Đặt vấn đề Nhiệm vụ bảo vệ mổi trường luôn được Đảng và Nhà nước coi trọng. Trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội từ năm 2011 – 2020 (Tại đại hội đảng XXI năm 2011) đã đề ra mục tiêu đó là phát triển sự nghiệp y tế, nâng cao chất lượng công tác chăm sóc sức khỏe cho nhân dân. Tập trung phát triển hệ thống chăm sóc sức khỏe và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế. Nhà nước tiếp tục tăng đầu tư đồng thời đẩy mạnh công tác xã hội hóa để phát triển nhanh hệ thống y tế.
Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động, hệ thống y tế đặc biệt là các bệnh viện đã thải ra môi trường một lượng lớn các chất thải nguy hại. Chất thải y tế nguy hại chủ yếu là các chất nhiễm khuẩn, các hóa chất và dược phẩm nguy hiểm, chất phóng xạ, chất lây nhiễm, chất độc phát sinh trong quá trình chuẩn đoán và khám chữa bệnh, đó là những yếu tố gây ô nhiễm môi trường, lan truyền từ bệnh viện tới các vùng xung quanh. Vì vậy phải quản lý chất thải nguy hại phát sinh từ các cơ sở y tế một cách an toàn và hợp lý. Trước nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân ngày càng cao và thực trạng ô nhiễm môi trường do rác thải y tế gây ra ngày càng bức xúc thì việc trang bị cho các bệnh viện, trạm y tế các trang thiết bị để thu gom, xử lý rác thải y tế và các kỹ năng kiến thức về quản lý chất thải rắn y tế là nhu cầu cấp bách ở tất các bệnh viện, cơ sở y tế hiện nay.
Xuất phát từ những mối nguy hại trực tiếp hoặc tiềm ẩn của chất thải y tế gây ra đối với môi trường và con người, cần có những biện pháp hữu hiệu để nâng cao nhận thức của cộng đồng nói chung và nhân viên y tế nói riêng về những nguy cơ đó, nâng cao năng lực tổ chức, trách nhiệm và từng bước hoàn n 2 thiện hệ thống quản lý chất thải cũng như nâng cao chất lượng cảnh quan vệ sinh cho bệnh viện. Vì vậy, việc đánh giá hiệu quả công tác thu gom, quản lý chất thải rắn y tế tại các bệnh viện và cơ sở y tế cần cụ thể hơn, kết hợp với quá trình giám sát thực tế giúp tìm hiểu những thiếu sót còn tồn tại trong công tác thu gom và quản lý hiện nay của bệnh viện, góp phần làm tăng hiểu biết và nâng cao ý thức cũng như chất lượng điều trị. Từ đó, nâng cao chất lượng quản lý chất thải y tế tại các cơ sở y tế và bệnh viện. Xuất phát từ những yêu cầu thực tế đó trên, tôi đưa ra đề tài khóa luận với tên: “ Đánh giá công tác thu gom và xử lý chất thải rắn y tế tại bệnh viện đa khoa huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn, giai đoạn 2011- 2013”.
Nhằm có một bức tranh tổng quát về hiện trạng quản lý chất thải rắn y tế tại bệnh viện đa khoa huyện Tràng Định hiện nay. Đề tài thực hiện với mong muốn góp phần nhỏ bé vào việc cải thiện và bảo vệ môi trường. Mục đích, mục tiêu, yêu cầu 1. Mục đích - Đánh giá công tác thu gom và quản lý chất thải rắn y tế tại bệnh viện đa khoa huyện Tràng Định.
- Đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả trong công tác thu gom và quản lý chất thải rắn y tế tại Bệnh viện đa khoa huyện Tràng Định. - Cung cấp thêm tài liệu, là cơ sở để đánh giá và điều chỉnh các hoạt động quản lý chất thải rắn y tế tại địa phương. - Tạo ra một môi trường làm việc tốt hơn cho các nhân viên y tế, nhân viên vệ sinh và bệnh nhân một môi trường sống trong sạch. - Nâng cao kiến thức thực tế của bản thân phục vụ cho công tác sau khi ra trường.
Mục tiêu - Đánh giá hiện trạng phân loại, thu gom, lưu trữ, vận chuyển và xử lý rác thải y tế tại bệnh viện đa khoa huyện tràng Định. - Đánh giá hiểu biết của cán bộ nhân viên, bệnh nhân, người nhà bệnh nhân tình hình quản lý rác thải y tế của bệnh viện - Đề xuất các giải pháp quản lý rác thải y tế tại bệnh viện đảm bảo an toàn và vệ sinh môi trường. Yêu cầu - Số liệu thu thập phải khách quan, trung thực, chính xác. - Phản ánh đầy đủ, đúng đắn công tác thu gom, lưu trữ, vận chuyển và xử lý chất thải rắn y tế tại bệnh viện đa khoa huyện Tràng Định.
- Các mẫu nghiên cứu phải đại diện cho khu vực lấy mẫu trên địa bàn nghiên cứu. - Đề xuất những giải pháp kiến nghị phải có tính khả thi, thực tế, phù hợp với điều kiện thực tế của cơ sở. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Áp dụng kiến thức đã học của nhà trường vào thực tế - Nâng cao kiến thức thực tế - Tích luỹ kinh nghiệm cho công việc sau khi ra trường - Bổ sung tư liệu cho học tập - Rèn luyện về kỹ năng tổng hợp và phân tích số liệu, tiếp thu và học hỏi những kinh nghiệm từ thực tế n 4 1.
Ý nghĩa thực tiễn - Đánh giá thực trạng chất thải y tế tại bệnh viện đa khoa huyện Tràng Định - Đề tài hoàn thành sẽ giúp mọi người hiểu hơn về điều kiện tự nhiên, tình hình phát triển kinh tế - xã hội trong những năm gần đây của huyện Tràng Định - Đề xuất những biện pháp khả thi nhằm nâng cao chất lượng quản lý và xử lý chất thải tại địa bàn nghiên cứu - Kết quả của đề tài sẽ là một trong những căn cứ đê tăng cường công tác quản lý, tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức của người dân về môi trường. n 5 CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Công tác thu gom, lưu giữ và vận chuyển chất thải rắn y tế Công tác thu gom, lưu trữ CTR y tế nói chung đã được quan tâm bởi các cấp từ Trung ương đến địa phương, thể hiện ở mức độ thực hiện quy định ở các bệnh viện khá cao. Chất thải y tế phát sinh từ các cơ sở khám chữa bệnh trực thuộc sự quản lý của Bộ Y tế, phần lớn được thu gom và vận chuyển đến các khu vực lưu giữ sau đó được xử lý tại các lò thiêu đốt nằm ngay trong cơ sở hoặc ký hợp đồng vận chuyển và xử lý đối với các cơ sở xử lý chất thải đã được cấp phép tại địa bàn cơ sở khám chữa bệnh đó.
Đối với các cơ sở khám chữa bệnh ở địa phương do các Sở Y tế quản lý, công tác thu gom, lưu giữ và vận chuyển CTR chưa được chú trọng, đặc biệt là công tác phân loại và lưu giữ chất thải tại nguồn (chất thải y tế thông thường, chất thải y tế nguy hại. Trong vận chuyển CTR y tế, chỉ có 53% số bệnh viện sử dụng xe có nắp đậy để vận chuyển chất thải y tế nguy hại; 53,4% bệnh viện có mái che để lưu giữ CTR. đây là những yếu tố để đảm bảo an toàn cho người bệnh và môi trường ( Bộ Tài Nguyên và Môi Trường, 2011) Phương tiện thu gom chất thải còn thiếu và chưa đồng bộ, hầu hết chưa đạt tiêu chuẩn. Nguyên nhân do có rất ít nhà sản xuất quan tâm đến mặt hàng này, do vậy mua sắm phương tiện thu gom CTR đúng tiêu chuẩn của các bệnh viện gặp khó khăn.
Nhìn chung, các phương tiện vận chuyển chất thải y tế còn thiếu, đặc biệt là các xe chuyên dụng. Hoạt động vận chuyển chất thải y tế nguy hại từ bệnh viện, cơ sở y tế đến nơi xử lý, chôn lấp hầu hết do Công ty môi trường n 6 đô thị đảm nhiệm, không có các trang thiết bị đảm bảo cho quá trình vận chuyển được an toàn. Công tác xử lý chất thải rắn y tế CTR y tế không nguy hại ở hầu hết các tỉnh, thành phố đều do Công ty môi trường đô thị thu gom, vận chuyển và được xử lý tại các khu xử lý CTR tập trung của địa phương. Nhiều địa phương chưa có cơ sở tái chế, do vậy việc quản lý tái chế các CTR y tế không nguy hại còn gặp nhiều khó khăn.
Một số vật liệu từ chất thải bệnh viện như: chai dịch truyền chứa dung dịch huyết thanh ngọt (đường glucose 5%, 20%), huyết thanh mặn (NaCl 0,9%), các dung dịch acide amine, các loại muối khác; các loại bao gói nilon và một số chất nhựa khác; một số vật liệu giấy, thuỷ tinh hoàn toàn không có yếu tố nguy hại, có thể tái chế để hạn chế việc thiêu đốt chất thải gây ô nhiễm. Khối lượng CTR y tế nguy hại được xử lý đạt tiêu chuẩn chiếm 68% tổng lượng phát sinh CTR y tế nguy hại trên toàn quốc. CTR y tế xử lý không đạt chuẩn (32%) là nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng tới sức khỏe cộng đồng. Các thành phố lớn như Tp.
Hồ Chí Minh và Hà Nội đã có xí nghiệp xử lý CTR y tế nguy hại vận hành tốt, tổ chức thu gom và xử lý, tiêu huỷ CTR y tế nguy hại cho toàn bộ cơ sở y tế trên địa bàn.Một số thành phố lớn đã bố trí lò đốt CTR y tế nguy hại tập trung tại khu xử lý chung của thành phố. Tỷ lệ lò đốt CTR y tế phân tán được vận hành tốt chỉ chiếm khoảng xấp xỉ 50% số lò được trang bị, có vùng chỉ đạt 20%. Nếu xét mức độ xử lý của các cơ sở y tế theo tuyến trung ương và địa phương, các sở sở trực thuộc Bộ Y tế có mức độ đầu tư xử lý CTR y tế nguy hại cao hơn hẳn các cơ sở tuyến địa phương. Bên cạnh lí do về công nghệ và trình độ quản lý, thì thiếu kinh phí vận hành là yếu tố quan trọng dẫn đến các lò đốt hoạt động phân tán không đạt hiệu quả (Bộ Tài Nguyên & Môi trường, 2011).
Bệnh viện đa khoa huyện Tràng Định - Lạng Sơn Hiện nay, công tác quản lý chất thải rắn y tế tại bệnh viện đa khoa huyện Tràng Định được thực hiện khá tốt, công việc phân loại đã có đội ngũ công nhân viên có kinh nghiệm, cơ sở vật chất được đầu tư kĩ lưỡng. Các kiến thức phân loại đã được phổ biến, các nhân viên thu gom và đội ngũ công nhân phần lớn nhận thức được các mối nguy hiểm của chất thải y tế nguy hại. Các ô đựng chất thải được xây dựng và che chắn để tránh các loài chó, mèo, .