Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu. Chương 2: Tổng quan lý thuyết. Chương 3: Đánh giá hiệu quả đầu tư công cho phát triển nông nghiệp ở tỉnh Cà Mau. Chương 4: Giải pháp nâng cao hiệu quả đầu tư công cho phát triển nông nghiệp ở tỉnh Cà Mau.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 CHƯƠNG 2 : TỔNG QUAN LÝ THUYẾT 2. Khái niệm về đầu tư công Chúng ta đều biết rằng đầu tư là một yếu tố nằm trong tổng cầu của nền kinh tế. Đầu tư nhỏ hơn rất nhiều so với tiêu dùng trong GDP, nhưng nó lại rất quan trọng bởi vì nó là thành tố trong GDP biến đổi mạnh nhất và phản ánh rõ nét nhất hình mẫu biến động theo chu kỳ mà các nền kinh tế thị trường phải đối mặt. Có rất nhiều lý thuyết về đầu tư, mỗi lý thuyết nghiên cứu một khía cạnh khác nhau của đầu tư với sự phát triển một ngành, một lĩnh vực trong nền kinh tế.
Ở giới hạn nghiên cứu luận văn này xin trình bày khái niệm về đầu tư công. Đầu tư công là hình thức đầu tư vốn nhà nước vào các công trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội, không nhằm mục đích kinh doanh.Với khái niệm nêu trên, đối tượng sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước trong đầu tư công rất đa dạng gồm: công trình mục tiêu, dự án đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội; các công trình công cộng; quốc phòng, an ninh đầu tư từ nguồn vốn thuộc phạm vi chi ngân sách nhà nước cho đầu tư phát triển,… Theo PGS.TS Trần Đình Thiên - Viện Kinh tế Việt Nam: Việc gia tăng vốn xã hội được gọi là đầu tư công. Việc tăng vốn xã hội thuộc chức năng của Chính phủ, vì vậy đầu tư công thường được đồng nhất với đầu tư mà chính phủ thực hiện. Đầu tư công bao gồm: Đầu tư từ ngân sách (phân cho các Bộ ngành Trung ương, các địa phương); Đầu tư theo các chương trình hỗ trợ có mục tiêu (thường là các chương trình mục tiêu trung và dài hạn), cũng được thông qua trong kế hoạch ngân sách hằng năm, tín dụng đầu tư (vốn cho vay) của nhà nước có mức độ ưu đãi nhất định; Đầu tư của các doanh nghiệp nhà nước, mà phần vốn quan trọng của doanh nghiệp có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước.
Khái niệm “đầu tư công” còn được hiểu là việc sử dụng nguồn vốn nhà nước để đầu tư vào các chương trình, dự án phục vụ phát triển kinh tế - xã hội không nhằm mục đích kinh doanh như: Chương trình mục tiêu, dự án phát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật, kinh tế, xã hội, môi trường, quốc phòng, an ninh; các dự án đầu tư không có điều kiện xã hội hoá thuộc các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, xã hội, y tế, khoa LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 13 học, giáo dục, đào tạo,. Chương trình mục tiêu, dự án phục vụ hoạt động của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, kể cả việc mua sắm, sửa chữa tài sản cố định bằng vốn sự nghiệp; Các dự án đầu tư của cộng đồng dân cư, tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội - nghề nghiệp được hỗ trợ từ vốn nhà nước theo quy định của pháp luật; Chương trình mục tiêu, dự án đầu tư công khác theo quyết định của Chính phủ. Trần Đình Thiên cho biết, hiện tại "đầu tư công" vẫn được quan niệm một cách khá đơn giản: nó bao gồm tất cả các khoản đầu tư do chính phủ và các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế nhà nước tiến hành. Đầu tư công được xét không phải từ góc độ mục đích mà từ góc độ tính sở hữu của nguồn vốn dùng để đầu tư.
Đầu tư công là đầu tư bằng nguồn vốn nhà nước theo quy định của pháp luật hiện hành, bao gồm: vốn ngân sách nhà nước, vốn tín dụng do nhà nước bảo lãnh, vốn tín dụng đầu tư phát triển của nhà nước, vốn đầu tư phát triển của các doanh nghiệp nhà nước và các vốn khác do nhà nước quản lý. Đây là cách hiểu phổ biến hơn cả và cũng là đối tượng của chính sách đầu tư của nhà nước hiện nay. Đặc trưng của vốn đầu tư cho phát triển nông nghiệp Theo tác giả Chu Tiến Quang, vốn đầu tư cho phát triển nông nghiệp có những đặc trưng bắt nguồn từ những đặc điểm của nền sản xuất nông nghiệp và những đặc thù của kinh tế nông thôn, đó là: Tính chất sản xuất nhỏ, tự cung, tự cấp và đầu tư phân tán, đòi hỏi những khoản đầu tư lớn do kết cấu hạ tầng kinh tế, kỹ thuật chưa phát triển, nhu cầu đầu tư dao động theo mùa vụ,., tính rủi ro cao, hiệu quả đầu tư thấp và chưa ổn định, lệ thuộc vào thời tiết; sản phẩm mang tính mùa vụ, dễ hư hỏng, dễ bị ảnh hưởng của dịch bệnh, làm cho sản xuất nông nghiệp kém hấp dẫn đối với các nhà đầu tư, tính gắn kết giữa hoạt động sản xuất nông nghiệp và các khâu bảo quản, chế biến nông sản chưa cao. Do đặc trưng của sản xuất nông nghiệp sử dụng nguồn lực chủ yếu là đất đai, mặt nước chiếm dụng diện tích đất, mặt nước chủ yếu của nền kinh tế, do vậy, các hoạt động đầu tư vốn cho phát triển nông nghiệp có đặc trưng so với đầu tư vốn cho các lĩnh vực khác là gắn liền trực tiếp với đất đai, mặt nước, tài nguyên thiên nhiên.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 14 Các hoạt động sản xuất nông nghiệp nói chung diễn ra trên diện tích đất rộng lớn, ngoài trời, do vậy, các hoạt động đầu tư vốn cho phát triển nông nghiệp có đặc trưng so với đầu tư vốn cho phát triển các lĩnh vực khác là chịu ảnh hưởng trực tiếp nặng nề của thiên tai, chịu nhiều rủi ro hơn các lĩnh vực kinh tế khác. Khác biệt với công nghiệp và dịch vụ, đối tượng cho các hoạt động sản xuất nông nghiệp là đánh bắt, nuôi trồng các sinh vật, do vậy, vốn đầu tư cho phát triển nông nghiệp có đặc trưng so với công nghiệp và dịch vụ là chịu ảnh hưởng của chu kỳ sinh học, tính thời vụ rõ rệt, vòng tuần hoàn dài hơn. Điểm khác biệt nữa để phân biệt giữa hoạt động sản xuất nông nghiệp với công nghiệp và dịch vụ là hoạt động diễn ra chủ yếu ở khu vực nông thôn (công nghiệp và dịch vụ tập trung ở khu vực đô thị), do vậy, vốn đầu tư cho phát triển nông nghiệp ở khu vực nông thôn chiếm tỷ trọng lớn, góp phần quan trọng cho phát triển kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế khu vực nông thôn. Nhìn chung, ngoài những đặc trưng của vốn đầu tư cho phát triển, vốn đầu tư cho phát triển nông nghiệp có đặc trưng riêng khác với vốn đầu tư cho phát triển công nghiệp và dịch vụ là: gắn liền với đất đai, mặt nước, tài nguyên thiên nhiên; chịu ảnh hưởng trực tiếp và nặng nề của thiên tai, ảnh hưởng của chu kỳ sinh học, của tính thời vụ rõ rệt, vòng tuần hoàn dài hơn, chịu nhiều rủi ro hơn các lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ, khu vực nông thôn chiếm tỷ trọng lớn, vốn đầu tư cho phát triển nông nghiệp gắn liền với đầu tư cho phát triển công nghiệp và dịch vụ.
Vai trò của vốn đầu tư cho phát triển nông nghiệp Tác giả Brandley R.Schiller cho rằng vốn là một trong bốn yếu tố sản xuất cơ bản (Đất đai, lao động, vốn, năng lực kinh doanh), vốn ám chỉ những hàng hóa cuối cùng được sản xuất ra để dùng sản xuất tiếp tục (như trang thiết bị, nhà xưởng). Theo tác giả Trần Xuân Kiên, vốn có vai trò cực kỳ quan trọng trong việc tạo ra của cải vật chất và những tiến bộ xã hội, vì thế nó là nhân tố không thể thiếu để thực hiện quá trình đào tạo nhân tài, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, phát triển công nghiệp, chuyển dịch cơ cấu và đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế. Theo tác giả Phạm Thị Khanh, vốn đầu tư cho phát triển thúc đẩy nền nông nghiệp chất lượng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 15 cao và bền vững, gắn với bảo vệ môi trường sinh thái, làm tăng năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh doanh nông nghiệp, phát triển nguồn nhân lực phục vụ nông nghiệp, nông thôn. Có thể khái quát vai trò của vốn đầu tư cho phát triển nông nghiệp như sau: Thứ nhất, là đầu vào quan trọng, một trong những yếu tố quan trọng nhất làm gia tăng sản lượng, gia tăng GDP lĩnh vực nông nghiệp qua đó làm tăng sản lượng, GDP nền kinh tế.
Thứ hai, giữ vai trò rất quan trọng trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn. Hiện nay, dân số nước ta ở nông thôn, lao động nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng lớn, thông qua nguồn vốn đầu tư cho phát triển nông nghiệp giúp tăng năng suất lao động trong nông nghiệp vừa phát triển kinh tế nông nghiệp vừa chuyển dịch lao động nông nghiệp sang lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ, góp phần công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp và nông thôn. Thứ ba, làm thay đổi kết cấu hạ tầng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế.Kết cấu hạ tầng nông nghiệp, nông thôn ở nước ta hiện nay còn thấp, việc sử dụng nguồn vốn đầu tư cho phát triển nông nghiệp góp phần thay đổi kết cấu hạ tầng nông thôn, qua đó chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Vai trò vốn đầu tư cho phát triển nông nghiệp Phát triển Công nghiệp hóa, Thay đổi kết Phát triển Bảo vệ tài kinh tế hiện đại hóa nông cấu hạ tầng kinh tế nguyên môi nghiệp, nông thôn trường Mô hình Mô Tỷ lệ vốn Việc Thu Năng Bảo Bảo vệ Phòng Harrod- hình đầu tư cho làm nhập suất vệ môi chống Domar Solow phát lao nguồn trường thiên tai, triển/GDP động gen biến đổi khí hậu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Vai trò vốn đầu tư cho phát triển nông nghiệp Nguồn: Tổng hợp, phân tích từ Schille, Trần Xuân Kiên, Phạm Thị Khanh Thứ tư, giữ vai trò quan trọng trong công bằng xã hội, bảo vệ tài nguyên và môi trường góp phần phát triển kinh tế bền vững. Sử dụng nguồn vốn đầu tư cho phát triển nông nghiệp là một trong những giải pháp quan trọng giảm nghèo, do hiện nay, tỷ lệ hộ nghèo nằm ở khu vực nông thôn chiếm chủ yếu. Thứ năm, làm nền tảng để phát triển công nghiệp và dịch vụ, tạo ra thị trường cho phát triển công nghiệp và dịch vụ. Hiệu quả vốn đầu tư cho phát triển nông nghiệp 2.