CHƯƠNG 1 CO SO LY LUAN VE HIEU QUA SAN XUAT KINH DOANH TRONG DOANH NGHIEP 1. Hiệu quả sản xuất kinh doanh và vai trò của việc nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh 1. Khái niệm hiệu quả sản xuất kinh doanh Trong cơ chế thị trường hiện nay, mục tiêu hàng đầu của mọi doanh nghiệp chính là hiệu quả sản xuất kinh doanh vì đó là điều kiện để doanh nghiệp tồn tại và phát triển, đạt được lợi nhuận tối đa. Lợi nhuận là yếu tố quyết định đến sự tồn tại và phát triển của mỗi doanh “nghiệp.
Để đạt được mức lợi nhuận cao, các doanh nghiệp cần phải hợp lý hóa của quá trình được phản ánh qua một phạm trù kinh tế co bản được gọi là: Hiệu quả sản xuất kinh doanh. Hiện nay, có nhiều ý kiến khác nhau về thuật ngữ hiệu quả sản xuất kinh doanh xuất phát từ góc độ nghiên cứu khác nhau về vấn đề hiệu quả sản xuất kinh doanh. Nhưng suy cho cùng thì hiệu quả sản xuất kinh doanh là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực kinh doanh, trình độ tổ chức và quản lý của doanh nghiệp để thực hiện cao nhất các mục tiêu kinh tế xã hội với chỉ phí thấp nhất, Hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp gắn chặt với hiệu quả kinh tế của toàn xã hội, vì thế nó cần được xem xét toàn diện cả về mặt định tính lẫn định lượng, không gian và thời gian. - Về mặt định tính, mức độ hiệu quả kinh doanh phản ánh những nỗ lực ất và trình quản lý của doanh nghiệp, đồng thời gắn với việc đáp ứng các mục tiêu hi của doanh nghiệp và của toàn xã hội về kinh tế, chính trị và xã hội.
- Về mặt gng, hiệu quả sản xuất kinh doanh là biểu thị tương quan nghiệp bỏ ra dé giữa kết quả mà doaÂt nghiệp thu được với chỉ phí mà doanh kết quả thu được kết quả đó. Hiệu quả sản xuất kinh doanh chỉ có được khi hiệu quả sản xuất kinh cao hơn chỉ phí bỏ ra. Mức chênh lệch này càng lớn thì doanh càng cao và ngược lại. - Về mặt không gian: Hiệu quả sản xuất kinh doanh được coi là đạt được khi toàn bộ hoạt động của các bộ phận, các đơn vị đều mang lại hiệu quả cao trong hoạt động kinh doanh chung và trở thành mục tiêu.
phấn đấu của toàn công ty. - Về mặt thời gian, hiệu quả sản xuất kinh doa8h của doanh nghiệp đạt được trong thời kỳ, từng giai đoạn không được làm giảm sút hiệu quả sản xuất kinh doanh của từng giai đoạn, các thời kỳ, chu kỳ kinh doanh tiếp theo. Điều đó đòi hỏi bản thân các doanh nghiệp không được vì lợi ích trước mắt mà bỏ đi lợi ích lâu dài. Tóm lại, hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ tổ chức và năng lực quản lý nhằm đảm bảo thực hiện có kế hoạch cao những nhiệm vụ kinh tế xã hội đặt ra với chỉ phí thấp nhất.
Hiệu quả sản xuất kinh doanh biểu thị mi quan hệ tương quan giữa kết quả mà doanh nghiệp đó đạt được với các.chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra dé đạt được kết quả đó và mối quan hệ giỡa vận động của kết quả với sự vận động của chỉ phí tạo ra kết quả trong những điều kiện nhất định. Bản chất của hiệu quả sản xuất kinh doanh Thực chất hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực vào kinh doanh và tiết kiệm chỉ phí các nguồn lực đó để đạt được mục đích kinh doanh. Đó là hai mặt của một vấn đề đánh giá hiệu ả. Do vậy có thể hiểu hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh ngh ệp là dae kết quả kinh tế tối đa với chỉ phí thấp nhất.
Từ khái oily hi u quả sản xuất kinh doanh đã cho thấy bản chất của nó là phân ánh %nặt Clất lượng của các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, phản tên Mục, đạt được mục tiêu của doanh nghiệp. Tuy nhiên vào việc xác lập để hiểu rõ và ứng dúng được phạm trù hiệu quả kinh doanh cần phải làm rõ các vấn các chỉ tiêu kinh doanh của doanh nghiệp thì chúng ta dé sau: - Thứ nhất: Phạm trù hiệu quả sản xuất kinh doanh thực chất là mối quan hệ so sánh giữa kết quả đạt được và chỉ phí bỏ ra để sử dụng các yếu tố đầu vào và có thê tính đến các mục tiêu của doanh nghiệp. Mối quan hệ so sánh ở đây có thể là so sánh tuyệt đối và cũng có thể là so sánh tương đối: + Về mặt so sánh tuyệt đối thì hiệu quả kinh doanh là:'H= K-C Trong do : H: Hiéu qua kinh doanh K: Két qua đạt được C: Chi phí bỏ ra để sử dụng các nguồn lực đầu vào. + Về so sánh tương đối: H= K/C - Do đó để tính được hiệu quả sản xuất kinh doanlí của doanh nghiệp ta phải tính đến kết quả đạt được và chỉ phí bỏ ra.
Nếu xét mối quan hệ giữa kết quả và hiệu quả thì kết quả là cơ sở để tính ra hiệu quả sản xuất kinh doanh, kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp có thể là những đại lượng có khả năng cân, đo, đong, đếm nếu như số sản phẩm tiêu thụ mỗi loại, doanh thu bán hàng, lợi nhuận, thị phần. Như vậy kết quả sản xuất kinh doanh thường là mục tiêu của doanh nghiệp. - Thứ hai: Phải phân biệt hiệu quả:xã hội, hiệu quả kinh tế xã hội với hiệu quả sản xuất kinh doanh của đoanh nghiệp: Hiệu quả xã hội phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực-nhằm đạt được các mục tiêu về xã hội nhất định. Các mục tiêu xã hội thường là: Giải quyết công ăn việc làm cho nguời làm động trong phạm vi toàn xã hội, phạm vi toàn khu vực, nâng cao trình độ văn hóa, es mức sống, vệ sinh môi trường.Còn hiệu quả kinh tế xã hội phản ánh đố lợi dụng các nguồn lực nhằm đạt được mục tiêu cả về kinh tế, xã hội nàn ÔNG) t ving, từng khu vực của nền kinh tế - Thứ, éu qi trước mắt với hiệu quả lâu dài, các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sản h doanh của doanh nghiệp phụ thuộc rất lớn vào mục động kinh doanh ở tiêu của doanh nghiệp, do đó mà tính chất hiệu quả hoạt tiêu phản ánh hiệu quả các giai đoạn khác nhau.
Xét về tính lâu dài thì các chỉ suốt quá trình hoạt động của toàn bộ các hoạt động sản xuất kinh doanh trong của doanh nghiệp là lợi nhuận và các chỉ tiêu về doanh lợi. Xét về tính hiệu quả trước mắt thì nó phụ thuộc vào các mục tiêu hiện tại mà doanh nghiệp đang theo đuổi. Trong thực tế để thực hiện mục tiêu bao.trùm lâu dài của doanh nghiệp là tối đa hóa lợi nhuận. Sự cần thiết nâng cao hiệu quả sản xuất kính doanh Nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh là cơ sở cơ bản để đảm bảo sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.
Sự tồn tại của doanh nghiệp được xác định bởi sự có mặt của doanh nghiệp trên thị trường, mà hiệu quả sản xuất kinh doanh lại là nhân tố trực tiếp đảm bảo sự tồn tại “này, đồng thời mục tiêu của doanh nghiệp là luôn tồn tại và phát triển một cách vững chắc. Do đó việc nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh là một đòi hỏi tất yếu khách quan đối với tất cả các doanh nghiệp hoạt động trong cơ chế thị trường hiện nay. Nguồn tài nguyên khan hiếm. Trước kia, dân eư còn ít, tài nguyên thiên nhiên đa dạng, phong phú.
Khi/đó loài người-chỉ chú trọng việc phát triển kinh tế thị trường theo chiều fộng, nghĩa là: Chú ý đến tăng trưởng, kết quả sản xuất trên cơ sở gia tăng các yếu tế sản xuất như: Tư liệu sản xuất, đất đai.Nhưng thực tế, mọi nguồn tài nguyên trên trái đất như đất đai, khoáng sản, hải sản, lâm sản. đều hữu hạn và ngày càng cạn kiệt do con người khai thác và sử dụng chúng. Với dân số hiện nay đòi hỏi con người phải nghĩ đến việc lực chọn kinh tế, dẫn đến vấn đề kinh tế tối ưu ngày càng đặt ra nghiêm túc. Việc lựa chọn kinh tế tối ưu ở đây chính là nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh mà ng qué lam dung vao tai nguyên thiên nhiên.
Mội : ch ac là sự tồn tại của doanh nghiệp được xác định bởi sự tạo ra V'` cải ật chất và các dịch vụ phục vụ cho nhu cầu của xã hội, đồng: ạb ra tích luỹ cho xã hội. Để thực hiện được như vậy thì phi mỗi doanh nị cục Shai vươn lên để đảm bảo thu nhập đủ bù dap chi h. Có như vậy mới đáp ứng bỏ ra và có lãi trong tqúa trình hoạt động kinh doan được nhu cầu tái s ân xuất kinh doanh trong nền kinh tế. Và như vậy chúng ta cách liên tục trong mọi buộc phải nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh một khâu của quá trình hoạt động kinh doanh như là một yêu cầu tấtyếu.
Đối với các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh là vấn đề rất được quan tâm. Do hiện nay, hầu hết các máy móc thiết bị sử dụng 6 phan lớn các doanh nghiệp trong nước là máy móc thiết bị lạc hậu, lỗi thời, trình độ công nghệ kém. Chính điều này làm tăng mức hao phí chỉ phí đầu vào mà hiệu qua đầu ra lại không cao làm:cho hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp đạt hiệu quả thấp: Như .vậy, việc nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp là mục tiêu cơ bản, quan trọng đồng thời nó cũng phản ánh sự sống còn của các doanh nghiệp. Vì nó là điều kiện kinh tế cần thiết cho sự tồn tại và phát triển của đoanh nghiệp.
Phân loại hiệu quá sản xuất kinh doanh Trong thực tiễn có nhiều loại hiệu quả sản xuất kinh doanh khác nhau. Để tiện cho việc quản lý và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh người ta thường phân loại hiệu quả kinh doanh theo các tiêu thức khác nhau. Sau đây là một số cách phân biệt hiệu quả kinh doanh trong doanh nghiệp. Hiệu quả tuyệt đối và tương đối - Hiệu quả tuyệt đối: Hiệu quả tuyệt đối là phạm trù chỉ lượng hiệu quả cho từng phương án, kinh doanh, từng thời kỳ kinh doanh, từng doanh nghiệp.
Nó được tính toán bằng:cách xác định mức lợi ích thu được với chỉ phí bỏ ra. - Hiệu quả tương đối: Hiệu quả tương đối là phạm trù phản ánh trình độ sử dụng cái éu tố kinh doanh của doanh nghiệp.