Đặt vấn đề Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá của mỗi Quốc gia, là tư liệu sản xuất đặc biệt và là thành phần quan trọng của môi trường sống mà thiên nhiên đã ban tặng cho con người. Trong tất cả các văn kiện, các văn bản luật và dưới luật đều chỉ rõ đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Căn cứ vào nhu cầu sử dụng đất đai, căn cứ vào tình hình kinh tế, chính trị, xã hội của đất nước mà việc khai thác và sử dụng đất đai phải được thực hiện một cách tiết kiệm và hiệu quả phát huy tối đa nguồn lực của đất, nhằm đạt tới hiệu ích kinh tế, sinh thái và xã hội cao nhất. Xuất phát từ những quan điểm trên, xuất phát từ yêu cầu thực tế mà Đảng và Nhà nước cần đề ra những điều bổ sung, sửa đổi quan trọng liên quan đến các chính sách pháp luật về đất đai nhằm góp phần tích cực vào sự lặp lại kỷ cương trong quản lý, khai thác và sử dụng đất đai phấn đấu để đất đai được khai thác và sử dụng một cách hiệu quả nhất, phục vụ tốt cho sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại đất nước.
Trong quá trình đổi mới đất nước, nhiều dự án xây dựng cơ sở hạ tầng để phục vụ cho phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội đang diễn ra hết sức mạnh mẽ tại tất cả các địa phương, thể hiện đúng tinh thần xây dựng một đất nước giầu mạnh mà Đảng và Nhà nước mong muốn. Để phục vụ cho mục đích này, đòi hỏi phải có một lượng lớn đất đai. Công việc này liên quan đến việc bồi thường giải phóng mặt bằng cho nhân dân đang sử dụng đất. Đây là điều kiện ban đầu nhưng hết sức quan trọng trong quá trình xây dựng các công trình dự án.
Công tác này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của Nhà nước và nhân n 2 dân. Vì vậy công tác thu hồi đất và phương án bồi thường giải phóng mặt bằng là hết sức khó khăn, phức tạp và nhạy cảm. Trên địa bàn huyện Hạ Lang, tỉnh Cao Bằng trong những năm qua đã tổ chức thực hiện nhiều dự án và công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đã thu được nhiều kết quả tốt. Nhưng bên cạnh đó cũng bộc lộ không ít những khó khăn liên quan đến tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội.
Do vậy cần nghiên cứu để làm rõ về cơ sở lý luận và tìm ra giải pháp tháo gỡ trong cơ chế tổ chức và thực hiện. Xuất phát từ những vấn đề trên được sự đồng ý của Ban Giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài Nguyên, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của cô giáo, Th.S Dƣơng Thị Thanh Hà, em tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng Dự án Công trình: Trụ sở Chi cục Hải quan Hải Quan Bí Hà, xã Thị Hoa, huyện Hạ Lang, tỉnh Cao Bằng”. Mục tiêu tổng quát Thông qua việc đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại Dự án Công trình: Trụ sở Chi cục Hải Quan Bí Hà, xã Thị Hoa, huyện Hạ Lang, tỉnh Cao Bằng - rút ra những bài học kinh nghiệm trong công tác bồi thường GPMB tại huyện, để công tác bồi thường GPMB sau này diễn ra thuận lợi hơn, đúng tiến độ và hạn chế khiếu nại và tố cáo trong công tác GPMB. Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu ảnh hưởng của công tác quản lí và sử dụng đất tại địa phương tới công tác bồi thường GPMB.
- Đánh giá kết quả bồi thường GPMB tại huyện Hạ Lang - Tìm hiểu việc áp dụng chính sách pháp luật vào tái định cư, những khó khăn vướng mắc khi triển khai dự án; - Ý kiến phản hồi của người dân về công tác bồi thường GPMB. n 3 - Đề xuất những giải pháp giải quyết khó khăn vướng mắc khi triển khai của dự án. Ý nghĩa của đề tài Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học: Giúp em củng cố những kiến thức đã học trên lớp, học hỏi, tiếp thu vận dụng những kiến thức, kinh nghiệm vào thực tế trong lĩnh vực bồi thường giải phóng mặt bằng; rèn luyện tính cẩn thận, tỷ mỉ trong nghiên cứu khoa học, cụ thể là công tác bồi thường hỗ trợ, tái định cư. Ý nghĩa thực tiễn: Kết quả của đề tài giúp cho các nhà quản lí đất đai rút ra kinh nghiệm, thấy được những mặt đã làm được và những mặt còn hạn chế trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, từ đó có biện pháp thúc đẩy công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, thực hiện đúng tiến độ kế hoạch, quy hoạch.
n 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở lí luận, căn cứ pháp lý để thực hiện công tác bồi thƣờng GPMB 2. Các văn bản của Trung ương Luật Đất đai số 45/2013/QH13 ngày 29/11/2013 của Quốc hội ban hành luật đất đai. Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2013 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai và Nghị định số 59/2011/NĐ- CP về việc chuyển công ty nhà nước thành công ty cổ phần. Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất. Thông tư số 37/2014/TT-BTNMT ngày 30/06/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất. Thông tư số 75/2015/TT-BTC ngày 15/05/2015 của Bộ Tài chính hướng dẫn việc lập dự toán, sử dụng và thanh quyết toán kinh phí tổ chức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất.
Các văn bản của tỉnh Cao Bằng Quyết định số 16/2014/QĐ-UBND ngày 24/06/2014 ban hành bảng giá nhà ở và các công trình xây dựng gắn liền với đất để tính bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Cao Bằng Quyết định số 19/2015/ QĐ-UBND ngày 15/07/2015 của UBND tỉnh Cao Bằng về việc ban hành đơn giá bồi thường cây cối, hoa màu khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Cao Bằng. n 5 Quyế t đinh ̣ 42/2014/QĐ-UBND ngày 19/12/2014 của UBND tỉnh Cao Bằ ng ban hành quy đinh ̣ bồ i thường , hỗ trơ ̣ và tái đinh ̣ cư khi Nhà nước thu hồ i đấ t trên điạ bàn tỉnh Cao Bằ ng. Trình tự lập hồ sơ phƣơng án bồi thƣờng GPMB * Xác định giá đất cụ thể làm căn cứ tính bồi thường, hỗ trợ về đất. -Xác định giá đất cụ thể làm căn cứ tính bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất: Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố (Sau đây gọi là Ủy ban nhân dân cấp huyện) nơi có đất thu hồi, căn cứ kế hoạch sử dụng đất hàng năm của cấp huyện đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt và kế hoạch thu hồi đất để thực hiện dự án, chỉ đạo Hội đồng bồi thường, giải phóng mặt bằng cấp huyện tổ chức điều tra, khảo sát giá đất phổ biến trên thị trường.
Trường hợp giá đất điều tra, khảo sát giá đất có thay đổi so với giá đất quy định tại bảng giá đất do Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành thì đề xuất hệ số điều chỉnh giá đất, gửi Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với Sở Tài chính và các cơ quan liên quan xem xét, tổ chức xác định, thẩm định trình Ủy ban nhân đã tỉnh quyết định theo quy định tại Khoản 3 Điều 114 Luật Đất đai và Điều 15, Điều 16, Điều 17 và Điều 18 Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014 của Chính phủ quy định về giá đất. - Xác định giá đất cụ thể tính thu tiền sử dụng đất tại các khu quy hoạch tái định cư: Ủy ban nhân dân cấp huyện căn cứ quy hoạch chi tiết của khu tái định cư đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt; các số liệu về chi phí đầu tư hạ tầng khu dân cư; thông tin về giá đất trong cơ sở dữ liệu đất đai, giá đất phổ biến trên thị trường, đề xuất phương án giá đất cụ thể để tính thu tiền sử dụng đất tại khu quy hoạch tái định cư, gửi Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với Sở Tài chính và các cơ quan liên quan xem xét, tổ chức xác định, thẩm định n 6 trình Ủy ban nhân dân tỉnh quyết định theo quy định tại Khoản 3 Điều 86 và Khoản 3 Điều 114 Luật Đất đai; Điều 15, Điều 16, Điều 17 và Điều 18 Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014 của Chính phủ quy định về giá đất. - Việc tổ chức điều tra khảo sát thu thập thông tin giá đất phổ biến trên thị trường do Hội đồng bồi thường, giải phóng mặt bằng cấp huyện trực tiếp thực hiện, đề xuất phương án giá đất cụ thể để tính thu tiền sử dụng đất đối với các trường hợp quy định tại Điều 21, Điều 23 và Điều 24 Quy định này báo cáo Ủy ban nhân dân cấp huyện, gửi Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với Sở Tài chính và các cơ quan liên quan xem xét, tổ chức xác định, thẩm định trình Ủy ban nhân dân tỉnh quyết định. *Trình tự thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất - Sau khi thành lập Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư và Tổ công tác; trên cơ sở kế hoạch tiến độ giải phóng mặt bằng Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, Ban giải phóng mặt bằng, Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng họp thông báo về kế hoạch, tiến độ, các chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với tổ chức, hộ gia đình cá nhân có đất, tài sản thuộc phạm vi thu hồi đất của dự án; công bố các tài liệu liên quan việc thu hồi đất, thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng; niêm yết tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã, địa điểm sinh hoạt khu dân cư nơi có đất thu hồi.
-Tổ chức điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm: +Ủy ban nhân dân cấp xã và người sử dụng đất có trách nhiệm phối hợp với Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng thực hiện kế hoạch thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đo đạc xác định diện tích đất, thống kê nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất để lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái n 7 định cư.