Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng thu gom và quản lý chất thải rắn y tế tại bệnh viện đa khoa huyện lục yên tỉnh yên bái

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá hiện trạng thu gom và quản lý chất thải rắn y tế tại bệnh viện đa khoa huyện lục yên tỉnh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Văn Diệp
• Người hướng dẫn: PGSTS: Nguyễn Ngọc Nông
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Hiện Trạng Thu Gom Và Quản Lý Chất Thải Rắn Y Tế Tại Bệnh Viện Đa Khoa Huyện Lục Yên, Yên Bái
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục đích và yêu cầu
• 1.2.1. Mục đích
• 1.2.2. Yêu cầu
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.1.1. Một số khái niệm và thuật ngữ liên quan
• 2.2. Nguồn gốc phát sinh
• 2.3. Thành phần của chất thải rắn y tế
• 2.3.1. Thành phần vật lý
• 2.3.2. Thành phần hóa học
• 2.3.3. Thành phần sinh học
• 2.4. Phân loại chất thải rắn y tế
• 2.4.1. Chất thải lây nhiễm
• 2.4.2. Chất thải phóng xạ
• 2.4.3. Chất thải hóa học
• 2.4.4. Bình chứa áp suất
• 2.4.5. Chất thải sinh hoạt
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.3.1. Điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội của huyện Lục Yên
• 3.3.2. Tổng quan về Bệnh viện đa khoa huyện Lục Yên
• 3.3.3. Điều tra đánh giá các công tác thu gom và xử lý chất thải rắn Y tế tại Bệnh viện đa khoa huyện Lục Yên
• 3.3.4. Thuận lợi, khó khăn và các giải pháp khắc phục
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Các chỉ tiêu cần nghiên cứu
• 3.4.2. Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu thứ cấp
• 3.4.3. Phương pháp khảo sát thực địa, điều tra phỏng vấn
• 3.4.4. Phương pháp phân tích tổng hợp và xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm tự nhiên - kinh tế xã hội của huyện Lục Yên
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên và Môi trường
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - văn hóa, xã hội
• 4.2. Tổng quan về Bệnh viện đa khoa Huyện Lục Yên
• 4.2.1. Địa điểm xây dựng và quy mô Bệnh viện đa khoa Huyện Lục Yên
• 4.2.2. Cơ cấu tổ chức, chức năng nhiệm vụ và hoạt động chuyên môn của Bệnh viện đa khoa huyện Lục Yên
• 4.3. Điều tra đánh giá hiện trạng công tác thu gom và quản lý chất thải rắn y tế tại Bệnh viện đa khoa huyện Lục Yên
• 4.3.1. Nguồn phát sinh chất thải y tế tại Bệnh viện
• 4.3.2. Hiện trạng phát sinh chất thải rắn Y tế tại bệnh viện
• 4.3.3. Công tác phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn Y tế tại Bệnh viện đa khoa Huyện Lục Yên
• 4.3.4. Hiểu biết của cán bộ, nhân viên và bệnh nhân về tình hình quản lý rác thải y tế của bệnh viện
• 4.3.5. Hạn chế trong công tác thu gom và quản lý chất thải rắn y tế tại Bệnh viện đa khoa Huyện Lục Yên
• 4.4. Thuận lợi, khó khăn và các giải pháp khắc phục, nâng cao công tác quản lý và xử lý chất thải tại Bệnh viện đa khoa huyện Lục Yên
• 4.4.1. Những thuận lợi và khó khăn
• 4.4.2. Các giải pháp khắc phục và nâng cao công tác quản lý và xử lý chất thải tại Bệnh viện đa khoa huyện Lục Yên
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá hiện trạng thu gom chất thải rắn y tế

Hiện trạng thu gom chất thải rắn y tế tại Bệnh viện đa khoa huyện Lục Yên, Yên Bái cho thấy nhiều vấn đề nghiêm trọng. Theo khảo sát, lượng chất thải y tế phát sinh hàng ngày tại bệnh viện này chủ yếu bao gồm chất thải nguy hại. Việc phân loại và thu gom chưa được thực hiện một cách đồng bộ, dẫn đến tình trạng lẫn lộn giữa chất thải rắn y tế và chất thải sinh hoạt. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm cho nhân viên y tế và bệnh nhân. Một nghiên cứu cho thấy, khoảng 10% chất thải y tế là chất thải nhiễm khuẩn, trong khi 5% là chất thải độc hại. Việc thiếu sót trong quy trình thu gom đã dẫn đến sự gia tăng ô nhiễm môi trường xung quanh bệnh viện.

1.1 Quy trình thu gom chất thải

Quy trình thu gom chất thải tại Bệnh viện đa khoa huyện Lục Yên hiện nay còn nhiều bất cập. Nhân viên y tế chưa được đào tạo đầy đủ về quy trình quản lý chất thải rắn y tế. Hệ thống thùng chứa chất thải không được phân loại rõ ràng, dẫn đến việc chất thải rắn y tế bị lẫn với chất thải sinh hoạt. Theo số liệu khảo sát, chỉ có 30% nhân viên y tế hiểu rõ về quy trình thu gom và xử lý chất thải. Điều này cho thấy cần có sự cải thiện trong công tác đào tạo và nâng cao nhận thức cho nhân viên y tế về tầm quan trọng của việc quản lý chất thải.

II. Quản lý chất thải rắn y tế

Công tác quản lý chất thải rắn y tế tại Bệnh viện đa khoa huyện Lục Yên đang gặp nhiều khó khăn. Hệ thống quản lý chất thải chưa được thiết lập một cách bài bản, dẫn đến việc xử lý chất thải không hiệu quả. Theo báo cáo, chỉ có 40% chất thải y tế được xử lý đúng quy trình. Việc thiếu trang thiết bị và nhân lực chuyên trách trong công tác quản lý chất thải đã làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm môi trường. Đặc biệt, các biện pháp xử lý chất thải như thiêu hủy và tái chế chưa được áp dụng rộng rãi, khiến cho lượng chất thải nguy hại vẫn tồn đọng trong môi trường bệnh viện.

2.1 Các biện pháp quản lý

Để nâng cao hiệu quả quản lý chất thải rắn y tế, bệnh viện cần áp dụng các biện pháp như: tăng cường đào tạo cho nhân viên y tế về quy trình quản lý chất thải, đầu tư trang thiết bị thu gom và xử lý hiện đại, và thiết lập hệ thống giám sát chặt chẽ. Việc nâng cao nhận thức của nhân viên y tế về tầm quan trọng của quản lý chất thải sẽ giúp giảm thiểu rủi ro ô nhiễm môi trường. Ngoài ra, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban trong bệnh viện để đảm bảo quy trình thu gom và xử lý chất thải diễn ra hiệu quả.

III. Đánh giá và kiến nghị

Đánh giá hiện trạng quản lý chất thải rắn y tế tại Bệnh viện đa khoa huyện Lục Yên cho thấy nhiều vấn đề cần khắc phục. Cần có các giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình thu gom và xử lý chất thải. Đề xuất các biện pháp như: xây dựng quy trình quản lý chất thải rõ ràng, tổ chức các buổi tập huấn cho nhân viên y tế, và đầu tư vào công nghệ xử lý hiện đại. Việc thực hiện các giải pháp này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ y tế tại bệnh viện.

3.1 Giải pháp nâng cao hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý chất thải rắn y tế, cần thiết lập một hệ thống quản lý chất thải đồng bộ và hiệu quả. Cần có sự tham gia của các cấp lãnh đạo trong việc chỉ đạo và giám sát công tác thu gom và xử lý chất thải. Đồng thời, việc tăng cường tuyên truyền, giáo dục về chất thải y tế cho nhân viên y tế và cộng đồng cũng rất quan trọng. Các biện pháp này sẽ góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Quản lý chất thải y tế là một thách thức môi trường và xã hội cấp bách tại Việt Nam. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 10% chất thải phát sinh từ các cơ sở y tế là chất thải nhiễm khuẩn và 5% là chất thải độc hại (chất phóng xạ, hóa chất gây độc tế bào, chất bài tiết từ quá trình chẩn đoán và điều trị). Sự gia tăng dân số cùng nhu cầu khám chữa bệnh mở rộng khiến lượng chất thải bệnh viện gia tăng nhanh chóng, trong khi hạ tầng xử lý tại nhiều địa phương miền núi còn lạc hậu, dẫn đến nguy cơ lan truyền mầm bệnh, nhiễm trùng bệnh viện và ô nhiễm nguồn tiếp nhận dân cư xung quanh.

Bệnh viện Đa khoa huyện Lục Yên (tỉnh Yên Bái) là cơ sở y tế hạng III, giữ vai trò khám chữa bệnh tuyến huyện cho người dân trên địa bàn miền núi gồm 24 xã, thị trấn. Mặc dù phục vụ khối lượng bệnh nhân lớn, công tác quản lý chất thải rắn y tế tại bệnh viện vẫn tồn tại nhiều hạn chế về phân loại, trang thiết bị thu gom và công nghệ xử lý cuối cùng. Xuất phát từ thực trạng đó, đề tài được thực hiện nhằm đánh giá hệ thống quản lý rác thải y tế tại đơn vị và đề xuất các giải pháp kỹ thuật, quản lý phù hợp.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài gồm 4 nội dung cụ thể:

1. Đánh giá hiện trạng thu gom và quản lý chất thải rắn y tế tại Bệnh viện Đa khoa huyện Lục Yên.
2. Đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả trong công tác thu gom và quản lý chất thải rắn tại Bệnh viện Đa khoa huyện Lục Yên.
3. Tạo ra môi trường làm việc tốt hơn cho nhân viên y tế, nhân viên vệ sinh và bệnh nhân.
4. Nâng cao nhận thức và hiểu biết của con người về chất thải nguy hại y tế trong quá trình điều trị và khám chữa bệnh.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Chất thải rắn y tế phát sinh tại bệnh viện; cơ sở vật chất, trang thiết bị quản lý; dụng cụ thu gom, vận chuyển, lưu giữ, xử lý; quy trình quản lý thực tế; cùng các nhóm đối tượng phơi nhiễm trực tiếp gồm nhân viên y tế, nhân viên vệ sinh, bệnh nhân và người nhà bệnh nhân.
• Phạm vi không gian: Khuôn viên Bệnh viện Đa khoa huyện Lục Yên, thị trấn Yên Thế, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái (diện tích 10.561 m²).
• Phạm vi thời gian: Đề tài tiến hành thu thập số liệu, khảo sát thực địa từ ngày 05/05/2014 đến ngày 05/08/2014; dữ liệu thứ cấp về khám chữa bệnh và phát sinh chất thải được kế thừa trong năm 2013 và các tháng đầu năm 2014.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng lý luận dựa trên hệ thống khái niệm kỹ thuật môi trường và khung pháp lý hiện hành của Việt Nam:

• Các khái niệm cốt lõi: Chất thải rắn y tế (CTRYT), chất thải y tế nguy hại (CTYTNH), quản lý chất thải y tế (QLCTYT), giảm thiểu chất thải y tế tại nguồn và rác sinh hoạt y tế (RSHYT).
• Khung pháp lý và quy chuẩn: Luật Bảo vệ Môi trường năm 2005; Chỉ thị số 17/2008/CT-TTg; Nghị định số 80/2006/NĐ-CP và Nghị định số 21/2008/NĐ-CP; Thông tư số 12/2011/TT-BTNMT về quản lý chất thải nguy hại; Quyết định số 43/2007/QĐ-BYT ban hành Quy chế quản lý chất thải y tế; Quyết định số 64/2003/QĐ-TTg; Quyết định số 2038/QĐ-TTg; Quyết định số 170/QĐ-TTg; QCVN 02:2008/BTNMT (quy chuẩn lò đốt chất thải rắn y tế); TCVN 6707-2009 về chất thải nguy hại.
• Phân loại chất thải theo WHO và Bộ Y tế: Chất thải lây nhiễm (Nhóm A: nhiễm khuẩn; Nhóm B: vật sắc nhọn; Nhóm C: nguy cơ lây nhiễm cao từ phòng xét nghiệm; Nhóm D: dược phẩm quá hạn/hỏng; Nhóm E: mô và bộ phận cơ thể người/động vật); Chất thải hóa học; Chất thải phóng xạ; Bình chứa áp suất và Chất thải sinh hoạt.
• Cơ sở thực tiễn quốc tế: Khóa luận viện dẫn Công ước Basel về kiểm soát vận chuyển xuyên biên giới các chất thải nguy hại, nguyên tắc "Người gây ô nhiễm phải trả tiền" (Polluter Pays Principle), nguyên tắc xử lý tại chỗ (Proximity Principle) và tổng quan các công nghệ xử lý chất thải rắn (lò đốt nhiệt độ cao, lò hấp khử khuẩn nhiệt ướt, hóa chất, vi sóng) cùng 4 nhóm công nghệ xử lý nước thải y tế theo phân loại của JICA (2006).

Phương pháp nghiên cứu thực địa và xử lý dữ liệu:

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Tiếp cận hồ sơ đăng ký chủ nguồn thải chất thải nguy hại đã được Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Yên Bái cấp phép, sổ sách theo dõi cân rác hàng ngày tại phòng Kế hoạch - Tổng hợp, số liệu thống kê nhân lực, lượt khám chữa bệnh năm 2013 và báo cáo điều kiện kinh tế - xã hội huyện Lục Yên.
• Phương pháp khảo sát thực địa: Tiến hành kiểm tra trực tiếp hiện trạng trang thiết bị, thùng chứa, xe đẩy, nhà lưu giữ rác thải; trực tiếp cân đo khối lượng rác thải phát sinh tại từng khoa với tần suất 3 lần/tuần (vào các ngày thứ Hai, thứ Tư, thứ Sáu) trong thời gian thực tập.
• Phương pháp điều tra xã hội học: Phỏng vấn bằng phiếu điều tra ngẫu nhiên đối với 40 cán bộ nhân viên bệnh viện (bác sĩ, điều dưỡng, hộ lý, nhân viên vệ sinh) và 20 người gồm bệnh nhân cùng người nhà bệnh nhân đang điều trị nội trú.
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Toàn bộ số liệu thu thập được tổng hợp, phân loại và phân tích thống kê mô tả bằng phần mềm Microsoft Excel và Word.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả nêu rõ tính cấp thiết của công tác bảo vệ môi trường trong hoạt động y tế tại các cơ sở khám chữa bệnh công lập. Trình bày chi tiết lý do lựa chọn địa bàn nghiên cứu tại Bệnh viện Đa khoa huyện Lục Yên, xác định hệ thống mục tiêu, các yêu cầu kỹ thuật về tính trung thực, khách quan của số liệu khảo sát cùng ý nghĩa học tập và thực tiễn của khóa luận tốt nghiệp ngành Khoa học môi trường.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng hợp cơ sở lý luận, hệ thống hóa văn bản pháp quy từ cấp luật, nghị định, thông tư đến quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quản lý chất thải y tế. Khóa luận phân tích tỷ lệ thành phần rác thải y tế theo nghiên cứu của Nguyễn Đức Khiển (chất hữu cơ chiếm 52,9%, rác nguy hại chiếm 22,6%) và nghiên cứu phối hợp giữa Bộ Y tế với WHO năm 2009. Tác giả tổng hợp số liệu thực trạng trên toàn quốc: cả nước có khoảng 450 tấn chất thải rắn y tế phát sinh mỗi ngày (trong đó 47 tấn/ngày là chất thải nguy hại); 50% bệnh viện phân loại và thu gom đạt yêu cầu quy chế; 29,4% bệnh viện xử lý bằng lò đốt 2 buồng hoặc vi sóng, 39,8% thuê công ty môi trường ngoài và 30,8% bệnh viện tuyến huyện, miền núi vẫn xử lý bằng lò đốt 1 buồng thủ công hoặc tự chôn lấp trong khuôn viên. Tác giả cũng tổng thuật nguy cơ nghề nghiệp, tỷ lệ lây nhiễm bệnh từ vật sắc nhọn (nguy cơ lây nhiễm HIV là 0,03%, viêm gan B và C từ 10% đến 40%), phân tích tác động tiêu cực đến môi trường đất, nước, không khí và điểm qua các công nghệ xử lý rác, nước thải y tế theo khuyến cáo của JICA.

Phần 3: Đối tượng, phạm vi, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày cấu trúc phương pháp luận của đề tài, xác định đối tượng nghiên cứu là dòng vật chất chất thải rắn phát sinh, hệ thống hạ tầng quản lý và con người tiếp xúc trực tiếp. Giới thiệu thời gian thực hiện nghiên cứu (từ ngày 05/05/2014 đến ngày 05/08/2014). Xác lập nội dung nghiên cứu gồm 4 hợp phần: điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội huyện Lục Yên; tổng quan quy mô bệnh viện; đánh giá định lượng hiện trạng phát sinh, phân loại, thu gom, vận chuyển, xử lý; khảo sát nhận thức cộng đồng. Mô tả chi tiết quy trình cân rác định kỳ 3 buổi/tuần tại các khoa nội trú và thiết kế mẫu điều tra phỏng vấn bán cấu trúc cho 40 cán bộ y tế và 20 bệnh nhân.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này phản ánh toàn bộ kết quả khảo sát thực tế và phân tích chuyên môn:

• Điều kiện tự nhiên - xã hội: Bệnh viện đặt tại tổ 13, thị trấn Yên Thế, huyện Lục Yên, cách thành phố Yên Bái 93 km. Huyện có diện tích tự nhiên 80.870 ha, dân số 105.104 người (năm 2008), gồm 16 dân tộc anh em sinh sống (dân tộc Tày chiếm 53,3%, Kinh 21,2%, Nùng 10,4%).
• Quy mô bệnh viện: Diện tích mặt bằng 10.561 m², quy mô 115 giường bệnh, cơ cấu gồm 12 khoa, phòng (3 phòng chức năng, 6 khoa chuyên môn nội - ngoại trú, các khoa khối dự phòng) và quản lý chuyên môn 2 phòng khám đa khoa khu vực, 24 trạm y tế xã. Tổng nhân sự là 127 cán bộ (103 biên chế, 24 hợp đồng), gồm 21 bác sĩ/y sĩ, 07 dược sĩ, 44 điều dưỡng, 44 hộ sinh/hộ lý/y công, 07 kỹ thuật viên và 24 cán bộ khác.
• Hoạt động khám chữa bệnh: Năm 2013, bệnh viện tiếp nhận 49.969 lượt khám bệnh, trung bình từ 3.276 lượt/tháng (tháng 6) đến 5.012 lượt/tháng (tháng 12).
• Hiện trạng phát sinh chất thải: Số liệu cân đo thực tế cho thấy khối lượng rác thải sinh hoạt phát sinh trung bình là 0,094 kg/giường bệnh/ngày (tương đương 10,81 kg/ngày cho toàn viện); chất thải y tế thông thường là 0,068 kg/giường bệnh/ngày (7,82 kg/ngày) và chất thải y tế nguy hại là 0,038 kg/giường bệnh/ngày (4,37 kg/ngày). Tổng lượng rác thải y tế nguy hại phát sinh trong cả năm 2013 là 5.226 kg. Trong 3 tháng đầu năm 2014, tổng lượng chất thải nguy hại của 6 khoa trọng điểm là 115 kg; trong đó Khoa Sản phát sinh nhiều nhất (30 kg), tiếp đến là Khoa Ngoại (28 kg), Khoa Dược - Xét nghiệm (22 kg), Khoa Khám bệnh (17 kg), Khoa Nội - Nhi - Truyền nhiễm (11 kg) và thấp nhất là Khoa Đông y (7 kg). Xét về thành phần rác thải nguy hại: chất thải lây nhiễm chiếm 56,96% (52 kg) và chất thải sắc nhọn chiếm 40,04% (39,3 kg).
• Quy trình phân loại, thu gom, xử lý: Thực tế tại bệnh viện vận hành theo chu trình: Phân loại tại nguồn $\rightarrow$ Thu gom $\rightarrow$ Vận chuyển nội bộ $\rightarrow$ Chôn lấp thủ công trong khuôn viên. Bệnh viện chưa có hệ thống phân loại triệt để cho rác tái chế, không bán hoặc tái sử dụng vật liệu nhựa; thiếu thùng rác đạt chuẩn màu sắc tại các buồng bệnh. Phương tiện vận chuyển thô sơ, chủ yếu dùng xô, thùng hở mang vác bằng tay hoặc xe đẩy tay thông thường. Toàn bộ chất thải nguy hại và chất thải sinh hoạt sau thu gom được đem chôn lấp trực tiếp trong khuôn viên đất của bệnh viện, không qua thiêu đốt hay khử khuẩn bằng nhiệt ướt.
• Nhận thức của các nhóm đối tượng: Khảo sát 40 cán bộ nhân viên y tế cho thấy đa số nắm được các quy định cơ bản của Quyết định số 43/2007/QĐ-BYT, nhưng mức độ tuân thủ nghiêm ngặt trong phân loại tại một số thời điểm quá tải bệnh nhân còn thấp. Khảo sát 20 bệnh nhân và người nhà cho thấy mức độ hiểu biết về mã màu sắc túi đựng rác y tế còn hạn chế, dẫn đến việc vứt rác sinh hoạt lẫn vào xô rác y tế hoặc ngược lại.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết các chỉ số định lượng về tải lượng phát sinh rác thải, chỉ rõ khâu yếu nhất trong chu trình quản lý rác thải của bệnh viện là khâu lưu trữ và xử lý cuối cùng (chôn lấp thủ công). Tác giả đề xuất các nhóm giải pháp: đầu tư kinh phí mua sắm đồng bộ thùng rác, túi nilon đạt chuẩn màu vàng, đen, xanh; nâng cấp nhà lưu trữ rác có khóa và biển cảnh báo nguy hại; lập dự án xây dựng lò đốt đạt chuẩn QCVN 02:2008/BTNMT hoặc ký hợp đồng với đơn vị có tư cách pháp nhân để vận chuyển, xử lý tập trung; tăng cường tập huấn an toàn lao động cho nhân viên hộ lý và đẩy mạnh tuyên truyền trực quan cho người nhà bệnh nhân.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã cung cấp bộ dữ liệu thực chứng chi tiết về khối lượng và cơ cấu dòng thải y tế tại một bệnh viện đa khoa tuyến huyện thuộc khu vực miền núi phía Bắc. Các số liệu được đo đạc và ghi nhận trực tiếp tại cơ sở:

Chỉ tiêu đánh giá	Giá trị định lượng	Ghi chú / Phạm vi
Quy mô giường bệnh	115 giường	Bệnh viện hạng III tuyến huyện
Tổng nhân lực bệnh viện	127 cán bộ	103 biên chế, 24 hợp đồng
Lượt khám chữa bệnh năm 2013	49.969 lượt	Dao động từ 3.276 đến 5.012 lượt/tháng
Lượng phát sinh rác sinh hoạt	0,094 kg/giường/ngày	Toàn viện: 10,81 kg/ngày
Lượng phát sinh chất thải y tế	0,068 kg/giường/ngày	Toàn viện: 7,82 kg/ngày
Lượng phát sinh chất thải nguy hại	0,038 kg/giường/ngày	Toàn viện: 4,37 kg/ngày
Tổng rác nguy hại phát sinh năm 2013	5.226 kg/năm	Cao nhất tháng 11 (548 kg), thấp nhất tháng 1 (354 kg)
Rác nguy hại 3 tháng đầu năm 2014	115 kg (tổng 6 khoa)	Khoa Sản: 30 kg; Khoa Ngoại: 28 kg; Đông y: 7 kg
Cơ cấu thành phần rác nguy hại	Lây nhiễm: 56,96%; Sắc nhọn: 40,04%	Lây nhiễm: 52 kg; Sắc nhọn: 39,3 kg
Quy trình xử lý cuối cùng	100% chôn lấp thủ công	Chôn lấp trong khuôn viên bệnh viện

Các giải pháp và kiến nghị cụ thể do tác giả đề xuất:

• Giải pháp kỹ thuật và cơ sở vật chất: Chuẩn hóa trang thiết bị thu gom theo quy định của Quyết định số 43/2007/QĐ-BYT (trang bị đầy đủ xô, thùng đạp chân có lót túi màu vàng cho chất thải lây nhiễm, hộp kháng thủng chuyên dụng màu vàng cho chất thải sắc nhọn, túi xanh cho chất thải sinh hoạt). Thay thế việc chôn lấp thủ công bằng giải pháp đầu tư lò đốt chuyên dụng hoặc liên kết chuyển giao chất thải nguy hại cho đơn vị có giấy phép xử lý môi trường. Xây dựng lại khu vực lưu trữ tạm thời đạt yêu cầu cách ly, có mái che, nền bê tông chống thấm và hệ thống thu gom nước rỉ rác.
• Giải pháp quản lý và đào tạo: Tăng cường giám sát quy trình phân loại rác thải ngay tại thời điểm phát sinh từ các buồng bệnh, buồng tiêm và phòng mổ. Định kỳ tổ chức tập huấn kiến thức quản lý chất thải nguy hại, trang bị bảo hộ lao động đạt chuẩn (găng tay dày, ủng, khẩu trang chuyên dụng) cho đội ngũ hộ lý, nhân viên vệ sinh; gắn bảng hướng dẫn phân loại chất thải tại tất cả các hành lang và phòng điều trị nội trú.

Đóng góp của khóa luận: Tác giả đã chỉ ra khoảng trống giữa quy định pháp luật và thực tế áp dụng tại một bệnh viện vùng cao: dù bệnh viện đã hoàn thiện hồ sơ đăng ký chủ nguồn thải chất thải nguy hại với cơ quan quản lý nhà nước, trên thực tế đơn vị vẫn chưa có phương tiện thu gom đạt chuẩn và phụ thuộc hoàn toàn vào biện pháp chôn lấp tự do trong khuôn viên, tiềm ẩn nguy cơ tác động xấu tới môi trường đất và nguồn nước ngầm.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Thời gian khảo sát thực nghiệm ngắn (3 tháng, từ tháng 5 đến tháng 8 năm 2014) nên số liệu cân đo trực tiếp mới chỉ phản ánh được diễn biến mùa vụ trong giai đoạn hè - thu, chưa bao quát toàn bộ các biến động phát sinh rác thải quanh năm. Phương pháp lấy mẫu phân tích mới dừng lại ở việc cân đo khối lượng vật lý và thống kê phân loại sơ bộ; chưa tiến hành lấy mẫu kiểm nghiệm vi sinh, đo đạc nồng độ kim loại nặng hay đánh giá chất lượng nguồn nước ngầm, đất xung quanh bãi chôn lấp rác thải của bệnh viện. Mẫu điều tra xã hội học còn hạn chế (40 cán bộ y tế và 20 bệnh nhân/người nhà).
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần mở rộng phạm vi quan trắc chất lượng môi trường không khí, đất và nước ngầm tại khu vực chôn lấp của bệnh viện; đánh giá chi tiết tính khả thi về mặt kỹ thuật - kinh tế của phương án đầu tư mô hình xử lý chất thải rắn y tế theo cụm liên huyện đối với các địa bàn vùng cao như tỉnh Yên Bái.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị thực tiễn và tham khảo trực tiếp đối với:

• Sinh viên chuyên ngành Khoa học môi trường, Quản lý môi trường, Kỹ thuật môi trường và Y tế công cộng: Tài liệu cung cấp mẫu đề cương điều tra thực tế, bảng biểu thống kê định lượng rác thải y tế bệnh viện tuyến huyện, phương pháp thiết kế phiếu điều tra nhận thức và khung văn bản pháp quy về chất thải nguy hại tại thời điểm nghiên cứu.
• Cán bộ quản lý môi trường y tế và ban lãnh đạo các cơ sở y tế tuyến huyện: Cung cấp bức tranh thực trạng về những thiếu hụt trang thiết bị, nhân lực và quy trình xử lý rác thải đặc thù ở vùng sâu, vùng xa; từ đó làm căn cứ xây dựng đề án cải tạo hệ thống lưu trữ, mua sắm vật tư phân loại và lập dự toán ngân sách quản lý chất thải rắn hàng năm.

Câu hỏi thường gặp

1. Khối lượng chất thải nguy hại phát sinh tính theo giường bệnh mỗi ngày tại Bệnh viện Đa khoa huyện Lục Yên là bao nhiêu?
Theo kết quả cân đo trực tiếp của đề tài, khối lượng chất thải y tế nguy hại phát sinh là 0,038 kg/giường bệnh/ngày (toàn bệnh viện phát sinh 4,37 kg/ngày trên tổng quy mô 115 giường bệnh).

2. Các khoa nào trong bệnh viện phát sinh lượng chất thải nguy hại nhiều nhất?
Trong 3 tháng đầu năm 2014, lượng rác thải nguy hại phát sinh tập trung cao nhất ở Khoa Sản (30 kg) và Khoa Ngoại (28 kg). Ngược lại, Khoa Đông y là nơi có lượng phát sinh ít nhất (7 kg).

3. Cơ cấu thành phần chất thải nguy hại tại bệnh viện gồm những loại nào và tỷ lệ ra sao?
Chất thải nguy hại tại bệnh viện gồm hai nhóm chính: chất thải lây nhiễm chiếm 56,96% (52 kg) và chất thải sắc nhọn chiếm 40,04% (39,3 kg). Bệnh viện không thực hiện phân loại thu gom rác tái chế hay tái sử dụng.

4. Quy trình xử lý chất thải y tế thực tế tại Bệnh viện Đa khoa huyện Lục Yên diễn ra như thế nào?
Quy trình thực tế tại bệnh viện gồm 4 bước cơ bản: Phân loại tại nguồn $\rightarrow$ Thu gom $\rightarrow$ Vận chuyển $\rightarrow$ Chôn lấp. Toàn bộ chất thải được vận chuyển bằng phương tiện thô sơ và đem chôn lấp trực tiếp trong khuôn viên bệnh viện, chưa có hệ thống thiêu đốt hay khử khuẩn nhiệt ướt đạt chuẩn.

5. Khóa luận đã khảo sát nhận thức về quản lý rác thải y tế trên cỡ mẫu bao nhiêu người?
Nghiên cứu tiến hành điều tra phỏng vấn trực tiếp ngẫu nhiên đối với 60 đối tượng, bao gồm 40 cán bộ, nhân viên y tế đang công tác tại bệnh viện và 20 bệnh nhân cùng người nhà bệnh nhân đang điều trị nội trú.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Văn Diệp đã phản ánh chân thực hiện trạng phát sinh và chu trình quản lý chất thải rắn y tế tại Bệnh viện Đa khoa huyện Lục Yên tỉnh Yên Bái thông qua hệ thống dữ liệu định lượng cụ thể. Đề tài làm rõ những tồn tại cố hữu về hạ tầng thu gom thô sơ, thiếu thiết bị bảo hộ chuyên dụng và phương thức xử lý rác cuối cùng còn hoàn toàn dựa vào chôn lấp thủ công trong khuôn viên. Các kiến nghị được xây dựng sát thực tế địa phương, mang lại giá trị tham khảo rõ ràng cho công tác quản lý môi trường tại các bệnh viện đa khoa tuyến huyện miền núi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Ngày nay, vấn đề môi trường đang trở nên ngày càng trầm trọng , đe dọa trực tiếp đến sự tồn tại và phát triển của loài người, nó đang được các quốc gia và cộng đồng thế giới quan tâm. Bởi lẽ ô nhiễm môi trường, sự suy thoái và những sự cố môi trường có ảnh hưởng trực tiếp đến không chỉ trước mắt mà còn ảnh hưởng về lâu dài cho các thế hệ mai sau. Toàn thế giới đều nhận thức được rằng: Bảo vệ môi trường, làm cho môi trường phát triển và ngày thêm bên vững là nhiệm vụ hàng đầu của mỗi quốc gia và cộng đồng quốc tế Dân số Việt Nam ngày càng gia tăng, kinh tế cũng không ngừng phát triển, dẫn đến nhu cầu khám chữa bệnh gia tăng, các cơ sở y tế không ngừng được mở rộng và hoàn thiện. Tuy nhiên trong quá trình hoạt động hệ thống y tế đặc biệt là các bệnh viện đã thải bỏ ra môi trường một lượng lớn chất thải y tế bao gồm cả những chất thải bỏ nguy hại.

Theo tổ chức y tế thế giới trong thành phần chất thải bệnh viện có khoảng 10 % là chất thải nhiễm khuẩn và 5% là chất thải gây độc hại như chất phóng xạ , chất gây độc tế bào, các chất độc hại phát sinh từ trong quá trình chuẩn đoán và điều trị đó là những yếu tố nguy cơ làm ô nhiễm môi trường, lan truyền mầm bệnh đến những vùng xung quanh dẫn tới nguy cơ nhiễm trùng bệnh viện và gia tăng tỉ lệ bệnh tật của cộng đồng dân cư trong vùng tiếp giáp. Hiện nay chất thải bệnh viện đang trở thành vấn đề môi trường và xã hội cấp bách ở nước ta, nhiều bệnh vện trở thành nguồn gây ô nhiễm cho môi trường dân cư xung quanh, gây dư luận trong cộng đồng. Bệnh viện đa khoa huyện Lục Yên – tỉnh Yên Bái được hình thành và đang phát triển mạnh mẽ trong những năm qua, đã khẳng định được vai trò quan trọng của mình trong quá trình phát triển chung của đất nước. Nhờ những nỗ lực phấn đấu không ngừng đó mà bệnh viện đã đạt được những thành tựu đáng kể trong công tác khám chữa bệnh, phòng bệnh và chăm lo sức khỏe cho người dân.

Bên cạnh những thành quả đạt được, vấn đề tồn tại hiện nay tại bệnh viện đó là tình trạng Chất Thải rắn Y Tế ( CTRYT ) thải ra với khổi lượng khá lớn, đa phần là chất thải nguy hại mà hệ thống quản lý CTRYT thì còn thiếu sót. Xuất phát từ những mối nguy hại trực tiếp hoặc tiềm ẩn của chất thải y tế gây ra đối với môi trường và con người, cần có những biện pháp hữu hiệu để nâng n 2 cao nhận thức của cộng đồng nói chung và nhân viên y tế nói riêng về những nguy cơ đó, nâng cao năng lực tổ chức, trách nhiệm và từng bước hoàn thiện hệ thống quản lý chất thải nguy cũng như nâng cao chất lượng cảnh quan vệ sinh cho bệnh viện. Vì vậy, việc đánh giá hiệu quả quản lý cụ thể hơn là CTRYT tại bệnh viện Đa Khoa Lục Yên – Yên Bái kết hợp với quá trình giám sát thực tế giúp tìm hiểu những thiếu sót còn tồn tại trong công tác quản lý hiện nay của bệnh viện góp phần làm tăng hiểu biết và nâng cao ý thức cũng như chất lượng điều trị, giảm tỷ lệ nhiễm khuẩn và giảm rủi ro bệnh nghề nghiệp cho nhân viên y tế. Từ đó nâng cao chất lượng quản lý rác thải y tế tại bệnh viện nói riêng và tại các phòng khám tư nhân, các trung tâm ý tế nói chung hỗ trợ tốt hơn cho hệ thống quản chất thải hiện nay của huyện là nhiệm vụ cấp bách hiện nay.