Luận án TS Nguyễn Quỳnh Lâm: Đánh giá chuỗi cung ứng du lịch Đông Nam Bộ

Luận án tiến sĩ về quản lý chuỗi cung ứng ngành du lịch. Nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí đánh giá kết quả, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ.

• Tác giả: Nguyễn Quỳnh Lâm
• Người hướng dẫn: GS.TS Hà Nam Khánh Giao
• Trường học: Trường Đại học Bình Dương
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Đánh giá kết quả quản lý chuỗi cung ứng của các công ty du lịch tại khu vực Đông Nam Bộ
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Bình Dương

Tóm tắt

I. Khái niệm và Tầm quan trọng của Chuỗi Cung ứng Du lịch

Chuỗi cung ứng du lịch là hệ thống liên kết các nhà cung ứp dịch vụ bao gồm vận tải, nhà hàng, khách sạn, và các điểm tham quan nhằm cung cấp trải nghiệm toàn diện cho khách du lịch. Tại khu vực Đông Nam Bộ, ngành du lịch đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, đòi hỏi quản lý chuỗi cung ứng hiệu quả. Việc đánh giá kết quả quản lý chuỗi cung ứng giúp các công ty du lịch nâng cao chất lượng dịch vụ, duy trì mối quan hệ với nhà cung ứp và đảm bảo sự hài lòng của khách hàng. Tuy nhiên, tại Việt Nam vẫn chưa có thang đo tiêu chuẩn để đánh giá hiệu quả quản lý chuỗi cung ứng một cách toàn diện và khoa học.

1.1. Định nghĩa Chuỗi Cung ứng trong Ngành Du lịch

Chuỗi cung ứng du lịch bao gồm tất cả các đơn vị kinh doanh tham gia vào quá trình cung cấp dịch vụ du lịch từ nhà cung ứp đến khách hàng cuối cùng. Các thành phần chính gồm: vận tải hành khách, lưu trú, ăn uống, giải trí và các dịch vụ hỗ trợ khác. Mỗi thành phần cần phải hoạt động một cách hiệp hợp và hiệu quả để tạo ra giá trị tốt nhất cho khách du lịch.

1.2. Vai trò của Quản lý Chuỗi Cung ứng Du lịch

Quản lý chuỗi cung ứng du lịch giúp tối ưu hóa chi phí, nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo sự khác biệt cạnh tranh. Tại Đông Nam Bộ, với nhu cầu du lịch liên tục tăng, việc quản lý hiệu quả các nhà cung ứp là yếu tố then chốt để duy trì sự phát triển bền vững và nâng cao độ hài lòng của khách hàng.

II. Phương pháp Đánh giá Chuỗi Cung ứng Du lịch

Nghiên cứu luận án sử dụng phương pháp đa tiêu chí (Multi-criteria Decision-Making) thông qua kỹ thuật Fuzzy Analytic Hierarchy Process (F-AHP) để đánh giá kết quả quản lý chuỗi cung ứng. Phương pháp này cho phép xác định trọng số các tiêu chí từ góc độ khách du lịch, phản ánh đúng nhu cầu thực tế. Quá trình nghiên cứu bao gồm phỏng vấn chuyên gia sử dụng phương pháp Delphi để xác định các tiêu chí quan trọng nhất. Hệ thống tiêu chí được phát triển dựa trên lý thuyết chuỗi giá trị, giúp các công ty du lịch có công cụ đánh giá khoa học và toàn diện.

2.1. Phương pháp Fuzzy AHP trong Đánh giá

Fuzzy Analytic Hierarchy Process (F-AHP) là phương pháp hiện đại kết hợp logic mờ với phân tích thứ bậc, cho phép xử lý sự không chắc chắn trong quá trình đánh giá. Phương pháp này giúp xác định trọng số các tiêu chí một cách chính xác, dựa trên ý kiến của nhiều chuyên gia trong lĩnh vực du lịch và chuỗi cung ứng.

2.2. Phương pháp Delphi và Thu thập Dữ liệu

Phương pháp Delphi được sử dụng để phỏng vấn các nhà quản lý du lịch, chuyên gia và khách hàng nhằm xác định các tiêu chí đánh giá quan trọng. Quá trình thu thập dữ liệu tại khu vực Đông Nam Bộ từ khách du lịch và các bên liên quan đảm bảo tính chính xác và tính khả thi của hệ thống tiêu chí.

III. Hệ thống Tiêu chí Đánh giá Quản lý Chuỗi Cung ứng Du lịch

Hệ thống tiêu chí đánh giá được phát triển dựa trên lý thuyết chuỗi giá trị và nhu cầu thực tế của khách du lịch tại Đông Nam Bộ. Các tiêu chí chính bao gồm: chất lượng dịch vụ vận tải, tiêu chuẩn nhà hàng và khách sạn, độ sẵn có của dịch vụ, giá cả cạnh tranh và sự hài lòng khách hàng. Mỗi tiêu chí được đo lường và xếp hạng theo mức độ quan trọng được xác định bởi các chuyên gia. Hệ thống này cung cấp nền tảng khoa học để các công ty du lịch đánh giá hiệu quả hoạt động và xác định những lĩnh vực cần cải thiện.

3.1. Các Tiêu chí Chính trong Hệ thống Đánh giá

Tiêu chí chất lượng dịch vụ bao gồm đánh giá các nhà cung cấp vận tải, lưu trú và ăn uống. Tiêu chí hiệu quả đo lường khả năng cung cấp dịch vụ đúng thời gian và đúng chỉ tiêu. Tiêu chí giá cả và sự hài lòng khách hàng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định tính cạnh tranh của công ty du lịch tại Đông Nam Bộ.

3.2. Cách thức Áp dụng Hệ thống Tiêu chí

Các công ty du lịch tại Đông Nam Bộ có thể sử dụng hệ thống tiêu chí này để đánh giá định kỳ hiệu quả quản lý chuỗi cung ứng. Dữ liệu từ các tiêu chí được phân tích để xác định điểm mạnh và điểm yếu, từ đó hỗ trợ ra quyết định cải thiện chất lượng dịch vụ và nâng cao độ hài lòng khách du lịch.

IV. Ý nghĩa và Ứng dụng Thực tiễn của Nghiên cứu

Luận án tiến sĩ này cung cấp thang đo mục tiêu đầu tiên tại Việt Nam để đánh giá kết quả quản lý chuỗi cung ứng du lịch một cách khoa học và toàn diện. Nghiên cứu có giá trị thực tiễn cao, giúp các công ty du lịch tại Đông Nam Bộ có công cụ để đánh giá hiệu quả hoạt động, xác định những cơ hội cải thiện và tăng cường sự cạnh tranh. Ngoài ra, hệ thống tiêu chí còn có thể áp dụng cho các công ty du lịch trên khắp cả nước, đóng góp vào phát triển bền vững của ngành du lịch Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cũng có ý nghĩa học thuật, cung cấp các mô hình và lý thuyết quan trọng cho các nhà nghiên cứu về quản lý chuỗi cung ứng và dịch vụ du lịch.

4.1. Ứng dụng cho Các Công ty Du lịch

Các công ty du lịch có thể sử dụng hệ thống tiêu chí để đánh giá định kỳ hiệu quả quản lý chuỗi cung ứng, xác định lĩnh vực cần cải thiện và tăng cường sự hài lòng khách hàng. Áp dụng chuỗi cung ứng hiệu quả giúp công ty giảm chi phí vận hành, nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo lợi thế cạnh tranh trong thị trường du lịch.

4.2. Ý nghĩa Chiến lược cho Ngành Du lịch Việt Nam

Nghiên cứu này là nền tảng để phát triển tiêu chuẩn quốc gia cho quản lý chuỗi cung ứng du lịch. Kết quả giúp nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch toàn quốc, tăng cường năng lực cạnh tranh của ngành và góp phần phát triển bền vững du lịch Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 tập trung làm rõ bối cảnh lý thuyết, bối cảnh thực tiễn làm nền tảng cho việc lựa chọn đề tài, xây dựng các mục tiêu cụ thể, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, tạo cơ sở định hướng cho toàn bộ quá trình thực hiện nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu bao gồm sự kết hợp giữa phương pháp định tính và định lượng. Bên cạnh đó, các đóng góp lý luận và thực tiễn mà nghiên cứu này mang lại cũng được trình bày khái quát ở chương này. Tính cấp thiết của đề tài 1.

Bối cảnh lý thuyết Ngày nay, ngành dịch vụ đã nhanh chóng trở thành một ngành chính của nền kinh tế. Các hoạt động cạnh tranh mạnh mẽ nhất trên thế giới hiện nay đều thuộc lĩnh vực dịch vụ (Lee và cộng sự, 2012). Trong những năm gần đây ngành dịch vụ đang tăng truởng rất nhanh đặc biệt là khu vực các quốc gia đang phát triển (World Bank, 2023). Dịch vụ đã trở thành một bộ phận quan trọng của nền kinh tế thế giới vì đây là động lực tăng trưởng kinh tế của nhiều quốc gia (Lee và cộng sự, 2012).

Trong khối ngành dịch vụ hiện nay, du lịch được xem là ngành nghề bao gồm nhiều nhóm ngành kinh tế như: dịch vụ vận tải, nhà hàng, khách sạn, thủ công mỹ nghệ, điểm đến tham quan,…Chính vì vậy việc đảm bảo chất lượng dịch vụ cho ngành du lịch càng khó khăn hơn so với các ngành dịch vụ khác. Những công ty thuộc nhóm ngành trên được xem là chuỗi cung ứng của ngành du lịch (TSCM) và cũng là thành viên trong chuỗi cung ứng của các công ty du lịch. Đề tài về chuỗi cung ứng du lịch cũng đang được quan tâm và được xem là hướng nghiên cứu mới trong ngành du lịch cũng như ngành logistics và quản lý chuỗi cung ứng. Qua tổng quan một số nghiên cứu về chuỗi cung ứng du lịch (tourism supply chain) và chuỗi giá trị du lịch (tourism value chain) được lập chỉ mục trên Scopus, tác giả nhận thấy các nghiên cứu về đề tài chưa nhiều so với các nghiên cứu về chuỗi cung ứng của ngành công nghiệp.

Những tác giả tạo nhiều ảnh hưởng nhất trong lĩnh vực nghiên cứu này được kể đến đầu tiên là nhóm tác giả Zhang và cộng sự (2008), Smith và Xiao (2008), Sigala (2008), Yilmaz và Bititci (2006) và Song và cộng sự (2013), Mandal và Dubey (2020). Với số lượng 2 công bố được chọn lọc phù hợp (mục 2.1), tác giả đã tổng hợp được 5 xu hướng chính nghiên cứu về chuỗi cung ứng du lịch thông qua phương pháp trắc lượng thư mục gồm (bảng 1.1): Sự cạnh tranh và các mối quan hệ trong chuỗi cung ứng; Các khía cạnh về chuỗi giá trị trong nhận thức của các bên liên quan; Xây dựng và phát triển chuỗi cung ứng bền vững; Các khung đo lường đánh giá kết quả quản lý chuỗi cung ứng trong du lịch; Những yếu tố tác động đến kết quả quản lý chuỗi cung ứng du lịch. Các xu hướng nghiên cứu được phân tích thành cụm theo kỹ thuật phân tích Biographic Coupling Các cụm màu sắc xu hướng Nội dung được diễn giải Màu đỏ: Sự cạnh tranh của và Các nghiên cứu trong cụm này nghiên cứu các các mối quan hệ trong chuỗi chiến lược cạnh tranh trong nội bộ chuỗi và cung ứng. Ngoài ra trong các nghiên cứu này cũng nhận định mối quan hệ các thành viên trong chuỗi cung ứng được chặt chẽ sẽ góp phần tạo sự bền vững trong chuỗi.

Một số tác giả được trích dẫn nhiều và có sức mạnh liên kết lớn trong bản đồ Biographic Coupling gồm: Wang và cộng sự (2021), Sigala (2008), Guo và He (2012), Ling và cộng sự (2014), Huang (2018), Jena và Jog (2017), Ma và cộng sự (2021), González-Torres và cộng sự (2021), Véronneau và Roy (2009). Màu Xanh dương: Các khía cạnh Các nghiên cứu tập trung vào việc tối ưu hóa về chuỗi giá trị trong du lịch chuỗi giá trị du lịch thông qua sự tích hợp giữa trong nhận thức của các bên liên phát triển bền vững, trách nhiệm xã hội, liên quan. kết địa phương và đổi mới quản trị – nhằm thúc đẩy ngành du lịch đóng vai trò chủ động trong phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Ngoài ra, một số nghiên cứu phân tích các khía cạnh của 3 Các cụm màu sắc xu hướng Nội dung được diễn giải chuỗi được tác động bởi các bên liên quan.

Một số tác giả được trích dẫn nhiều và có sức mạnh liên kết lớn trong bản đồ Biographic Coupling gồm: Song và cộng sự (2013) , Rodríguez-Díaz và Espino-Rodríguez (2008), Zach và Racherla (2011), McCamley và Gilmore (2017), Adiyia và cộng sự (2015), Strydom và cộng sự (2019), Fong và cộng sự (2021), Weiermair (2006). Màu vàng: Nền tảng lý thuyết đo Các nghiên cứu trong cụm tài liệu này tập lường kết quả quản trị chuỗi trung vào việc đánh giá hiệu quả hoạt động, cung ứng dịch vụ trong bối cảnh trải nghiệm khách hàng, năng lực đổi mới và đổi mới, công nghệ và trải sự phát triển bền vững như là những yếu tố nghiệm khách hàng. then chốt trong quản lý chuỗi cung ứng dịch vụ. Một số tác giả được trích dẫn nhiều và có sức mạnh liên kết lớn trong bản đồ Biographic Coupling gồm: Zhang và cộng sự (2008), Yilmaz và Bititci (2006), Luthe và Wyss (2016), Smith và Xiao (2008), Nhamo và cộng sự (2020).

Màu Xanh lá: Xây dựng và phát Tập hợp các nghiên cứu tại cụm này tập trung triển chuỗi cung ứng bền vững. xây dựng và phát triển chuỗi cung ứng bền vững dựa trên các công nghệ như Blockchain, trợ lý ảo (AI), trải nghiệm du lịch thông minh. Bên cạnh đó một số nghiên cứu về các chính sách phát triển bền vững nhằm phục hồi ngành du lịch sau đại dịch Covid 19 nói riêng và khắc phục khó khăn của những biến động kinh tế, chiến tranh, thiên tai dịch bệnh (nếu có) trong tương lai. Một số tác giả được trích dẫn nhiều 4 Các cụm màu sắc xu hướng Nội dung được diễn giải và có sức mạnh liên kết lớn trong bản đồ Biographic Coupling gồm: Chiwaridzo (2023), Mandal và Saravanan (2019), Mandal (2018), Jiang và Ke (2019), Filieri và cộng sự (2021), Traskevich và Fontanari (2023), Dube (2022), (Yang, 2022), Hassannia và cộng sự (2019), Thumrongvut và cộng sự (2023), Ndou và cộng sự (2022), Chiwaridzo (2023),… Màu tím: Những yếu tố tác động Tập hợp các công bố ở cụm này xem xét các đến kết quả quản lý chuỗi cung khía cạnh tác động đến kết quả TSCM với các ứng du lịch và các khía cạnh ảnh loại hình du lịch khác nhau như: Du lịch cộng hưởng đến chuỗi cung ứng du đồng, du lịch y tế.

Ngoài ra, một số nghiên lịch. cứu về rào cản trong TSCM. Một số tác giả được trích dẫn nhiều và có sức mạnh liên kết lớn trong bản đồ Biographic Coupling gồm: Szpilko (2017), Rahman và Zailani (2017), Ahmadimanesh và cộng sự (2019), Mwesiumo và Halpern (2016), Babu và cộng sự (2018), Zhang và Song (2018). Nguồn: Kết quả từ phần mềm VOSViewer (2024) Tác giả nhận thấy các xu huớng nhìn chung đang có một mối liên quan chính là nâng cao kết quả hoạt động của chuỗi cung ứng, tối ưu hoá hoạt động của các bên liên quan trong chuỗi cung ứng nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch.

Ngành du lịch có bản chất và đặc điểm riêng biệt do sự hợp tác giữa các bên tham gia ở nhiều giai đoạn trong suốt quá trình cung cấp dịch vụ du lịch. Mỗi bên tham gia vào chuỗi cung ứng đều có những mục tiêu và hệ thống vận hành riêng không giống nhau. Để các công ty du lịch duy trì và nâng cao chất lượng dịch vụ của mình thì họ phải đảm bảo chất lượng dịch vụ của các đối tác trong chuỗi cung ứng của mình. Chính vì vậy để đảm bảo được sự vận hành tốt thì các công ty du lịch phải có phương pháp để quản 5 lý hiệu quả chuỗi cung ứng của mình.

Đây cũng chính là mối quan tâm chung của các xu hướng nghiên cứu về chuỗi cung ứng du lịch. Lý thuyết quản lý chuỗi cung ứng ngành dịch vụ cho rằng việc cạnh trạnh của các công ty trong lĩnh vực dịch vụ hiện nay rất gay gắt và việc thành công hay thất bại là tuỳ thuộc vào chính chuỗi cung ứng của họ (Lee và cộng sự, 2012). Dịch vụ bao gồm các đặc điểm riêng biệt như: tính vô hình, tính không thể tách rời, tính không đồng nhất, tính không thể cất trữ (Pride và Ferrel, 2004). Hầu hết các khung đo lường kết quả quản lý chuỗi cung ứng được phát triển dựa trên nền tảng các đặc điểm của ngành dịch vụ.

Nhóm tác giả Baltacioglu và cộng sự (2007) và tác giả Ellram (2004) đã phát triển mô hình nghiên cứu về chuỗi cung ứng ngành dịch vụ. Trong nghiên cứu, các quy trình cốt lõi cần được kiểm soát của ngành dịch vụ bao gồm 6 quy trình như sau: Quản lý thông tin và công nghệ, quản lý nhu cầu, quản lý năng lực và nguồn lực, quản lý mối quan hệ với nhà cung cấp, quản lý hoạt động dịch vụ, quản lý tài chính. Bên cạnh đó, nhóm tác giả Yilmaz và Bititci (2006) đã phát triển và đề xuất khung đo lường kết quả TSCM dựa trên lý thuyết về chuỗi giá trị trong du lịch của Porter (1985). Các tiêu chí đo lường kết quả TSCM được tác giả phân bổ đo lường trong từng giai đoạn cung cấp dịch vụ du lịch.

Hai khuôn khổ đo lường này được các tác giả ứng dụng để xây dựng thang đo đánh giá kết quả TSCM nhằm mục đích hỗ trợ các thành viên trong chuỗi cung ứng hoàn thành mục tiêu của họ, chẳng hạn như nâng cao chất lượng dịch vụ, nâng cao hiệu quả tài chính, sự hài lòng của khách hàng trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Dựa vào những thành tựu nghiên cứu trước đây và sự cần thiết trong việc tìm kiếm một khung đo lường phù hợp đánh giá TSCM thì việc tiếp tục nghiên cứu để bổ sung, hiệu chỉnh các thang đo TSCM là một trong những định hướng phù hợp với xu hướng nghiên cứu.