Đặt vấn đề Đất đai là sản phẩm tự nhiên, là nguồn tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá của mỗi Quốc Gia, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống. Trong quá trình vận động, đất đai trở thành tư liệu sản xuất đặc biệt của xã hội và không thể thay thế bởi bất kỳ một loại tư liệu sản xuất nào khác. Đồng thời đất đai còn đựơc coi là tài sản đặc biệt vì bản thân nó không do lao động tạo ra, mà lao động tác động vào đất đai để biến nó từ trạng thái hoang hoá trở thành sử dụng đa mục đích, phục vụ cho đời sống của nhân dân. Hiến pháp năm 1992, Luật đất đai năm 2003 đã nêu rõ: “ Đất đai thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà Nước thống nhất quản lý đại diện chủ sở hữu” và “ Nhà Nước thống nhất quản lý toàn bộ đất đai theo quy hoạch và pháp luật, đảm bảo sử dụng đúng mục đích và có hiệu quả”.
Để khẳng định “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà Nước đại diện chủ sở hữu thống nhất và quản lý” việc đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thiết lập hồ sơ địa chính là việc hết sức quan trọng, là cơ sở pháp lý để Nhà Nước quản lý chặt chẽ nguồn tài nguyên đất đai, các chủ sử dụng đất đai có thể yên tâm và chủ động trong việc khai thác và sử dụng các tiềm năng vốn có của đất đai, nhằm đem lại hiệu quả kinh tế cao nhất đồng thời có trách nhiệm trong việc bảo vệ môi trường. Trong toàn cảnh Nước ta hiện nay, từ một nước nông nghiệp lạc hậu, Đảng và Nhà Nước ta chủ trương đổi mới cơ cấu kinh tế thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Công cuộc đổi mới kinh tế đã phôi thai bắt đầu từ ngành nông nghiệp vào đầu năm 1981 với chỉ thị số 100/CT/TW ngày 13/11/1981 của bí thư Trung ương Đảng về mở rộng khoán sản phẩm đến nhóm lao động và người lao động trong hợp tác xã nông nghiệp. Đặc biệt là Nghị quyết số 10/NQ - TW của bộ chính trị ngày 5/4/1998 về cơ chế khoán ruộng đất đến hộ gia đình đã thực hiện cùng với sự hấp dẫn mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường dẫn đến quá trình đô thị hóa là một hiện tượng tất yếu.
Quá trình đô thị hóa đã nảy sinh nhu cầu sử dụng đất cho mục 2 đích sử dụng mới. Từ thực tế khách quan đó đã gây sức ép không nhỏ đến quỹ đất đai của chúng ta. Chính vì vậy thực hiện tốt công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho mỗi thửa đất và chủ sử dụng đất tương ứng là công việc quan trọng và cần thiết hơn bao giờ hết. Công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được thực hiện tốt, một mặt giúp nhà nước nắm chắc quản lý đất đai mặt khác thiết lập mối quan hệ pháp lý đầy đủ giữa nhà nước và người sử dụng đất.
Thông qua giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, người sử dụng đất được thực hiện các quyền và nghĩa vụ sử dụng đất của mình một cách có giá trị, yên tâm đầu tư khai thác có hiệu quả tiềm năng đất đai. Góp phần khơi dậy nguồn nội lực phát triển kinh tế xã hội còn tiềm ẩn trong nông thôn. Trong những năm qua, công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bàn xã đã bước đầu có những thành tựu đáng kể, nhưng còn có nhiều vấn đề khó khăn, thách thức cần giải quyết. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn cũng như tính cấp bách của công tác đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bàn xã Tri Lễ - huyện Văn Quan – tỉnh Lạng Sơn.
Được sự phân công của Khoa Quản Lý Tài Nguyên Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, em tiến hành thực hiện nghiên cứu chuyên đề: “Đánh giá công tác đăng ký, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bàn xã Tri Lễ - huyện Văn Quan - tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2012 - 2014” 1. Mục đích của đề tài Kết quả cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bàn xã Tri Lễ - huyện Văn Quan – tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2012- 2014, từ đó đề xuất một số giải pháp giúp hoàn thiện hơn, đẩy nhanh tiến độ công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trong thời gian tiếp theo.3 Ý nghĩa khóa học và thực tiễn của đề tài - Củng cố những kiến thức đã tiếp thu trong nhà trường và những kiến thức thực tế cho sinh viên trong quá trình thực tập tại cơ sở. 3 - Nâng cao khả năng tiếp cận, thu thập và xử lý thông tin cửa sinh viên trong quá trình làm đề tài. - Trên cơ sở đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp từ đó đề xuất được những giải pháp để sử dụng đất có hiệu quả cao hơn.
4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học và pháp lý của cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 2.1 Cơ sở lý luận của cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá của mỗi quốc gia, là tư liệu sản xuất không gì thay thế được của ngành nông - lâm nghiệp, là thành phần quan trọng của hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố dân cư, xây dựng cơ sở kỹ thuật, văn hóa và an ninh quốc phòng. Song thực tế đất đai là tài nguyên thiên nhiên có hạn về diện tích, có vị trí cố định trong không gian cùng với thời gian. Giá trị sử dụng của tài nguyên đất có sự biến đổi theo chiều hướng tốt hoặc xấu phụ thuộc vào việc khai thác sử dụng của con người.
Trong hoàn cảnh hiện nay, Việt Nam đất chật người đông. So với thế giới thì nước ta là một trong những nước có số bình quân ruộng đất trên đầu người vào loại thấp nhất, đất đai lại phân bố không đồng đều giữa các vùng và các khu vực. Vì vậy vấn đề đặt ra cho chúng ta là phải có biện pháp quản lý và sử dụng đất như thế nào để không những đảm bảo cho nhu cầu hiện tại mà còn phát triển cho tương lai. Do đó, công tác quản lý và sử dụng đất ngày càng được Chính phủ quan tâm đặc biệt là công tác cấp GCNQSD đất.
Cấp GCNQSD đất là một công cụ của Nhà nước để bảo vệ lợi ích Nhà nước, lợi ích cộng đồng cũng như lợi ích của công dân. Cấp GCNQSD đất là giữ vai trò quan trọng, nó là cơ sở pháp lý để Nhà nước quản lý chặt chẽ nguồn tài nguyên đất đai, và các chủ sử dụng đất yên tâm chủ động trong việc sử dụng nhằm khai thác tiềm năng sử dụng đem lại hiệu quả kinh tế cao. Căn cứ pháp lý của cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Trước yêu cầu đổi mới của đất nước, Nhà Nước ta nhiều văn bản mang tính chiến lược trong việc sử dụng đất nhằm đem lại hiệu quả kinh tế như việc thực hiện chủ trương giao khoán ruộng đất theo chỉ thị 100/CP-TW, tiếp theo là giao khoán ruộng đất ổn định lâu dài theo Nghị quyết 10/NĐ - TW của Bộ chính trị, khẳng định đường lối đúng đắn của Đảng và Nhà nước, tạo tiều đề 5 của Nhà nước ta ban hành nhiều văn bản pháp quy làm cơ sở pháp lý cho Nhà nước về quản lý đất đai toàn diện hơn. - Nghị định 64/CP ngày 27/9/1993 của Chính phủ quy định về việc giao đất cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng lâu dài vào mục đích nông nghiệp.
- Nghị định 60/CP ngày 05/7/1994 của Chính phủ về quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất tại đô thị. - Nghị định số 04/2000/NĐ - CP của Chính phủ về thi hành sửa đổi, bổ sung một số điều của đất đai. - Luật đất đai 1993, luật sửa đổi bổ sung một số điều năm 1998, Luật đất đai năm 2003, Luật đất đai năm 2013 [6] - Chỉ thị số 05/2004/CT-TTg ngày 09/02/2014 của thủ tướng Chính phủ về thi hành Luật đất đai. - Nghị định 43/2014/NĐ - CP ngày 29/10/2014 của Chính phủ về thi hành Luật đất đai.
[10] - Nghị định 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về việc sử phạt hành chính trong lĩnh vực đất đai. [11] Các văn bản trên đây đều nhằm đảm bảo cho công tác quản lý Nhà nước về đất đai ở các cấp chặt chẽ, toàn diện và hiệu quả. Để đạt được mục tiêu quản lý chặt chẽ toàn diện và có hiệu quả hơn nữa đến từng thửa đất, từng chủ sử dụng đất thì một nội dung không thể thiếu được đó là cấp GCNQSD đất. Nhận thức được vai trò quan trọng của công tác cấp GCNQSD đất, Đảng và Nhà nước ta đã quan tâm và chỉ đạo đúng đắn với công tác này thể hiện qua các văn bản sau: + Quyết định số 449/QĐ-ĐC ngày 27/01/1995 của tổng cục địa chính quy định các sổ mục kê, sổ địa chính, sổ cấp GCNQSD đất, sổ theo dõi biến động đất đai thay thế các biểu mẫu trước đó.
+ Thông tư 364/1998-TCĐC ngày 16/03/1998 của tổng cục địa chính hướng dẫn về cấp GCNQSD đất. + Công văn số 776/CV-CP ngày 28/07/1999 của Chính phủ về việc cấp GCNQSD đất và quyền sở hữu nhà ở tại đô thị. 6 + Thông tư số 147/1999 TTLTCĐC-BTC ngày 21/07/2004 của liên Bộ tài chính và tổng cục địa chính hướng dẫn cấp GCNQSD đất chỉ thị 1999/CT-TTg. + Thông tư số: 29/2004/TT-BTNMT ngày 01/01/2004 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về việc hướng dẫn lập, chỉnh lý hồ sơ địa chính.
+ Quyết định số:24/2004/QĐ-BTNMT ngày 01/01/2004 của Bộ Tài Nguyên và Môi trường ban hành quy định về cấp GCNQSD đất. Trên đây là một số văn bản nhằm đẩy mạnh công tác cấp GCNQSD đất trong cả nước nhằm quản lý chặt chẽ quỹ đất quốc gia, đồng thời góp phần lần cho người sử dụng đất yên tâm đầu tư sản xuất và thực hiện đầy đủ các quyền, nghĩa vụ của mình đối với Nhà nước. Những quy định chung về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 2.1 Khái niệm và mục đích cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất “ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là giấy chứng nhận do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho người sử dụng để bảo hộ cho quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất”, là chứng thư pháp lý xác nhận mối quan hệ hợp pháp giữa nhà nước và người sử dụng đất.