi ích của con ngƣời. Hiệu quả kinh tế đƣợc hiểu là mối tƣơng quan so sánh giữa lƣợng kết quả đạt đƣợc và lƣợng chi phí bỏ ra trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Kết quản đạt đƣợc là phần gián trị thu đƣợc của sản phẩm đầu ra, lƣợng chi phí bỏ ra là phần giá trị của các nguồn lực đầu vào. Mối tƣơng quan cần xét cả phần so sánh tuyệt đối và tƣơng đối cũng nhƣ xe xét mối quan hệ chặt chẽ giữa hai đại lƣợng đó.
Từ những vấn đề trên có thể kết luận rằng bản chất của phụm trù hiệu quả kinh tế sử dụng đất là: Với một diện tích nhất định sản xuất ra một khối lƣợng của cải vật chất nhiều nhất với một lƣợng chi phí về vật chất và lao động thấp nhất nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tang vật chất về xã hội. Hiệu quả xã hội Phản ánh mối tƣơng quan giữa kết quả thu đƣợc về mặt xã hội mà sản xuất mang lại với các chi phí sản xuất xã hội bỏ ra. Loại hiệu quả này đánh giá chủ yếu 5 về mặt xã hội do hoạt động sản xuất mang lại. Hiệu quả về mặt xã hội sử dụng đất nông nghiệp chủ yếu đƣợc xác định bằng khả năng tạo việc làm trên một diện tích đất nông nghiệp.
Hiệu quả môi trƣờng Hiệu quả môi trƣờng là môi trƣờng đƣợc sản sinh do tác động của sinh vật, hóa học, vật lý…, chịu ảnh hƣởng tổng hợp của các yếu tố môi trƣờng của các loại vật chất trong môi trƣờng. Một hoạt động sản xuất đƣợc coi là có hiệu quả khi không có những ảnh hƣởng tác động xuấy đƣợc coi là có hiệu quả khi không có những ảnh hƣởng tác động xấu đến môi trƣờng đất, nƣớc, không khí, không làm ảnh hƣởng tác đọng xấu đến môi trƣờng sinh thái và đa dạng sinh học.