Đánh giá thực trạng công tác giải phóng mặt bằng khi nhà nước thu hồi đất tại Bắc Từ Liêm, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá thực trạng công tác giải phóng mặt bằng khi nhà nước thu hồi đất tại một số dự án trên địa, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Nguyễn Văn Kiên
• Người hướng dẫn: TS. Đào Đức Mẫn
• Trường học: Trường Đại Học Tài Nguyên Và Môi Trường Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Đất Đai
• Đề tài: Đánh Giá Công Tác Giải Phóng Mặt Bằng Tại Bắc Từ Liêm, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• THÔNG TIN LUẬN VĂN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• 1. MỞ ĐẦU: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Một số khái niệm liên quan
• 1.1.1. Khái niệm giải phóng mặt bằng
• 1.1.2. Thu hồi đất
• 1.1.3. Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất
• 1.1.4. Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
• 1.1.5. Tái định cư
• 1.2. Vai trò của công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp điều thu thập thông tin, tài liệu
• 2.4.2. Phương pháp thống kê, xử lý số liệu
• 2.4.3. Phương pháp kế thừa
• 2.5. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 2.5.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của quận Bắc Từ Liêm
• 2.5.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.5.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội của quận Bắc Từ Liêm
• 2.5.2. Tình hình quản lý và sử dụng đất trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội
• 2.5.3. Thực trạng công tác giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất tại một số dự án trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• 2.5.4. Các văn bản pháp lý về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• 2.5.5. Tổ chức bộ máy và sự phối hợp giữa cơ quan, đơn vị trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• 2.5.6. Thực trạng chung công tác giải phóng mặt bằng các dự án thu hồi đất trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• 2.5.7. Thực trạng công tác giải phóng mặt bằng tại Dự án Nâng cấp, mở rộng đường 70 (đoạn từ đường Trần Hữu Dực kéo dài đi đường 32)
• 2.5.8. Thực trạng công tác giải phóng mặt bằng tại Dự án Xây dựng tuyến đường Phúc lý, Minh Khai (nối từ đường Phúc Diễn – Tây Tựu đến đường vào khu trung tâm hành chính quận Bắc Từ Liêm)
• 2.5.9. Ý kiến của các hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất và cán bộ thực hiện về công tác giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất của 3 dự án
• 2.5.9.1. Ý kiến của các hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất
• 2.5.9.2. Điều tra ý kiến của cán bộ trực tiếp thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ
• 2.5.10. Đánh giá chung về công tác thu hồi đất tại các dự án trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• 2.5.10.1. Đánh giá Ưu điểm
• 2.5.10.2. Đánh giá hạn chế
• 2.5.11. Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng để thực hiện các dự án trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• 2.5.11.1. Giải pháp về hoàn thiện chính sách giá bồi thường đất đai, tài sản
• 2.5.11.2. Giải pháp hoàn thiện về chính sách hỗ trợ và ổn định cuộc sống
• 2.5.11.3. Giải pháp về công tác tuyên truyền, vận động, thuyết phục
• 2.5.11.4. Giải pháp tăng cường về chất lượng nguồn nhân lực
• 2.5.11.5. Giải pháp khác
• 3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHIẾU ĐIỀU TRA

Tóm tắt

I. Giới thiệu về công tác giải phóng mặt bằng tại Bắc Từ Liêm

Công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) tại quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội, đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các dự án phát triển hạ tầng. Quá trình này không chỉ liên quan đến việc thu hồi đất mà còn bao gồm các hoạt động bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người dân bị ảnh hưởng. Theo Luật Đất đai năm 2013, việc thu hồi đất phải được thực hiện theo quy trình rõ ràng, đảm bảo quyền lợi cho người dân. Tuy nhiên, thực tế cho thấy công tác GPMB tại Bắc Từ Liêm vẫn gặp nhiều khó khăn, từ việc xác định giá bồi thường đến việc thực hiện chính sách hỗ trợ. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ dự án mà còn tác động đến đời sống của người dân địa phương.

1.1. Tình hình thực hiện công tác GPMB

Tình hình thực hiện công tác giải phóng mặt bằng tại Bắc Từ Liêm cho thấy nhiều bất cập. Các dự án lớn như nâng cấp đường 70 hay xây dựng tuyến đường Phúc Lý, Minh Khai đều gặp phải sự phản đối từ người dân do mức bồi thường không thỏa đáng. Theo khảo sát, nhiều hộ gia đình cho rằng mức bồi thường không đủ để họ tái định cư hoặc khôi phục cuộc sống. Điều này dẫn đến tình trạng khiếu nại, gây khó khăn cho các cơ quan chức năng trong việc thực hiện dự án. Việc công khai thông tin về chính sách bồi thường và hỗ trợ cũng chưa được thực hiện đầy đủ, khiến người dân thiếu thông tin và không hiểu rõ quyền lợi của mình.

II. Đánh giá công tác GPMB tại Bắc Từ Liêm

Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng tại Bắc Từ Liêm cho thấy một số ưu điểm và hạn chế. Về ưu điểm, chính quyền địa phương đã có những nỗ lực trong việc xây dựng khung pháp lý cho công tác GPMB, tạo điều kiện cho các dự án phát triển. Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất vẫn là sự thiếu đồng bộ trong chính sách bồi thường và hỗ trợ. Nhiều người dân vẫn chưa nhận được sự hỗ trợ cần thiết để ổn định cuộc sống sau khi bị thu hồi đất. Theo ý kiến của người dân, chính sách bồi thường cần được điều chỉnh để phù hợp hơn với giá trị thực tế của đất đai và tài sản trên đất. Việc hợp tác xã hội trong công tác GPMB cũng cần được tăng cường để đảm bảo quyền lợi cho người dân.

2.1. Những khó khăn trong công tác GPMB

Một trong những khó khăn lớn trong công tác giải phóng mặt bằng tại Bắc Từ Liêm là sự thiếu đồng thuận từ phía người dân. Nhiều hộ gia đình không đồng ý với mức giá bồi thường và cho rằng chính sách hỗ trợ chưa đủ để họ có thể tái định cư. Điều này dẫn đến tình trạng khiếu nại kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện các dự án. Ngoài ra, việc quy hoạch đô thị chưa được thực hiện đồng bộ cũng gây ra nhiều khó khăn trong việc xác định ranh giới thu hồi đất. Các cơ quan chức năng cần có những biện pháp cụ thể để giải quyết những vấn đề này, từ việc cải thiện chính sách bồi thường đến việc tăng cường công khai thông tin cho người dân.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác GPMB

Để nâng cao hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng tại Bắc Từ Liêm, cần có những giải pháp cụ thể. Trước hết, cần hoàn thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ để đảm bảo quyền lợi cho người dân. Việc công khai thông tin về chính sách bồi thường và quy trình GPMB cũng cần được thực hiện một cách minh bạch. Thứ hai, cần tăng cường hợp tác xã hội giữa các cơ quan chức năng và người dân để tạo sự đồng thuận trong việc thực hiện các dự án. Cuối cùng, cần có sự tham gia của các chuyên gia trong lĩnh vực quy hoạch và bồi thường để đưa ra những giải pháp hợp lý, phù hợp với thực tiễn địa phương.

3.1. Hoàn thiện chính sách bồi thường

Hoàn thiện chính sách bồi thường là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng. Cần xem xét lại mức giá bồi thường để đảm bảo phù hợp với giá trị thực tế của đất đai và tài sản trên đất. Ngoài ra, cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho những hộ gia đình gặp khó khăn trong việc tái định cư. Việc đánh giá hiệu quả của chính sách bồi thường cũng cần được thực hiện thường xuyên để kịp thời điều chỉnh, đảm bảo quyền lợi cho người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) khi Nhà nước thu hồi đất là một trong những vấn đề trọng yếu, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ và hiệu quả các dự án phát triển kinh tế - xã hội. Tại quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội, với tốc độ đô thị hóa nhanh và đa dạng các dự án đầu tư, công tác GPMB càng trở nên cấp thiết. Theo ước tính, trong giai đoạn nghiên cứu từ năm 2014 đến 2018, diện tích đất thu hồi tại một số dự án trọng điểm trên địa bàn quận lên đến hàng trăm hécta, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý và người dân.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng công tác giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất tại một số dự án trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào ba dự án chính: Dự án nâng cấp, mở rộng đường 70 (đoạn từ đường Trần Hữu Dực kéo dài đến đường 32); Dự án xây dựng tuyến đường Phúc Lý, Minh Khai; và Dự án xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu đất dịch vụ tại các ô quy hoạch DV04, DV08 phường Tây Tựu.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp số liệu cụ thể, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến công tác GPMB, đồng thời góp phần hoàn thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, giúp đẩy nhanh tiến độ các dự án phát triển hạ tầng đô thị tại Bắc Từ Liêm nói riêng và Hà Nội nói chung.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết quản lý đất đai và mô hình chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

1. Lý thuyết quản lý đất đai tập trung vào các nguyên tắc quản lý Nhà nước về đất đai, bao gồm quy hoạch sử dụng đất, thu hồi đất, định giá đất và các quy trình hành chính liên quan. Khái niệm chính bao gồm: quyền sử dụng đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo Luật Đất đai năm 2013.

2. Mô hình chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được xây dựng dựa trên các quy định pháp luật hiện hành, nhấn mạnh nguyên tắc công bằng, minh bạch, kịp thời và phù hợp với điều kiện thực tế của người dân bị thu hồi đất. Các khái niệm chính gồm: nguyên tắc bồi thường về đất, điều kiện được bồi thường, hỗ trợ ổn định đời sống, hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề và bố trí tái định cư.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính.

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các văn bản pháp luật, báo cáo của UBND quận Bắc Từ Liêm, Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, cùng các tài liệu liên quan đến ba dự án nghiên cứu. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát thực tế, phỏng vấn sâu với cán bộ quản lý và điều tra ý kiến của hơn 150 hộ gia đình bị thu hồi đất tại các dự án.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng thống kê mô tả để tổng hợp số liệu về diện tích đất thu hồi, kinh phí bồi thường, tỷ lệ hộ dân đồng thuận. Phân tích so sánh giữa các dự án và đối chiếu với các quy định pháp luật để đánh giá hiệu quả công tác GPMB. Phân tích nội dung phỏng vấn nhằm làm rõ các khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 6/2017 đến tháng 12/2018, bao gồm giai đoạn thu thập dữ liệu, phân tích và hoàn thiện luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Diện tích đất thu hồi và kinh phí bồi thường: Tại Dự án nâng cấp, mở rộng đường 70, tổng diện tích đất thu hồi qua các đợt là khoảng 25 ha, với kinh phí bồi thường, hỗ trợ lên đến hơn 50 tỷ đồng. Dự án xây dựng tuyến đường Phúc Lý, Minh Khai thu hồi khoảng 18 ha, kinh phí bồi thường khoảng 40 tỷ đồng. Dự án xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu đất dịch vụ tại phường Tây Tựu thu hồi khoảng 15 ha, kinh phí bồi thường gần 35 tỷ đồng.

2. Tỷ lệ đồng thuận của người dân: Qua khảo sát, tỷ lệ hộ gia đình đồng thuận với phương án bồi thường, hỗ trợ đạt khoảng 75% tại dự án đường 70, 70% tại dự án Phúc Lý, Minh Khai và 68% tại dự án khu đất dịch vụ Tây Tựu. Các ý kiến không đồng thuận chủ yếu liên quan đến mức giá bồi thường và thời gian chi trả.

3. Thời gian giải phóng mặt bằng: Thời gian trung bình để hoàn thành GPMB tại các dự án dao động từ 12 đến 18 tháng, trong đó có khoảng 20% thời gian bị chậm do khiếu kiện, tranh chấp đất đai và khó khăn trong công tác vận động người dân.

4. Chất lượng công tác phối hợp và tổ chức: Công tác phối hợp giữa các cơ quan quản lý, tổ chức phát triển quỹ đất và UBND cấp xã còn nhiều hạn chế, dẫn đến việc lập phương án bồi thường chưa sát thực tế, gây khó khăn trong quá trình thực hiện.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các tồn tại trong công tác GPMB là do sự chưa đồng bộ trong chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, đặc biệt là việc xác định giá đất bồi thường chưa sát với giá thị trường thực tế. So với các nghiên cứu trong ngành quản lý đất đai, kết quả này phù hợp với xu hướng chung tại các đô thị đang phát triển nhanh, nơi giá đất biến động mạnh và phức tạp.

Việc tỷ lệ đồng thuận chưa cao phản ánh sự cần thiết phải tăng cường công tác tuyên truyền, vận động và đối thoại với người dân để nâng cao nhận thức và sự đồng thuận. Thời gian giải phóng mặt bằng kéo dài ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ dự án, làm tăng chi phí và giảm hiệu quả đầu tư.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện diện tích đất thu hồi và kinh phí bồi thường từng dự án, biểu đồ tròn về tỷ lệ đồng thuận của người dân, cùng bảng tổng hợp thời gian giải phóng mặt bằng và các nguyên nhân chậm trễ. Những biểu đồ này giúp minh họa rõ nét các vấn đề và hỗ trợ cho việc đề xuất giải pháp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chính sách giá bồi thường đất đai: Cần xây dựng cơ chế xác định giá đất bồi thường sát với giá thị trường, cập nhật định kỳ và minh bạch. Mục tiêu giảm thiểu chênh lệch giá bồi thường và giá thị trường xuống dưới 10% trong vòng 2 năm tới. Chủ thể thực hiện là Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp với UBND thành phố Hà Nội.

2. Tăng cường công tác tuyên truyền, vận động người dân: Triển khai các chương trình phổ biến pháp luật, đối thoại trực tiếp với người dân trước và trong quá trình thu hồi đất nhằm nâng cao nhận thức và sự đồng thuận. Mục tiêu đạt tỷ lệ đồng thuận trên 85% trong các dự án mới trong 1 năm. Chủ thể thực hiện là UBND quận Bắc Từ Liêm và các tổ chức đoàn thể địa phương.

3. Nâng cao năng lực nguồn nhân lực thực hiện GPMB: Tổ chức đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ bồi thường, định giá đất và giải quyết khiếu nại cho cán bộ liên quan. Mục tiêu 100% cán bộ tham gia đào tạo trong vòng 6 tháng. Chủ thể thực hiện là Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội phối hợp với các trường đại học chuyên ngành.

4. Cải thiện công tác phối hợp giữa các cơ quan: Thiết lập quy trình phối hợp rõ ràng, phân công trách nhiệm cụ thể giữa các phòng ban, tổ chức phát triển quỹ đất và UBND cấp xã để đảm bảo tiến độ và chất lượng công tác GPMB. Mục tiêu rút ngắn thời gian giải phóng mặt bằng trung bình xuống còn 10 tháng trong 2 năm tới. Chủ thể thực hiện là UBND quận Bắc Từ Liêm và các cơ quan liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý Nhà nước về đất đai: Giúp hiểu rõ các quy định pháp luật, thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác GPMB, từ đó áp dụng vào quản lý địa phương.

2. Chuyên gia, nhà nghiên cứu trong lĩnh vực quản lý đất đai và phát triển đô thị: Cung cấp dữ liệu thực tiễn và phân tích chuyên sâu phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo hoặc xây dựng chính sách.

3. Nhà đầu tư và chủ đầu tư dự án phát triển hạ tầng: Hiểu rõ quy trình, khó khăn và các yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ GPMB, từ đó có kế hoạch triển khai phù hợp.

4. Người dân và cộng đồng bị ảnh hưởng bởi thu hồi đất: Nắm bắt quyền lợi, nghĩa vụ và các chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Câu hỏi thường gặp

1. Công tác giải phóng mặt bằng là gì và tại sao quan trọng?
   Giải phóng mặt bằng là quá trình di dời nhà cửa, cây cối, công trình trên đất để bàn giao cho chủ đầu tư xây dựng dự án. Đây là điều kiện tiên quyết để triển khai các dự án phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo tiến độ và hiệu quả đầu tư.

2. Luật Đất đai 2013 có điểm mới gì trong công tác bồi thường, hỗ trợ?
   Luật Đất đai 2013 quy định rõ nguyên tắc bồi thường riêng biệt cho đất và tài sản trên đất, bổ sung điều kiện bồi thường cho các trường hợp thuê đất trả tiền một lần, cộng đồng dân cư chưa có giấy chứng nhận, đồng thời tăng cường quyền tham gia của người dân trong quá trình lập phương án bồi thường.

3. Nguyên nhân chính gây chậm tiến độ giải phóng mặt bằng là gì?
   Chủ yếu do sự chưa đồng bộ trong chính sách bồi thường, giá đất bồi thường thấp hơn giá thị trường, khiếu kiện của người dân, công tác phối hợp giữa các cơ quan chưa hiệu quả và thiếu nguồn nhân lực chuyên môn.

4. Làm thế nào để nâng cao tỷ lệ đồng thuận của người dân trong GPMB?
   Tăng cường tuyên truyền, vận động, đối thoại trực tiếp, đảm bảo minh bạch thông tin, công khai phương án bồi thường và hỗ trợ, đồng thời thực hiện đúng cam kết về thời gian và mức chi trả.

5. Vai trò của tổ chức phát triển quỹ đất trong công tác GPMB?
   Tổ chức phát triển quỹ đất chịu trách nhiệm lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, phối hợp với UBND cấp xã và các bên liên quan để thực hiện công tác GPMB một cách hiệu quả, đảm bảo quyền lợi người dân và tiến độ dự án.

Kết luận

• Công tác giải phóng mặt bằng tại quận Bắc Từ Liêm còn nhiều khó khăn, chủ yếu do chính sách bồi thường chưa sát với giá thị trường và công tác phối hợp chưa hiệu quả.
• Tỷ lệ đồng thuận của người dân với phương án bồi thường đạt khoảng 70-75%, cần được nâng cao thông qua tuyên truyền và đối thoại.
• Thời gian giải phóng mặt bằng trung bình từ 12 đến 18 tháng, ảnh hưởng đến tiến độ các dự án phát triển hạ tầng.
• Luật Đất đai 2013 đã có nhiều cải tiến về chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, nhưng cần tiếp tục hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào hoàn thiện chính sách giá đất, nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường phối hợp và công tác vận động người dân nhằm đẩy nhanh tiến độ và nâng cao hiệu quả công tác GPMB.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-2 năm tới, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá hiệu quả thực tiễn để điều chỉnh chính sách phù hợp hơn.

Call to action: Các cơ quan quản lý, nhà đầu tư và cộng đồng dân cư cần phối hợp chặt chẽ, chủ động tham gia để công tác giải phóng mặt bằng đạt hiệu quả cao, góp phần phát triển bền vững đô thị Bắc Từ Liêm và Hà Nội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU * Tính cấp thiết Đất đai là nguồn tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, nguồn nội lực, nguồn vốn vô cùng to lớn của đất nƣớc và là địa bàn phân bố các khu dân cƣ, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh và quốc phòng. Ở nƣớc ta, cùng với quá trình công nghiệp hoá và hiện đại hoá thì quá trình đô thị hoá đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ. Bên cạnh đó tình trạng gia tăng dân số quá nhanh đã khiến cho nhu cầu về đất ở và đất canh tác cho nhân dân ngày càng tăng, nhu cầu về đất để xây dựng các công trình phục vụ các mục đích nhƣ cở sở hạ tầng, an ninh quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng cũng ngày càng gia tăng, chính vì vậy mà công tác giải phóng mặt bằng đang ngày càng trở nên quan trọng và trở thành điều kiện cần cho sự phát triển bền vững kinh tế- xã hội của đất nƣớc. Việc giải phóng mặt bằng để xây dựng các cơ sở hạ tầng đã trở thành một trong những vấn đề bức xúc nhất đang đƣợc sự quan tâm của Đảng và Nhà Nƣớc.

Từ hơn 30 năm nay, cùng với công cuộc đổi mới, chủ trƣơng và chính sách của Đảng và Nhà Nƣớc đã tạo ra khung hành lang pháp lý khá đầy đủ cho công tác giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên thực trạng công tác giải phóng mặt bằng ở hầu hết các dự án trên cả nƣớc nói chung và dự án triển khai trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm nói riêng đều đang vấp phải những khó khăn làm ảnh hƣởng tới tiến độ thực hiện. Những yếu kém trong công tác quản lý và sử dụng đất đai đã tồn tại từ trƣớc đến nay đi kèm với nó là những hạn chế trong chính sách hiện hành đã trở thành rào cản trong việc thực hiện GPMB ở hầu hết các dự án. Quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội là một quận mới với nhiều tiềm năng để phát triển kinh tế, phát triển du lịch và hiện đang có những chính sách để thu hút đầu tƣ trong và ngoài nƣớc.

Với đa dạng các loại hình dự án khiến công tác thu hồi, bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ vẫn gặp rất nhiều khó khăn. Nhận thấy việc xác định công tác thu hồi, bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ là nhiệm vụ trọng tâm, để góp phần đẩy nhanh tiến độ xây dựng các dự án tiến tới thay đổi cơ bản về hạ tầng cơ sở với mục tiêu phát triển kinh tế đô thị trong toàn quận. Lãnh đạo quận đã có Luan van 2 các biện pháp đồng bộ, chỉ đạo các đoàn thể tích cực tham gia và kịp thời đề xuất các chính sách nhƣ: giá bồi thƣờng, hỗ trợ, giải đáp thắc mắc của các hộ dân về chính sách liên quan của thành phố. Hơn nữa quận vẫn còn nhiều hộ dân chủ yếu sống bằng nghề nông nghiệp, do vậy, bố trí tập quán sinh hoạt và làm việc của ngƣời dân còn nhiều khó khăn.

Chế độ, chính sách công tác thu hồi, bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ của thành phố mặc dù đã đƣợc điều chỉnh, bổ sung nhiều lần, nhƣng vẫn chƣa đồng bộ, khiến công tác thực hiện các dự án trên địa bàn quận gặp khó khăn. Đến nay, sau 04 năm triển khai áp dụng Luật Đất đai năm 2013 trong công tác giải phóng mặt bằng thực hiện dự án trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm đã nổi rõ những mặt tích cực và tồn tại, hạn chế khi áp dụng trong thực tiễn. Do nhận thức đƣợc vai trò quan trọng của việc đánh giá thực trạng triển khai công tác giải phóng mặt bằng theo Luật Đất đai năm 2013 em đã lựa chọn đề tài : “Đánh giá thực trạng công tác giải phóng mặt bằng khi Nhà nƣớc thu hồi đất tại một số dự án trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội ”. * Mục tiêu nghiên cứu - Làm rõ cơ sở lý luận về công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng.

- Tìm hiểu, nghiên cứu thực trạng của công tác giải phóng mặt bằng thực hiện dự án thu hồi đất trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội. - Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả của công tác giải phóng mặt bằng trong thời gian tới. * Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài: - Ý nghĩa khoa học: đƣa ra các giải pháp trên cơ sở khoa học để nâng cao hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng tại các dự án đầu tƣ xây dựng. - Ý nghĩa thực tiễn: giúp địa phƣơng nắm rõ đƣợc những thuận lợi và bất cập trong việc thực hiện công tác bồi thƣờng, hỗ trợ, từ đó có những giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bồi thƣờng, hỗ trợ và góp phần đấy nhanh tiến độ các dự án.

Luan van 3 CHƢƠNG I. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Một số khái niệm liên quan: 1. Khái niệm giải phóng mặt bằng; Giải phóng mặt bằng là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến việc di dời nhà cửa, cây cối, các công trình xây dựng và một bộ phận dân cƣ trên một phần đất nhất định đƣợc quy hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng một công trình mới.

Quá trình giải phóng mặt bằng đƣợc tính từ khi bắt đầu hình thành hội đồng giải phóng mặt bằng đến khi giải phóng xong và giao cho chủ đầu tƣ. Đây là một quá trình đa dạng và phức tạp thể hiện sự khác nhau giữa các dự án và liên quan đến lợi ích trực tiếp của các bên tham gia và cả của xã hội. Thu hồi đất; Thu hồi đất trong quy hoạch xây dựng là việc chuyển đổi quyền sử dụng đất từ một chủ thể đang sử dụng sang một chủ thể khác, việc thu hồi đất có thể có rất nhiều lý do, tuy nhiên thu hồi đất trong quy hoạch xây dựng là thu hồi đất do thực hiện quy hoạch xây dựng công cộng, mà cần đất để phục vụ các mục đích công cộng, quốc phòng an ninh, hoặc để phát triển kinh tế theo đồ án quy hoạch xây dựng đã đƣợc cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, trong các đặc điểm của thu hồi đất luôn gắn liền với việc bồi thƣờng. Theo khoản 11, điều 3, Luật đất đai năm 2013 giải thích từ ngữ Nhà nƣớc thu hồi đất là việc Nhà nƣớc quyết định thu lại quyền sử dụng đất của ngƣời đƣợc Nhà nƣớc trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của ngƣời sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai.

Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất; Bồi thƣờng là sự đền trả lại tất cả những thiệt hại mà chủ thể gây ra một cách tƣơng xứng, trong quy hoạch xây dựng, thiệt hại gây ra có thể là thiệt hại vật chất hoặc thiệt hại phi vật chất. trong giải phóng mặt bằng, cùng với các quy định về bồi thƣờng là các quy định về hổ trợ, tái định cƣ. Luan van 4 Theo khoản 12, điều 3, Luật đất đai năm 2013 giải thích từ ngữ Bồi thƣờng về đất là việc Nhà nƣớc trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho ngƣời sử dụng đất. Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất; Theo khoản 14, điều 3, Luật đất đai năm 2013 giải thích từ ngữ Hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất là việc Nhà nƣớc trợ giúp cho ngƣời có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển.

Hổ trợ nhằm trợ giúp thêm cho ngƣời bị thu hồi đất để tái lập cuộc sống mới để chuyển đổi nghề nghiệp, để giải quyết khó khăn về mặt kinh tế. Tái định cư Là việc ngƣời dân bị thu hồi đất phải di chuyển chổ ở, do kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phƣơng; căn cứ vào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đƣợc cấp có thẩm quyền phê duyệt chỗ ở mới. Tái định cƣ đặt ra với các chủ thể không còn đất ở sau khi bị thu hồi đất nhằm tái lập nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Vai trò của công tác bồi thƣờng, giải phóng mặt bằng: Mục đích của sự phát triển đất nƣớc là làm thế nào cho đất nƣớc ta ngày càng phát triển trên tất cả các lĩnh vực kinh tế văn hóa, xã hội đảm bảo an ninh, chính trị trật tự an toàn xã hội.

kinh tế càng phát triển thì đòi hỏi phải xây dựng về cơ sở hạ tầng nhà máy xí nghiệp công trình công cộng…để phục vụ lại cho kinh tế. muốn xây dựng đƣợc thì đòi hỏi phải có một quỹ đất lớn đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế. Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá con ngƣời không thể tạo ra nó đƣợc, mà con ngƣời trong quá trình khai thác sử dụng làm tăng thêm giá trị của đất đai vì vậy giá trị của đất đai là kết tinh sức lao động của con ngƣời tạo ra. Do đó khi Nhà Nƣớc cần sử dụng đất đai thì Nhà Nƣớc giải phóng mặt bằng thu hồi đất làm ảnh hƣởng đến lợi ích và đời sống của ngƣời sử dụng đất.

Bởi vậy Nhà nƣớc phải bồi thƣờng, hổ trợ, tái định cƣ cho ngƣời sử dụng đất có đất bị thu hồi, để thực hiện công tác giải phóng mặt bằng thu hồi đất. Nhà Nƣớc ban hành nhiều chính sách pháp luật nhằm điều chỉnh mối quan hệ về đất đai trong đó có quy định thẩm quyền Luan van 5 trình tự thủ tục thực hiện làm thế nào để ngƣời dân vùng giải phóng mặt bằng thực hiện tốt hơn quyền và nghĩa vụ của mình, đảm bảo đƣợc lợi ích giảm bớt những khó khăn tạo điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế vì lợi ích quốc gia, cộng đồng xã hội. Vấn đề bồi thƣờng giải phóng mặt bằng sử dụng cho các mục đích đặc biệt là mục đích công cộng, khuyến khích đầu tƣ phát triển kinh tế và bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ cho ngƣời dân vùng giải phóng mặt bằng là hai vấn đề quan trọng ngang nhau.