Luận văn thạc sĩ vnua đánh giá hiệu quả kinh tế mô hình sản xuất vườn ao chuồng khí sinh học tại huyện lục ngạn tỉnh bắc giang

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích vnua đánh giá hiệu quả kinh tế mô hình sản xuất vườn ao chuồng khí sinh học tại huyện lục ngạn tỉnh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Nguyễn Kiều Trang
• Người hướng dẫn: Gs. Nguyễn Văn Song
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Mô Hình Sản Xuất Vườn - Ao - Chuồng - Khí Sinh Học Tại Huyện Lục Ngạn, Tỉnh Bắc Giang
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục sơ đồ, hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.8. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.8.1. Mục tiêu chung
• 1.8.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.9. Phạm vi nghiên cứu
• 1.10. Đối tượng nghiên cứu
• 1.11. Những đóng góp mới của luận văn
• 1.12. Cơ sở lý luận và thực tiễn
• 1.12.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 1.12.2. Cơ sở lý luận về hiệu quả kinh tế
• 1.12.3. Cơ sở lý luận về mô hình Vườn - Ao - Chuồng - Khí sinh học
• 1.12.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của mô hình sản xuất vườn - ao - chuồng - khí sinh học
• 1.12.5. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 1.12.5.1. Thực tiễn ở nước ngoài
• 1.12.5.2. Thực tiễn ở Việt Nam
• 1.12.5.3. Bài học và kinh nghiệm
• 1.13. Phương pháp nghiên cứu
• 1.13.1. Đặc điểm nghiên cứu
• 1.13.2. Vị trí địa lý
• 1.13.3. Địa hình, thổ nhưỡng
• 1.13.4. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.13.5. Những thuận lợi, khó khăn của tình hình cơ bản liên quan đến luận văn
• 1.13.6. Chọn điểm và giới thiệu về địa bàn nghiên cứu
• 1.13.7. Nguồn số liệu
• 1.13.8. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu
• 1.13.9. Hệ thống chỉ tiêu phân tích và xử lý số liệu
• 1.14. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 1.14.1. Thực trạng phát triển mô hình VACB trên địa bàn huyện
• 1.14.2. Quy mô và cơ cấu sản xuất các hợp phần của mô hình
• 1.14.3. Thực trạng phát triển mô hình Vườn – Ao – Chuồng – Khí sinh học
• 1.14.4. Hiệu quả kinh tế của mô hình vườn – ao – chuồng – khí sinh học trên địa bàn huyện
• 1.14.4.1. Hiệu quả kinh tế của mô hình 1 (cam, lợn, cá, biogas)
• 1.14.4.2. Hiệu quả kinh tế của mô hình 2 (bưởi, lợn, cá, biogas)
• 1.14.4.3. Hiệu quả kinh tế từ mô hình 3 (cam, bưởi – Cá – Lợn –Biogas)
• 1.14.4.4. Tổng hợp hiệu quả kinh tế của 3 mô hình VACB
• 1.14.5. Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng tới hiệu quả kinh tế của các hộ sản xuất theo mô hình vườn – ao – chuồng – khí sinh học
• 1.14.5.1. Những tồn tại hạn chế và các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của các hộ thực hiện các mô hình
• 1.14.5.1.1. Về cơ sở hạ tầng
• 1.14.5.1.2. Thiên tai, dịch bệnh
• 1.14.5.1.3. Trình độ kỹ thuật
• 1.14.5.1.4. Thông tin thị trường
• 1.14.6. Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế của các mô hình
• 1.14.6.1. Giải pháp về cơ sở hạ tầng
• 1.14.6.2. Giải pháp về nguồn vốn
• 1.14.6.3. Giải pháp khắc phục tình trạng quá tải hầm khí sinh học khi số lượng vật nuôi tăng lên
• 1.14.6.4. Giải pháp về thị trường tiêu thụ sản phẩm
• 1.14.6.5. Giải pháp nâng cao trình độ kỹ thuật
• 1.15. Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mô Hình Sản Xuất Vườn Ao Chuồng Khí Sinh Học

Mô hình sản xuất Vườn - Ao - Chuồng - Khí sinh học (VACB) đã trở thành một trong những phương pháp sản xuất nông nghiệp bền vững tại huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang. Mô hình này không chỉ giúp tối ưu hóa hiệu quả kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường. VACB kết hợp giữa trồng trọt, chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản, tạo ra một hệ sinh thái khép kín, tận dụng tối đa nguồn tài nguyên. Theo nghiên cứu của Nguyễn Kiều Trang (2018), mô hình này đã mang lại nhiều lợi ích cho người dân địa phương, từ việc tăng thu nhập đến cải thiện chất lượng cuộc sống.

1.1. Đặc Điểm Của Mô Hình VACB Tại Lục Ngạn

Mô hình VACB tại Lục Ngạn bao gồm các thành phần chính như vườn cây ăn trái, ao nuôi cá và chuồng trại chăn nuôi. Sự kết hợp này giúp tối ưu hóa việc sử dụng nguồn dinh dưỡng và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Các hộ dân đã áp dụng mô hình này cho thấy sự gia tăng đáng kể về năng suất và thu nhập.

1.2. Lợi Ích Kinh Tế Của Mô Hình VACB

Mô hình VACB không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn giúp cải thiện môi trường sống. Việc sử dụng hầm khí sinh học để xử lý chất thải từ chăn nuôi đã giảm thiểu ô nhiễm, đồng thời tạo ra nguồn năng lượng sạch cho sinh hoạt. Theo số liệu, mỗi đồng chi phí đầu tư vào mô hình này có thể tạo ra giá trị sản xuất tăng từ 1.56 lần.

II. Thách Thức Trong Việc Thực Hiện Mô Hình VACB

Mặc dù mô hình VACB mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong quá trình thực hiện. Các hộ dân gặp khó khăn trong việc duy trì và phát triển mô hình do thiếu kinh nghiệm và kiến thức kỹ thuật. Ngoài ra, thị trường tiêu thụ sản phẩm chưa ổn định cũng là một vấn đề lớn. Theo nghiên cứu, nhiều sản phẩm từ mô hình VACB như cam và bưởi thường rơi vào tình trạng được mùa nhưng mất giá.

2.1. Thiếu Kiến Thức Kỹ Thuật

Nhiều hộ dân chưa được đào tạo bài bản về kỹ thuật trồng trọt và chăn nuôi, dẫn đến việc áp dụng mô hình không hiệu quả. Việc thiếu kiến thức này ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng sản phẩm.

2.2. Thị Trường Tiêu Thụ Bấp Bênh

Thị trường tiêu thụ sản phẩm từ mô hình VACB chưa được phát triển đồng bộ. Nhiều sản phẩm như cam và bưởi không có đầu ra ổn định, gây khó khăn cho người nông dân trong việc tiêu thụ sản phẩm.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Kinh Tế Mô Hình VACB

Để nâng cao hiệu quả kinh tế của mô hình VACB, cần áp dụng một số giải pháp cụ thể. Việc cải thiện cơ sở hạ tầng, tăng cường huy động vốn và nâng cao trình độ kỹ thuật là những yếu tố quan trọng. Các giải pháp này không chỉ giúp tăng cường hiệu quả sản xuất mà còn tạo ra môi trường thuận lợi cho việc phát triển bền vững.

3.1. Cải Thiện Cơ Sở Hạ Tầng

Cần đầu tư vào cơ sở hạ tầng như hệ thống giao thông, chợ đầu mối và cơ sở chế biến để tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiêu thụ sản phẩm. Việc này sẽ giúp giảm chi phí vận chuyển và tăng khả năng cạnh tranh cho sản phẩm.

3.2. Tăng Cường Huy Động Vốn

Huy động vốn từ các tổ chức tín dụng với lãi suất hợp lý sẽ giúp các hộ dân có đủ nguồn lực để đầu tư vào sản xuất. Ngoài ra, việc kết nối với các tổ chức như hội phụ nữ và đoàn thanh niên cũng sẽ tạo ra nguồn vốn tự có trong cộng đồng.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Kinh Tế Mô Hình VACB

Nghiên cứu cho thấy mô hình VACB tại huyện Lục Ngạn đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Số lượng hộ thực hiện mô hình ngày càng tăng, từ 128 hộ năm 2014 lên 657 hộ năm 2016. Hiệu quả kinh tế từ mô hình này đã được chứng minh qua việc tăng thu nhập hỗn hợp và giá trị sản xuất. Tuy nhiên, vẫn cần có những biện pháp để khắc phục các tồn tại và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

4.1. Tăng Trưởng Số Lượng Hộ Tham Gia

Sự gia tăng số lượng hộ tham gia mô hình VACB cho thấy sự quan tâm và tin tưởng của người dân vào mô hình này. Điều này không chỉ giúp tăng cường sản xuất mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế

Theo số liệu, mô hình VACB đã giúp tăng thu nhập hỗn hợp từ 0.88 lần, cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong đời sống kinh tế của người dân. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi và đánh giá để có những điều chỉnh kịp thời.

V. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai Cho Mô Hình VACB

Mô hình VACB tại huyện Lục Ngạn đã chứng minh được hiệu quả kinh tế và tính bền vững. Tuy nhiên, để phát triển bền vững hơn, cần có những chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương và các tổ chức liên quan. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc nâng cao trình độ kỹ thuật, cải thiện cơ sở hạ tầng và phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm.

5.1. Chính Sách Hỗ Trợ Từ Chính Quyền

Chính quyền địa phương cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể cho các hộ dân tham gia mô hình VACB, từ việc cung cấp thông tin đến hỗ trợ tài chính.

5.2. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Định hướng phát triển bền vững cho mô hình VACB cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ. Việc này sẽ giúp tăng cường khả năng cạnh tranh và đảm bảo thu nhập ổn định cho người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo thống kê của Cục Chăn nuôi thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, ngành chăn nuôi Việt Nam sở hữu quy mô đàn gia súc, gia cầm khổng lồ với hơn 220 triệu con gia cầm, 8,5 triệu con trâu bò và 27 triệu con lợn. Đi kèm với quy mô này là lượng chất thải phát sinh hàng năm lên tới trên 73 triệu tấn chất thải rắn cùng 25 đến 30 triệu mét khối chất thải lỏng. Đáng báo động, khoảng 50% lượng chất thải rắn tương đương 36,5 triệu tấn và 80% lượng chất thải lỏng tương đương 20 đến 24 triệu mét khối bị xả thẳng trực tiếp ra môi trường tự nhiên mà không qua xử lý. Thực trạng này khiến mô hình Vườn - Ao - Chuồng truyền thống bộc lộ những lỗ hổng sinh thái nghiêm trọng, gây ô nhiễm nguồn nước ngầm và nước mặt bởi hàm lượng ammonium và phosphate vượt ngưỡng kiểm soát.

Trước đòi hỏi cấp thiết về việc nâng cao giá trị gia tăng gắn liền với bảo vệ môi trường, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của tác giả Nguyễn Kiều Trang dưới sự hướng dẫn khoa học của Giáo sư Nguyễn Văn Song tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã nghiên cứu đề tài đánh giá hiệu quả kinh tế của mô hình Vườn - Ao - Chuồng - Khí sinh học tại huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang. Đề tài hướng tới mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận, đo lường toàn diện hiệu quả phân bổ tài chính, nhận diện các rào cản nội tại và xây dựng các giải pháp khả thi nhằm nhân rộng mô hình kinh tế tuần hoàn này.

Nghiên cứu tập trung thu thập số liệu thực tế giai đoạn 2014 - 2016 và hoạch định chiến lược phát triển đến năm 2020 trên địa bàn huyện Lục Ngạn. Kết quả nghiên cứu chứng minh tính ưu việt của mô hình khi số lượng nông hộ tham gia tăng trưởng đột phá từ 128 hộ năm 2014 lên 657 hộ năm 2016, đồng thời tối ưu hóa dòng tiền khi mỗi 1 đồng chi phí đầu tư mang lại mức tăng giá trị sản xuất 1,56 lần và gia tăng thu nhập hỗn hợp 0,88 lần.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết hiệu quả kinh tế cổ điển và hiện đại theo quan điểm của các nhà kinh tế học tiêu biểu như Farrell, Coelli, Kalirajan và Samuelson. Theo đó, hiệu quả kinh tế được lượng hóa bằng tích số giữa hiệu quả kỹ thuật, tức khả năng tối đa hóa sản lượng đầu ra từ một tập hợp đầu vào cố định, và hiệu quả phân bổ, tức năng lực lựa chọn tổ hợp chi phí đầu vào tối ưu tại mức giá thị trường xác định.

Mô hình Vườn - Ao - Chuồng - Khí sinh học được định vị là một hệ thống canh tác nông nghiệp sinh thái khép kín và thâm canh sinh học cao. Trong hệ thống này, bốn hợp phần Vườn, Ao, Chuồng và Khí sinh học vận hành tương hỗ chặt chẽ: chất thải chăn nuôi được chuyển hóa qua hầm khí sinh học để tạo chất đốt và phụ phẩm phân bón hữu cơ; bã thải hữu cơ dùng để bồi đắp dinh dưỡng cho vườn cây ăn quả và kích thích hệ thủy sinh ao cá; nước ao cung cấp nguồn tưới mát cho cây trồng và ngược lại.

Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng lý thuyết kinh tế hộ gia đình theo tinh thần Nghị quyết số 10 của Bộ Chính trị, coi hộ nông dân là đơn vị kinh tế tự chủ trong việc phân bổ bốn nguồn lực cốt lõi gồm đất đai, lao động, vốn và công nghệ. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá tài chính được thiết lập đồng bộ bao gồm: Giá trị sản xuất (GO), Chi phí trung gian (IC), Giá trị gia tăng (VA), Thu nhập hỗn hợp (MI) và Lợi nhuận thuần (Pr).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp linh hoạt giữa nguồn dữ liệu thứ cấp từ Niên giám thống kê huyện Lục Ngạn giai đoạn 2014 - 2016, các báo cáo chuyên đề của Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn với nguồn dữ liệu sơ cấp thực địa phong phú.

Quy trình khảo sát sơ cấp được thiết kế với cỡ mẫu gồm 75 hộ nông dân trực tiếp vận hành mô hình kinh tế tuần hoàn tại ba xã trọng điểm là Quý Sơn, Nghĩa Hồ và Hồng Giang. Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích được áp dụng dựa trên tiêu chí quy mô diện tích canh tác, chủng loại cây ăn quả đặc sản và thâm niên áp dụng công nghệ hầm ủ khí sinh học. Đồng thời, nghiên cứu tiến hành phỏng vấn sâu 10 cán bộ quản lý nông nghiệp, khuyến nông và lãnh đạo chính quyền địa phương để thu thập đánh giá đa chiều về thể chế và chính sách hỗ trợ.

Luận văn sử dụng phương pháp phân tổ thống kê, phương pháp so sánh kinh tế và phương pháp hạch toán chi phí giá thành sản phẩm. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm bóc tách chính xác các khoản chi phí khấu hao tài sản cố định như chuồng trại, hầm biogas thể tích 9 mét khối, chi phí con giống, phân bón, thức ăn và ngày công lao động, từ đó lượng hóa minh bạch tỷ suất sinh lời trên từng đồng vốn đầu tư của hộ nông dân.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tế trên địa bàn huyện Lục Ngạn ghi nhận sự chuyển dịch mạnh mẽ trong quy mô ứng dụng mô hình Vườn - Ao - Chuồng - Khí sinh học với mức tăng trưởng số lượng hộ đạt 413,28% trong giai đoạn 2014 - 2016, cụ thể từ 128 hộ tăng vọt lên 657 hộ. Nghiên cứu đã phân loại và đánh giá chi tiết ba mô hình sản xuất chủ đạo tại địa phương:

• Mô hình 1 kết hợp trồng cây cam lòng vàng, chăn nuôi lợn thịt, nuôi thả cá nước ngọt và hầm biogas.
• Mô hình 2 kết hợp chuyên canh bưởi Diễn, chăn nuôi lợn, ao cá và hầm biogas.
• Mô hình 3 kết hợp đa canh cam lòng vàng cùng bưởi Diễn xen kẽ, chăn nuôi lợn quy mô nông hộ, ao cá và hệ thống biogas nắp vòm cố định dung tích 9 mét khối.

Phân tích tài chính cho thấy cả ba mô hình đều đem lại hiệu quả vượt bậc so với phương thức canh tác truyền thống. Trung bình khi hộ nông dân đầu tư 1 đồng chi phí sản xuất, giá trị sản xuất thu về đạt mức tăng 1,56 lần, đồng thời thu nhập hỗn hợp thực tế của người lao động tăng thêm 0,88 lần.

Về phương diện năng lượng và bảo vệ môi trường, việc tích hợp hầm biogas xây gạch kiểu KT1 dung tích 9 mét khối giúp các hộ gia đình cắt giảm trung bình 23,3% khối lượng củi đun tiêu thụ và giảm tới 65,7% chi phí mua khí gas hóa lỏng thương mại hàng năm. Với tổng đàn lợn toàn huyện năm 2016 đạt 147.089 con và đàn bò đạt 4.851 con, hệ thống khí sinh học đã thu gom và xử lý bình quân từ 4 đến 5 kg chất thải mỗi ngày cho mỗi con lợn thịt, ngăn chặn hiệu quả sự phát tán mầm bệnh và khí thải ô nhiễm ra các lưu vực sông suối.

Thảo luận kết quả

Hiệu quả kinh tế vượt trội của mô hình bắt nguồn từ cơ chế tuần hoàn vật chất và năng lượng sinh học khép kín. Lượng phân lợn sau khi lên men kỵ khí trong hầm biogas không chỉ triệt tiêu mùi hôi và vi khuẩn gây hại mà còn cung cấp lượng lớn nước xả giàu khoáng chất tưới cho 19.831 ha cây ăn quả toàn huyện, giúp giảm đáng kể chi phí phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật. Đáy ao nuôi cá được bồi đắp định kỳ cung cấp lượng bùn màu mỡ để bón bổ sung cho các gốc cam và bưởi Diễn trong giai đoạn nuôi quả.

Trong các công trình công bố học thuật, toàn bộ các tham số tài chính này có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột kép so sánh chỉ số Giá trị sản xuất trên Chi phí trung gian (GO/IC) và Thu nhập hỗn hợp trên Chi phí (MI/IC) giữa ba mô hình, kết hợp bảng cân đối chi phí - doanh thu chi tiết.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra những rủi ro nội tại: khi giá vật tư đầu vào có xu hướng tăng cao trong khi giá cam và bưởi biến động thất thường do tình trạng được mùa mất giá; hiện tượng gia tăng đột biến đàn vật nuôi vượt quá công suất thiết kế của hầm 9 mét khối dẫn đến sự cố quá tải, rò rỉ nước thải chưa phân hủy hoàn toàn ra môi trường; cơ sở hạ tầng giao thông và hệ thống kênh mương tưới tiêu của huyện có tới 290 km chưa được kiên cố hóa gây cản trở lớn đến khâu lưu thông tiêu thụ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện và nhân rộng mô hình kinh tế Vườn - Ao - Chuồng - Khí sinh học bền vững tại huyện Lục Ngạn đến năm 2020, luận văn đề xuất bốn nhóm giải pháp đồng bộ:

Thứ nhất, nâng cấp kết cấu hạ tầng giao thông nông thôn và chuỗi logistics tiêu thụ sản phẩm. Ủy ban nhân dân huyện Lục Ngạn phối hợp cùng Sở Giao thông vận tải tập trung cứng hóa toàn diện các tuyến đường giao thông liên thôn liên xã tại 12 xã vùng cao; đầu tư xây dựng các trạm sơ chế, hệ thống kho lạnh bảo quản nông sản và trung tâm chợ đầu mối nông sản tại thị trấn Chũ. Mục tiêu đặt ra là cắt giảm từ 15% đến 20% chi phí vận chuyển hàng hóa và hạn chế tỷ lệ dập nát, hao hụt sau thu hoạch cho các sản phẩm quả tươi.

Thứ hai, mở rộng quy mô tín dụng ưu đãi và đa dạng hóa nguồn vốn đầu tư sản xuất. Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với Ngân hàng Chính sách Xã hội, Hội Phụ nữ và Đoàn Thanh niên huyện triển khai các gói tín dụng vi mô với lãi suất ưu đãi thấp hơn từ 1,5% đến 2% so với lãi suất thương mại thông thường. Đảm bảo đến năm 2020 có 100% hộ nông dân có nhu cầu được tiếp cận hạn mức vay vốn từ 50 đến 100 triệu đồng để cải tạo chuồng trại chăn nuôi và lắp đặt hầm biogas đạt chuẩn kỹ thuật.

Thứ ba, chuẩn hóa quy trình kỹ thuật và giải quyết triệt để sự cố quá tải công trình khí sinh học. Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện phối hợp với Trung tâm Khuyến nông tổ chức định kỳ 15 đến 20 lớp tập huấn hàng năm cho nông hộ về kỹ thuật bảo dưỡng hầm khí sinh học KT1, quy trình ủ phân vi sinh compost từ bã thải hữu cơ và kiểm soát dịch bệnh cây ăn quả. Đối với các trang trại có quy mô trên 30 con lợn thịt, khuyến khích lắp đặt hệ thống máy tách phân rắn tự động kết hợp hồ sinh học lắng lọc thứ cấp nhằm đảm bảo 100% nước thải đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường nông thôn mới.

Thứ tư, thiết lập chuỗi liên kết giá trị và xúc tiến thương mại nông sản an toàn. Phòng Kinh tế và Hạ tầng huyện chủ trì kết nối các hộ nông dân hình thành ít nhất 10 hợp tác xã chuyên canh sản xuất cam lòng vàng và bưởi Diễn theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP; ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm trực tiếp dài hạn với các hệ thống siêu thị lớn tại Hà Nội và các tỉnh lân cận, loại bỏ khâu trung gian thương lái nhằm ổn định giá bán đầu ra tối thiểu tăng từ 10% đến 15%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tư liệu chuyên môn giá trị, mang tính ứng dụng thực tiễn cao cho bốn nhóm đối tượng:

Nhóm thứ nhất là cán bộ quản lý nhà nước và chuyên viên hoạch định chính sách nông nghiệp tại Ủy ban nhân dân các cấp, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phòng Kinh tế hạ tầng các huyện miền núi. Nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng và khung định hướng phát triển nông nghiệp sinh thái tuần hoàn, phục vụ công tác xây dựng đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với tiêu chí xây dựng nông thôn mới nâng cao.

Nhóm thứ hai là các chủ trang trại, gia trại và hộ gia đình nông dân đang trực tiếp sản xuất nông nghiệp. Luận văn cung cấp hướng dẫn thực hành về kỹ thuật bố trí không gian phân khu Vườn - Ao - Chuồng - Biogas hợp lý, giải pháp hạch toán kinh tế nông hộ và phương pháp xử lý chất thải chăn nuôi thành nguồn năng lượng đun nấu, giảm chi phí đầu vào.

Nhóm thứ ba là các nhà khoa học, giảng viên, học viên cao học và sinh viên thuộc khối ngành Kinh tế nông nghiệp, Quản lý kinh tế, Khoa học môi trường và Phát triển nông thôn. Đây là tài liệu tham khảo mẫu mực về quy trình thiết kế bảng hỏi khảo sát, kỹ thuật phân tích chỉ tiêu kinh tế vi mô (GO, IC, VA, MI) và phương pháp đánh giá hiệu quả dự án khí sinh học nông thôn.

Nhóm thứ tư là các tổ chức phi chính phủ, doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao và các định chế tài chính phát triển. Tài liệu hỗ trợ đánh giá tiềm năng khả thi của các dự án tín dụng carbon, chuyển giao công nghệ năng lượng tái tạo nông thôn và tài trợ phát triển sinh kế bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình Vườn - Ao - Chuồng - Khí sinh học có điểm gì khác biệt vượt trội so với mô hình Vườn - Ao - Chuồng truyền thống? Mô hình bổ sung mắt xích hầm khí sinh học giúp xử lý triệt để lượng phân thải và nước rửa chuồng từ gia súc gia cầm. Thay vì xả thẳng gây ô nhiễm nguồn nước với hàm lượng ammonium cao, hệ thống tạo ra nguồn khí đốt sạch phục vụ đun nấu sinh hoạt gia đình, đồng thời cung cấp nguồn phân hữu cơ vi sinh an toàn cho cây trồng.

Tại sao hầm biogas thể tích 9 mét khối thường gặp hiện tượng quá tải và biện pháp khắc phục là gì? Hiện tượng quá tải xảy ra khi quy mô chăn nuôi tăng nhanh vượt công suất nạp liệu tối ưu của hầm 9 mét khối, khiến chất thải chưa kịp lên men kỵ khí đã tràn ra ngoài gây mùi hôi. Giải pháp là lắp đặt thêm bể lắng phụ, sử dụng chế phẩm vi sinh thúc đẩy phân hủy hoặc đầu tư máy ép tách phân khô làm phân bón hữu cơ thương phẩm.

Trong ba mô hình nghiên cứu tại huyện Lục Ngạn, mô hình nào mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất? Mô hình kết hợp đa canh cam lòng vàng, bưởi Diễn cùng chăn nuôi lợn, ao cá và hầm biogas mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất. Mô hình này giúp phân tán rủi ro thị trường, đa dạng hóa nguồn thu nhập theo mùa vụ thu hoạch và tận dụng tối đa chất dinh dưỡng tuần hoàn giữa các hợp phần trong hệ sinh thái trang trại.

Chi phí đầu tư ban đầu cho một công trình hầm khí sinh học quy mô hộ gia đình là bao nhiêu? Chi phí xây dựng một hầm khí sinh học bằng gạch kiểu nắp vòm cố định dung tích 9 mét khối dao động trong khoảng từ 10 đến 15 triệu đồng bao gồm vật liệu xây dựng, phụ kiện đường ống dẫn khí, đồng hồ đo áp suất và bếp gas chuyên dụng. Nông hộ thường thu hồi vốn hoàn toàn sau khoảng 2 đến 3 năm nhờ tiết kiệm tiền điện, củi và gas mua ngoài.

Nghiên cứu đã áp dụng cỡ mẫu và địa bàn nào để đảm bảo tính đại diện khoa học? Nghiên cứu tiến hành điều tra trực tiếp 75 hộ nông dân và phỏng vấn sâu 10 cán bộ chuyên trách tại ba xã Quý Sơn, Nghĩa Hồ và Hồng Giang thuộc huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang. Đây là ba địa bàn trọng điểm có diện tích cây ăn quả có múi lớn nhất và đi đầu trong phong trào ứng dụng công nghệ khí sinh học tại địa phương.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận và phương pháp luận về đo lường hiệu quả kinh tế trong các mô hình nông nghiệp sinh thái tuần hoàn quy mô nông hộ.
• Chứng minh tính ưu việt của mô hình kinh tế Vườn - Ao - Chuồng - Khí sinh học tại huyện Lục Ngạn với tỷ suất sinh lời vượt trội: mỗi đồng chi phí bỏ ra mang lại mức tăng giá trị sản xuất 1,56 lần và tăng thu nhập hỗn hợp 0,88 lần.
• Đóng góp giải pháp khoa học xử lý bài toán ô nhiễm môi trường nông thôn thông qua việc chuyển hóa chất thải chăn nuôi thành nguồn năng lượng tái tạo, giảm 23,3% lượng củi đun và 65,7% chi phí khí đốt sinh hoạt.
• Đề xuất hệ thống bốn nhóm giải pháp đồng bộ và mang tính khả thi cao về nâng cấp cơ sở hạ tầng giao thông, mở rộng tín dụng vi mô, chuyển giao kỹ thuật vận hành hầm ủ và xây dựng chuỗi giá trị nông sản VietGAP giai đoạn đến năm 2020.
• Các cấp chính quyền địa phương, hợp tác xã và hộ nông dân cần chủ động liên kết, ứng dụng ngay các khuyến nghị khoa học của đề tài để phát triển kinh tế trang trại bền vững, nâng cao thu nhập và hoàn thành thắng lợi các tiêu chí nông thôn mới nâng cao.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN KIỀU TRANG ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ KINH TẾ MÔ HÌNH SẢN XUẤT VƯỜN - AO - CHUỒNG - KHÍ SINH HỌC TẠI HUYỆN LỤC NGẠN, TỈNH BẮC GIANG Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 8340410 Người hướng dẫn khoa học: GS. Nguyễn Văn Song NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 20 tháng 04 năm 2018 Tác giả luận văn Nguyễn Kiều Trang i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn “Đánh giá hiệu quả kinh tế mô hình sản xuất Vườn - Ao - Chuồng - Khí sinh học tại huyện Lục Ngạn tỉnh Bắc Giang”, bên cạnh sự nỗ lực, cố gắng của bản thân, tôi còn nhận được sự dạy bảo, giúp đỡ tận tình của các thầy cô giáo, các cơ quan, ban ngành trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Tôi xin trân trọng cảm ơn các Thầy Cô giáo, Ban Quản lý đào tạo, đặc biệt là Quý Thầy, Cô trong Khoa Kinh tế & PTNT, Bộ môn Kinh tế tài nguyên môi trường, những thầy, cô đã truyền đạt cho tôi nhiều kiến thức bổ ích, đã trực tiếp giảng dạy và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới GS.Nguyễn Văn Song- Người đã dành nhiều thời gian, tận tình hướng dẫn, chỉ bảo cho tôi trong quá trình thực hiện đề tài này. Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo UBND, các phòng, ban, ngành huyện Lục Ngạn,đặc biệt là xã Quý Sơn, Nghĩa Hồ, Hồng Giang đã tạo nhiều điều kiện, cung cấp những số liệu, thông tin cần thiết, giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu tại địa bàn. Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên khích lệ và giúp đỡ tôi hoàn thành quá trình học tập và nghiên cứu đề tài.

Hà Nội, ngày 20 tháng 04 năm 2018 Tác giả luận văn Nguyễn Kiều Trang ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.

vii Danh mục sơ đồ, hình. ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận văn. Cơ sở lý luận và thực hiễn. Cơ sở lý luận của đề tài.

Cơ sở lý luận về hiệu quả kinh tế. Cơ sở lý luận về mô hình Vườn - Ao - Chuồng - Khí sinh học. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của mô hình sản xuất vườn - ao - chuồng - khí sinh học. Cơ sở thực tiễn của đề tài.

Thực tiễn ở nước ngoài. Thực tiễn ở Việt Nam. Bài học và kinh nghiệm. Phương pháp nghiên cúu.

Đặc điểm nghiên cứu. Vị trí địa lý. 27 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Địa hình, thổ nhưỡng.

Điều kiện kinh tế - xã hội. Những thuận lợi, khó khăn của tình hình cơ bản liên quan đến luận văn. Phương pháp nghiên cứu. Chọn điểm và giới thiệu về địa bàn nghiên cứu.

Nguồn số liệu. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu. Hệ thống chỉ tiêu phân tích và xử lý số liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận.

Thực trạng phát triển mô hình VACB trên địa bàn huyện. Quy mô và cơ cấu sản xuất các hợp phần của mô hình. Thực trạng phát triển mô hình Vườn – Ao – Chuồng – Khi sinh học. Hiệu quả kinh tế của mô hình vườn – ao – chuồng – khí sinh học trên địa bàn huyện.

Thiết kế cụ thể mô hình. Hiệu quả kinh tế của mô hình 1 (cam, lợn, cá, biogas). Hiệu quả kinh tế của mô hình 2 (bưởi, lợn, cá, biogas). Hiệu quả kinh tế từ mô hình 3 (cam, bưởi – Cá – Lợn –Biogas).

Tổng hợp hiệu quả kinh tế của 3 mô hình VACB. Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng tới hiệu quả kinh tế của các hộ sản xuất theo mô hình vườn – ao – chuồng – khí sinh học. Những tồn tại hạn chế và các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của các hộ thực hiện các mô hình. Về cơ sở hạ tầng.

Thiên tai, dịch bệnh. Trình độ kỹ thuật. Thông tin thị trường. Giá cả vật tư đầu vào liên tục tăng trong khi giá nông sản thì lại bấp bênh, thất thường.

Số lượng vật nuôi tăng lên khiến cho hầm biogas bị quá tải. Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế của các mô hình. 76 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Giải pháp về cơ sở hạ tầng.

Giải pháp về nguồn vốn. Giải pháp khắc phục tình trạng quá tải hầm khí sinh học khi số lượng vật nuôi tăng lên. Giải pháp về thị trường tiêu thụ sản phẩm. Giải pháp nâng cao trình độ kỹ thuật.

Kết luận và kiến nghị. 85 Tài liệu tham khảo. 90 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt AC Ao, chuồng BVTV Bảo vệ thực vật CL Công lao động CN Chăn nuôi GO Giá trị sản xuất HCVS Hữu cơ vi sinh HQKT Hiệu quả kinh tế IC Chi phí trung gian KH Khấu hao KHCN Khoa học công nghệ KSH Khí sinh học MI Thu nhập hỗn hợp Pr Lợi nhuận PTNT Phát triển nông thôn TC Tổng chi phí TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam UBND Ủy ban nhân dân VA Vườn, ao VA Giá trị gia tăng VAC Vườn, ao, chuồng VACB Vườn – Ao – Chuồng – Khí sinh học VC Vườn, chuồng VCB Vườn, chuồng, khí sinh học vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Lục Ngạn.

Kết quả sản xuất từ ngành thủy sản. Tổng hợp diện tích cây ăn quả, số lượng bò, lợn qua các năm. Số lượng các mẫu điều tra. Cơ cấu diện tích các cây trồng ở 3 xã.

Tình hình chăn nuôi huyện Lục Ngạn. Quy mô diện tích nuôi trồng thủy sản huyên Lục Ngạn. Đặc tính và sản lượng KSH của một số nguyên liệu thường gặp. Sản lượng KSH tính cho hộ gia đình.

Lượng khí sinh ra tính cho hộ gia đình A. Cơ cấu và các loại hình: Vườn – Ao – Chuồng – Khí sinh học. Bảng tổng hợp các chi phí cơ bản và giá trị sản xuất từ vườn trồng cam. Bảng tổng hợp các chi phí cơ bản và giá trị sản xuất từ nuôi cá.

Bảng tổng hợp các chi phí cơ bản và giá trị sản xuất chăn nuôi. Tổng hợp hiệu quả từ mô hình. Bảng tổng hợp chi phí cơ bản và giá trị sản xuất từ vườn trồng cây bưởi diễn. Bảng tổng hợp chi phí cơ bản và giá trị sản xuất từ nuôi cá.

Bảng tổng hợp chi phí cơ bản và giá trị sản xuất từ chăn nuôi. Bảng tổng hợp chi phí cơ bản và giá trị sản xuất từ xây hầm Biogas. Tổng hợp hiệu quả từ mô hình 2. Tổng hợp giá trị sản xuất từ trồng cây cam lòng vàng và bưởi diễn.

Tổng hợp khấu hao, chi phí sản xuất, giá trị sản xuất từ nuôi cá. Tổng hợp khấu hao, chi phí sản xuất, giá trị sản xuất từ chăn nuôi. Tổng hợp khấu hao, chi phí sản xuất, giá trị sản xuất xây hầm Biogas. Tổng hợp hiệu quả từ mô hình 3/ năm.

Tổng hợp đánh giá hiệu quả kinh tế của 3 mô hình: Vườn – Ao – Chuồng – Khí sinh học. Tổng hợp kết quả điều tra đánh giá về cơ sở hạ tầng. 71 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tổng hợp kết qủa ảnh hưởng từ nguồn vốn đến hiệu quả kinh tế mô hình.

Tổng hợp đánh giá trình độ kỹ thuật ảnh hưởng đến hiệu quả mô hình. Tổng hợp đánh giá thông tin thị trường ảnh hưởng đến hiệu quả mô hình. 74 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH Sơ đồ 2. Mô hình tổng quát.

Bản đồ hành chính huyện Lục Ngạn. Sơ đồ cấu tạo hầm KT1. 48 ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN 1. Tên tác giả: Nguyễn Kiều Trang 2.

Tên luận văn: “Đánh giá hiệu quả kinh tế mô hình sản xuất Vườn – Ao – Chuồng – Khí sinh học tại Huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang” 3. Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 8340410 4. Cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mô hình vườn – ao – chuồng – khí sinh học mang lại hiệu quả kinh tế cao tận dụng được tối đa nguồn dinh dưỡng nhờ sự kết hợp của trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản và hầm khí sinh học vì vậy mô hình ngày càng phát triển nhanh chóng đạt được nhiều thành tựu có vị trí quan trọng đóng góp cho sự phát triển bền vững ngành nông nghiệp. Lục Ngạn là một huyện thuộc tỉnh Bắc Giang có điều kiện thuận lợi cho phát triển mô hình là một trong những địa bàn đi đầu trong việc thực hiện kết hợp hầm khí sinh học vào trong sản xuất nông nghiệp bước đầu đạt được nhiều thành tựu nhưng vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế do sản phẩm chưa đủ sức cạnh tranh, thiếu thị trường tiêu thụ, cơ sở hạ tầng còn yếu kém, thiếu kinh nghiệm thực hiện mô hình…xuất phát từ lý do trên tôi đã lựa chọn đề tài: Đánh giá hiệu quả mô hình sản xuất vườn – ao – chuồng – khí sinh học tại huyện Lục Ngạn tỉnh Bắc Giang” để nghiên cứu.