Đặt vấn đề Mỗi dân tộc, mỗi quốc gia trên thế giới đều hình thành, tồn tại và phát triển trên nền tảng quan trọng nhất đó là đất đai. Ngay từ khi xuất hiện, con người đã lấy đất đai làm nơi cư ngụ, sinh tồn và phát triển. Ngày nay đất đai trở thành tài nguyên đặc biệt quan trọng đối với từng quốc gia, nó luôn gắn với cuộc sống, với lao động của con người nên nó có vai trò hết sức to lớn trong đời sống xã hội. Tốc độ đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ, dân số đông nhu cầu sử dụng đất vào các mục đích như: Là địa bàn phân bố dân cư, xây dựng cơ sở kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh quốc phòng và một số mục đích khác ngày càng tăng.
Mặt khác, đất đai là tài sản có giá trị lớn, quản lý về đất đai vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế và còn nhiều bất cập. Do vậy tình trạng tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai phát sinh là điều không thể tránh khỏi. Tình trạng này diễn ra ở hầu hết tất cả các địa phương trong cả nước. Việc thực hiện, giải quyết công tác này là rất quan trọng vì nếu thực hiện tốt sẽ đem lại sự tin tưởng của người dân về quản lý của Nhà nước.
Nhưng trên thực tế việc giải quyết công tác này ở một số vụ việc còn chưa đúng, còn chậm, chưa mạnh và dứt điểm, số vụ phát sinh nhiều, số vụ được giải quyết hiệu quả chưa cao dẫn đến tình trạng khiếu nại, tố cáo vượt cấp ngày càng tăng. Thành phố Lạng Sơn là nơi có sự hoạt động, phát triển mạnh mẽ của các hoạt động kinh tế, xã hội và là nơi tập trung nguồn lao động dồi dào. Vì vậy, nhu cầu sử dụng đất dành cho các mục đích khác nhau như: Xây dựng nhà ở, xây dựng khu trung cư,… ngày càng tăng nhanh. Trong những năm gần đây, công tác quản lý Nhà nước về đất đai tại thành phố Lạng Sơn đã đạt được một số kết quả góp phần vào việc phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Song bên cạnh đó vẫn còn tồn tại nhiều nguyên nhân phát sinh tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai gây mất ổn định chính trị, kìm hãm sự phát triển của đời sống xã hội. Vậy nên, công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai là một yêu cầu rất cấp bách, có ý nghĩa hết sức quan trọng và thiết thực, cần tìm ra những giải pháp phù hợp, chặt chẽ, e 2 nhằm ngăn chặn việc phát sinh mới các tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai theo hướng giảm dần đầu vào và kiên quyết giải quyết hết các trường hợp tồn đọng. Xuất phát từ những yêu cầu trên, được sự nhất trí của Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên và sự hướng dẫn của thầy PGS.TS Nguyễn Ngọc Nông - Phó hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, em đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai trên địa bàn thành phố Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2011- 2014”. Mục đích của đề tài - Đánh giá thực trạng công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai trên địa bàn thành phố Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2011- 2014.
- Tìm hiểu và phân tích những nguyên nhân dẫn đến tình trạng tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai và đề xuất những giải pháp phù hợp với tình hình địa phương nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại và tố cáo trên địa bàn thành phố Lạng Sơn trong thời gian tới. Yêu cầu của đề tài - Điều tra, thu thập và hệ thống các số liệu, tài liệu liên quan đến công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai trên địa bàn thành phố Lạng Sơn và việc điều tra, thu thập số liệu phải khách quan, trung thực, tuân theo quy định của pháp luật. - Tổng hợp và phân tích được những thuận lợi khó khăn, ưu điểm, khuyết điểm trong quá trình thực hiện công tác đồng thời đề xuất và kiến nghị một số giải pháp để giải quyết các tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai, đảm bảo tính khả thi và phù hợp với tình hình thực tế ở địa phương. Ý nghĩa của đề tài 1.
Ý nghĩa trong học tập - Củng cố kiến thức những môn học đã được học trong nhà trường và áp dụng vào thực tế công việc. e 3 - Học hỏi được những kinh nghiệm, cách giao tiếp làm việc trong quá trình thực tập tại địa phương. - Cơ hội tìm hiểu thêm những vấn đề liên quan đến quản lý Nhà nước về đất đai nói chung và công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai nói riêng. Ý nghĩa trong thực tiễn - Đánh giá thực trạng công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai nói riêng.
- Tìm ra những mặt đạt được và hạn chế của công tác quản lý Nhà nước về đất đai, công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo của địa phương từ đó đưa ra cách khắc phục khó khăn trong thời gian tới. e 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2. Cơ sở lý luận của đề tài Từ năm 1945, ngay sau khi đất nước giành độc lập, Đảng và Nhà nước ta đã rất quan tâm đến việc sử dụng đất.
Với sự ra đời của các Luật Đất đai 1998, Luật Đất đai 1993, Luật Đất đai 2003, cùng với sự thay đổi liên tục nhằm hoàn thiện các chính sách về đất đai, cũng như các chính sách để phát triển, đổi mới đất nước và phù hợp với tình hình thực tế về kinh tế - văn hóa - xã hội - chính trị nên đã phát sinh nhiều mâu thuẫn trong quan hệ đất đai (Nguyễn Thị Lợi, 2007) [1]. Những mâu thuẫn này được thể hiện thông qua các vụ tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến các mâu thuẫn nói trên có thể do lịch sử, các chính sách, chế độ từ trước để lại. Tuy nhiên, sự quản lý Nhà nước về đất đai của nước ta là theo định hướng xã hội chủ nghĩa, Luật Đất đai 2003 ban hành kèm theo nhiều văn bản pháp lý bổ sung, hướng dẫn thi hành nên đây là những văn kiện có tính chất pháp lý rất quan trọng nhằm quy định chế độ và quản lý sử dụng đất hợp lý, hiệu quả, đảm bảo quyền và nghĩa vụ cho người sử dụng đất, cho những quan hệ phát sinh trong quá trình quản lý và sử dụng đất diễn ra phù hợp với quyền lợi hợp pháp của Nhà nước, góp phần ổn định xã hội, tăng cường quan hệ sản xuất.
Đồng thời tạo hành lang pháp lý điều chỉnh các mối quan hệ về đất đai trong thời kỳ CNH - HĐH, hội nhập nền kinh tế thế giới của đất nước (Nguyễn Thị Lợi, 2007) [1]. Giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai là một trong những nội dung quản lý Nhà nước về đất đai đã được quy định trong Luật Đất đai 1993, Luật Đất đai 2003. Giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai với ý nghĩa là một nội dung của công tác quản lý Nhà nước đối với đất đai, là hoạt động của các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền nhằm giải quyết các bất đồng, mâu thuẫn trong nội bộ các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân tham gia quan hệ đất đai để tìm ra các giải pháp đúng đắn trên cơ sở pháp luật nhằm phục hồi lại các quyền lợi bị xâm phạm, e 5 đồng thời truy cứu trách nhiệm pháp lý đối với các hành vi vi phạm Luật Đất đai (Nguyễn Khắc Thái Sơn, 2007) [2]. Cơ sở thực tiễn của đề tài Trong những năm gần đây tình trạng tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai diễn ra thường xuyên, có nơi tạo thành điểm nóng, đặc biệt là khiếu kiện đông người, vượt cấp.
Tình trạng khiếu kiện vượt cấp lên Trung ương về lĩnh vực đất đai có xu hướng gia tăng, diễn biến phức tạp, tập trung nhiều vào các nội dung về thu hồi đất, đòi lại đất, thực hiện chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng, tái định cư, tố cáo cán bộ vi phạm pháp luật, mất dân chủ, tham nhũng, cố ý làm trái chính sách pháp luật… Nhiều vụ mang tính chất nghiêm trọng do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan nhưng chủ yếu là do việc giải quyết vụ việc của một số địa phương chưa tốt trái với quy định của pháp luật khiến người dân bất bình. Những vụ việc này được sự quan tâm đặc biệt của các cấp, các ngành cũng như người dân đối với kết quả giải quyết các vụ việc như trên. Do số vụ ngày càng nhiều và tính chất của các vụ việc ngày càng phức tạp nên công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai của các cấp, các ngành gặp rất nhiều khó khăn. Do vậy đánh giá công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai để tìm ra những giải pháp hiệu quả, nâng cao chất lượng quản lý, cũng như nhận thức của người dân là một việc cần thực hiện hiện nay.
Cơ sơ pháp lý của công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai - Luật Đất đai 2003; - Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về hướng dẫn thi hành Luật Đất đai 2003; - Nghị định số 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai; - Thông tư 01/2005/TT-BTNMT ngày 13/04/2004 của Chính phủ về hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 về hướng dẫn thực hiện thi hành Luật Đất đai 2003; - Luật Đất đai 2013; e 6 - Nghị định 43/2014/ NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai 2013; - Thông tư 23/2014/TT-BTNMT ngày 19/05/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi Trường về giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất. (Có hiệu lực từ 05/07/2014) - Thông tư 24/2014/TT-BTNMT ngày 19/05/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi Trường về hồ sơ địa chính. (Có hiệu lực từ 05/07/2014) - Thông tư 25/2014/TT-BTNMT ngày 19/05/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về bản đồ địa chính. (Có hiệu lực từ 05/07/2014) - Nghị định 47/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính Phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.