MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Các doanh nghiệp luôn xem việc đánh giá thành quả hoạt động kinh doanh là hoạt động thƣờng xuyên và quan trọng. Phƣơng pháp đánh giá truyền thống phổ biến đƣợc sử dụng rộng rãi hiện nay là dựa vào kinh nghiệm và các mục tiêu tài chính nhƣ doanh thu, chi phí, lợi nhuận… Phƣơng pháp này cho phép doanh nghiệp đo lƣờng kết quả đạt đƣợc trong quá khứ nhƣng không đủ để định hƣớng. Và các phản ứng doanh nghiệp thích nghi với sự biến động sẽ chậm chạp hơn so với các công cụ quản trị tiên tiến, từ đó các quyết định quản trị không đạt hiệu quả cũng nhƣ tốc độ không nhƣ mong đợi.
Khi doanh nghiệp chỉ quan tâm đến doanh thu, lợi nhuận mà ít để ý đến các yếu tố khác nhƣ phúc lợi cho nhân viên, quy trình nội bộ, sự cải tiến sản phẩm dịch vụ thì tính bền vững sẽ không cao. Kết quả theo thời gian thị phần, doanh thu sẽ sụt giảm, khách hàng sẽ không còn trung thành với doanh nghiệp và ngƣời lao động giỏi sẽ nhảy sang doanh nghiệp khác. Hơn 30 năm hoạt động trong ngành thép, Công ty Cổ phần Kim khí Miền Trung đang hƣớng đến trở thành nhà cung cấp và phân phối hàng đầu ở khu vực Miền Trung và cả nƣớc về mặt hàng thép xây dựng, phôi thép, thép phế liệu. Bên cạnh đó Công ty mở rộng đầu tƣ sang các lĩnh vực: dịch vụ cho thuê kho bãi, dịch vụ khách sạn, văn phòng… Với khó khăn của đại dịch Covid 19, các doanh nghiệp gặp không ít khó khăn trong việc tiếp cận khách hàng, duy trì nguồn thu để đảm bảo doanh nghiệp hoạt động vƣợt qua khó khăn, ngành thép cũng không nằm ngoài sự tác động của khó khăn đó, tình hình tiêu thụ thép xây dựng sụt giảm do các công trình dự án phải tạm ngƣng, các chủ đầu tƣ thiếu vốn để duy trì hoạt động xây dựng.
Ngoài ra, giá xăng dầu thế giới tăng trong thời gian gần đây khiến giá phôi thép tăng cao càng khiến chi phí đầu vào của ngành này tăng đột biến làm khó khăn trong quá 2 trình tiêu thụ đầu ra. Ngành thép, kim khí tại Việt Nam đang đối mặt với những khó khăn to lớn do sự điều chỉnh giá phôi thép của thế giới, các doanh nghiệp sắt thép nói chung và Công ty Cổ phần Kim khí Miền Trung nói riêng đã vấp phải thách thức trong việc duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh. Đứng trƣớc thách thức nhƣ vậy, khiến ban lãnh đạo Công ty Cổ phần Kim khí Miền Trung phải thúc đẩy đổi mới các hoạt động quản trị, trong đó công tác quản trị nhân sự cần phải đổi mới gắn kết với các công tác quản trị khác nhƣ chăm sóc khách hàng, phát triển học hỏi nhằm tiết kiệm chi phí, bố trí nhân sự một cách phù hợp với chuyên môn nhằm tối ƣu hóa nguồn lực của Công ty. Hoạt động bán hàng, kênh phân phối cần cải tiến các hoạt động quy trình nội bộ cũng nhƣ học hỏi phát triển các mô hình phân phối tiên tiến nhằm tăng cao hiệu quả hoạt động bán hàng đồng thời gắn liền với mục tiêu tài chính và mục tiêu chăm sóc khách hàng nhằm tạo ra một sự phối hợp đồng bộ.
Với những sự kết hợp các khía cạnh nhƣ vậy sẽ giúp Công ty sớm vƣợt qua tình hình đại dịch còn phức tạp nhƣ hiện nay và có định hƣớng nâng cao lợi thế cạnh tranh trong thời gian tới. Để thực hiện chiến lƣợc duy trì Công ty cần có một công cụ đủ mạnh để có thể triển khai chiến lƣợc kinh doanh theo mong muốn của Ban lãnh đạo, đánh giá đầy đủ hơn, đáng tin cậy hơn hoạt động kinh doanh, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý. Vấn đề học hỏi phát triển của từng phòng ban còn mang tính tự xây dựng hoạt động chứ chƣa có sự đánh giá dựa trên kết quả hoạt động của đơn vị. Ngoài ra hoạt động quản trị tài chính mới dừng lại việc đo lƣờng kết quả kinh doanh, nhƣng chƣa kết hợp đo lƣờng với quá trình phát triển nội bộ của từng phòng ban cũng nhƣ quá trình học hỏi phát triển.
Là một đơn vị sản xuất và kinh doanh trong lĩnh vực kim khí, Công ty cần đảm bảo đƣợc quá trình sản xuất đảm bảo chất lƣợng và tiết kiệm chi phí bên cạnh hoạt động bán hàng cần tăng cƣờng hiệu quả. Nhƣng Công ty đang gặp trở ngại 3 trong việc thực thi các mục tiêu đo lƣờng hiệu quả kinh doanh và các vấn đề nội bộ nhằm đồng bộ hóa hoạt động và có phƣơng hƣớng tối ƣu. Bắt nguồn từ thực tiễn nêu trên là cơ sở để tác giả chọn đề tài “Vận dụng thẻ điểm cân bằng trong đánh giá thành quả hoạt động của Công ty Cổ phần Kim khí Miền Trung” làm đề tài luận văn thạc sĩ của mình. Thẻ điểm cân bằng (BSC) là công cụ quản trị hiện đại giúp cải thiện công tác quản trị của Công ty trong thời gian tới thông qua sự phối hợp một cách đồng bộ 4 khía cạnh then chốt là tài chính, khách hàng, quy trình nội bộ, học hỏi và phát triển.
Mục tiêu nghiên cứu Luận vặn đƣợc thực hiện nhằm: - Hệ thống hóa những vấn đề vận dụng thẻ điểm cân bằng trong đánh giá thành quả hoạt động của tổ chức. - Tìm hiểu, phân tích thực trạng đánh giá thành quả hoạt động tại Công ty Cổ phần Kim khí Miền Trung. - Vận dụng thẻ điểm cân bằng trong đánh giá thành quả hoạt động tại Công ty Cổ phần Kim khí Miền Trung. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 3.
Đối tƣợng nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu là công tác đánh giá thành quả tại Công ty Cổ phần Kim khí Miền Trung, sử dụng công cụ thẻ điểm cân bằng nhìn ở khía cạnh cấu trúc, chức năng, bản chất của các thƣớc đo sao cho phù hợp với đặc trƣng của Công ty. Phạm vi nghiên cứu - Không gian: Tại Công ty Cổ phần Kim khí Miền Trung - Nội dung: Luận văn tập trung khảo sát các khía cạnh đánh giá thành quả hoạt động hiện tại đang áp dụng và triển khai BSC nhằm khắc phục những nhƣợc điểm của công tác này trong tƣơng lai. 4 - Thời gian: Dữ liệu nghiên cứu trong giai đoạn 2 năm 2019-2020 của Công ty Cổ phần Kim khí Miền Trung. Phƣơng pháp nghiên cứu - Phƣơng pháp nghiên cứu tổng quan: Tác giả sử dụng các lí thuyết về thẻ điểm cân bằng từ các sách, báo, các nghiên cứu trƣớc đây viết về BSC để tổng hợp các cơ sở lí thuyết liên quan đến việc sử dụng thẻ điểm cân bằng (BSC) là công cụ nhằm đánh giá thành quả hoạt động của một doanh nghiệp.
- Trong quá trình nghiên cứu, tác giả đã sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu thống kê, cụ thể: Sử dụng các số liệu trên báo cáo trong các hoạt động của Công ty từ các nguồn trên Website về Đại hội Cổ đông nhằm đánh giá các kết quả hoạt động cũng nhƣ các phƣơng pháp Công ty đang áp dụng từ đó rút ra các ƣu và nhƣợc điểm làm cơ sở cho việc triển khai BSC khắc phục những nhƣợc điểm Công ty đang gặp phải. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài - Về mặt khoa học: Hệ thống hóa, làm rõ đƣợc cơ sở lý thuyết về thẻ điểm cân bằng làm cơ sở cho việc đánh giá thành quả hoạt động của doanh nghiệp. - Về mặt thực tiễn: Đánh giá đƣợc thực trạng thành quả hoạt động và qua đó trình bày đƣợc các giải pháp hoàn thiện việc đo lƣờng thành quả hoạt động thông qua thẻ điểm cân bằng tại Công ty Cổ phần Kim khí Miền Trung. Bố cục đề tài Nghiên cứu này đƣợc thực hiện theo cấu trúc gồm 3 chƣơng: Chƣơng I: Cơ sở lý luận về thẻ điểm cân bằng (BSC) trong đánh giá thành quả hoạt động của doanh nghiệp.
5 Chƣơng II: Đặc điểm hoạt động và thực trạng đánh giá thành quả hoạt động tại Công ty Cổ phần Kim khí Miền Trung. Chƣơng III: Vận dụng thẻ điểm cân bằng nhằm đánh giá thành quả hoạt động tại Công ty Cổ phần Kim khí Miền Trung. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Norton và Kaplan (1992) xây dựng BSC và công cụ này đƣợc xem là công cụ quản trị hiệu quả hiện nay nhằm nâng cao quyền lực quản trị. Công cụ thẻ điểm cân bằng đƣợc hình thành nhằm cải thiện các hoạt động quản trị trong doanh nghiệp bằng cách đo lƣờng và thiết lập các mục tiêu nhằm kết nối giữa bốn khía cạnh tài chính, khách hàng, quy trình nội bộ, học hỏi và phát triển.
Việc xây dựng các khía cạnh thông qua bản đồ chiến lƣợc với các định hƣớng chiến lƣợc mà doanh nghiệp theo đuổi. Từ khi đƣợc đƣa ra trong cộng đồng doanh nghiệp, công cụ này luôn nhận đƣợc sự quan tâm từ các học giả cũng nhƣ các nhà quản trị doanh nghiệp trong các diễn đàn, hội nghị, hội thảo trên thế giới. Tạp chí HBR đánh giá công cụ thẻ điểm cân bằng là một trong những công cụ quản trị có sức ảnh hƣởng lớn nhất thế kỷ 20, đƣợc chứng minh thông qua con số hơn 500 doanh nghiệp trong danh sách Fortune 1000 đã triển khai ứng dụng kể từ năm 1996. Tại Việt Nam, theo khảo sát của Viet Nam Report đã đƣa ra những kết quả ấn tƣợng về việc triển khai áp dụng của 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam từ 1/2009 đối với BSC, theo đó có khoảng 7% doanh nghiệp đã triển khai và 36% doanh nghiệp đang thể hiện sự quan tâm thông qua việc tham dự hoạt động trao đổi giữa các nhà khoa học, các doanh nghiệp nhằm hiểu rõ hơn về công cụ này.
Điều này cho thấy đƣợc vai trò của BSC trong hoạt động quản trị doanh nghiệp và tín hiệu cho thấy sự đổi mới mạnh mẽ của các doanh nghiệp Việt Nam trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa về thƣơng mại với quy mô và tiềm lực mạnh. 6 Đối với cộng đồng doanh nghiệp và các viện nghiên cứu về quản trị doanh nghiệp thì thẻ điểm cân bằng đƣợc nghiên cứu ứng dụng rất nhiều. Các nhà quản trị quan tâm nhất vẫn là ứng dụng trong quản trị chiến lƣợc. BSC đã giúp hoạt động quản trị chiến lƣợc dễ thực thi hơn, điều này cực kỳ quan trọng bởi đa số các doanh nghiệp chỉ chú trọng việc hoạch định chiến lƣợc mà không chú ý đến việc thất bại, khó khăn trong hoạt động thực thi chiến lƣợc.