Luận văn thạc sĩ ueh đánh giá những bất cập và cải thiện trong chính sách mới về thu phí bảo vệ môi trường đối với nước thải công nghiệp trường hợp tỉnh đồng nai

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích bất cập và đề xuất cải thiện chính sách thu phí bảo vệ môi trường đối với nước thải công nghiệp tại Đồng Nai.

• Tác giả: Phan Thị Cẩm Vân
• Người hướng dẫn: TS. Rainer Asse
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính Sách Công
• Đề tài: Đánh Giá Những Bất Cập Và Cải Thiện Trong Chính Sách Mới Về Thu Phí Bảo Vệ Môi Trường Đối Với Nước Thải Công Nghiệp Trường Hợp Tỉnh Đồng Nai
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN BỐI CẢNH CHÍNH SÁCH VÀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu và thu thập số liệu
• 1.4.1. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4.2. Thu thập số liệu
• 1.5. Kết cấu luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT – KHUNG PHÂN TÍCH
• 2.1. Khung phân tích phí/thuế ô nhiễm
• 2.2. Kinh nghiệm các nước
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH THU PHÍ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG ĐỐI VỚI NƯỚC THẢI CÔNG NGHIỆP
• 3.1. Tổng quan chính sách thu phí BVMT đối với NTCN
• 3.2. Quy định tính phí NĐ 67 và NĐ 25
• 3.3. Quy định kê khai, thẩm định, nộp phí. Quy định về sử dụng nguồn thu
• 3.4. Hiện trạng thực thi chính sách thu phí BVMT đối với NTCN trên địa bàn tỉnh Đồng Nai
• 4. CHƯƠNG 4: CHÍNH SÁCH THU PHÍ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG ĐỐI VỚI NƯỚC THẢI CÔNG NGHIỆP: CẢI THIỆN VÀ BẤT CẬP
• 4.1. Kết quả thống kê mẫu khảo sát
• 4.2. Cải thiện về cách tính phí của NĐ 25 xét trên phương diện công bằng
• 4.3. Đánh giá về quy trình kê khai và công tác hành thu phí môi trường theo Nghị định 25
• 4.4. Quy định về quy trình thực hiện
• 4.5. Mức độ công khai, minh bạch thông tin
• 4.6. Các chính sách kết hợp, cơ chế khuyến khích
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN – KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Những nội dung cải thiện của chính sách mới về thu phí NTCN
• 5.2. Những bất cập của chính sách mới về thu phí NTCN
• 5.3. Khuyến nghị đối với Bộ Tài nguyên và Môi trường
• 5.4. Khuyến nghị đối với cơ quan thực hiện chính sách thu phí NTCN
• 5.5. Hạn chế của luận văn
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chính Sách Thu Phí Bảo Vệ Môi Trường Tại Đồng Nai

Chính sách thu phí bảo vệ môi trường đối với nước thải công nghiệp tại Đồng Nai đã được triển khai từ nhiều năm qua. Mục tiêu chính của chính sách này là giảm thiểu ô nhiễm môi trường và tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Nghị định số 25/2013/NĐ-CP được ban hành nhằm khắc phục những bất cập của Nghị định số 67/2003/NĐ-CP. Tuy nhiên, việc thực hiện chính sách này vẫn gặp nhiều khó khăn và thách thức.

1.1. Bối Cảnh Chính Sách Bảo Vệ Môi Trường Tại Đồng Nai

Chính phủ đã ban hành nhiều quy định nhằm bảo vệ môi trường, trong đó có Nghị định số 25/2013/NĐ-CP. Nghị định này được thiết kế để cải thiện tình hình ô nhiễm nước thải công nghiệp tại Đồng Nai, nơi có nhiều khu công nghiệp hoạt động.

1.2. Mục Tiêu Của Chính Sách Thu Phí Bảo Vệ Môi Trường

Mục tiêu chính của chính sách là giảm thiểu ô nhiễm nước, khuyến khích các doanh nghiệp thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường và tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước.

II. Những Thách Thức Trong Việc Thực Hiện Chính Sách Thu Phí Bảo Vệ Môi Trường

Việc thực hiện chính sách thu phí bảo vệ môi trường tại Đồng Nai gặp nhiều thách thức. Các doanh nghiệp thường gặp khó khăn trong việc kê khai và nộp phí. Hơn nữa, sự thiếu minh bạch trong quy trình thẩm định cũng là một vấn đề lớn.

2.1. Khó Khăn Trong Quy Trình Kê Khai Phí

Nhiều doanh nghiệp không nắm rõ quy trình kê khai phí, dẫn đến việc kê khai không chính xác và chậm trễ trong việc nộp phí.

2.2. Thiếu Minh Bạch Trong Quản Lý

Sự thiếu minh bạch trong việc công khai thông tin về tổng thu và chi phí bảo vệ môi trường đã gây ra sự nghi ngờ từ phía doanh nghiệp và cộng đồng.

III. Phương Pháp Cải Thiện Chính Sách Thu Phí Bảo Vệ Môi Trường

Để cải thiện chính sách thu phí bảo vệ môi trường, cần có những điều chỉnh trong quy định và quy trình thực hiện. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý và kê khai phí là một trong những giải pháp khả thi.

3.1. Đề Xuất Cải Tiến Quy Trình Kê Khai

Cần đơn giản hóa quy trình kê khai và nộp phí để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp. Việc áp dụng phần mềm quản lý sẽ giúp giảm thiểu sai sót trong kê khai.

3.2. Tăng Cường Minh Bạch Trong Quản Lý

Cần công khai thông tin về tổng thu và chi phí bảo vệ môi trường để tạo sự tin tưởng từ phía doanh nghiệp và cộng đồng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Chính Sách Thu Phí Bảo Vệ Môi Trường

Chính sách thu phí bảo vệ môi trường đã có những ứng dụng thực tiễn tại Đồng Nai. Nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường nhằm giảm thiểu phí phải nộp.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Chính Sách

Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư vào công nghệ xử lý nước thải, từ đó giảm thiểu ô nhiễm và tiết kiệm chi phí.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm

Các bài học từ việc thực hiện chính sách thu phí bảo vệ môi trường có thể được áp dụng cho các địa phương khác trong cả nước.

V. Kết Luận Về Chính Sách Thu Phí Bảo Vệ Môi Trường Tại Đồng Nai

Chính sách thu phí bảo vệ môi trường đối với nước thải công nghiệp tại Đồng Nai cần được cải thiện để đạt hiệu quả cao hơn. Việc điều chỉnh quy định và quy trình thực hiện là cần thiết để tạo ra một hệ thống thuế bền vững.

5.1. Đánh Giá Tổng Quan Về Chính Sách

Chính sách đã có những cải thiện nhất định nhưng vẫn còn nhiều bất cập cần khắc phục.

5.2. Định Hướng Tương Lai Của Chính Sách

Cần có những nghiên cứu sâu hơn để hoàn thiện chính sách thu phí bảo vệ môi trường, đảm bảo tính công bằng và hiệu quả trong quản lý.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chính sách thu phí bảo vệ môi trường đối với nước thải công nghiệp là công cụ kinh tế quan trọng nhằm ngăn ngừa suy thoái nguồn nước và thúc đẩy sản xuất bền vững. Sau gần 10 năm thực thi, Nghị định số 67/2003/NĐ-CP đã bộc lộ nhiều hạn chế khi tỷ lệ thu phí tại các trung tâm kinh tế lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh chỉ đạt khoảng 20% đến 30%, thậm chí có tới 30% số tỉnh, thành phố trên cả nước chưa triển khai thu phí. Để khắc phục khoảng trống thể chế này, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 25/2013/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/7/2013 với nhiều thay đổi căn bản trong cơ chế xác định đối tượng, cách tính toán và phân cấp quản lý hành thu.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá toàn diện tính công bằng xã hội, khả năng hỗ trợ công tác quản lý hành thu và hiệu quả giảm thiểu ô nhiễm của Nghị định số 25/2013/NĐ-CP so với chính sách tiền nhiệm. Địa bàn khảo sát trọng điểm là tỉnh Đồng Nai - trung tâm công nghiệp lớn với 28 khu công nghiệp đang hoạt động, chiếm 14,7% tổng số khu công nghiệp cả nước, phát sinh tổng lưu lượng nước thải ước tính khoảng 79.000 m3/ngày đêm từ gần 1.000 doanh nghiệp. Dữ liệu thực nghiệm giai đoạn 2004-2013 cho thấy tổng số tiền thu phí nước thải công nghiệp tại địa phương này chỉ chiếm tỷ trọng cao nhất khoảng 0,061% tổng thu ngân sách tỉnh, phản ánh thực trạng chính sách chưa phát huy tối đa hiệu lực kinh tế. Kết quả nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn giúp các cơ quan quản lý trung ương và địa phương hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao hiệu quả quản trị môi trường nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết ngoại tác tiêu cực và mô hình can thiệp thị trường thông qua thuế Pigou do Arthur C. Pigou khởi xướng từ năm 1920. Trong sản xuất công nghiệp, việc xả thải chưa qua xử lý tạo ra chi phí ngoại hiện khiến chi phí xã hội cận biên vượt xa chi phí tư nhân cận biên. Để nội hóa ngoại tác, Nhà nước áp dụng nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền do Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế chuẩn hóa, buộc doanh nghiệp phải tính toán chi phí xử lý ô nhiễm vào giá thành sản phẩm.

Khung phân tích của luận văn dựa trên bộ ba tiêu chí đánh giá chính sách thuế môi trường của các tổ chức quốc tế: hiệu quả kinh tế, công bằng xã hội và tính khả thi về mặt quản lý. Về mặt kỹ thuật, hệ thống phí được thiết kế xoay quanh các khái niệm then chốt gồm: nhu cầu oxy hóa học (COD), tổng chất rắn lơ lửng (TSS), kim loại nặng độc hại và hệ số ô nhiễm k điều chỉnh theo lưu lượng xả thải thực tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và phân tích dữ liệu thống kê mô tả. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ các văn bản quy phạm pháp luật như Nghị định số 67/2003/NĐ-CP, Nghị định số 25/2013/NĐ-CP, Thông tư liên tịch số 63/2013/TTLT-BTC-BTNMT, cùng các báo cáo chuyên đề của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2004-2013 và chỉ số Hiệu quả Quản trị và Hành chính công cấp tỉnh.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập từ quy trình chọn mẫu phi xác suất theo phương pháp lấy mẫu thuận tiện. Tác giả tiến hành phỏng vấn sâu 39 doanh nghiệp đạt tiêu chuẩn trên tổng số 60 đơn vị tiếp cận, trong đó có 29 doanh nghiệp ngoài khu công nghiệp (chiếm 74%) và 18 doanh nghiệp có lưu lượng xả thải dưới 100 m3/ngày đêm (chiếm 46%). Đồng thời, tác giả thực hiện phỏng vấn trực tiếp toàn bộ 07 chuyên viên chuyên trách thuộc Tổ phí nước thải của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Đồng Nai với thời lượng từ 35 đến 50 phút mỗi cuộc. Lý do lựa chọn kết hợp phỏng vấn sâu và mô phỏng toán học mức phí là nhằm đánh giá chính xác độ chênh lệch tải lượng ô nhiễm thực tế so với nghĩa vụ tài chính mà doanh nghiệp phải gánh chịu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, Nghị định số 25/2013/NĐ-CP đã đạt được những bước tiến đáng kể trong việc chuẩn hóa đối tượng chịu phí và giảm thiểu chi phí tuân thủ. Chính sách mới đã loại trừ hiện tượng phí chồng phí bằng việc quy định các cơ sở sản xuất sử dụng nước cấp chỉ nộp phí nước thải công nghiệp mà không phải nộp phí nước thải sinh hoạt. Đồng thời, chính sách miễn thu phí đối với nước mưa tự nhiên chảy tràn và nước làm mát gián tiếp có đường thoát riêng. Đối với nhóm doanh nghiệp quy mô nhỏ có lưu lượng dưới 30 m3/ngày đêm, tần suất kê khai được giảm từ 4 lần/năm xuống còn 1 lần/năm, giúp tiết kiệm 4 đến 5 triệu đồng chi phí hành chính hàng năm cho mỗi đơn vị.

Thứ hai, cách tính phí mới tạo ra sự mất cân đối lớn về gánh nặng tài chính giữa các nhóm doanh nghiệp. Kết quả mô phỏng cho thấy các doanh nghiệp có lưu lượng nước thải 30 m3/ngày đêm phải chịu mức phí tăng đột biến so với quy định cũ: tăng 689,27% đối với nước thải thông thường, tăng 369,09% đối với nước thải chứa kim loại nặng chưa đạt chuẩn và tăng 95,08% khi đã xử lý đạt chuẩn nước mặt. Ngược lại, đối với các doanh nghiệp có quy mô xả thải lớn trên 207 m3/ngày đêm (đối với nước thải đạt chuẩn) hoặc trên 957 m3/ngày đêm (đối với nước thải chưa đạt chuẩn), tổng số phí phải nộp lại có xu hướng giảm từ 16,22% đến 34,22%.

Thứ ba, quy trình hành thu bộc lộ nhiều điểm nghẽn thực tế. Có tới 72% doanh nghiệp khảo sát khẳng định thời hạn nộp tờ khai trong 5 ngày đầu quý là không khả thi do hóa đơn tiền nước thường được phát hành sau ngày 10 hàng tháng. Về phía cơ quan quản lý, 100% cán bộ thừa nhận việc thẩm định kéo dài (mất tới 8 giờ làm việc cho một hồ sơ thiếu thông tin) do thiếu định mức xả thải kỹ thuật theo từng ngành nghề và thiếu chế tài xử phạt nghiêm minh đối với các hành vi trốn tránh hoặc chậm nộp tờ khai.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu biến động mức thu phí khi chuyển đổi từ Nghị định số 67/2003/NĐ-CP sang Nghị định số 25/2013/NĐ-CP có thể được mô tả trực quan qua biểu đồ tương quan giữa quy mô lưu lượng thải và tỷ lệ thay đổi phần trăm mức phí. Đường biểu diễn phản ánh rõ quy luật nghịch biến: đường dốc đứng ở khoảng lưu lượng 30 đến 100 m3/ngày đêm thể hiện mức tăng phí phi mã đối với các cơ sở sản xuất nhỏ, sau đó hạ dần và chuyển sang giá trị âm đối với các cơ sở quy mô lớn. Tương tự, bảng ma trận phân loại theo hệ số k (từ 2 đến 21) cho thấy một bất cập lớn về tính công bằng: hai doanh nghiệp có cùng lưu lượng 30 m3/ngày đêm nhưng một bên vượt chuẩn chì 2 lần và một bên vượt chuẩn 5 lần vẫn phải chịu chung mức phí cố định 9.000.000 đồng/năm.

Nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng này là việc thiết kế công thức tính phí mới chủ yếu dựa trên hệ số tải lượng bậc thang mà chưa phản ánh chính xác chi phí cận biên giảm thiểu ô nhiễm của từng ngành sản xuất. So sánh với kinh nghiệm của Hà Lan (sử dụng đơn vị ô nhiễm chuẩn hóa với mức thu 32 Euro/đơn vị) hay Philippines (áp dụng công thức tính phí cố định kết hợp biến đổi tại vùng hồ Laguna), chính sách của Việt Nam còn thiếu tính linh hoạt và chưa gắn kết với các công cụ kiểm soát công nghệ. Hơn nữa, với tỷ trọng thu phí nước thải công nghiệp chỉ đạt từ 0,004% đến 0,061% tổng thu ngân sách tỉnh Đồng Nai, chính sách chưa tạo đủ động lực kinh tế để thay đổi hành vi xả thải của doanh nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện khung chính sách và nâng cao hiệu lực thi hành, các giải pháp cụ thể cần được triển khai đồng bộ:

• Điều chỉnh thời hạn kê khai và nộp tờ khai phí: Bộ Tài nguyên và Môi trường cần sửa đổi thời hạn nộp tờ khai phí nước thải từ ngày 5 thành ngày 20 của tháng đầu tiên thuộc quý tiếp theo. Mục tiêu là đảm bảo 100% doanh nghiệp nhận đủ hóa đơn nước phục vụ tính toán lưu lượng, lộ trình hoàn thành trong vòng 6 tháng tới.
• Tái cấu trúc công thức tính phí và bổ sung chế tài pháp lý: Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp cùng Bộ Tài chính tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định sửa đổi, đưa trực tiếp nồng độ 4 kim loại nặng (chì, thủy ngân, asen, cadmi) vào công thức tính phí biến đổi thay vì chỉ dựa vào COD và TSS. Đồng thời, bổ sung quy định xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi trốn nộp phí với mức phạt bằng 1 đến 3 lần số phí gian lận, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ tuân thủ chính sách đạt trên 80% trong vòng 12 tháng.
• Xây dựng định mức kỹ thuật và triển khai kê khai điện tử: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Đồng Nai chủ trì xây dựng cơ sở dữ liệu định mức xả thải đặc thù cho từng nhóm ngành công nghiệp, đồng thời áp dụng phần mềm thẩm định tự động và hệ thống kê khai trực tuyến. Giải pháp này nhằm cắt giảm thời gian xử lý hồ sơ từ 8 giờ xuống dưới 1 giờ/tờ khai trước quý 4 năm tới.
• Minh bạch hóa nguồn thu và tăng cường cơ chế hỗ trợ tài chính: Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp cùng Quỹ Bảo vệ môi trường tỉnh Đồng Nai công khai 100% báo cáo thu - chi phí môi trường hàng quý trên cổng thông tin điện tử. Đồng thời, đẩy mạnh truyền thông gói tín dụng ưu đãi xử lý nước thải, phấn đấu nâng tỷ lệ doanh nghiệp tái sử dụng nước thải từ mức 10% hiện tại lên ít nhất 30% trong thời gian 24 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị tham khảo chuyên sâu và thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Các chuyên viên của Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Tài chính và Sở Tài nguyên và Môi trường các địa phương có thể sử dụng dữ liệu thực nghiệm để nhận diện các khiếm khuyết trong quy định hành thu, từ đó thiết kế các văn bản quy phạm pháp luật khả thi hơn.
• Ban quản lý khu công nghiệp và lãnh đạo doanh nghiệp: Giám đốc môi trường và cán bộ phụ trách tuân thủ tại các nhà máy có thể ứng dụng khung tính toán chi phí để phân tích bài toán tối ưu hóa giữa chi phí nộp phí nước thải và chi phí đầu tư công nghệ xử lý nước thải cục bộ.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học: Giới học thuật thuộc các chuyên ngành Chính sách công, Kinh tế môi trường và Quản lý tài nguyên có thể khai thác phương pháp phân tích chính sách thuế Pigou, phương pháp chọn mẫu khảo sát thực địa và bộ số liệu chuỗi thời gian tại tỉnh Đồng Nai làm học liệu phục vụ nghiên cứu và giảng dạy.
• Các tổ chức phát triển và hiệp hội ngành nghề: Các tổ chức phi chính phủ trong lĩnh vực môi trường và hiệp hội doanh nghiệp có thể sử dụng các chỉ số phản ánh mức độ minh bạch PAPI để tăng cường hoạt động giám sát xã hội và tham gia phản biện chính sách công.

Câu hỏi thường gặp

Nghị định 25/2013/NĐ-CP đã giải quyết triệt để vấn đề phí chồng phí như thế nào so với quy định cũ? Nghị định số 25/2013/NĐ-CP quy định rõ các doanh nghiệp sử dụng nguồn nước sạch từ đơn vị cấp nước tập trung chỉ phải nộp duy nhất phí bảo vệ môi trường đối với nước thải công nghiệp, hoàn toàn bãi bỏ nghĩa vụ nộp thêm phí nước thải sinh hoạt. Ngoài ra, việc miễn thu phí đối với nước mưa chảy tràn tự nhiên và nước làm mát máy móc gián tiếp có hệ thống thu gom riêng biệt đã giúp 100% doanh nghiệp thuộc diện này tránh được các khoản chi phí phát sinh bất hợp lý.

Tại sao mức phí mới lại tăng đột biến đối với các doanh nghiệp có lưu lượng nước thải nhỏ? Công thức tính phí mới áp dụng mức sàn phí cố định kết hợp với hệ số tải lượng tối thiểu khiến doanh nghiệp có lưu lượng 30 m3/ngày đêm phải chịu mức phí tăng tới 689,27% đối với nước thải thông thường và 369,09% đối với nước thải kim loại nặng chưa đạt chuẩn. Sự điều chỉnh này tạo ra áp lực tài chính không tương xứng cho 46% cơ sở sản xuất quy mô nhỏ dưới 100 m3/ngày đêm trong mẫu khảo sát.

Vì sao có tới 72% doanh nghiệp đề nghị thay đổi thời hạn nộp tờ khai phí nước thải? Khảo sát thực tế chỉ ra rằng phần lớn doanh nghiệp chỉ nhận được hóa đơn tiền nước từ các công ty cấp nước sau ngày 10 của tháng đầu quý. Do đó, quy định nộp tờ khai trong 5 ngày đầu quý khiến doanh nghiệp không có đầy đủ căn cứ pháp lý để xác định chính xác tổng lưu lượng nước xả thải, buộc cán bộ thẩm định phải xử lý thủ công kéo dài tới 8 giờ làm việc cho mỗi hồ sơ.

Thực trạng tiếp cận vốn từ Quỹ Bảo vệ môi trường của các doanh nghiệp tại Đồng Nai hiện nay ra sao? Dù Quỹ Bảo vệ môi trường tỉnh Đồng Nai có quy mô vốn đạt 74,326 tỷ đồng và đã giải ngân 109,929 tỷ đồng cho 33 dự án xử lý chất thải, nhưng có tới 46% doanh nghiệp được khảo sát hoàn toàn chưa từng biết đến quỹ. Thực tế trong 39 doanh nghiệp khảo sát chỉ có đúng 3 đơn vị từng tiếp cận được nguồn vốn vay lãi suất ưu đãi này để đầu tư hệ thống xử lý nước thải.

Đâu là giải pháp then chốt để nâng cao tính khả thi trong công tác quản lý thu phí nước thải? Giải pháp cấp bách nhất là nhanh chóng ban hành quy định chế tài xử phạt hành chính đối với các trường hợp chậm nộp hoặc kê khai gian lận, đồng thời ban hành định mức phát thải kỹ thuật theo từng ngành sản xuất. Việc xây dựng phần mềm thẩm định trực tuyến kết nối cơ sở dữ liệu chung sẽ giúp rút ngắn 85% thời gian xử lý và nâng tỷ lệ doanh nghiệp tuân thủ đạt trên 80%.

Kết luận

• Luận văn đã làm sáng tỏ những cải thiện căn bản của Nghị định số 25/2013/NĐ-CP trong việc xác định đối tượng nộp phí, xóa bỏ tình trạng thu trùng lặp và tinh gọn thủ tục hành chính cho doanh nghiệp nhỏ.
• Nghiên cứu chỉ ra nghịch lý phân bổ gánh nặng tài chính khi các cơ sở sản xuất có lưu lượng xả thải dưới 100 m3/ngày đêm chịu mức phí tăng mạnh lên tới gần 700%, trong khi các cơ sở quy mô lớn lại được giảm mức đóng góp.
• Phân tích thực nghiệm tại Đồng Nai đã chứng minh các điểm nghẽn trong công tác hành thu bắt nguồn từ quy định thời hạn nộp tờ khai 5 ngày chưa phù hợp, thiếu chế tài pháp lý xử phạt và quy trình thẩm định thủ công kéo dài.
• Dữ liệu thực tế cho thấy nguồn thu phí nước thải chỉ đóng góp tối đa 0,061% ngân sách địa phương và mức độ nhận diện các công cụ hỗ trợ như Quỹ Bảo vệ môi trường mới chỉ dừng lại ở mức 54%.
• Đề tài đóng góp hệ thống giải pháp toàn diện gồm điều chỉnh thời hạn kê khai, đưa nồng độ kim loại nặng vào công thức phí biến đổi, ban hành định mức kỹ thuật ngành và tự động hóa công tác quản trị dữ liệu.

Đóng góp khoa học lớn nhất của luận văn là cung cấp bằng chứng thực nghiệm đầu tiên về tác động đa chiều của chính sách phí nước thải công nghiệp mới tại địa bàn công nghiệp trọng điểm phía Nam. Để chính sách thực sự trở thành đòn bẩy kinh tế thúc đẩy phát triển bền vững, các cơ quan quản lý nhà nước cần khẩn trương hoàn thiện khung thể chế trong lộ trình 12 đến 24 tháng tới, kết hợp chặt chẽ giữa quản lý hành chính và sự tham gia chủ động của cộng đồng doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ——————— PHAN THỊ CẨM VÂN ĐÁNH GIÁ NHỮNG BẤT CẬP VÀ CẢI THIỆN TRONG CHÍNH SÁCH MỚI VỀ THU PHÍ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG ĐỐI VỚI NƯỚC THẢI CÔNG NGHIỆP TRƯỜNG HỢP TỈNH ĐỒNG NAI LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG Thành phố Hồ Chì Minh - Năm 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ————————— CHƢƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT PHAN THỊ CẨM VÂN ĐÁNH GIÁ NHỮNG BẤT CẬP VÀ CẢI THIỆN TRONG CHÍNH SÁCH MỚI VỀ THU PHÍ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG ĐỐI VỚI NƯỚC THẢI CÔNG NGHIỆP TRƯỜNG HỢP TỈNH ĐỒNG NAI Chuyên ngành: Chính sách công Mã số: 60340402 LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. RAINER ASSE Ths. LÊ THỊ QUỲNH TRÂM Thành phố Hồ Chì Minh - Năm 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -i- LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này hoàn toàn do tôi thực hiện. Các đoạn trìch dẫn và số liệu sử dụng trong luận văn đều được dẫn nguồn và có độ chình xác cao nhất trong phạm vi hiểu biết của tôi.

Luận văn này không nhất thiết là quan điểm của Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chì Minh hay Chương trính Giảng dạy Kinh tế Fulbright.HCM, ngày tháng năm 2014 Tác giả luận văn Phan Thị Cẩm Vân LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -ii- LỜI CẢM ƠN Trước hết, tôi xin cảm ơn TS. Rainer Asse và Ths. Lê Thị Quỳnh Trâm đã dành thời gian quý báu để tận tính hướng dẫn và có những góp ý sâu sắc để tôi hoàn thành luận văn. Đặc biệt, tôi bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Ths.

Lê Thị Quỳnh Trâm đã luôn quan tâm và động viên tôi vượt qua những khó khăn trong suốt quá trính thực hiện luận văn. Tôi xin gửi lời cảm ơn Quý Thầy, Cô, Cán bộ của Chương trính Giảng dạy Kinh tế Fulbright đã giảng dạy, hướng dẫn, hỗ trợ tôi về mọi mặt trong suốt quá trính học tập. Đinh Công Khải đã có những góp ý hữu ìch đối với luận văn trong hai đợt seminar. Cảm ơn các bạn MPP5 đã cho tôi có những trải nghiệm thú vị trong quá trính học tập cũng như động viên tinh thần để tôi hoàn thành luận văn theo kịp tiến độ đề ra.

Tôi xin chân thành cảm ơn các đồng nghiệp trong Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh Đồng Nai đã hỗ trợ tôi trong quá trính thực hiện luận văn. Cuối cùng, cảm ơn Anh và gia đính đã luôn đồng hành, động viên và tạo mọi điều kiện tốt nhất để tôi có thể nâng cao vốn kiến thức và hoàn thiện bản thân. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -iii- TÓM TẮT Bắt đầu từ ngày 01/7/2013, Nghị định số 67/2003/NĐ-CP được thay thế bởi Nghị định số 25/2013/NĐ-CP trong quy định về phì bảo vệ môi trường đối với nước thải nói chung và nước thải công nghiệp nói riêng. Nghị định số 25/2013/NĐ-CP được ban hành nhằm khắc phục các bất cập của Nghị định số 67/2003/NĐ-CP trong thời gian thực hiện gần 10 năm.

Luận văn được tiến hành để đánh giá những bất cập và cải thiện của Nghị định số 25/2013/NĐ-CP khi triển khai triển tại Đồng Nai thông qua phỏng vấn trực tiếp 39 doanh nghiệp và 07 nhân viên của Sở Tài nguyên và Môi trường Đồng Nai. Qua phân tích những cải thiện trong quy định của Nghị định số 25/2013/NĐ-CP đã phản ánh được thực tế và tạo sự công bằng giữa các doanh nghiệp thuộc đối tượng nộp phì như: xác định và làm rõ đối tượng chịu phì; khắc phục được hiện tượng phì chồng phì khi quy định rõ người nộp phì; đơn giản cách tình và kê khai phì tạo sự thuận tiện cho doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước; lược bỏ bớt số lần kê khai, nộp phì; thực hiện phân cấp đối với các cơ quan nhà nước thẩm định phì,… Những bất cập của chình sách mới về thu phì bảo vệ môi trường đối với nước thải công nghiệp xuất phát từ quy định pháp luật và trong triển khai thực tế. Bất cập trong quy định của chình sách bao gồm quy định thời hạn nộp tờ khai; cách tình phì chưa công bằng giữa các doanh nghiệp; thiếu chế tài xử phạt và thiếu quy định về định mức ô nhiễm đối với từng ngành nghề, sản xuất. Về phìa cơ quan nhà nước tỉnh Đồng Nai khi thực hiện chính sách cũng bộc lộ một số bất cập như chưa công khai, minh bạch các thông tin liên quan đến tổng thu/chi; quá trính thẩm định còn mang tình chất thủ công và thiếu sự hỗ trợ, liên kết trong cả khu vực công và khu vực tư; thiết lập mục tiêu đo lường hiệu quả chình sách chưa đầy đủ và hiệu quả các giải pháp hỗ trợ chình sách chưa cao.

Dựa trên kết quả phân tìch, luận văn đề xuất một số khuyến nghị đối với Bộ Tài nguyên và Môi trường như nên điều chỉnh quy định thời hạn nộp tờ khai; thay đổi cách tính phí; hoàn thiện khung hành lang pháp lý, bổ sung quy định chế tài và xây dựng định mức lưu lượng thải, nồng độ chất ô nhiễm đặc trưng cho từng loại hính sản xuất. Đồng thời, luận văn cũng đưa ra các đề xuất đối với cơ quan nhà nước địa phương khi thực hiện chình sách như công khai thông tin liên quan đến tổng thu và chi; xây dựng cơ sở dữ liệu hỗ trợ, từng bước ứng dụng kê khai qua mạng và sử dụng phần mềm thẩm định phì; thiết lập các chỉ tiêu đo lường hiệu quả chình sách và xây dựng các cơ chế khuyến khìch, tăng cường các giải pháp hỗ trợ nhất là sự phối hợp với doanh nghiệp và cộng đồng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -iv- MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .iii MỤC LỤC. iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT.

vi DANH MỤC THUẬT NGỮ .vii DANH MỤC BẢNG BIỂU. ix DANH MỤC HÌNH VẼ. x CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN BỐI CẢNH CHÍNH SÁCH VÀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Bối cảnh nghiên cứu.

Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu và thu thập số liệu. Phương pháp nghiên cứu. Thu thập số liệu. Kết cấu luận văn.

5 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT – KHUNG PHÂN TÍCH. Khung phân tích phí/thuế ô nhiễm. Kinh nghiệm các nước. 9 CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH THU PHÍ BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG ĐỐI VỚI NƢỚC THẢI CÔNG NGHIỆP.

Tổng quan chình sách thu phì BVMT đối với NTCN. Quy định tính phí NĐ 67 và NĐ 25. Quy định kê khai, thẩm định, nộp phí. Quy định về sử dụng nguồn thu.

Hiện trạng thực thi chình sách thu phì BVMT đối với NTCN trên địa bàn tỉnh Đồng Nai. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -v- CHƢƠNG 4: CHÍNH SÁCH THU PHÍ BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG ĐỐI VỚI NƢỚC THẢI CÔNG NGHIỆP: CẢI THIỆN VÀ BẤT CẬP. Kết quả thống kê mẫu khảo sát. Cải thiện về cách tình phì của NĐ 25 xét trên phương diện công bằng.

Đánh giá về quy trính kê khai và công tác hành thu phì môi trường theo Nghị định 25. Quy định về quy trình thực hiện. Mức độ công khai, minh bạch thông tin. Các chính sách kết hợp, cơ chế khuyến khích.

31 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN – KHUYẾN NGHỊ. Những nội dung cải thiện của chính sách mới về thu phí NTCN. Những bất cập của chính sách mới về thu phí NTCN. Khuyến nghị đối với Bộ Tài nguyên và Môi trường.

Khuyến nghị đối với cơ quan thực hiện chính sách thu phí NTCN. Hạn chế của luận văn. 39 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 41 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -vi- DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tên Tiếng Anh Tên Tiếng Việt BOD Biochemical Oxygen Demand Nhu cầu oxy sinh hóa BVMT Bảo vệ môi trường COD Chemical Oxygen Demand Nhu cầu oxy hóa học DN Doanh nghiệp HTXLNTTT Hệ thống xử lý nước thải tập trung KCN Khu công nghiệp NĐ 67 Nghị định số 67/2003/NĐ-CP NĐ 25 Nghị định số 25/2013/NĐ-CP NTCN Nước thải công nghiệp OECD Organization for Economic Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế Co-operation and Development TN&MT Tài nguyên và môi trường TSS Total suspended solids Tổng chất rắn lơ lửng TTLT 125 Thông tư liên tịch số 125/2003/TTLT- BTC-BTNMT TTLT 106 Thông tư liên tịch số 106/2007/TTLT- BTC-BTNMT LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -vii- DANH MỤC THUẬT NGỮ Kim loại nặng là những kim loại có khối lượng riêng lớn hơn 5mg/m3.

Một số kim loại nặng như đồng, sắt, selen,… là yếu tố vi lượng cần thiết cho cơ thể sinh vật, tuy nhiên một số gây độc hại cho cơ thể sinh vật và môi trường. Trong danh sách các chất thải độc hại được xếp loại theo dược tình của Hoa Kỳ thí chí xếp vị trì thứ nhất, thủy ngân xếp thứ nhí, asen xếp thứ ba và cadmi xếp thứ sáu1. Nguồn: Nguyễn Duy Bảo (2013). Lưu lượng nước thải là tổng lượng nước thải xả thải ra môi trường và thường được xác định theo đơn vị tình là m3/ngày.

Nhu cầu oxy sinh hóa (BOD) biểu thị cho các chất hữu cơ trong nước có thể bị phân hủy bằng các vi sinh vật. Đây là lượng oxy hòa tan cần thiết để vi sinh vật sử dụng để oxy hóa các chất hữu cơ. Do đó, xác định được tổng lượng oxy hòa tan này là phép đo quan trọng để đánh giá ảnh hưởng của một dòng thải đối với môi trường nước. Nguồn: Tổng cục môi trường (2014).

Nhu cầu oxy hóa học (COD) là lượng oxy cần thiết để oxy hóa các hợp chất hóa học trong nước bao gồm cả vô cơ và hữu cơ. Đây cũng là 1 thông số quan trọng để đánh giá mức độ ô nhiễm của nước thải. Nguồn: Tổng cục môi trường (2014). Nồng độ chất ô nhiễm có trong nước thải thường được đo bằng mg/l cho biết có bao nhiêu miligrams chất ô nhiễm có trong 1 lìt nước thải.

Vì dụ kết quả xét nghiệm cho biết nồng độ của thủy ngân có trong nước thải là 0,001 mg/l nghĩa là trong 1 lìt nước thải có 0,001 miligrams thủy ngân. Nước thải công nghiệp là nước thải ra môi trường từ các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp, chế biến nông sản, lâm sản, thủy sản. Môi trường tiếp nhận nước thải bao gồm sông, suối, kênh, rạch, ao, hồ, đầm lầy, vùng nước biển ven bờ.