MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là sản phẩm của tự nhiên ban tặng cho con người, nó giữ một vai trò cực kỳ quan trọng. Điều đó đã được luật đất đai 1993 khẳng định: "Đất đai là nguồn tài nguyên quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng cơ sở kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng và an ninh" Sự khẳng định vai trò của đất đai như trên là hoàn toàn có cơ sở. Bởi nếu không có đất thì không có sản xuất cũng như không có sự tồn tại của con người.
Tầm quan trọng của đất đai được khẳng định trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và các văn bản dưới luật về đất đai. Trong các Cương lĩnh, các văn kiện, các văn bản luật về đất đai để chỉ rõ ràng đất đai thuộc sở hữu toàn dân về thống nhất quản lý. Điều đó thể hiện đất đai đối với mỗi quốc gia luôn giữ một vị trí hết sức quan trọng trong nền kinh tế thị trường và ổn định chính trị - xã hội. Bởi vậy việc sử dụng đất đai tiết kiệm, có hiệu quả và bảo vệ bền vững nguồn tài nguyên vô giá này là nhiệm vụ vô cùng quan trọng và cấp bách với mỗi quốc gia.
Xuất phát từ những quan điểm trên, xuất phát từ yêu cầu thực tế mà Đảng và Nhà Nước ta cần đề ra các văn bản luật nhằm hoàn thiện hơn sao cho phù hợp sao cho phù hợp với thực tế góp phân tích cực vào sự lập lai trật tự, kỷ cương trong quản lý, khai thác và sử dụng có hiệu quả nhất, phục vụ tốt cho sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước. Ở nước ta, trong quá trình hội nhập, nền kinh tế đã có những bước tiến triển đáng kể và phát triển theo định hướng kinh tế thị trường nhiều thành phần đồng thời quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ đã làm ảnh hưởng nhiều tới việc sử dụng đất, chúng ta sử dụng phần lớn đất đai cho các dự án đầu tư. Xây dựng các công trình phát triển các ngành, các lĩnh vực sự nghiệp, kinh tế, văn hóa, xã hội trên tất cả các huyện, quận, thị xã, thành phố trong cả nước. n 2 Công việc này liên quan đến việc thu hồi, bồi thường giải phóng mặt bằng cho những người đang sử dụng đất.
Đây là điều kiện ban đầu nhưng hết sức quan trọng trong quá trình xây dựng cơ bản của các dự án. Công tác này ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của nhà nước và nhân dân. Vì vậy công tác thu hồi, bồi thường giải phóng mặt bằng hết sức khó khăn, phức tạp và rất nhạy cảm. Trên địa bàn tỉnh Hòa Bình trong những năm gần đây, đã tổ chức nhiều dự án GPMB thu hồi được nhiều kết quả, đồng thời cũng bọc lộ được nhiều vấn đề, khó khăn, phức tạp liên quan đến kinh tế, chính trị - xã hội.
Do vậy cần phải tiếp tục nghiên cứu làm rõ về cơ sở lý luận, tìm giải pháp tháo gỡ trong cơ chế chính sách và cách tổ chức thực hiện. Từ những vấn đề trên được sự đồng ý của Ban Giám Hiệu, ban chủ nhiệm khoa quản lý Tài Nguyên của trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của Th.S Nguyễn Lê Duy, em đã tiến hành thực hiện đề tài:"Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án đường quốc lộ 12B trên địa bàn huyện Kim Bôi tỉnh Hòa Bình" 1. Mục đích của đề tài Đánh giá kết quả công tác bồi thường GPMB của dự án đường quốc lộ 12B trên địa bàn huyện Kim Bôi tỉnh Hòa Bình, để tìm ra những thuận lợi và khó khăn, từ đó đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả cho công tác bồi thường GPMB của địa phương trong thời gian tới. Yêu cầu của đề tài - Nắm vững chính sách bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng cũng như các văn bản pháp lý có liên quan.
- Các tình hình số liệu, tài liệu, khảo sát, điều tra phải đảm bảo tính trung thực, chính xác, phản ánh đúng hiện trạng và tình hình thực tế của các dự án đã lựa chọn để nghiên cứu. - Áp dụng đúng đối tượng, đúng mục đích và phạm vi cần nghiên cứu từ đó đánh giá được những tồn tại, khó khăn và tìm hiểu nguyên nhân. - Đề xuất những phương án, những giải pháp dựa trên kết quả nghiên cứu. Ý nghĩa của đề tài 1.
Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học Đề tài tốt nghiệp là một cơ hội tốt cho mỗi sinh viên có thể hệ thống và củng cố lại kiến thức đã học trong nhà trường và áp dụng vào thực tế công việc, đáp ứng yêu cầu đào tạo kỹ sư ngành quản lí đất đai. Qua đó, biết cách thu thập, tổng hợp, xử lý số liệu và biết cách trình bày một báo cáo khoa học hoàn chỉnh. Ý nghĩa trong thực tiễn - Đối với bản thân: việc tìm hiểu và vận dụng chính sách của nhà nước trong công tác giải phóng mặt bằng giúp bổ sung kinh nghiệm trong công tác quản lý Nhà nước về đất đai nhanh, đầy đủ và hoàn thiện hơn. - Đối với địa phương: có thể nâng cao hiệu quả việc thực hiện công tác bồi thường.
Đảm bảo áp dụng chính xác, đúng, đủ về bồi thường cho những hộ dân bị nhà nước thu hồi đất. Rút kinh nghiệm trong việc giải quyết những vướng mắc và đối thoại với nhân dân cho những dự án sau này. n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.
Khái niệm về bồi thường GPMB Bồi thường là đền bù những tổn hại đã gây ra. Đền bù là trả lại xứng với giá trị hoặc công lao. Như vậy, bồi thường là trả lại tương xứng với giá trị hoặc công lao cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì hành vi của chủ thể khác. Việc bồi thường có thể bằng các hình thức: - Bồi thường bằng tiền hoặc các vật thể ngang giá.
- Bồi thường bằng cả vật chất và cả tinh thần cho người bị thu hồi đất. Về mặt hành chính đây là một quá trình không tự nguyện, có tính cưỡng chế. Bồi thường khi nhà nước thu hồi đất là việc nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi. Ngoài các khoản hỗ trợ còn một hình thức bồi thường nữa là táiđịnh cư.
Vai trò của bồi thường GPMB Công tác BT&GPMB có vai trò hết sức quan trọng trong quá trình thực hiện các dự án, công trình liên quan đến việc phải thu hồi lại một phần hay toàn bộ diện tích đất đã được giao cho các cá nhân, hộ gia đình, tổ chức nó ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công của các công trình, dự án. Công tác BT&GPMB phải được thực hiện nhanh chóng nhằm đảm bảo đúng tiến độ thi công của các công trình, dự án. Mặt khác BT&GPMB cũng phải thực hiện đúng theo các quy trình, quy định của nhà nước nhằm tránh khiếu kiện có liên quan đến công tác BT&GPMB. Đặc điểm của quá trình bồi thường GPMB “Bồi thường GPMB là quá trình đa dạng và phức tạp, nó thể hiện sự khác nhau giữa các dự án, nó liên quan trực tiếp đến lợi ích của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội.
Chính vì vậy, công tác bồi thường GPMB có các đặc điểm sau: - Tính đa dạng: Mỗi dự án được tiến hành trên một vị trí khác nhau với điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội khác nhau, chính vì vậy công tác n 5 BT&GPMB một mặt phải tuân theo đúng trình tự và thủ tục của nhà nước quy định, mặt khác cán bộ làm công tác BT&GPMB phải linh hoạt tùy từng trường hợp cụ thể mà đưa ra phương án hợp lý tạo được sự đồng thuận của nhân dân. - Tính phức tạp: Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội đối với mọi người dân. Đất đai có một vị trí riêng biệt, chính vì vậy nên ở từng khu vực, từng địa điểm sẽ có mức giá khác nhau. Vì vậy sẽ có mức bồi thường khác nhau.
Ở khu vực nông thôn thì dân cư chủ yếu sống vào hoạt động nông nghiệp mà đất đai lại là tư liệu sản xuất trong khi trình độ sản xuất lại thấp, khả năng chuyển đổi nghề nghiệp lại rất khó khăn, do đó tâm lí của người dân vùng này là giữ đất để sản xuất. Mặt khác do tập quán canh tác và sinh hoạt nên đa phần người dân đều không muốn mất đi mảnh đất cha ông để lại. Tình hình đó đã dẫn đến công tác tuyên truyền vận động dân cư tham gia di chuyển là rất khó khăn. Bên cạnh đó công tác kiểm kê, định giá để bồi thường gặp nhiều khó khăn do các tài sản như công trình, vật kiến trúc gắn liền với đất rất đa dạng.
Vì vậy công tác BT&GPMB gặp phải không ít những khó khăn, phức tạp. Vì thế cần phải có sự phối hợp giữa các bên có liên quan để công tác BT&GPMB diễn ra thuận lợi, hài hòa giữa lợi ích của các bên theo đúng quy định của pháp luật. Cơ sở pháp lý của đề tài 2.