MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là tài nguyên thiên nhiên, là tài sản quốc gia vô cùng quý báu, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là địa bàn phân bố dân cư và các hoạt động văn hoá, kinh tế, chính trị, xã hội, quốc phòng, an ninh; là yếu tố nội lực để xây dựng và phát triển bền vững quốc gia (Luật đất đai 1988, 1993, 1998). Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu. Nhà nước thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu về đất đai như quyết định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; mục đích sử dụng đất; hạn mức giao đất, hạn mức nhận chuyển quyền sử dụng đất và thời hạn sử dụng đất; thu hồi, định giá đất… Trên con đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, phấn đấu đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp vào năm 2020 nhiều dự án xây dựng cơ sở hạ tầng để phục vụ cho phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội đang diễn ra hết sức mạnh mẽ tại tất cả các địa phương.
Để phục vụ cho mục đích này, đòi hỏi phải có một lượng lớn đất đai. Công việc này liên quan đến việc bồi thường giải phóng mặt bằng cho người đang sử dụng đất. Đây là điều kiện ban đầu nhưng hết sức quan trọng trong quá trình xây dựng các công trình, dự án. Công tác này sẽ quyết định đến thời gian, tiến độ thi công các công trình, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của các tổ chức, các cá nhân, hộ gia đình.
Vì vậy, công tác thu hồi đất và lên phương án bồi thường giải phóng mặt bằng là hết sức phức tạp và nhạy cảm và gặp rất nhiều khó khăn trong quá trình thực hiện như thương lượng giá bồi thường với người dân vì khung giá bồi thường đất và tài sản liên quan đến đất thường thấp hơn rất nhiều so với giá ngoài thị trường. Ngoài ra còn phải giải quyết vấn đề công ăn việc làm, tái định cư và các hậu quả sau khi giải phóng mặt bằng. e 2 Trên địa bàn thành phố Lạng Sơn - tỉnh Lạng Sơn trong những năm qua đã tổ chức thực hiện nhiều dự án và công tác bồi thường GPMB đã thu được nhiều kết quả tốt. Nhưng bên cạnh đó cũng bộc lộ không ít những khó khăn liên quan đến tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội.
Do vậy cần nghiên cứu để làm rõ về cơ sở lý luận và tìm ra giải pháp tháo gỡ trong cơ chế tổ chức và thực hiện. Xuất phát từ những vấn đề trên được sự đồng ý của Ban Giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lí tài nguyên, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của thầy giáo, PGS.TS Nguyễn Khắc Thái Sơn, em tiến hành thực hiện chuyên đề: “Đánh giá công tác GPMB Dự án Hệ thống thoát nước và xử lý nước thải thành phố Lạng Sơn - tỉnh Lạng Sơn”. Mục tiêu của đề tài - Mục tiêu tổng quát: Đánh giá kết quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án. - Mục tiêu cụ thể: + Đánh giá về các phương án, kết quả bồi thường về đất đai và tài sản trên đất + Đánh giá được công tác hỗ trợ của công trình đối với đối tượng, diện tích đất bị thu hồi.
Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Đề tài nghiên cứu một cách toàn diện và có hệ thống về hệ thống các chính sách bồi thường GPMB khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Lạng Sơn và đề xuất các phương án có tính khả thi và rút kinh nghiệm cho công tác GPMB. - Góp phần hoàn thiện chính sách, phương thức bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố. e 3 - Góp phần hạn chế, giải tỏa những bức xúc về khiếu kiện của người dân bị thiệt hại do phải giải tỏa mặt bằng, bàn giao đất để triển khai dự án trên địa bàn.
- Việc hoàn thành đề tài là cơ sở cho sinh viên củng cố và hoàn thiện kiến thức đã học, đồng thời là cơ sở để sinh viên bước đầu tiếp cận với thực tế công tác đền bù GPMB. Ý nghĩa thực tiễn - Thông qua quá trình nghiên cứu giúp sinh viên nắm được những thuận lợi và khó khăn để từ đó đề ra các giải pháp góp phần thúc đẩy nhanh tiến độ bồi thường GPMB. - Nhằm giúp sinh viên khi ra trường thực hiện tốt công tác chuyên môn về bồi thường GPMB ổn định đời sống khi nhà nước thu hồi đất. e 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2.
Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cơ sở lý luận của đề tài - Luật Đất đai năm 2003. - Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29 tháng 10 năm 2004 của Chính phủ về thi hành Luật Đất đai. - Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03 tháng 12 năm 2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
- Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25 tháng 5 năm 2007 của Chính phủ quy định bổ sung về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ ổn định đời sống khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai; - Căn cứ quyết định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13 tháng 8 năm 2009 của Chính phủ Quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ ổn định đời sống; - Căn cứ thông tư số 06/2007/TT-BTNMT ngày 02 tháng 07 năm 2007 của Chính phủ hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25 tháng 5 năm 2007 Quy định về bổ sung về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai; - Căn cư Thông tư liên tịch số 14/2008/TTLT-BTC-BTNMT ngày 31 tháng 01 năm 2008 Hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 84/2007/NĐ-CP Ngày 25 tháng 5 năm 2007 Quy định bổ sung về việc cấp e 5 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự. thủ tục bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai; - Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01 tháng 10 năm 2009 Quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và trình tự, thủ tục thu hồi, đất giao đất, cho thuê đất 2. Cơ sở pháp lý của đề tài - Căn cứ Thông báo số 151/TB-UBND ngày 16 tháng 07 năm 2013 Về việc thu hồi đất để thực hiện xây dựng công trình Nhà máy xử lý nước thải thành phố Lạng Sơn thuộc dự án Hệ thống thoát nước và xử lý nước thải thành Phố Lạng Sơn - Giai đoạn 1; - Quyết định số 27/2013QĐ-UBND ngày 21 tháng 12 năm 2013 của UBND tỉnh Lạng Sơn về việc ban hành quy định về giá các loại đất năm 2014 trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn; - Quyết định số 09/2012/QĐ-UBND ngày 20 tháng 4 năm 2012 của UBND tỉnh Lạng Sơn về việc ban hành Quy định về quy chế, chính sách bồi thường hỗ trợ ổn định đời sống khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn; - Quyết định số 04/2012/QĐ-UBND ngày 24 tháng 02 năm 2012 của UBND Tỉnh Lạng Sơn ban hành quy định đơn giá cây trồng, vật nuôi áp dụng trong công tác bồi thường, hỗ trợ ổn định đời sống khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn; Quyết định số 03/2013/QĐ-UBND ngày 05 tháng 03 năm 2013 sửa đổi bổ sung một số điều của Quy định đơn giá cây trồng, vật nuôi áp dụng trong công tác bồi thường, hỗ trợ ổn định đời sống khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn ban hành kèm theo Quyết định số 04/2012/QĐ-UBND ngày 24/02/2012 của UBND tỉnh; e 6 - Căn cứ Quyết định số 12/2011/QĐ-UBND ngày 26 tháng 08 năm 2011 của UBND tỉnh Lạng Sơn ban hành đơn giá mới nhà, công trình và vật kiến trúc áp dụng trong công tác bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn; - Căn cứ Quyết định số 1978/QĐ-UBND ngày 29 tháng 10 năm 2013 của UBND thành phố Lạng Sơn về việc thành lập Hội đồng Bồi thường, hỗ trợ ổn định đời sống dự án: Hệ thống thoát nước và xử lý nước thải thành phố Lạng Sơn - giai đoạn 1; - Căn cứ Quyết định số 1979/QĐ-UBND ngày 29 tháng 07 năm 2013 của UBND thành phố Lạng Sơn về việc thành lập Tổ chức công tác bồi thường, hỗ trợ ổn định đời sống của dự án Hệ thống thoát nước và xử lý nước thải thành phố Lạng Sơn - giai đoạn 1. - Căn cứ công văn số 1027/ĐC-UBND ngày 22 tháng 10 năm 2013 về việc đính chính Quyết định số 1978/QĐ-UBND ngày 29/07/2013 của UBND thành phố Lạng Sơn; - Căn cứ công văn số 1028/ĐC-UBND ngày 22 tháng 10 năm 2013 của UBND thành phố Lạng Sơn về việc đính chính Quyết định số 1979/QĐ- UBND ngày 29/07/2013 của UBND thành phố Lạng Sơn; - Căn cứ Quyết định số 3249/QĐ-UBND ngày 09 tháng 12 năm 2013 của UBND thành phố Lạng Sơn về việc kiện toàn Hội đồng bồi thường, hỗ trợ ổn định đời sống dự án: Hệ thống thoát nước và xử lý nước thải thành phố Lạng Sơn - giai đoạn 1.
Khái quát những quy định liên quan đến giải phóng mặt bằng 2. Các khái niệm liên quan 2. Khái niệm bồi thường Theo Luật Đất đai năm 2003 và 2013 thì bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất e 7 bị thu hồi cho người bị thu hồi đất. Trong các điều khoản quy định cụ thể, Luật cũng quy định những thiệt hại về nhà ở, công trình xây dựng, cây trồng, vật nuôi trên đất do việc thu hồi đất gây ra cũng được xem xét bồi thường (Quốc hội, 2003).