Đồ án tốt nghiệp MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU. 4 CHƢƠNG I: TỔNG QUAN VỀ MẠNG CẢM BIẾN KHÔNG DÂY. Cấu trúc của WSN:.1 Vi điều khiển.3 Bộ phát radio. Ứng dụng của WSN.
Những thách thức của WSN. 13 CHƢƠNG II: MỘT SỐ GIAO THỨC MAC TRONG MẠNG CẢM BIẾN KHÔNG DÂY. Giao Thức Mac. Các nguyên nhân gây nên lãng phí năng lƣợng.
Các giao thức MAC trong mạng cảm nhận không dây. Time out-MAC. 30 Chƣơng 3 - PHẦN MỀM MÔ PHỎNG MẠNG OMNET++. Các thành phần chính của OMNET++.
Mô hình trong OMNET++. Cấu trúc phân cấp của các module. Message, cổng, liên kết. Mô hình truyền gói tin.
43 Sinh viên:Trần Thị Hoài Lớp: CT1002 Ngành :Công nghệ thông tin 1 Đồ án tốt nghiệp 3. Sử dụng OMNET++. Xây dựng và chạy thử các mô hình mô phỏng. Hệ thống file.
Ngôn ngữ NED. Các chỉ dẫn import. Khai báo các module đơn giản. Khai báo các module kết hợp.
52 Chƣơng 4 - MÔ PHỎNG VÀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ NĂNG LƢỢNG. 54 CỦA CSMA, S-MAC, T-MAC. Thiết lập mô hình mô phỏng. 54 Các giao thức CSMA, S-MAC, T-MAC đƣợc mô phỏng trên cơ sở hoạt động của nút cảm biến EYES.
Kết quả mô phỏng và đánh giá. 64 Sinh viên:Trần Thị Hoài Lớp: CT1002 Ngành :Công nghệ thông tin 2 Đồ án tốt nghiệp LỜI NÓI ĐẦU Ngày nay nhờ có những tiến bộ nhanh chóng trong khoa học và công nghệ sự phát triển của những mạng bao gồm các cảm biến giá thành rẻ, tiêu thụ ít năng lƣợng và đa chức năng đã nhận đƣợc những sự chú ý đáng kể. Hiện nay ngƣời ta đang tập trung triển khai các mạng cảm biến để áp dụng vào trong cuộc sống hàng ngày. Đó là các lĩnh vực về y tế, quân sự, môi trƣờng, giao thông… Trong một tƣơng lai không xa, các ứng dụng của mạng cảm biến sẽ trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống con ngƣời nếu chúng ta phát huy đƣợc hết các điểm mạnh mà không phải mạng nào cũng có đƣợc nhƣ mạng cảm biến.
Tuy nhiên mạng cảm ứng đang phải đối mặt với rất nhiều thách thức, một trong những thách thức lớn nhất đó là nguồn năng lƣợng bị giới hạn khả năng xử lý thấp, giá thành thấp, giải thông bé, tín hiệu yếu và hoạt động dƣới tần số chia sẻ. Hiện nay rất nhiều nhà nghiên cứu đang tập trung vào việc cải thiện khả năng sử dụng hiệu quả năng lƣợng của mạng cảm biến trong từng lĩnh vực khác nhau. Trong quá trình tìm hiểu và nghiên cứu về mạng cảm biến, em đã lựa chọn đề tài đánh giá hiệu quả năng lƣợng một số giao thức điều khiển xâm nhập môi trƣờng trong mạng cảm biến không dây làm đồ án tốt nghiệp Đồ án này gồm 4 chƣơng: Chƣơng I: Tổng quan về mạng cảm biến không dây. Chƣơng II: Một số giao thức MAC trong mạng cảm biến không dây.
Chƣơng III: Phần mềm mô phỏng mạng OMNET++. Chƣơng IV: Mô phỏng và đánh giá hiệu quả năng lƣợng của CSMA, SMAC, TMAC. Sinh viên:Trần Thị Hoài Lớp: CT1002 Ngành :Công nghệ thông tin 3 Đồ án tốt nghiệp LỜI CẢM ƠN Để có thể hoàn thành đƣợc đồ án tốt nghiệp này, em đã đƣợc học hỏi những kiến thức quí báu từ các thầy, cô giáo của Trƣờng Đại Học Dân Lập Hải Phòng trong suốt bốn năm đại học. Em vô cùng biết ơn sự dạy dỗ, chỉ bảo tận tình của các thầy, các cô trong thời gian học tập này.
Em xin bày tỏ lòng biết ơn tới thầy Nguyễn Trọng Thể - Khoa công nghệ thông tin – Trƣờng Đại Học Dân Lập Hải Phòng đã tận tình chỉ bảo và định hƣớng cho em nghiên cứu đề tài này. Thầy đã cho em những lời khuyên quan trọng trong suốt quá trình hoàn thành đồ án. Cuối cùng, em xin cảm ơn gia đình và bạn bè luôn tạo điều kiện thuận lợi, động viên và giúp đỡ em trong suốt thời gian học tập, cũng nhƣ quá trình nghiên cứu, hoàn thành đồ án này. Do hạn chế về thời gian thực tập, tài liệu và trình độ bản thân, bài đồ án của em không thể tránh khỏi những thiếu sót, rất mong các thầy cô góp ý và sửa chữa để bài đồ án tốt nghiệp của em đƣợc hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn! Sinh viên:Trần Thị Hoài Lớp: CT1002 Ngành :Công nghệ thông tin 4 Đồ án tốt nghiệp CHƢƠNG I: TỔNG QUAN VỀ MẠNG CẢM BIẾN KHÔNG DÂY 1. Định nghĩa: Mạng cảm biến không dây (WSN) có thể hiểu đơn giản là mạng liên kết các node với nhau bằng kết nối sóng vô tuyến, trong đó các node mạng thƣờng là các thiết bị đơn giản, nhỏ gọn, giá thành thấp… và có số lƣợng lớn, đƣợc phân bố một cách không có hệ thống trên một diện tích rộng, sử dụng nguồn năng lƣợng hạn chế và có thể hoạt động trong môi trƣờng khắc nghiệt (chất độc, ô nhiễm, nhiệt độ cao…). Cấu trúc của WSN: Node cảm biến. Một node cảm biến đƣợc cấu tạo bởi 3 thành phần cơ bản sau: Vi điều khiển, Sensor, bộ phát radio.
Ngoài ra còn có các cổng kết nối máy tính.1 Vi điều khiển. Bao gồm: CPU; bộ nhớ ROM, RAM; bộ phận chuyển đổi tín hiệu tƣơng tự thành tín hiệu số và ngƣợc lại. Chức năng: cảm nhận thế giới bên ngoài, sau đó chuyển dữ liệu qua bộ phận chuyển đổi để xử lý.3 Bộ phát radio. Node cảm biến là thành phần quan trọng nhất trong WSN, do vậy việc thiết kế các node cảm biến sao cho có thể tiết kiệm đƣợc tối đa nguồn năng lƣợng là vấn đề quan trọng hàng đầu.
Mạng cảm nhận. Sinh viên:Trần Thị Hoài Lớp: CT1002 Ngành :Công nghệ thông tin 5 Đồ án tốt nghiệp Hình 1.1 Phân bố node cảm biến trong trường hợp cảm biến.1 chúng ta thấy, mạng cảm nhận bao gồm rất nhiều các node cảm biến đƣợc phân bố trong một trƣờng cảm biến. Các node này có khả năng thu thập dữ liệu thực tế, sau đó chọn đƣờng (theo phƣơng pháp đa bƣớc nhảy ) để chuyển những dữ liệu này về node gốc. Node gốc liên lạc với node quản lý nhiệm vụ thông qua Internet hoặc vệ tinh.
Việc thiết kế mạng cảm nhận nhƣ trong mô hình 1.1 phụ thuộc vào nhiều yếu tố nhƣ: Khả năng chịu lỗi: Một số các node cảm biến có khả năng không hoạt động nữa do thiếu năng lƣợng, do những hƣ hỏng vật lý hoặc do ảnh hƣởng của môi trƣờng. Khả năng chịu lỗi thể hiện ở việc mạng vẫn hoạt động bình thƣờng, duy trì những chức năng của nó ngay cả khi một số node mạng không hoạt động. Khả năng mở rộng: Khi nghiên cứu một hiện tƣợng, số lƣợng các node cảm biến đƣợc triển khai có thể đến hàng trăm nghìn node, phụ thuộc vào từng ứng dụng mà con số này có thể vƣợt quá hàng trăm nghìn node. Do cấu trúc mạng có khả năng mở rộng để phù hợp với từng ứng dụng cụ thể.
Giá thành sản xuất: Vì mạng cảm nhận bao gồm một số lƣợng lớn các node cảm biến nên chi phí mỗi node là rất quan trọng Sinh viên:Trần Thị Hoài Lớp: CT1002 Ngành :Công nghệ thông tin 6 Đồ án tốt nghiệp trong việc điều chỉnh chi phí mạng. Do vậy chi phí ở mỗi node cảm biến phải giữ ở mức thấp. Tích hợp phần cứng: Vì số lƣợng node cảm biến trong mạng là nhiều nên node cảm biến cần phải có các rằng buộc phần cứng sau: Kích thƣớc nhỏ, tiêu thụ năng lƣợng ít, chi phí sản xuất ít, thích hợp với môi trƣờng, có khả năng tự cấu hình và hoạt động không cần giám sát. Môi trƣờng hoạt động: Các node cảm biến thƣờng khá dày đặc và phân bố trực tiếp trong môi trƣờng (kể cả môi trƣờng ô nhiễm, độc hại hay dƣới nuớc…).
Node cảm biến phải thích ứng với nhiều loại môi trƣờng và sự thay đổi của môi trƣờng. Các phƣơngg tiện truyền dẫn: Ở mạng cảm nhận, các node đƣợc kết nối với nhau trong môi trƣờng không dây, môi trƣờng truyền dẫn có thể là sóng vô tuyến, hồng ngoại hoặc những phƣơng tiện quang học. Để thiêt lập đƣợc sự hoạt động thống nhất chung cho các mạng này thì các phƣơng tiện truyền dẫn phải đƣợc chọn phù hợp trên toàn thế giới. Cấu hình mạng cảm nhận: Mạng cảm nhận bao gồm một số lƣợng lớn các node cảm biến, do đó phải thiết lập một cấu hình ổn định.
Sự tiêu thụ năng lƣợng: Mỗi node cảm biến đƣợc trang bị nguồn năng lƣợng giới hạn. Trong một số ứng dụng, việc bổ sung nguồn năng lƣợng là không thê thực hiện đƣợc. Vì vậy thời gian sống của mạng phụ thuộc vào thời gian sống của node cảm biến, thời gian sống của node cảm biến lại phụ thuộc vào thời gian sống của pin. Do vậy, hiện nay các nhà khoa học đang nỗ lực tìm ra các giải thuật và giao thức thiết kế cho các node mạng nhằm tiết kiệm nguồn năng lƣợng hạn chế này.
Kiến trúc giao thức mạng cảm nhận: Sinh viên:Trần Thị Hoài Lớp: CT1002 Ngành :Công nghệ thông tin 7 Đồ án tốt nghiệp Hình 1. Kiến trúc giao thức mạng cảm biến. Kiến trúc giao thức áp dụng cho mạng cảm nhận đƣợc trình bày trong hình 1. Kiến trúc này bao gồm các lớp và các mặt phẳng quản lý.
Các mặt phẳng quản lý này làm cho các node có thể làm việc cùng nhau theo cách có hiệu quả nhất, định tuyến dữ liệu trong mạng cảm nhận di động và chia sẻ tài nguyên giữa các node cảm biến. +Lớp vật lý: có nhiệm vụ lựa chọn tần số, tạo ra tần số sóng mang,phát hiện tín hiệu, điếu chế và mã hoá tín hiệu. + Lớp liên kết số liệu: Có nhiệm vụ ghép các luồng dữ liệu, phát hiện các khung dữ liệu, cách truy cập đƣờng truyền và điều khiển lỗi. Vì môi trƣờng có tạp âm và các node cảm biến có thể di động, giao thức điều khiển truy nhập môi trƣờng (MAC) phải xết đến vấn đề công suất và phải có khả năng tối ƣu hoá việc va cham với thông tin quảng bá của các node lân cận.
+ Lớp mạng: Quan tâm đến việc chọn đƣờng số liệu đƣợc cung cấp bởi lớp truyền tải. + Lớp truyền tải: giúp duy trì luồng số liệu nêứu ứng dụng mạng cảm nhận yêu cầu. Lớp truyền tải chỉ cần thiết khi hệ thống có kế hoạch đƣợc truy cập thông qua mạng Internet và các mạng bên ngoài khác. Sinh viên:Trần Thị Hoài Lớp: CT1002 Ngành :Công nghệ thông tin 8 Đồ án tốt nghiệp + Lớp ứng dụng: tuỳ theo nhiệm vụ cảm biến, các loại phần mềm ứng dụng khác nhau có thể đƣợc xây dựng và sử dụng ở lớp ứng dụng.
+ Mặt phẳng quản lý công suất: Điều khiển việc sử dụng công suất của node cảm biến.