MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tài liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trƣờng sống, là địa bàn phân bố dân cƣ, xây dựng các thành phần kinh tế, văn hoá xã hội, an ninh và quốc phòng. Trong chƣơng II, điều 16, 17 và 18 Hiến pháp nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 quy định: ”Đất đai thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nƣớc thống nhất quản lý theo quy hoạch và pháp luật, bảo đảm sử dụng đúng mục đích và có hiệu quả”. Trong điều kiện quỹ đất có hạn và nền kinh tế thị trƣờng ngày càng phát triển thì lợi ích kinh tế của các tổ chức, cá nhân khi Nhà nƣớc giao đất và thu hồi đƣợc cơ quan nhà nƣớc quan tâm hơn.
Quá trình thực hiện công cuộc Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá đất nƣớc, nhiều dự án đầu tƣ phát triển nhƣ: Khu di tích, khu thƣơng mại, khu công nghiệp, các khu kinh tế mở, xây dựng đô thị, các dự án đầu tƣ xây dựng cơ sở hạ tầng nhƣ: Giao thông, thuỷ lợi, văn hoá, thể thao đã và đang đƣợc triển khai đƣa vào hoạt động trên hàng vạn héc ta đất. Việc thu hồi đất của đối tƣợng đang sử dụng là cần thiết để thực hiện các dự án đầu tƣ này. Do có tầm quan trong nhƣ vậy nên thời gian qua Đảng và Nhà nƣớc ta luôn quan tâm đến vấn đề đất đai và đề ra nhiều chủ trƣơng, chính sách bằng các văn bản pháp luật cụ thể chỉ đạo việc tổ chức thực hiện. Sau khi có luật đất đai năm 1993, ngày 17/8/1994 Chính phủ ban hành Nghị định 90/NĐ-CP quy định: ”Đền bù thiệt hại khi Nhà nƣớc thu hồi đất sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng”.
Sau hơn 3 năm thực hiện có nhiều biến động, ngày 24/4/1998 Chính phủ ban hành Nghị định số 22/CP thay thế Nghị định số 90/NĐ-CP. Tiếp theo đó ngày 2 29/10/1994 Chính phủ ban hành Nghị định 181/2004/NĐ-CP về hƣớng dẫn thi hành Luật đất đai 2003 và Nghị định số 197/2004/NĐ-CP: “Về việc bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ khi nhà nƣớc thu hồi đất”. Về cơ bản các điều trong Nghị định đã đƣợc áp dụng có hiệu quả, phù hợp với nguyện vọng của đa số nhân dân, khắc phục đƣợc nhiều tồn tại, vƣớng mắc mà trƣớc đây các văn bản khác chƣa đƣợc đề cập. Gần đây nhất là ngày 13/8/2009 Chính Phủ ban hành Nghị định số 69/2009/NĐ-CP quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ.
Trên tổng thể, nghị định bổ sung nhiều điểm mới, tích cực, theo hƣớng tăng quyền lợi cho ngƣời bị thu hồi đất - đối tƣợng lâu nay đƣợc đánh giá là chịu nhiều thiệt thòi, nhƣ đƣợc bồi thƣờng theo giá đất thực tế, tăng mức hỗ trợ… Tuy nhiên còn nhiều nội dung cần phân tích, đánh giá có cơ sở khoa học thông qua việc khảo sát thực tế, điều tra xã hội học để bổ sung, sửa đổi hoàn thiện chính sách này đảm bảo lợi ích hợp pháp của ngƣời sử dụng đất, ngƣời bị thu hồi đất, duy trì trật tự kỷ cƣơng pháp luật, hạn chế tối đa những tranh chấp, khiếu kiện về đất đai của nhân dân trong bồi thƣờng, giải phóng mặt bằng khi Nhà nƣớc thu hồi đất. Đó cũng là lý do em chọn đề tài: “Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án đường Cầu Sông Chanh – Uông Bí (từ km3+200 đến km5+860) đi qua địa phận thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh ”. Mục đích, ý nghĩa 1. Mục đích -Đánh giá công tác bồi thƣờng, giải phóng mặt bằng dự án đƣờng Cầu Sông Chanh – Uông Bí (từ km3+200 đến km5+860) đi qua địa phận thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh tƣ̀ đó đề xuất các giải pháp để giải quyết các vấn đề tồn tại, khó khăn trong việc thực hiện chính sách bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất.
Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu: Bổ sung những kiến thức đã học trên lớp, học hỏi, tiếp nhận những kiến thức, kinh nghiệm thực tế và hiểu rõ hơn về công tác quản lý Nhà nƣớc về đất đai, cụ thể là công tác bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ sau khi giải phóng mặt bằng. - Ý nghĩa trong thực tiễn: Từ quá trình nghiên cứu đề tài giúp tìm ra đƣợc những thuận lợi, khó khăn của công tác bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ sau khi giải phóng mặt bằng để từ đó rút ra những giải pháp khắc phục, giúp phần đẩy nhanh công tác bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ sau khi giải phóng mặt bằng. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2.
Cơ sở lí luận Việc phát triển cơ sở hạ tầng cùng với sự phát triển đô thị hóa mạnh mẽ đã trở thành một xu thế tất yếu của sự phát triển. Để đáp ứng sự phát triển các địa phƣơng cần có một quĩ đất lớn chính vì vậy công tác GPMB là việc làm đầu tiên để có quĩ đất thực hiện mục tiêu phát triển của mình. Hiện nay, cơ sở hạ tầng của nƣớc ta còn hạn chế nên việc tạo vốn và tạo niềm tin cho các nhà đầu tƣ trong nƣớc cũng nhƣ nƣớc ngoài còn gặp nhiều khó khăn. Công tác GPMB nhanh chóng sẽ giúp lợi thế trong cạnh tranh và thu hút vốn của các nhà đầu tƣ.
Công tác GPMB kéo dài sẽ làm chậm tiến độ của dự án, làm ảnh hƣởng đến cuộc sống của ngƣời dân trong khu vực dự án và đánh mất niềm tin cho các nhà đầu tƣ. Chính vì vậy công tác GPMB đƣợc thực hiện tốt sẽ góp phần đẩy nhanh tốc độ đô thị hóa, phục vụ phát triển nâng cao đời sống nhân dân. Các văn bản pháp quy của Nhà nước về bồi thường GPMB 1. Hiến pháp năm 1992 của nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là văn bản pháp quy đầu tiên là cơ sở cho việc xây dựng chính sách bồi thƣờng GPMB qua các điều khoản sau: Điều 17: Đất đai, rừng núi, sông hồ, nguồn nƣớc… cùng các tài sản khác mà pháp luật quy định là của Nhà nƣớc, đều thuộc sở hữu toàn dân.
Điều 18: Nói đến nhiệm vụ Nhà nƣớc quản lý toàn bộ quỹ đất theo đúng quy hoạch và pháp luật, tổ chức và cá nhân có trách nhiệm bảo vệ, bồi bổ, khai thác hợp lý quỹ đất đai… 5 2. Bộ luật dân sự nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Luật đất đai 2003 hƣớng dẫn việc bồi thƣờng GPMB đối với ngƣời có đất bị thu hồi và việc hỗ trợ để thực hiện thu hồi đất. cùng với luật đất đai là một số văn bản sau đi kèm: Các Nghị định, Thông tƣ có liên quan đến nhƣ: - Thông tƣ 116/2004/TT-BTC của Bộ Tài chính hƣớng dẫn việc thực hiện Nghị định số: 188/2004/NĐ- CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ về phƣơng pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất.
- Nghị định số: 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất. - Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/05/2007 Nghị định của Chính phủ quy định bổ sung về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự thủ tục bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai. - Nghị định 69/2009/NĐ-CP ngày 13/08/2009 Nghị định của Chính phủ về việc quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ. - Thông tƣ số: 28/2004/TT-BTNMT ngày 01/11/2004 của Bộ Tài Nguyên và Môi trƣờng hƣớng dẫn thực hiện thống kê, kiểm kê đất đai và xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất.
- Thông tƣ số: 16/2004/TT-BTC ngày 7/12/2004 hƣớng dẫn thực hiện Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 3/12/2004 của Chính phủ về bồi thƣờng thiệt hại, hỗ trợ và tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất. Các văn bản của địa phương liên quan đến công tác bồi thường GPMB - Quyết định số 178/ QĐ-CT ngày 14/6/2007 của UBND tỉnh Quảng Ninh " V/v phê duyệt chủ trương đầu tư xây dựng công trình : Đường Cầu Sông Chanh– Uông Bí đi qua địa phận thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh ". 6 - Quyết định số 212/ QĐ-SNN ngày 23/7/2007 của UBND tỉnh Quảng Ninh " V/v thành lập Ban quản lí dự án đầu tư xây dựng công trình: Đường Cầu Sông Chanh – Uông Bí đi qua địa phận thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh ". - Quyết định số 871/ QĐ-SNN ngày 30/8/2007 của UBND tỉnh Quảng Ninh " V/v bổ sung và giao nhiệm vụ thành viên Ban quản lí dự án ĐTXD công trình đường Cầu Sông Chanh– Uông Bí đi qua địa phận thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh ".
- Quyết định số 1238/ QĐ-CT ngày 28/8/2007 của UBND tỉnh Quảng Ninh " V/v phê duyệt dự án đầu tư xây dựng công trình: Đường Cầu Sông Chanh – Uông Bí đi qua địa phận thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh ". - Quyết định số 4305/ QĐ-CT ngày 24/9/2007 của UBND tỉnh Quảng Ninh " V/v phê duyệt kết quả đấu thầu tư vấn khảo sát, lập dự án đầu tư xây dựng công trình: Đường Cầu Sông Chanh – Uông Bí đi qua địa phận thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh ". - Quyết định số 1715/ SNN-TL ngày 18/10/2007 của UBND tỉnh Quảng Ninh " V/v bồi thường giải phóng mặt bằng xây dựng công trình: Đường Cầu Sông Chanh – Uông Bí đi qua địa phận thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh ". - Quyết định số 3124/ QĐ-CT ngày 25/10/2007 của UBND tỉnh Quảng Ninh " V/v thành lập Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư xây dựng công trình: Đường Cầu Sông Chanh – Uông Bí đi qua địa phận thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh ".
- Quyết định số 1159/ QĐ-SNN ngày 05/11/2007 của UBND tỉnh Quảng Ninh " Phê duyệt thiết kế bản vã thi công và dự toán công trình Đường Cầu Sông Chanh – Uông Bí đi qua địa phận thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh. - Quyết định số 782/ SNN-TL ngày 29/11/2007 của UBND tỉnh Quảng Ninh " V/v Đề nghị thành lập Tổ giúp việc Hội đồng BTHT và TĐC công trình 7 Đường Cầu Sông Chanh – Uông Bí đi qua địa phận thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh ".