Đặt vấn đề Hiện nay vấn đề môi trƣờng và quản lý tài nguyên đã và đang đƣợc Nhà nƣớc, xã hội và cộng đồng quan tâm. Ô nhiễm môi trƣờng sinh thái do các hoạt động sản xuất và sinh hoạt của con ngƣời gây ra đang là một vấn đề nóng bỏng, gây bức xúc trong dƣ luận xã hội cả nƣớc hiện nay. Vấn đề này ngày càng trầm trọng, đe doạ trực tiếp sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững, sự tồn tại, phát triển của các thế hệ hiện tại và tƣơng lai. Đối tƣợng gây ô nhiễm môi trƣờng chủ yếu là hoạt động sản xuất của nhà máy trong các khu công nghiệp, hoạt động làng nghề và hoạt động sinh hoạt tại các đô thị lớn.
Đặc biệt ô nhiễm môi trƣờng nƣớc, môi trƣờng không khí là hai vấn đề bức xúc nhất hiện nay cần đƣợc ƣu tiên giải quyết hàng đầu. Nƣớc và không khí là hai nguồn tài nguyên vô cùng quan trọng đối với con ngƣời và sinh vật sống. Nếu không có hai nguồn tài nguyên này thì trên Trái đất không thể tồn tại đƣợc sự sống. Trung bình mỗi ngày con ngƣời cần từ 3 đến 10 lít nƣớc để đáp ứng cho nhu cầu ăn uống, sinh hoạt.
Lƣợng không khí cần thiết cho nhu cầu con ngƣời đƣợc ghi nhận nhƣ sau: Nghỉ ngơi: 10600 lít/ngày hay 26,0 lbs/ngày; lao động nhẹ: 40400 lít/ngày hay 98,5 lb /ngày; lao động nặng: 6200 lít/ngày hay 152,0 lbs/ngày. Nhƣ vậy, nếu hiện nay dân số toàn cầu là 4 tỷ ngƣời thì mỗi ngày sẽ phải cần 360 tỷ lbs không khí. [24] Cùng với sự phát triển chung của thế giới, nền kinh tế Việt Nam cũng đang có những bƣớc chuyển mình mạnh mẽ, quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa đang diễn ra hết sức khẩn trƣơng, bộ mặt xã hội có nhiều chuyển biến tích cực. Nền kinh tế xã hội càng phát triển, điều kiện kinh tế của ngƣời dân đƣợc nâng cao do đó nhu cầu về nhà ở cũng nhƣ các cơ sợ hạ tầng khác n 2 theo đó ngày càng tăng, song song với tình hình đó là sự phát triển không ngừng của nghành công nghiệp vật liệu xây dựng nhƣ sản xuất gạch, gạch men, xi măng, khai thác đá.
Do đó các nhà máy sản xuất và các khu mỏ khai thác vật liệu liên tục đƣợc mởi ra nhằm đáp ứng nguồn cung vật liệu xây dựng cho thị trƣờng. Bên cạnh những cơ sở sản xuất vật liệu đáp ứng đƣợc các tiêu chuẩn và quy kĩ thuật môi trƣờng đƣợc Nhà nƣớc đƣa ra thì vẫn còn nhiều cơ sở nhỏ lẻ, sản xuất manh mún không có các biện pháp bảo vệ môi trƣờng hợp lý và chƣa đƣợc quản lý chặt chẽ, hệ quả là kéo theo hàng loạt các vấn đề ô nhiễm và nhiều sức ép cho môi trƣờng đặc biệt là môi trƣờng không khí và môi trƣờng nƣớc đây là hai môi trƣờng rất nhạy cảm với sự thay đổi từ các thành phần tác động bên ngoài và có sự tác động qua lại lẫn nhau. Ví dụ nhƣ việc các hóa chất độc hại, khói bụi từ ống khói các nhà máy bị phát tán vào môi trƣờng làm ôn nhiễm không khí sau đó các chất này lại đƣợc nƣớc mƣa cuốn trôi vào nguồn nƣớc mặt hoặc theo cơ chế lắng đọng xuống nguồn nƣớc mặt gây ra ô nhiễm thứ cấp cho môi trƣờng nƣớc. [1] Xuất phát từ thực trạng chung về yêu cầu chất lƣợng môi trƣờng khu vực xung quanh các cơ sở sản xuất vật liệu xây dựng và đánh giá sự ảnh hƣởng của chúng đến điều kiện môi trƣờng sinh hoạt của ngƣời của ngƣời dân vùng lân cận.
Bên cạnh đó bảo vệ môi trƣờng là trách nhiệm và nghĩa vụ của mọi cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân. Đƣợc sự đồng ý, nhất chí của Ban Giám Hiệu nhà trƣờng, Ban chủ nhiệm khoa Môi Trƣờng dƣới sự hƣớng dẫn của cô giáo ThS. Dƣơng Minh Ngọc - Giảng viên khoa Môi trƣờng, trƣờng Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, em đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá hiện trạng môi trƣờng nƣớc, môi trƣờng không khí tại khu vực nhà máy gạch tuynel Văn Chấn, thị trấn Nông Trƣờng Nghĩa Lộ, Văn Chấn, Yên Bái”. Mục tiêu của đề tài 1.
Mục tiêu chung Nắm bắt đƣợc tình hình sản xuất của nhà máy, ảnh hƣởng của nhà máy đến môi trƣờng từ đó đề xuất biện pháp xử lý ô nhiễm, nâng cao chất lƣợng môi trƣờng khu vực và thu thập số liệu phục vụ báo cáo khóa luận tốt nghiệp. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá đƣợc hiện trạng chất lƣợng môi trƣờng không khí tại khu vực nhà máy gạch tuynel Văn Chấn, thị trấn Nông Trƣờng Nghĩa Lộ, Văn Chấn, Yên Bái. - Đánh giá đƣợc hiện trạng chất lƣợng môi trƣờng nƣớc tại khu vực nhà máy gạch tuynel Văn Chấn, thị trấn Nông Trƣờng Nghĩa Lộ, Văn Chấn, Yên Bái. - Tìm ra các nguyên nhân gây ô nhiễm môi trƣờng tại khu vực nhà máy gạch tuynel Văn Chấn, thị trấn Nông Trƣờng Nghĩa Lộ, Văn Chấn, Yên Bái.
- Nắm đƣợc tình hình sản xuất của nhà máy và ảnh hƣởng của nó đến môi trƣờng. - Đề xuất một số biện pháp để khắc phục, giảm thiểu tình trạng ô nhiễm môi trƣờng nƣớc và môi trƣờng không khí nhằm đáp ứng yêu cầu về chất lƣợng môi trƣờng sinh hoạt, làm việc cho công nhân tại nhà máy. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong nghiên cứu khoa học - Vận dụng những kiến thức đã đƣợc học từ trƣờng lớp vào trong nghiên cứu khoa học thực tiễn.
- Trau dồi kiến thức, kinh nghiệm và kĩ năng thực tiễn cho sinh viên, giúp sinh viên làm quen với môi trƣờng làm việc mới. - Nâng cao kiến thức kỹ năng và rút ra những kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác sau này. Ý nghĩa trong thực tiễn - Đánh giá vấn đề thực tế và hiện trạng môi trƣờng nƣớc, môi trƣờng không khí tại khu vực nhà máy gạch tuynel Văn Chấn, thị trấn Nông Trƣờng Nghĩa Lộ, Văn Chấn, Yên Bái. - Từ việc đánh giá hiện trạng môi trƣờng nƣớc, môi trƣờng không khí đề xuất một số giải pháp phù hợp nhằm đáp ứng yêu cầu chất lƣợng về các tiêu chuẩn, quy chuẩn kĩ thuật về môi trƣờng.
- Nâng cao kiến thức và trách nhiệm về việc bảo vệ môi trƣờng. n 5 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Các khái niệm về môi trường - Môi trƣờng: Là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con ngƣời và sinh vật. [2] - Thành phần môi trƣờng: Là yếu tố vật chất tạo thành môi trƣờng gồm đất, nƣớc, không khí, âm thanh, ánh sáng, sinh vật và các hình thái vật chất khác. [2] - Hoạt động bảo vệ môi trƣờng: Là hoạt động giữ gìn, phòng ngừa, hạn chế các tác động xấu đến môi trƣờng; ứng phó sự cố môi trƣờng; khắc phục ô nhiễm, suy thoái, cải thiện, phục hồi môi trƣờng; khai thác, sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên nhằm giữ môi trƣờng trong lành.
[2] - Phát triển bền vững. Là phát triển đáp ứng đƣợc nhu cầu của hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu đó của các thế hệ tƣơng lai trên cơ sở kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa tăng trƣởng kinh tế, bảo đảm tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trƣờng. [2] - Ô nhiễm môi trƣờng: Là sự biến đổi của các thành phần môi trƣờng không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trƣờng và tiêu chuẩn môi trƣờng gây ảnh hƣởng xấu đến con ngƣời và sinh vật. [2] - Ô nhiễm không khí: Là sự thay đổi lớn trong thành phần của không khí hoặc có sự xuất hiện của các chất khí lạ làm cho không khí không sạch, có sự tỏa mùi, có mùi khó chịu, làm giảm tầm nhìn xa.
[2] - Ô nhiễm môi trƣờng nƣớc: Là sự thay đổi thành phần và chất lƣợng nƣớc không đáp ứng cho các mục đích sự dụng khác nhau, vƣợt quá tiêu chuẩn cho phép và có ảnh hƣởng xấu đến đền sống của con ngƣời và sinh vật. [2] n 6 - Sự cố môi trƣờng: Là sự cố xảy ra trong quá trình hoạt động của con ngƣời hoặc biến đổi của tự nhiên, gây ô nhiễm, suy thoái hoặc biến đổi môi trƣờng nghiêm trọng. [2] - Quy chuẩn kỹ thuật môi trƣờng: Là mức giới hạn của các thông số về chất lƣợng môi trƣờng xung quanh, hàm lƣợng của các chất gây ô nhiễm có trong chất thải, các yêu cầu kỹ thuật và quản lý đƣợc cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền ban hành dƣới dạng văn bản bắt buộc áp dụng để bảo vệ môi trƣờng. [2] - Tiêu chuẩn môi trƣờng: Là mức giới hạn của các thông số về chất lƣợng môi trƣờng xung quanh, hàm lƣợng của các chất gây ô nhiễm có trong chất thải, các yêu cầu kỹ thuật và quản lý đƣợc các cơ quan nhà nƣớc và các tổ chức công bố dƣới dạng văn bản tự nguyện áp dụng để bảo vệ môi trƣờng.
[2] - Các tác nhân gây ô nhiễm môi trƣờng: Tác nhân hóa học, tác nhân vật lý, tác nhân sinh học. [2] - Chất gây ô nhiễm: Là các chất hóa học, các yếu tố vật lý và sinh học khi xuất hiện trong môi trƣờng cao hơn ngƣỡng cho phép làm cho môi trƣờng bị ô nhiễm. [2] - Nguồn gốc gây ô nhiễm môi trƣờng: Nguồn gốc tự nhiên và nguồn gốc nhân tạo. [2] - Quan trắc môi trƣờng: Là quá trình theo dõi có hệ thống về thành phần môi trƣờng, các yếu tố tác động lên môi trƣờng nhằm cung cấp thông tin đánh giá hiện trạng, diễn biến chất lƣợng môi trƣờng và các tác động xấu đối với môi trƣờng.
Tác nhân gây ô nhiễm môi trường không khí Thuật ngữ ―tác nhân gây ô nhiễm môi trƣờng không khí‖ đƣợc sử dụng để chỉ các phần từ bị thải vào môi trƣờng không khí do kết quả hoạt động của n 7 con ngƣời, gây tác hại cho sức khỏe, tổn thất cho thực bì, các hệ sinh thái khác nhau. - Dẫn xuất của Cacbon + Cacbon dioxxit (CO2): CO2 với hàm lƣợng 0,03% trong khí quyển là nguyên liệu cho quá trình quang hợp để sản xuất năng suất sinh học sơ cấp ở cây xanh. [15] + Cacbon monoxit (CO): CO đƣợc hình thành do việc đốt cháy không hết nhiên liệu hóa thạch nhƣ than, dầu và một số chất hữu cơ khác. [15] - Dẫn xuất của Lưu huỳnh + Lưu huỳnh dioxit (SO2): SO2 sinh ra do núi lửa phun và do oxi hóa lƣu huỳnh khi đốt cháy các nhiên liệu nhƣ than, dầu, sản phẩm của dầu, quặng sunfua.