Khoá luận đánh giá hiệu quả kinh tế HTX chăn nuôi động vật bản địa tại xã Tức Tranh Phú Lương

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp đánh giá hiệu quả kinh tế hợp tác xã chăn nuôi động vật bản địa tại xã tức tranh huyện, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Tác giả: Hoàng Văn Thơi
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Yến
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Hợp Tác Xã Chăn Nuôi Động Vật Bản Địa Tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2. Nội dung và phương pháp thực hiện
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Nội dung và phương pháp thực hiện
• 1.4. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 1.5. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2. PHẦN II: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học và pháp lý của đề tài
• 2.2. Một số vấn đề liên quan đến hiệu quả kinh tế
• 2.2.1. Khái niệm hiệu quả kinh tế
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệu Quả Kinh Tế Hợp Tác Xã Chăn Nuôi Động Vật Bản Địa

Hợp tác xã chăn nuôi động vật bản địa tại Thái Nguyên đã trở thành một mô hình quan trọng trong phát triển kinh tế nông nghiệp. Mô hình này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn góp phần bảo tồn giống vật nuôi bản địa. Việc đánh giá hiệu quả kinh tế của hợp tác xã này là cần thiết để xác định những lợi ích và thách thức mà nó mang lại cho cộng đồng.

1.1. Đặc Điểm Kinh Tế Xã Hội Của Xã Tức Tranh

Xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên có điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội đặc thù. Nơi đây có nguồn tài nguyên phong phú, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức trong phát triển kinh tế. Việc hiểu rõ đặc điểm này sẽ giúp đánh giá chính xác hơn về hiệu quả kinh tế của hợp tác xã.

1.2. Vai Trò Của Hợp Tác Xã Trong Phát Triển Kinh Tế

Hợp tác xã chăn nuôi động vật bản địa đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao thu nhập cho nông dân. Nó không chỉ tạo ra việc làm mà còn giúp cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho người dân địa phương.

II. Những Thách Thức Trong Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Hợp Tác Xã

Mặc dù hợp tác xã chăn nuôi động vật bản địa mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc đánh giá hiệu quả kinh tế. Những thách thức này bao gồm việc thiếu thông tin, khó khăn trong việc đo lường hiệu quả và sự biến động của thị trường.

2.1. Thiếu Thông Tin Đầy Đủ Về Hoạt Động

Việc thiếu thông tin chính xác về hoạt động sản xuất và kinh doanh của hợp tác xã gây khó khăn trong việc đánh giá hiệu quả. Nhiều số liệu không được cập nhật thường xuyên, dẫn đến việc đưa ra các quyết định không chính xác.

2.2. Biến Động Thị Trường Ảnh Hưởng Đến Hiệu Quả

Thị trường chăn nuôi động vật bản địa thường xuyên biến động, ảnh hưởng đến giá cả và nhu cầu sản phẩm. Điều này làm cho việc dự đoán và đánh giá hiệu quả kinh tế trở nên khó khăn hơn.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Hợp Tác Xã Chăn Nuôi

Để đánh giá hiệu quả kinh tế của hợp tác xã chăn nuôi động vật bản địa, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Các phương pháp này bao gồm phân tích chi phí, lợi nhuận và các chỉ tiêu kinh tế khác.

3.1. Phân Tích Chi Phí Và Lợi Nhuận

Phân tích chi phí và lợi nhuận là phương pháp cơ bản để đánh giá hiệu quả kinh tế. Việc xác định các khoản chi phí cố định và biến đổi giúp hiểu rõ hơn về tình hình tài chính của hợp tác xã.

3.2. Sử Dụng Các Chỉ Tiêu Kinh Tế

Các chỉ tiêu như giá trị sản xuất, giá trị gia tăng và thu nhập hỗn hợp sẽ được sử dụng để đánh giá hiệu quả kinh tế. Những chỉ tiêu này giúp so sánh và đánh giá sự phát triển của hợp tác xã qua các năm.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Kinh Tế Hợp Tác Xã

Kết quả nghiên cứu cho thấy hợp tác xã chăn nuôi động vật bản địa tại xã Tức Tranh đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Tuy nhiên, vẫn cần có những giải pháp để nâng cao hơn nữa hiệu quả kinh tế.

4.1. Thành Tựu Đạt Được Từ Hợp Tác Xã

Hợp tác xã đã tạo ra nhiều sản phẩm chất lượng cao, góp phần nâng cao thu nhập cho các thành viên. Sự hợp tác giữa các thành viên cũng giúp chia sẻ kinh nghiệm và kỹ thuật chăn nuôi.

4.2. Những Khó Khăn Cần Khắc Phục

Mặc dù đạt được nhiều thành tựu, hợp tác xã vẫn gặp phải khó khăn trong việc tiếp cận thị trường và nguồn vốn. Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương để khắc phục những khó khăn này.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Kinh Tế Hợp Tác Xã Chăn Nuôi

Để nâng cao hiệu quả kinh tế của hợp tác xã chăn nuôi động vật bản địa, cần triển khai các giải pháp đồng bộ. Những giải pháp này bao gồm cải tiến kỹ thuật, tăng cường đào tạo và phát triển thị trường.

5.1. Cải Tiến Kỹ Thuật Chăn Nuôi

Cải tiến kỹ thuật chăn nuôi sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc áp dụng công nghệ mới vào sản xuất là cần thiết để tăng cường hiệu quả kinh tế.

5.2. Đào Tạo Nâng Cao Kỹ Năng Cho Thành Viên

Đào tạo kỹ năng cho các thành viên trong hợp tác xã là rất quan trọng. Việc này không chỉ giúp nâng cao trình độ chuyên môn mà còn tạo ra sự gắn kết trong cộng đồng.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Hợp Tác Xã Chăn Nuôi Động Vật Bản Địa

Hợp tác xã chăn nuôi động vật bản địa tại Thái Nguyên có tiềm năng phát triển lớn. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả kinh tế bền vững, cần có sự hỗ trợ từ các cấp chính quyền và sự tham gia tích cực của cộng đồng.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Hợp Tác Xã Trong Phát Triển Kinh Tế

Hợp tác xã không chỉ đóng vai trò trong phát triển kinh tế mà còn góp phần bảo tồn giống vật nuôi bản địa. Điều này giúp duy trì bản sắc văn hóa và phát triển bền vững cho địa phương.

6.2. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Trong tương lai, hợp tác xã cần tiếp tục đổi mới và sáng tạo để thích ứng với thị trường. Việc mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng sản phẩm sẽ là những yếu tố quyết định cho sự thành công.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Quá trình đổi mới nông nghiệp tại Việt Nam đã mang lại những chuyển biến quan trọng trong sản xuất hàng hóa và đảm bảo an ninh lương thực. Tuy nhiên, sự phát triển nông nghiệp tại nhiều địa phương vẫn tồn tại tình trạng manh mún, nhỏ lẻ, giá trị gia tăng thấp và thiếu quy hoạch bền vững. Nhằm thúc đẩy kinh tế nông thôn, Nhà nước đã ban hành nhiều chương trình hỗ trợ như Quyết định số 134/2004/QĐ-TTg, Nghị quyết số 30a/2008/NQ-CP và Quyết định số 491/QĐ-TTg về xây dựng nông thôn mới. Tại xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên, chủ trương chuyển dịch cơ cấu vật nuôi theo hướng hàng hóa tập trung đã được triển khai từ năm 2015, trọng tâm là phát triển mô hình kinh tế tập thể chăn nuôi động vật bản địa (ngựa bạch, hươu sao). Đề tài "Đánh giá hiệu quả kinh tế hợp tác xã chăn nuôi động vật bản địa tại xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên" được thực hiện nhằm đánh giá kết quả thực tiễn, phân tích hiệu quả kinh tế và đề xuất các giải pháp hoàn thiện mô hình.

Mục tiêu nghiên cứu được xác định trên hai phương diện:

1. Về mặt kiến thức:
   • Tìm hiểu đặc điểm điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Tức Tranh, huyện Phú Lương.
   • Đánh giá thực trạng chăn nuôi động vật bản địa của Hợp tác xã (HTX).
   • Phân tích hiệu quả kinh tế mô hình chăn nuôi của HTX tại địa phương.
   • Đánh giá khả năng nhân rộng và tính bền vững của mô hình chăn nuôi động vật bản địa.
   • Xác định những thuận lợi, khó khăn trong hoạt động sản xuất - kinh doanh của HTX.
   • Đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế cho HTX.
2. Về mặt kỹ năng:
   • Rèn luyện tác phong làm việc khoa học, kỷ luật và khả năng thích ứng với áp lực công việc.
   • Nắm vững kỹ thuật tổ chức sản xuất, theo dõi dịch bệnh và thực hành các thao tác chăm sóc, thú y cho vật nuôi theo từng giai đoạn.
   • Phát triển năng lực làm việc nhóm, quan sát thực tế và phân tích kinh tế tại cơ sở.

Đối tượng nghiên cứu là mô hình Hợp tác xã chăn nuôi động vật bản địa tại xóm Gốc Gạo, xã Tức Tranh. Phạm vi không gian nghiên cứu đặt tại địa bàn xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên. Phạm vi thời gian nghiên cứu và thực tập thu thập số liệu được tiến hành từ tháng 02 năm 2018 đến tháng 05 năm 2018.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên hệ thống lý luận về hiệu quả kinh tế (HQKT) và bản chất của kinh tế hợp tác xã nông nghiệp. HQKT được hiểu là phạm trù phản ánh mối quan hệ so sánh giữa kết quả đầu ra thu được với chi phí các nguồn lực đầu vào bỏ ra. Tác giả phân biệt rõ ba cấp độ: hiệu quả kỹ thuật (mức sản lượng trên một đơn vị nguồn lực vật chất), hiệu quả phân bổ (sự kết hợp các yếu tố đầu vào - đầu ra có tính đến yếu tố giá cả thị trường) và hiệu quả kinh tế tổng hợp (khi đồng thời đạt được cả hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân bổ). Bên cạnh đó, hiệu quả xã hội (giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập) và hiệu quả môi trường (xử lý chất thải, bảo vệ sinh thái) cũng được kết hợp để đánh giá tính bền vững của mô hình chăn nuôi tập trung.

Cơ sở pháp lý của nghiên cứu căn cứ vào:

• Luật Hợp tác xã số 23/2012/QH13 ngày 20/11/2012 quy định về nguyên tắc tổ chức, quản lý và hoạt động của HTX kiểu mới.
• Nghị định số 193/2013/NĐ-CP ngày 21/11/2013 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Hợp tác xã năm 2012.
• Thông tư số 03/2014/TT-BKHĐT của Bộ Kế hoạch và Đầu tư hướng dẫn về đăng ký HTX và chế độ báo cáo hoạt động.
• Các định nghĩa về HTX của Liên minh HTX Quốc tế (ICA, 1945) và Luật HTX qua các thời kỳ (1996, 2003, 2012).

Phương pháp nghiên cứu bao gồm:

• Thu thập thông tin sơ cấp:
  • Phỏng vấn sâu Ban quản trị, Giám đốc và các thành viên HTX về lịch sử hình thành, vốn góp, diện tích đất, cơ cấu đàn gia súc, chi phí đầu tư và giá bán sản phẩm.
  • Quan sát trực tiếp quy trình chăn nuôi, hệ thống chuồng trại, mô hình trồng cỏ và các biện pháp xử lý chất thải sinh học.
  • Thảo luận nhóm với các hộ thành viên để xác định các rào cản về vốn, thị trường, kỹ thuật và chính sách.
• Thu thập thông tin thứ cấp: Tổng hợp số liệu thống kê kinh tế - xã hội từ UBND xã Tức Tranh, báo cáo hoạt động của HTX, các tài liệu nghiên cứu chuyên ngành của Viện Chăn nuôi và số liệu phát triển HTX của Cục Kinh tế hợp tác và PTNT, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.
• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Thống kê mô tả, tổng hợp và tính toán các chỉ tiêu tài chính bằng phần mềm Microsoft Excel, phân tích ma trận SWOT để làm rõ điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức.

Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu được áp dụng:

• Các chỉ tiêu kết quả sản xuất:
  • Tổng giá trị sản xuất ($GO = \sum P_i \times Q_i$)
  • Chi phí trung gian ($IC$): toàn bộ chi phí vật chất và dịch vụ (không bao gồm khấu hao TSCĐ)
  • Giá trị gia tăng ($VA = GO - IC$)
  • Thu nhập hỗn hợp ($MI = VA - [A + CPLĐ\text{ thuê ngoài}]$, với $A$ là khấu hao TSCĐ)
  • Tổng chi phí ($TC = IC + A + CP\text{ tài chính} + CP\text{ thuê lao động}$)
• Các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế:
  • Tỷ suất giá trị sản xuất trên chi phí: $GO/IC$, $GO/TC$
  • Tỷ suất giá trị gia tăng trên chi phí: $VA/IC$, $VA/TC$
  • Tỷ suất thu nhập hỗn hợp trên chi phí: $MI/IC$, $MI/TC$
  • Chỉ tiêu kết quả trên đơn vị diện tích và trên một lao động.
• Chỉ tiêu hiệu quả xã hội và môi trường: Số việc làm tạo ra, mức đóng góp ngân sách, nâng cao tay nghề lao động, hạ tầng giao thông điện nước và mức độ kiểm soát ô nhiễm môi trường.

Nội dung chính theo từng chương

Phần I: Mở đầu

Phần này trình bày lý do chọn đề tài xuất phát từ yêu cầu đổi mới tổ chức sản xuất nông nghiệp tại vùng trung du miền núi; nêu rõ mục tiêu đào tạo về kiến thức và kỹ năng thực tế cho sinh viên; xác định đối tượng, phạm vi nghiên cứu tại xã Tức Tranh từ tháng 02/2018 đến tháng 05/2018; đồng thời thiết lập khung phương pháp thu thập và hệ thống chỉ tiêu tính toán kinh tế.

Phần II: Tổng quan nghiên cứu

Chương này tổng hợp cơ sở lý luận về hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi nông hộ và chăn nuôi tập trung; phân tích lịch sử phát triển HTX tại Việt Nam từ trước năm 1986 đến giai đoạn thực hiện Luật Hợp tác xã 2012. Đến cuối năm 2016, cả nước có 10.756 HTX nông nghiệp, tỷ lệ hoạt động có hiệu quả tăng từ 10% (năm 2012) lên khoảng 30% (năm 2016).

Bên cạnh đó, tác giả phân tích cơ sở thực tiễn qua các mô hình chăn nuôi điển hình tại tỉnh Thái Nguyên:

• Mô hình vỗ béo bò thịt tại xã Tân Hòa và Kha Sơn (huyện Phú Bình): áp dụng quy trình tẩy ký sinh trùng và bổ sung 270 kg cám trong 3 tháng, tăng trọng bình quân 7,4 lạng/con/ngày (đạt 66,6 kg/3 tháng), lợi nhuận thu về 4,2 triệu đồng/con.
• HTX Đông Thịnh tại xã Tân Khánh (huyện Phú Bình): chăn nuôi gà đồi sử dụng đệm lót men vi sinh thảo dược, quy mô hỗ trợ 4.500 con gà ri lai cho 6 hộ, tỷ lệ sống 95%, tiêu tốn thức ăn 2,75 kg/kg tăng trọng, lãi trên 6,5 triệu đồng/100 con.
• HTX Trần Kiên tại xã Cổ Lũng (huyện Phú Lương): đầu tư gần 2 tỷ đồng nuôi nhím, chồn nhung đen, bồ câu; nuôi 1 đôi chồn nhung đen tận dụng phế phẩm nông nghiệp thu lợi nhuận khoảng 5 triệu đồng/năm.

Từ các mô hình trên, tác giả rút ra bài học kinh nghiệm cho HTX chăn nuôi động vật bản địa Tức Tranh về đào tạo quản lý, xây dựng chuỗi giá trị và chuyển giao kỹ thuật.

Phần III: Kết quả thực tập

Chương này phân tích chi tiết điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Tức Tranh và thực trạng nguồn lực của HTX:

• Vị trí và tự nhiên: Nằm tại xóm Gốc Gạo, xã Tức Tranh, tiếp giáp các xã Phú Đô, Yên Lạc, Vô Tranh; có sông Cầu chảy qua cung cấp nguồn nước dồi dào; đất thịt pha cát bằng phẳng thuận lợi cho canh tác cỏ và cây ăn quả; khí hậu chia thành mùa mưa (tháng 5-10, lượng mưa 1875 mm/năm) và mùa khô (tháng 11 - tháng 4 năm sau).
• Cơ cấu tổ chức: Ban quản lý gồm Chủ tịch HĐQT (ThS. Trần Đình Quang), Giám đốc (Bà Nguyễn Thị Kim Lan), Kiểm soát viên (Ông Nguyễn Như Quỳnh) và các hộ thành viên. Hoạt động theo mô hình liên kết các gia trại thành viên kết hợp khu chăn nuôi tập trung.
• Hiện trạng nguồn lực:
  • Đất đai: Tổng diện tích 10 ha, phân bổ cho chuồng ngựa (0,5 ha), chuồng hươu (0,5 ha), trồng cỏ thâm canh (5,0 ha) và cây ăn quả có múi (4,0 ha).
  • Lao động: Tổng số 40 người (25 lao động gia đình thuộc thành viên HTX - trình độ phổ thông; 5 kỹ sư thuê dài hạn; 10 sinh viên thực tập ngắn hạn).
  • Vốn: Tổng nguồn vốn ban đầu khi thành lập năm 2015 là 100 triệu đồng (8 thành viên), đến năm 2018 tổng vốn đầu tư đạt trên 10 tỷ đồng từ nguồn đóng góp của các thành viên.
• Thực trạng sản xuất và thú y:
  • Cây thức ăn: Đưa vào sản xuất các giống cỏ Mulato, VA06, cỏ voi, cỏ Ghinê TD-58; năng suất bình quân 4 kg/m²/lứa cắt; cung cấp hàng chục tấn cỏ giống cho các tỉnh lân cận (Hà Giang, Sơn La).
  • Đàn vật nuôi: Tổng đàn ngựa bạch 135 con (6 đực giống quốc gia, 40 cái giống quốc gia, 30 ngựa choai, 41 ngựa con); đàn hươu sao đạt 350 con; vùng cây ăn quả có hơn 2.000 gốc bưởi da xanh, bưởi Diễn và cam.
  • Công tác thú y: Tiêm vắc xin định kỳ 2 đợt/năm (đợt 1: tháng 3-4, đợt 2: tháng 9-10); tẩy ký sinh trùng đường máu cho ngựa 2 lần/năm; tỷ lệ chữa khỏi bệnh nội khoa đạt 94-97%, bệnh sản khoa đạt 100%.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu tổng hợp các số liệu thực tế về nguồn lực, cơ cấu sản xuất và phân bổ quy mô tại Hợp tác xã chăn nuôi động vật bản địa năm 2018:

Chỉ tiêu phân bổ đất đai	Diện tích (ha)	Tỷ lệ cơ cấu (%)
Đất xây dựng chuồng ngựa	0,5	5,0
Đất xây dựng chuồng hươu	0,5	5,0
Đất trồng cỏ thức ăn chăn nuôi	5,0	50,0
Đất trồng cây ăn quả có múi	4,0	40,0
Tổng diện tích đất sản xuất	10,0	100,0

Cơ cấu lao động của HTX năm 2018:

• Thành viên HTX (lao động gia đình): 25 người (chiếm 71,43%), trình độ phổ thông.
• Lao động thuê dài hạn: 5 người (chiếm 8,57%), trình độ kỹ sư.
• Lao động thuê ngắn hạn: 10 người (chiếm 20,00%), đối tượng sinh viên thực tập.
• Tổng số lao động: 40 người (100,0%).

Quy mô sản xuất phân bổ theo từng thành viên HTX năm 2018:

STT	Họ và tên thành viên	Đàn ngựa (con)	Đàn hươu (con)	Cây ăn quả (ha)
1	Trần Đình Quang	70	160	1,5
2	Nguyễn Thị Kim Lan	20	40	1,0
3	Huỳnh Văn Thụ	10	35	-
4	Nguyễn Văn Dũng	10	23	-
5	Nguyễn Như Quỳnh	-	20	-
6	Phạm Văn Triệu	10	15	0,5
7	Phạm Văn Dinh	-	15	-
8	Đồng Văn Huỳnh	-	12	0,5
9	Hoàng Văn Thời	-	30	-
10	Nguyễn Minh Tân	15	-	-
Tổng	10 thành viên	135	350	3,5

Về giá trị sản phẩm, các sản phẩm chính của HTX có đơn giá xuất bán: cao ngựa bạch đạt 1.000.000 đồng/lạng, thịt ngựa thương phẩm đạt 200.000 đồng/kg. Doanh thu hàng năm của HTX trong hai năm gần nhất đạt mức bình quân trên dưới 1 tỷ đồng/năm.

Hệ thống giải pháp tác giả đề xuất gồm 6 nhóm:

1. Nhóm giải pháp về đất đai: Quy hoạch mở rộng diện tích đồng cỏ tập trung, chuyển đổi diện tích đất vườn đồi kém hiệu quả sang trồng cỏ VA06 và xây dựng chuồng trại cách ly xa khu dân cư.
2. Nhóm giải pháp về đầu tư và vốn: Đa dạng hóa hình thức huy động vốn từ xã viên, lập hồ sơ vay vốn ưu đãi từ các quỹ tín dụng nông thôn và ngân hàng thương mại để hoàn thiện cơ sở hạ tầng.
3. Nhóm giải pháp về khoa học và công nghệ: Tiếp tục hợp tác với Viện Chăn nuôi giữ giống gốc, ứng dụng đệm lót sinh học, chế phẩm ủ chua thức ăn và xây dựng hầm biogas xử lý chất thải tưới cho cây trồng.
4. Nhóm giải pháp về lao động và nguồn nhân lực: Mở lớp đào tạo kỹ thuật định kỳ cho các xã viên, nâng cao năng lực quản trị tài chính cho Ban giám đốc, khuyến khích tuyển dụng kỹ sư chuyên môn.
5. Nhóm giải pháp về thị trường tiêu thụ: Đăng ký thương hiệu nhãn hiệu tập thể cho cao ngựa bạch và nhung hươu Tức Tranh, mở rộng kênh phân phối liên kết với các doanh nghiệp dược phẩm, xúc tiến thương mại qua hội chợ nông sản.
6. Nhóm giải pháp tăng cường quản lý nhà nước: Đề nghị chính quyền cấp xã và huyện Phú Lương hỗ trợ thủ tục pháp lý, kiểm dịch thú y, chính sách thuế và lồng ghép các dự án nông thôn mới vào HTX.

Đóng góp của nghiên cứu là hệ thống hóa toàn diện mô hình kinh tế tập thể kết hợp chăn nuôi động vật đặc sản (ngựa bạch, hươu sao) với trồng trọt tuần hoàn (cỏ chăn nuôi, cây ăn quả sử dụng phân bón chăn nuôi), chứng minh tính khả thi của mô hình kinh tế nông nghiệp giá trị cao tại địa bàn miền núi.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận chỉ ra một số hạn chế gắn liền với phạm vi và điều kiện thực tế:

• Thời gian khảo sát thực tế tương đối ngắn (4 tháng, từ tháng 2 đến tháng 5/2018), chưa theo dõi được trọn vẹn chu kỳ sinh sản và khai thác nhung hươu qua nhiều năm.
• Số liệu tài chính của HTX chủ yếu dựa trên sổ sách ghi chép nội bộ và phỏng vấn hộ thành viên, hệ thống hạch toán kế toán của HTX chưa đồng bộ theo chuẩn mực kế toán doanh nghiệp.
• Quy mô nghiên cứu giới hạn tại một hợp tác xã đơn lẻ với 10 hộ thành viên, chưa có điều kiện so sánh đối chứng với các mô hình HTX động vật bản địa ở các địa bàn ngoài tỉnh.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được mở ra:

• Khảo sát chuỗi giá trị và phân tích biên lợi nhuận của từng tác nhân tham gia chuỗi tiêu thụ sản phẩm cao ngựa và nhung hươu.
• Nghiên cứu mô hình liên kết dọc giữa HTX với các doanh nghiệp chế biến sâu quy mô lớn nhằm ổn định đầu ra thị trường.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Quản trị hợp tác xã, Phát triển nông thôn làm cơ sở phương pháp luận và số liệu thực tế về hạch toán chi phí chăn nuôi gia súc lớn.
• Cán bộ quản lý nông nghiệp, cán bộ khuyến nông cấp huyện, xã trong việc thẩm định và xây dựng đề án hỗ trợ kinh tế tập thể, nhân rộng mô hình chăn nuôi động vật bản địa.
• Ban quản trị các hợp tác xã nông nghiệp tham khảo về quy chế tổ chức nguồn lực đất đai, lao động và kỹ thuật phòng bệnh thú y khép kín.

Phần đáng tham khảo nhất trong khóa luận là hệ thống chỉ tiêu tính toán kết quả sản xuất ($GO, IC, VA, MI, TC$) áp dụng cho mô hình chăn nuôi nông hộ gắn kết và kinh nghiệm tổ chức các trại vệ tinh xung quanh hạt nhân HTX.

Câu hỏi thường gặp

1. Hợp tác xã chăn nuôi động vật bản địa xã Tức Tranh được thành lập khi nào và quy mô ban đầu ra sao?
HTX được thành lập vào tháng 9 năm 2015 do ông Trần Đình Quang sáng lập, gồm 8 thành viên với tổng số vốn góp ban đầu là 100 triệu đồng. Quy mô sản xuất khởi điểm gồm 30 con ngựa, 100 con hươu và 0,5 ha đất trồng bưởi Da xanh, bưởi Diễn.

2. Hiện trạng sử dụng 10 ha đất của Hợp tác xã được phân bổ cụ thể như thế nào?
Toàn bộ 10 ha đất sản xuất được phân bổ gồm: 5,0 ha đất trồng cỏ thức ăn (50%), 4,0 ha đất trồng cây ăn quả có múi (40%), 0,5 ha đất xây dựng chuồng trại chăn nuôi ngựa (5%) và 0,5 ha đất xây dựng chuồng trại chăn nuôi hươu (5%).

3. Cơ cấu đàn ngựa bạch của HTX tính đến thời điểm nghiên cứu gồm những nhóm nào?
Tổng đàn ngựa bạch của HTX có 135 con, gồm: 6 con đực giống quốc gia, 40 con cái giống quốc gia, 30 con ngựa choai đến tuổi sinh sản và 41 con ngựa con (9 con sinh năm 2015, 12 con sinh năm 2016, 16 con sinh năm 2017 và 4 con nhập về từ trại Bá Vân).

4. Công tác tiêm phòng và kết quả điều trị bệnh cho đàn vật nuôi tại HTX đạt tỷ lệ ra sao?
HTX tiêm phòng định kỳ 2 đợt/năm vào tháng 3-4 và tháng 9-10, tiêm phòng ký sinh trùng đường máu cho ngựa 2 lần/năm. Kết quả điều trị các bệnh nội khoa (chướng bụng, cảm nắng, tắc nghẽn thực quản) đạt tỷ lệ khỏi 94-97%; điều trị bệnh sản khoa (viêm tử cung, sát nhau) đạt tỷ lệ khỏi 100%.

5. Những khó khăn lớn nhất trong hoạt động sản xuất kinh doanh của HTX được tác giả nhận diện là gì?
HTX đối mặt với các khó khăn: kinh nghiệm quản lý và năng lực lập kế hoạch của cán bộ còn hạn chế; cơ sở vật chất, chuồng trại còn thô sơ do thiếu vốn; thị trường tiêu thụ hẹp do sản phẩm từ ngựa bạch (cao ngựa 1 triệu đồng/lạng) và hươu sao (nhung hươu) có giá thành cao, chủ yếu phục vụ phân khúc khách hàng thu nhập cao.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Hoàng Văn Thơi đã phản ánh toàn diện thực trạng tổ chức và hoạt động của Hợp tác xã chăn nuôi động vật bản địa tại xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên. Qua hệ thống số liệu khảo sát thực tế năm 2018, công trình chứng minh hiệu quả bước đầu của mô hình kinh tế tập thể trong việc khai thác các giống vật nuôi bản địa có giá trị kinh tế cao gắn với bảo tồn nguồn gen và bảo vệ môi trường. Các nhóm giải pháp về vốn, đất đai, thị trường và quản lý nhà nước được đề xuất bám sát thực trạng, cung cấp luận cứ thực tiễn cho việc phát triển bền vững kinh tế nông nghiệp tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Sau hơn 20 năm thực hiện đường lối đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nông nghiệp, nông dân, nông thôn Việt nam đã đạt được thành tựu khá toàn diện và to lớn. Nông nghiệp tiếp tục phát triển với tốc độ khá cao theo hướng sản xuất hàng hóa, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả, đảm bảo vững chắc an ninh lương thực quốc gia, một số mặt hàng xuất khẩu chiếm vị thế cao trên thị trường thế giới. Kinh tế nông thôn chuyển dịch theo hướng tăng công nghiệp dịch vụ ngành nghề, các hình thức tổ chức sản xuất tiếp tục đổi mới. Kết cấu hạ tầng kinh tế- xã hội được tăng cường, bộ mặt nhiều vùng nông thôn thay đổi.

Đời sống vật chất và tinh thần của dân cư ở hầu hết các vùng nông thôn ngày càng được cải thiện. Xóa đói, giảm nghèo đạt kết quả to lớn. Hệ thống chính trị ở nông thôn được củng cố và tăng cường. Dân chủ cơ sở được phát huy.

An ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững. Tuy nhiên, những thành tựu đạt được chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế và chưa đồng đều giữa các vùng. Nông nghiệp phát triển còn chưa bền vững, tốc độ tăng trưởng có xu hướng giảm dần, sức cạnh tranh thấp, chưa phát huy tốt nguồn lực cho phát triển sản xuất, nghiên cứu, chuyển giao khoa học - công nghệ và đào taọ nguồn nhân lực còn hạn chế. Việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế và đổi mới cách thức sản xuất trong nông nghiệp còn chậm, phổ biến vẫn là sản xuất nhỏ, phân tán; năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng nhiều mặt hàng thấp.

Các hình thức tổ chức sản xuất chậm đổi mới, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển mạnh mẽ sản xuất hàng hóa. Nông nghiệp và nông thôn phát triển thiếu quy hoạch. Đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn còn thấp, tỉ lệ hộ nghèo cao, nhất là vùng đồng bào dân tộc, vùng sâu, vùng xa, Chênh lệch giàu, nghèo giữa nông thôn và thành thị, giữa các vùng còn lớn, phát sinh nhiều vấn đề xã hội bức xúc. Từ đó, trong nhiều năm 2 qua Đảng và nhà nước ta đã chủ trương đề xuất đưa ra các chương trình, chính sách nhằm thay đổi mạnh mẽ bộ mặt nông thôn việt nam như: chương trình 134/2004/QĐ-TTg Về một số chính sách hỗ trợ đất sản xuất, đất ở, nhà ở và nước sinh hoạt cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo, đời sống khó khăn, chương trình 30a/2008/NQ-CP Về Chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với 61 huyện nghèo, chương trình 491/QĐ-TT về xây dựng nông thôn mới, … Qua đó, nông nghiệp nông thôn có nhưng bước chuyển biến vượt bậc, nhiều mô hình chuyển giáo khoa học kỹ thuật được đưa vào trong sản xuất, các lớp tập huấn được mở định kỳ cung cấp kiến thức cho người nông dân, chuyển dịch cơ cấu cây trồng phù hợp với đặc thù của địa phương nâng cao hiệu quả kinh tế.

Tức Tranh là địa phương luôn đi đầu trong việc triển khai tích cực các chương trình, chính sách của Đảng và nhà nước. Hiện nay, huyện đang tích cực chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi phù hợp với điều kiện tự nhiên, phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Trong đó có chăn nuôi động vật bản địa được đưa vào triển khai từ năm 2015 nhằm phát triển ngành chăn nuôi theo hướng công nghiệp hóa, nâng cao hiệu quả kinh tế, cải thiển đời sống của người nông dân, nông thôn. Do đó, tôi quyết định thực hiện đề tài: “Đánh giá hiệu quả kinh tế hợp tác xã chăn nuôi động vật bản địa tại xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên”.

Nhằm đánh giá hiểu quả kinh tế của mô hình chăn nuôi được triển khai, đưa ra các giải pháp tháo gỡ khó khăn, nâng cao hiệu quả kinh tế hợp tác xã, làm cơ sở cho các chương trình dự án tiếp theo, phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Mục đích nghiên cứu * Về kiến thức - Tìm hiểu đặc điểm đặc điểm điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội của xã Tức Tranh huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên. 3 - Đánh giá thực trạng chăn động vật bản địa tại xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên. - Phân tích hiệu quả kinh tế chăn động vật bản địa tại xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên.

- Đánh giá được khả năng nhân rộng của chăn nuôi động vật bản địa. - Đánh giá được tính bền vững của chăn nuôi động vật bản địa. - Xác định những thuận lợi và khó khăn trong việc nâng cao hoạt động sản xuất – kinh doanh của hợp tác xã chăn nuôi động vật bản địa. - Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả chăn nuôi động vật bản địa của hợp tác xã.

* Về kỹ năng + Về kỹ năng sống - Tạo cho sinh viên tác phong nhanh nhẹn, chịu được áp lực cao trong mọi công việc, có thể tự lập sau khi ra trường. - Biết lắng nghe và học hỏi. + Về kỹ năng làm việc - Biết cách tổ chức, thực hiện các công việc tại hợp tác xã theo kế hoạch, khoa học và chuyên nghiệp. Tuân thủ giờ giấc, nguyên tắc hoạt động của hợp tác xã.

- Có được khả năng quan sát, theo dõi những vấn đề phát sinh để cùng với HTX có biện pháp can thiệp kịp thời hạn chế thiệt hại. - Thông qua hoạt động thực tế tại HTX tạo cho sinh viên, tự chịu trách nhiệm và trong công việc. - Học hỏi và thực hành tỉ mỉ các công việc kỹ thuật đã được giao, sinh viên nắm bắt được những kiến thức và kỹ năng cơ bản về các kỹ thuật chăn nuôi, chăm sóc và phòng trừ bệnh hại cho động vật bản địa từng giai đoạn. - Có khả năng quản lý công việc và làm việc nhóm hiệu quả.

Nội dung và phương pháp thực hiện 1. Nội dung thực tập - Nghiên cứu điều kiện kinh tế - xã hội xã Tức Tranh. - Phân tích tìm hiểu việc sử dụng nguồn lực và cách sử dụng nguồn lực hợp tác xã. - Phân tích đánh giá những thuận lợi và khó khăn chính trong chăn nuôi động vật bản địa.

- Phân tích hiệu quả kinh tế hợp tác xã chăn nuôi động vật bản địa tại địa phương. - Tìm hiểu kỹ thuật, kinh nghiệm chăn nuôi động vật bản địa. - Giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế cho mô hình hợp tác xã chăn nuôi động vật bản địa tại xã Tức Tranh huyện Phú Lương. Phương pháp thực hiện * Phương pháp thu thập số liệu, thông tin * Thu thập thông tin sơ cấp - Phương pháp phỏng vấn sâu: Thực hiện phỏng vấn với quản lý HTX để: + Tìm hiểu thông tin về lịch sử hình thành và phát triển của HTX, những thành tựu mà HTX đã đạt được và kết quả sản xuất chăn nuôi của HTX.

Ngoài ra thu thập thêm được một số thông tin cơ bản như: Chủ tịch hội đồng quản trị HTX, danh sách các thành viên trong HTX, số lượng chăn nuôi và diện tích đất đai, vốn. + Những thông tin về kết quả sản xuất kinh doanh của HTX như các khoản chi phí, doanh thu. + Các yếu tố sản xuất như: Vốn, kỹ thuật, lao động, giá cả thị trường, các chính sách của Đảng và nhà nước về HTX, sự giúp đỡ của chính quyền địa phương đối với HTX. - Phương pháp quan sát: Trực tiếp tham gia vào hoạt động chăn nuôi của các thành viên trong HTX để có được cái nhìn tổng quát về hoạt động sản 5 xuất, kinh doanh của HTX, đồng thời nhằm đánh giá độ chính xác các thông tin mà các thành viên HTX cung cấp, ngoài ra còn quan sát đánh giá thực trạng, thu thập thông tin về tình hình sản xuất thông qua giám đốc HTX và các thành viên trong HTX.

- Phương pháp thảo luận nhóm: Cùng với các thành viên HTX thảo luận về các vấn đề khó khăn, thuận lợi mà HTX gặp phải như: Vốn, lao động, thị trường, một số chính sách nhà nước nhằm hỗ trợ phát triển sản xuất trong những năm tới. * Thu thập thông tin thứ cấp - Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp là phương pháp thu thập các thông tin, số liệu có sẵn trong các báo cáo, các tài liệu đã công bố. Các thông tin này thường thu thập từ các cơ quan, các ban ngành của huyện, xã, báo cáo tổng kết của HTX, thu thập số liệu qua sách báo, tạp chí, nghị định, quyết định… - Trong phạm vi đề tài của tôi, tôi đã thu thập các số liệu đã được công bố liên quan đến vấn đề nghiên cứu tại UBND xã Tức Tranh, HTX chăn nuôi động vật bản địa. + Số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Tức Tranh.

+ Số liệu thống kê trên internet liên quan đến phát triển mô hình HTX. * Phương pháp phân tích số liệu, thông tin Thống kê, mô tả lại các hoạt động trong quá trình chăn nuôi của HTX như tình hình sử dụng vốn, lao động, giá trị sản xuất kinh doanh, mô tả về quy trình xử lý chất thải chăn nuôi….Mô tả sẽ giúp nắm bắt được thực trạng chăn nuôi của HTX điều tra. Sử dụng phần mềm excel tổng hợp số liệu điều tra, tính toán các chỉ tiêu thống kê như: tổng đàn gia súc, gia cầm, các giá trị bình quân (chi phí, lợi nhuận…)… Từ đó đưa ra nhận xét, đánh giá về hiệu quả và tác động của mô hình chăn nuôi theo hợp tác xã, tìm hiểu nhưng điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và cả thách thức mà mô hình này mang lại, từ đó đưa ra những biện pháp phù 6 hợp để giúp phát triển hơn nữa hiệu quả kinh tế từ mô hình này, nhân rộng điển hình và khuyến khích bà con đầu tư, nâng cao hiệu quả kinh tế và đời sống xã hội. * Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu * Các chỉ tiêu kết quả: - Tổng giá trị sản xuất: GO = ∑ Pi * Qi (i = 1,2,3,….) - Chi phí trung gian: IC là toàn bộ các khoản CP vật chất trừ KHTSCĐ và dịch vụ - Giá trị gia tăng: VA = GO - IC - Thu nhập hỗn hợp: MI = VA – (A+CPLĐ thuê ngoài).

A: KHTSCĐ - Tổng chi phí: TC = IC + A + CP tài chính + CP thuê LĐ - Tỷ suất giá trị sản phẩm hàng hóa là tỷ trọng giá trị sản phẩm hàng hóa/ ∑ giá trị sản xuất. - Số gia súc, gia cầm bình quân hộ * Chỉ tiêu hiệu quả  HQKT - (GO, VA, MI)/IC: Là giá trị sản xuất, giá trị gia tăng, thu nhập hỗn hợp tính trên một đồng chi phí trung gian.