Luận văn thạc sĩ quản lý tài nguyên môi trường nghiên cứu hiệu quả kinh tế mô trường của một số mô hình sử dụng đất ven biển tại xã thái đô huyện thái thụy tỉnh thái bình

Luận văn thạc sĩ phân tích hiệu quả kinh tế mô trường từ các mô hình sử dụng đất ven biển tại xã Thái Đô, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình.

• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Tuyết Hằng
• Trường học: Trường Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Quản lý Tài nguyên Rừng và Môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Hiệu Quả Kinh Tế Mô Hình Sử Dụng Đất Ven Biển Tại Thái Bình
• Loại tài liệu: Luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Thái Bình

Mục lục chi tiết

• Lời cảm ơn
• 1. Phần I: Đặt vấn đề
• 2. Phần II: Lược sử nghiên cứu
• 2.1. Trên thế giới
• 2.2. Ở Việt Nam
• 3. Phần III: Mục đích, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 3.1. Mục đích, đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.3.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. Phần IV: Điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội địa điểm nghiên cứu
• 4.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 5. Phần V: Kết quả và thảo luận
• 5.1. Hiện trạng sử dụng đất ở xã Thái Đô
• 5.2. Hiệu quả kinh tế môi trường của các mô hình sử dụng đất ở xã Thái Đô
• 5.2.1. Hiệu quả kinh tế các mô hình sử dụng đất
• 5.2.1.1. Mô hình nuôi Tôm Sú
• 5.2.1.2. Mô hình nuôi thả một số loài thuỷ hải sản khác
• 5.2.1.3. Mô hình trồng rừng phòng hộ phát triển nuôi thả thuỷ hải sản
• 5.3. Đề xuất một số giải pháp nhằm quản lý và sử dụng có hiệu quả các mô hình sử dụng đất ven biển cho khu vực nghiên cứu
• 6. Phần VI: Kết luận, tồn tại, kiến nghị

Tóm tắt

I. Giới thiệu chung về mô hình sử dụng đất ven biển tại Thái Bình

Mô hình sử dụng đất ven biển tại Thái Bình đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Hiệu quả kinh tế của mô hình này không chỉ dựa vào sản lượng nông sản mà còn phụ thuộc vào khả năng bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là tài nguyên ven biển. Việc quản lý đất đai một cách hiệu quả giúp tăng cường khả năng chống chịu thiên tai, đồng thời tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho người dân. Theo nghiên cứu, việc phát triển mô hình nuôi trồng thủy sản kết hợp với trồng rừng phòng hộ là một giải pháp bền vững, giúp giảm thiểu tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường sống của cộng đồng ven biển. Một số nghiên cứu cho thấy rằng, việc kết hợp giữa kinh tế biển và phát triển bền vững là cần thiết để đảm bảo lợi ích lâu dài cho vùng ven biển.

1.1. Tình hình sử dụng đất ven biển

Tình hình sử dụng đất ven biển tại Thái Bình hiện nay đang gặp nhiều thách thức. Việc khai thác tài nguyên ven biển một cách bừa bãi đã dẫn đến tình trạng suy thoái đất và môi trường. Nhiều hộ gia đình vẫn phụ thuộc vào nghề nông truyền thống, chưa khai thác hết tiềm năng của đất đai. Việc áp dụng các mô hình sử dụng đất mới, như mô hình nuôi trồng thủy sản và trồng rừng, cần được khuyến khích để nâng cao hiệu quả kinh tế. Theo báo cáo, mô hình nuôi tôm và các loài thủy sản khác đang dần trở thành lựa chọn phổ biến, tuy nhiên, cần có sự hỗ trợ từ chính sách để đảm bảo tính bền vững và hiệu quả lâu dài.

II. Đánh giá hiệu quả kinh tế của các mô hình sử dụng đất

Đánh giá hiệu quả kinh tế của các mô hình sử dụng đất ven biển là một nhiệm vụ quan trọng nhằm xác định mức độ thành công và tính bền vững của chúng. Nghiên cứu cho thấy rằng mô hình nuôi trồng thủy sản không chỉ mang lại lợi nhuận cao mà còn góp phần bảo vệ môi trường và duy trì hệ sinh thái. Mô hình này giúp tăng cường sinh kế cho người dân, đồng thời giảm thiểu rủi ro từ thiên tai. Một số số liệu từ điều tra cho thấy, lợi nhuận từ mô hình nuôi tôm có thể cao gấp 2-3 lần so với các mô hình nông nghiệp truyền thống. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc phát triển này cần đi đôi với các biện pháp bảo vệ môi trường, như trồng rừng phòng hộ và bảo tồn tài nguyên ven biển.

2.1. Phân tích lợi ích kinh tế và môi trường

Lợi ích kinh tế từ các mô hình sử dụng đất ven biển không chỉ dừng lại ở việc tăng thu nhập cho người dân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của khu vực. Việc trồng rừng phòng hộ giúp bảo vệ đất đai và nguồn nước, đồng thời tạo ra môi trường sống cho các loài thủy sản. Các mô hình này cũng giúp cải thiện chất lượng đất và giảm thiểu tình trạng xói mòn bờ biển. Theo các chuyên gia, việc kết hợp giữa kinh tế biển và bảo vệ môi trường là một yếu tố then chốt trong chiến lược phát triển kinh tế của tỉnh Thái Bình. Cần có sự hỗ trợ từ chính sách và các chương trình đào tạo để nâng cao nhận thức và kỹ năng cho người dân trong việc áp dụng các mô hình này.

III. Đề xuất giải pháp quản lý và phát triển bền vững

Để nâng cao hiệu quả kinh tế của mô hình sử dụng đất ven biển tại Thái Bình, cần có những giải pháp quản lý hiệu quả. Trước hết, cần xây dựng kế hoạch quy hoạch sử dụng đất hợp lý, đảm bảo sự phát triển bền vững và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Các chính sách hỗ trợ về tài chính và kỹ thuật cho người dân trong việc áp dụng các mô hình mới cũng cần được thực hiện. Bên cạnh đó, việc tăng cường hợp tác giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng địa phương là rất quan trọng để đảm bảo sự thành công của các mô hình này. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc áp dụng các biện pháp can thiệp kịp thời có thể giúp cải thiện đáng kể hiệu quả kinh tế và môi trường của khu vực ven biển.

3.1. Chính sách hỗ trợ và đào tạo

Chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của các mô hình sử dụng đất ven biển. Cần có các chương trình đào tạo nhằm nâng cao nhận thức về quản lý đất đai và phát triển bền vững cho người dân. Việc cung cấp thông tin và kỹ thuật mới sẽ giúp người dân áp dụng hiệu quả hơn các mô hình nuôi trồng thủy sản và trồng rừng. Hơn nữa, chính quyền cần tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp cận nguồn vốn, nhằm khuyến khích người dân đầu tư vào các mô hình sản xuất bền vững, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam sở hữu hơn 3.260 km bờ biển với hệ sinh thái đất ngập nước đa dạng nhưng cũng thường xuyên đối mặt với 6 đến 8 cơn bão nhiệt đới cùng hiện tượng triều cường mỗi năm. Tại khu vực duyên hải Bắc Bộ, dải ven biển xã Thái Đô, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình có đường bờ biển dài 2,7 km cùng 3 cửa sông lớn đổ ra biển, tạo nên vùng sinh thái ngập mặn đặc trưng nhưng vô cùng nhạy cảm trước thiên tai và xói lở bờ biển. Trước năm 2003, đại bộ phận dân cư địa phương chủ yếu canh tác lúa thuần nông trên nền đất bị mặn hóa và phèn hóa, dẫn đến hiệu quả kinh tế thấp với thu nhập bình quân chỉ đạt khoảng 232.000 đồng mỗi hộ một tháng.

Nhằm khắc phục tình trạng suy thoái tài nguyên và nâng cao sinh kế người dân, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã ban hành Quyết định số 5336/QĐ-BNN năm 2003 cho phép địa phương chuyển đổi hơn 501 ha đất cấy lúa năng suất kém sang nuôi trồng thủy sản, đồng thời đẩy mạnh các dự án trồng rừng ngập mặn phòng hộ. Đề tài tập trung đánh giá toàn diện hiệu quả kinh tế và môi trường sinh thái của các mô hình sử dụng đất chính tại xã Thái Đô trong giai đoạn 1994 đến 2005 trên tổng diện tích 1.336,3 ha đất nuôi trồng thủy sản và 851,4 ha rừng phòng hộ ven biển. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng về chỉ số thu nhập, tỷ suất lợi nhuận và khả năng chắn sóng, cải tạo đất của đai rừng ngập mặn, đóng góp luận cứ thực tiễn quan trọng cho công tác quy hoạch sử dụng đất ven biển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng Công ước quốc tế Ramsar năm 1971 về bảo tồn các vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế, đặc biệt là các vùng bãi triều và cửa sông có độ sâu ngập triều dưới 6 m. Bên cạnh đó, đề tài vận dụng lý thuyết phát triển hệ sinh thái lâm ngư kết hợp của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO, 1982) và khuyến nghị của Turner (1975) về việc thiết lập đai rừng phòng hộ ven biển tối thiểu 500 m nhằm ngăn ngừa xói lở và bảo vệ hạ tầng đê kè.

Về mặt sinh thái học, luận văn áp dụng quy luật diễn thế sinh thái rừng ngập mặn ven biển Việt Nam gồm 4 giai đoạn phát triển chính từ giai đoạn tiên phong của cây mắm đen (Avicennia marina) đến giai đoạn ổn định ưu thế của các loài cây họ Đước như cây Trang (Kandelia obovata) và Vẹt dù (Bruguiera gymnorrhiza). Ba khái niệm trung tâm được vận dụng xuyên suốt bao gồm: kiểu sử dụng đất sinh thái, hiệu suất tài chính thu nhập trên chi phí (Hs TN/CP), và chức năng phòng hộ môi trường của rừng ngập mặn đối với việc điều hòa độ mặn, độ pH và bồi lắng phù sa.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA) và phỏng vấn trực tiếp bằng phiếu điều tra bán cấu trúc đối với cỡ mẫu 35 hộ gia đình nuôi thủy sản đại diện tại 6 thôn: Tân Lập, Tân Bồi, Danh Giáo, Đông Hải, Nam Hải và Nam Duyên. Việc lựa chọn phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên giữa các hộ có đầm nuôi trong đê (570,3 ha) và ngoài đê (766 ha) nhằm phản ánh khách quan mức độ rủi ro thiên tai và hiệu quả sản xuất của từng tiểu vùng sinh thái.

Để đánh giá cấu trúc và môi trường rừng phòng hộ, nghiên cứu thiết lập các ô tiêu chuẩn diện tích 50 m2 (kích thước 5 m x 10 m) trên 3 cấp tuổi rừng Trang (2-5 tuổi, 6-9 tuổi và 10-13 tuổi). Các chỉ tiêu đường kính cổ rễ (Doo), chiều cao vút ngọn (Hvn), độ che phủ tầng tán, độ sâu tầng bùn, độ mặn (đo bằng khúc xạ kế Nhật Bản) và độ pH nước được phân tích định lượng. Phương pháp phân tích kinh tế tĩnh được lựa chọn để so sánh trực tiếp tổng thu (Bt), tổng chi phí (Ct), lợi nhuận ròng (LN) và hệ suất thu nhập trên chi phí giữa các mô hình trong năm 2005.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích hiệu quả kinh tế cho thấy mô hình nuôi tôm sú trong đê mang lại giá trị vượt trội so với độc canh cây lúa truyền thống. Nhóm hộ nuôi tôm quảng canh cải tiến đạt lợi nhuận bình quân 2.786.000 đồng một hộ mỗi tháng với hệ suất thu nhập trên chi phí đạt 1,275 lần. Đặc biệt, nhóm hộ đầu tư nuôi tôm theo phương thức công nghiệp (chiếm 8,57% mẫu điều tra) đạt lợi nhuận bình quân lên tới 11.000.000 đồng một hộ mỗi tháng, tương ứng hệ suất doanh thu trên chi phí đạt 4,13 lần (bỏ ra 1 đồng chi phí thu về 4,13 đồng doanh thu). Tính chung cả năm, mô hình tôm sú đạt lợi nhuận ròng 21.802.550 đồng mỗi hộ, cao gấp 9,4 lần so với mức lợi nhuận 2.320.000 đồng mỗi năm của mô hình trồng lúa trên cùng diện tích.

Mô hình nuôi xen ghép và luân canh các loài thủy hải sản khác (cua, cá rô phi, cá vược, tôm rảo, cá tạp) đóng góp đáng kể vào việc gia tăng thu nhập ngoài vụ tôm chính, mang lại tổng doanh thu trên 1,06 tỷ đồng cho toàn xã và bình quân bổ sung 400.000 đồng một hộ mỗi tháng. Đối với rừng phòng hộ diện tích 851,4 ha, 70% số hộ điều tra tham gia khai thác thủy sản tự nhiên (ốc móng tay, cua, cáy) dưới tán rừng đạt thu nhập bình quân 25.000 đồng một người mỗi ngày trong thời gian nông nhàn.

Về môi trường sinh thái, đai rừng Trang từ 6 đến 13 tuổi có độ che phủ tán từ 60% đến 85%, giúp làm chậm dòng chảy triều và cố định nền trầm tích. Độ sâu tầng bùn chuyển biến tích cực từ bùn lỏng (lún sâu 30-40 cm) thành bùn sét chắc (lún dưới 10 cm), tạo bãi bồi ổn định. Dải rừng dài gần 4.000 m và rộng 500-1.200 m giúp duy trì độ mặn nguồn nước dao động ổn định trong khoảng 15‰ đến 20‰ (ngưỡng tối ưu cho tôm sú là 10-35‰) và độ pH từ 7,5 đến 8,6.

Thảo luận kết quả

Sự chênh lệch lớn về tỷ suất lợi nhuận giữa nuôi tôm công nghiệp (Hs = 4,13) và nuôi quảng canh cải tiến (Hs = 1,275) khẳng định vai trò quyết định của công nghệ thâm canh và kiểm soát môi trường ao nuôi. Dữ liệu kinh tế này khi được trực quan hóa qua biểu đồ cột so sánh cơ cấu chi phí - lợi nhuận sẽ làm nổi bật ưu thế tài chính vượt trội của việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo Quyết định số 5336/QĐ-BNN.

Tuy nhiên, rủi ro thiên tai vẫn là thách thức nghiêm trọng đối với vùng ven biển. Năm 2005, các cơn bão số 6 và số 7 kèm theo triều cường đã khiến 22,85% số hộ có đầm tôm ngoài đê bị mất trắng, gây thiệt hại ước tính hơn 4 tỷ đồng do hệ thống bờ bao bị tràn ngập. Trong khi đó, 77,13% số hộ có đầm nuôi trong đê hoàn toàn được bảo vệ an toàn nhờ tuyến đê biển dài 11.365 m và đai rừng ngập mặn phía ngoài chắn sóng. Kết quả này tương đồng với các công bố quốc tế của ISME và IUCN về năng lực giảm từ 50% chiều cao sóng và triệt tiêu đến 90% năng lượng sóng triều của dải rừng ngập mặn nguyên vẹn.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các phân tích thực chứng, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng đất ven biển giai đoạn tiếp theo:

Thứ nhất, bảo vệ nghiêm ngặt 851,4 ha rừng Trang phòng hộ hiện có và tiếp tục trồng bổ sung các loài thực vật cố định đê biển. Ủy ban nhân dân huyện Thái Thụy và Chi cục Kiểm lâm cần ban hành quy chế nghiêm cấm chăn thả gia súc trên đê và đai rừng, đồng thời trồng thảm thực vật chịu mặn như cỏ gà, rau muống biển nhằm gia cố toàn diện 11.365 m đê biển chống xói lở khi mưa bão.

Thứ hai, nâng cấp hạ tầng thủy lợi phục vụ 570,3 ha vùng nuôi trong đê. Trạm Thủy nông địa phương cần thiết kế và xây dựng hệ thống kênh cấp nước và thoát nước thải biệt lập trong giai đoạn 2006-2010, chấm dứt tình trạng dùng chung kênh gây ứ đọng mầm bệnh và ô nhiễm hữu cơ.

Thứ ba, kiểm soát chất lượng con giống và thức ăn công nghiệp. Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện cần kiểm dịch bắt buộc 100% các lô tôm giống nhập về địa phương, đồng thời tổ chức xét nghiệm định kỳ chỉ tiêu an toàn của thức ăn thủy sản để ngăn ngừa các ổ dịch nguy hiểm như bệnh đốm trắng hay đen mang.

Thứ tư, hỗ trợ tín dụng và phát triển chuỗi chế biến bao tiêu sản phẩm. Ngân hàng Chính sách Xã hội và Ngân hàng Nông nghiệp cần tạo điều kiện cho các hộ nuôi quảng canh tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi với lãi suất thấp để nâng cấp công nghệ lên bán thâm canh, kết hợp thu hút đầu tư xây dựng nhà máy đông lạnh tại địa phương nhằm ổn định giá bán và giải quyết việc làm cho hơn 4.500 lao động địa bàn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

Cán bộ quản lý quy hoạch đất đai và nông nghiệp: Cung cấp phương pháp luận thực chứng và bộ chỉ số định lượng về hiệu quả tài chính, tỷ lệ chuyển đổi đất lúa sang nuôi trồng thủy sản để xây dựng quy hoạch phân vùng ven biển.

Các nhà nghiên cứu và học viên ngành Quản lý Tài nguyên Rừng và Môi trường: Cung cấp cơ sở dữ liệu mẫu về giải phẫu cấu trúc tầng tán, động thái bồi tụ trầm tích và cơ chế chắn sóng của quần thể rừng ngập mặn thuần loài Kandelia obovata.

Các chủ trang trại và hộ gia đình nuôi trồng thủy sản ven duyên hải: Nắm bắt bảng tính định mức chi phí, phân tích dòng tiền và các biện pháp kỹ thuật luân canh đa loài nhằm giảm thiểu rủi ro bão lũ và dịch bệnh.

Các tổ chức phi chính phủ và cơ quan tài trợ quốc tế: Tham khảo số liệu đánh giá tác động sinh thái và sinh kế cộng đồng phục vụ công tác thiết kế các dự án phục hồi rừng ngập mặn và thích ứng biến đổi khí hậu.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình nuôi tôm sú trong đê mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn trồng lúa bao nhiêu lần? Kết quả nghiên cứu thực tế tại xã Thái Đô cho thấy lợi nhuận bình quân năm của mô hình tôm sú trong đê đạt 21.802.550 đồng mỗi hộ, cao gấp 9,4 lần so với mức 2.320.000 đồng của mô hình trồng lúa truyền thống trên cùng diện tích.

Tại sao các hộ nuôi tôm ngoài đê bị thiệt hại nặng nề trong năm 2005? Trong năm 2005, các cơn bão lớn kết hợp triều cường dâng cao đã làm ngập toàn bộ bờ bao ngoài đê, khiến 22,85% số hộ ngoài đê mất trắng với tổng thiệt hại ước tính hơn 4 tỷ đồng do dải rừng ngập mặn mới ở cấp tuổi trẻ chưa khép tán hoàn toàn.

Đai rừng ngập mặn thuần loài Kandelia obovata có vai trò gì đối với môi trường ao nuôi? Đai rừng dài gần 4.000 m giúp ổn định nồng độ muối của nước ven bờ trong khoảng 15‰ đến 20‰ và duy trì pH từ 7,5 đến 8,6, tạo môi trường nước lý tưởng để các hộ nuôi dẫn vào ao đầm phục vụ thủy sản sinh trưởng.

Chi phí đầu tư nuôi tôm công nghiệp và nuôi quảng canh cải tiến chênh lệch ra sao? Nuôi công nghiệp đòi hỏi vốn đầu tư thức ăn, thiết bị quạt khí và con giống rất lớn nhưng đem lại lợi nhuận lên đến 11.000.000 đồng một hộ mỗi tháng (Hs = 4,13), cao gấp gần 4 lần so với mức 2.786.000 đồng của nuôi quảng canh cải tiến.

Người dân địa phương thu được lợi ích trực tiếp nào từ việc bảo vệ rừng phòng hộ? Ngoài chức năng chắn sóng bảo vệ đê, 70% số hộ dân khi tận dụng thời gian triều rút vào rừng khai thác cua, cáy, ốc móng tay tự nhiên đã có thêm nguồn thu nhập ổn định khoảng 25.000 đồng một người mỗi ngày.

Kết luận

Nghiên cứu đã làm rõ bức tranh toàn cảnh về kinh tế - sinh thái tại dải ven biển xã Thái Đô qua các phát hiện then chốt:

• Chuyển đổi 501 ha đất lúa kém hiệu quả sang nuôi trồng thủy sản theo Quyết định số 5336/QĐ-BNN đã gia tăng lợi nhuận bình quân của người dân từ 232.000 đồng lên 2.786.000 đồng mỗi hộ một tháng.
• Đai rừng Trang phòng hộ 851,4 ha đóng vai trò cốt lõi trong việc giảm thiểu năng lượng sóng triều, bồi lắng nền bùn sét chắc và ổn định chỉ số hóa lý nguồn nước nuôi trồng.
• Hình thức nuôi tôm công nghiệp trong đê mang lại tỷ suất lợi nhuận cao nhất (Hs TN/CP đạt 4,13 lần) nhưng đòi hỏi kiểm soát nghiêm ngặt về dịch bệnh và xả thải.
• Vùng nuôi ngoài đê chịu tổn thương lớn trước biến đổi khí hậu, cần được cơ cấu lại theo hướng nuôi sinh thái kết hợp bảo vệ rừng ngập mặn.
• Mô hình sinh kế đa dạng (nuôi xen ghép cá vược, cá rô phi và khai thác thủy sản dưới tán rừng) là giải pháp an sinh bền vững trong giai đoạn nông nhàn.

Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là xây dựng khung đánh giá tích hợp kinh tế - môi trường cho các hệ sinh thái ven biển bãi bồi Bắc Bộ. Để hiện thực hóa các giải pháp, lộ trình 2006-2010 cần tập trung hoàn thiện hệ thống kênh cấp thoát nước độc lập và phủ xanh 100% diện tích rừng phòng hộ xung yếu. Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và người dân hãy cùng hành động để phát triển các mô hình lâm ngư kết hợp, vừa bảo tồn đa dạng sinh học vừa kiến tạo sinh kế phồn vinh cho vùng duyên hải.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRUONG ĐẠI HỌC LAM NGHIỆP. KHOA QUAN LÝ TÀI NGUYÊN RUNG VA MOI TRƯỜNG a % Yy luận van: ary at “NGHIÊN CỨU HIỆU QUA KINH TE- MOI TRUON MỘT SỐ. MO HÌNH SỬ DỤNG ĐẤT VEN BIE! XA THÁI ĐÔ HUYỆN ‘THAI THUY TINH THÁI BÌNH”. 4 v &- Khoa: Quản lý tài oad và môi trường, Many 2 Chuyên mi MỤC LỤC Lời cảm ơn.

Phan I: Dat vấn dé. Phin II: Lược sit nghiên cứu. 1) Trên thế giới. 2) ở Việt Nam Phin IMI: Mục đích, nội dung và phương pháp nghiền cứu.

1) Mục đích, đối tượng và phạm vi nghiên. 2) Nội dung nghiên cứa. 3) Phương pháp nghiên cứu 4) Phương pháp thu thập số liệu. 'b) Phuong pháp xử lý số liệu a (eiS teen "Phần IV: Điều kiện tự nhiên ~ kinh Wxhội dia Hiểm nghiên cứu 1) Điều kiện tự nhiên và 2) Điều kiện kinh tế — xã hộ Phan V: Kết quả và 1 Hign trang sử dụ tinh Thái TI) Hiệu quả kinh tế môi trường ita các mô hình sử dung đất ở xã Thái Đô tế các môhình sử dụng đất hìn nuôi Tôm Sứ.

"hình nuôi thả một số loài thuỷ hải sản khác. "hình trồng rừng phòng hộ phát triển nuôi thả thuỷ hat 37 8 3) BE xuất một số giải pháp nhằm quản Ig và sử dụng có hiệu quả các mô hình sử dung đất ven biển cho Khu vực nghiên cứu. AB Phần VI: Kết luận, tồn tại, kiến nghị. LỜI CẢM ON Nhằm đánh giá kết quả sau 4 năm học tập và giúp cho sinh viên làm.

quen, tích luỹ kinh nghiệm thực tế. Được sự đồng ý của trường Đại Học Lâm Nghiệp, của ban chủ nhiệm khoa Quin lý Tài ngu) va Moi) trường và của 06 giáo hướng dẫn TS Trin Thi Tuyết Hằng ổi thực hiện dé tài tốt nghiệp: “ Nghiên cứu hiệu quả kinh tế-môi trưởng của một hình sử dụng đất ven biển ở xã Thái Đô huyện inh Thái Binh”. ‘Trong quá trình thực hiện dé tài này, tôi đã nhận su gitp đỡ của các thấy cô giáoở trường, của lãnh đạo và ÁN gs Ta den Thí ‘Thuy tinh Thái Bình, đặc iệt là sự giápđố của các ho giađình có điện tích đảm nuôi thả các loài thuỷ hải sản nước mặn ở day. Cũng với sự giúp đỡ của văn phòng khoa Quản lý Tài ngu và Môi trường, các cần bộ thuộc Phòng, Sở nông nghiệp và phát trién nông thôn tinh Thái Bình.

Tôi Xin bày tô ông bit ơn sau se dn toàn thể cá thấy cô giá, và nhất là T.§ “Trần Thị Tuyết Hằng - cô gi 1g dẫn đỡ tận tình trong thời aan rin khai và hoàn thành bả liận văn này: Tôi cũng chan thành cảm ơn các cán bộ lãnh đạo, nhí “Thái Đô huyện Thái Thuy tinh Thái Binh đã giúp đỡ tôi rấunhiều trong qué ình thu thập tài liệu, thông tin liên quan. Do còn nhí nên te để i này không thể tránh khỏi những thiếu sót; Tôi hy vọng với sự đóng góp quý báu của các thầy cô giáo và quý độc giả để bản luận văn fay hoàn thiện thêm. a “Xuân mai ngaydé/thdng 6 năm 2006 ys ‘Trin Thi Phương PHANT DAT VẤN ĐỀ "Việt nam có bờ biển đài 3260km, nằm trong vùng nhiệt d6i gi “Trước đây nhờ có các dải rừng ngập mặn tự nhiên hoặc các dải. trồng ta sông ven biển nên di bị vỡ ẩn mạng và tà sài của người dân được bảo vệ.

Đó là do rừng ngập man c‹ dim thiệt hai do gió bão gây ra, hạn chế nước dâng và xâm nhập mặn, góp phn lớn bảo vệ de biển, Mặt khác rừng ngập man còn là n thức ăn và nơi sinh sản cho các giống thuỷ sinh, ảnh hưởng đến sẵn lượng của ngành thuỷ hải sản ven biển, cung cấp gỗ củi phục vụ cho nhu cẩù của con ri, góp phân tạo cảnh quan đẹp để phát triển ngành du li di, tig them diện tích bãi bởi hàng nim. © “Tuy nhiên, trong nhiều năm qa do việc phá rimg nội địa ngày càng tăng tạo điều kiện cho lũ lụt hoành hành ở vùng hạ lưu: Bên cạnh đó, việc phá rừng ngập mặn để làm dâm nuôi Tom, Cua; để lấy dat sản xuất nông nghiệp; để mở. rộng các khu công nghiệp — thị — KH du lịch.cũng ngày một gia tăng. Làm cho cuộc sống Éủa cộng đồný dẫn cư ven biển luôn bị de doa bởi nhiễu thiên tai.

Và diệ "gập mặnngày càng suy giảm cả về số và chất lượng. = ‘Thai Bình là ghột tỉnh ven biển quanh năm đối mặt với sóng gió, tiểu dang, áp thấp Xà báo, Trước mắt và lu đài, x6 ở ven bờ biển Thái Bình là một vấn đê hết sức bách, bức quan trong đối với công tác quản lý lãnh thổ. Vì xói lở bờ không chỉ trực tiếp cướp di đất dai, de doa khu dan cu, de me th tác động đến môi trường làm suy giảm diện tích rừng. (đa dang vùng triều.

Trong những năm gần đây Thái tinh có phong trào trồng mới rừng ngập mặn khá tối. ÿJà một xã ven biển thuộc huyện Thái Thuy tỉnh Thái Bình, với biển 27km và 3 cửa sông lớn. Có thể nói nơi đây là một vùng sinh. thái nhạy cảm.

Tuy nhiên tài năng về tài nguyên thiên nhiên như đất đai, thuỷ hải sản, rừng ngập mặn. Nhưng trong nhiều năm gần đây tốc độ phát triển kinh tế của xã chưa cao, đời sống của người dân còn gặp nhiều khó khan. Một trong những nguyên nhân chủ yếu là do đại bộ phận dân Cừ ở đây sống. bằng nghề thuần nông, song chưa khai thác và sử dụng hết, wings của đất đai.

Sản xuất kém hiệu quả, tài nguyên đất suy thoái, ti biqnạn hoá, phèn hoá. Để góp phần nhỏ bé của mình vào. iểu những tổn tai trên, giúp người dan trong xã sử dụng hiệu quả tài nguyên đất chứng tôi nghiên cứu để tài: “Nghiên cứu hiệu quả kint@. thỏi trường của một số mô hình sử dụng đất ven biển huyền Thái Thuy tỉnh Thái Bình”.

~ Tren cơ sở đó để xuất một số giả pháp cho vi sec lý, Sửđụng có hiệu quả các mô hình sử dụng đất dang có ở đả) ^ PHAN LƯỢC SỬ NGHIÊN COU 1JTrên thé giới. 2 “Trên thế giới đã có rất nhiều tổ chức, nhiều quốc gia tiến hànhodhien cứu về rừng ngập mặn. Trong đó cần phải kể đến là: ¿2 v 'Tổ chức FAO (tổ chức nông nghiệp và lương “giới tt rat nhiều chương trình và dự án nghiên cứu vẻ rừng ngập man ở nhiều quốc gia khác nhau. Tổ chức này đã đưa ra định nghĩa ngập mặn.

như sau: "Rừng ngập mặn là những dang cấu trúc thự vật đặc trưng Của vùng duyên hai nhiệt đới và cận nhiệt đới, bảo vệ bờ biển. các RY rừng: Rừng bờ biển (Costal woodland), rừng thuỷ tri foresl)'và rừng ngập man (Mangrove forest). © ‘Theo đánh giá của FAO thiViệc phát ti KH trồng thuỷ hải sản ven biển đã góp phần quan trọng vào lànităng thu nip quốc dan, tạo công an việc làm và góp phần nâng cao 10 người dân. Ở một số nơi công tác này đã góp phần đáng kể xoá đói giảm nghèo, do người dân được tham gia vào các hoạt động dich vụ vuiêtihụ sản phẩm.

Tổ chức '9) và tổ Chức FAO (1982) khi nghiên cứu về. rừng và đất ngập. a lig ng à - Thi Pu Dong đt cầm ig "Hệ sinh thái rừng. trong khu vực này đã và đang bị de doa nghiêm trong n lau.

Trong đó nguyên nhân chính là do việc rừng ngập mặn không hợp lý, gây ra các biến đổi tiewe sf mdi trường đất và môi trường nước. Đồng thời các tổ chức WEN cáo đối với các quốc gia có rừng và đất rừng ngập. pháp kỹ thuật trồng, khoanh nuôi, bảo vệ rừng kết hợp với việc xây dựng các ‘mo hình Lâm - Ngư kết hợp. ‘Nam 1971 hội thảo quốc tế về đất ngập nước đã được tổ thành.

‘pho Ramsar của Iran và cho ra đời công ước Ramsar - công vệ vùng đất ngập nước. Trong công ước này khẳng định rằng: "Nhi 'vùng đâm lây than bùn hoäc vũng nước bất kể tự nhiên hay nl thường. xuyên hoặc tam thời, nước chảy hay nước tù, là nước ngọt - nụ ú biểnkể cải những vùng nước biển có độ sâu không quá 6m đều là nl lý tàng di ngập nước”, công ước này cũng đã phân chia các_— nước thành 9 loại hình nhân tạo, thuộc về 5 hệ chủ yếu sau: wy * Hệ biển (có độ sâu < 6m) Ỷẳ * Hệ cửa song `N * Hệ hồ ao F ~ SS “ ^* chia chính.adie điền của các hệ thống sử dụng. đất cho mỗi hệ.

xuất cát biện pháp quản lý bảo vệ cho ting loại hình đất. Cũng này thì vùng ven biển nói chung và ven biển. nhiệt đới nói riêng là một loi hìnt đất ngập nước đã được xếp hạng vào một trong những vùng 0š ngập nước quần trọng cần được quan âm bảo vệ. Nhận i wa tầm quan trong của rừng và đất rừng ngập mặn đối với cuộc sống, các tước trong khu vực Dong Nam A có rừng ngập “Lai, lìđônsia, Malaysia và Philippin đã thành lập các cơ quan ‘dap mặn như uỷ ban rừng ngập mặn quốc gia, Các cơ ‘u nghiên cứu chính sách về quản lý rừng và đất rừng Hiện nay có rất nhiều chương trình nghiên cứu vẻ rừng ngập mặn trên thế giới và đều thống nhất quan điểm cho rằng: "Diện tích rừng ngập mặn trên thế giới không thể thống kê một cách chính xác do quá trình xói lỡ tự nhiên của các vùng đất ven biển diễn ra không ngừng và h của con người ở đấy đã làm cho vấn để này trở nên phức tạp”.

im Đông Nam A, Malaysia là một trong những nước có dig tich rừng, eee tập trung lớn nhất tại Matal với khoảng 40. Để q Woon vào loại lớn nhất thé giới, với khoảng 674. hiệu quả tài nguyên rừng và đất rừng ngập mặn. quản lý Say đã phan chia rừng ngập mặn theo các mục dich khác nhau là: Rimg ngậỹ mặn sin xuất và rừng ngập mặn phòng hộ.

Công tác điều chế rừng ở đầy đã được tiến hành từ năm 1922 và thực hiện theo kế hoạch. lân với chu kỳ khai thác là 30 năm. a ‘Nam 1975, Tuner khi nghiên cứu vẻ các thống bệ canh tác và nuôi trồng thuỷ hải sin ven biển đã. để nghỉ: Công tác nuôi trồng thuỷ hải sản, canh tác nông nghiệp và khai thác lâm sản nên tiến hành trên vùng cách 'bờ biển 500m, nhằm đảm bio cho đỆ biển và các đai rừng phòng hộ.