Đánh Giá Chính Sách Phát Triển Gạch Không Nung Tại Phú Yên

Luận văn thạc sĩ phân tích ueh đánh giá chính sách phát triển gạch không nung tại phú yên, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Lê Đào Anh Tuấn
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Duy Nghĩa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính Sách Công
• Đề tài: Đánh Giá Chính Sách Phát Triển Gạch Không Nung Tại Phú Yên
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.4. Phương pháp và cấu trúc của đề tài
• 1.4.1. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4.2. Cấu trúc và bố cục đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2.1. Khung lý thuyết “phân tích tác động của quy định” – RIA
• 2.2. Khung phân tích thể chế và vai trò của các cấp quản lý
• 2.3. Những nghiên cứu trước và kinh nghiệm
• 2.4. Văn bản pháp lý của cụm chính sách phát triển GKN
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG THỰC THI CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN GẠCH KHÔNG NUNG TẠI TỈNH PHÚ YÊN
• 3.1. Khái niệm gạch đất sét nung và gạch không nung
• 3.2. Khái quát về cụm chính sách phát triển gạch không nung
• 3.3. Khái quát về tình hình sản xuất và tiêu thụ vật liệu xây tại Phú Yên
• 3.4. Tình hình sản xuất gạch đất sét nung thủ công
• 3.5. Tình hình sản xuất gạch đất sét nung theo công nghệ Tuynel
• 3.6. Tình hình sản xuất gạch không nung
• 3.7. Tình hình tiêu thụ gạch tại Phú Yên
• 3.8. Khái quát tình hình triển khai chính sách phát triển gạch không nung tại Phú Yên
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ - THẢO LUẬN
• 4.1. Những ưu điểm của việc sử dụng GKN thay thế cho GĐSN
• 4.2. Sử dụng hợp lý tài nguyên đất và an ninh lương thực
• 4.3. Bảo vệ môi trường (giảm khí thải, sử dụng hợp lý tài nguyên khoáng sản, năng lượng)
• 4.4. Chất lượng vượt trội và giá thành hợp lý của gạch không nung
• 4.5. Người tiêu dùng vẫn muốn sử dụng GĐSN thay vì GKN
• 4.6. Phân tích tác động của cụm chính sách
• 4.7. Các đối tượng chịu tác động của chính sách
• 4.8. Phân tích tác động của phương án hiện tại
• 4.9. Đánh giá sơ bộ phương án đang triển khai
• 4.10. Những bất cập của việc triển khai chính sách
• 4.11. Việc cấm các lò gạch thủ công chưa thành công
• 4.12. Thiếu sự bền vững trong quy hoạch phát triển
• 4.13. Khuyến khích gạch không nung chưa có một chính sách cụ thể rõ ràng
• 4.14. Vai trò và quyền hạn của các đơn vị quản lý Nhà nước
• 4.15. Ý kiến của các nhà quản lý và các chuyên gia
• 4.16. Kinh nghiệm của các tỉnh khác
• 4.17. Kinh nghiệm của các nước
• 4.18. Một số nước khác
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 5.1. Đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các nhóm bị tác động
• 5.2. Hỗ trợ cho các chủ lò gạch thủ công
• 5.3. Hỗ trợ giải quyết việc làm do lao động dôi dư từ các lò gạch thủ công
• 5.4. Đảm bảo lợi ích tốt hơn cho toàn xã hội
• 5.5. Đưa giá thành gạch đất sét nung về đúng giá trị thật của nó
• 5.6. Áp dụng các mức phí bảo vệ môi trường và thuế tài nguyên tối đa
• 5.7. Phân cấp giám sát và thu thuế tài nguyên đất
• 5.8. Tổ chức giám sát và triển khai chính sách
• 5.9. Văn bản pháp luật và các chế tài thực hiện
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1: Hình ảnh minh họa
• Phụ lục 2: Sơ đồ quy trình sản xuất các loại gạch
• Phụ lục 3: So sánh gạch đất sét nung và gạch không nung
• Phụ lục 4: Các giả định và tính toán đánh giá chi phí lợi ích của chính sách
• Phụ lục 5: Ý kiến của các chuyên gia, các nhà quản lý cấp địa phương

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chính Sách Phát Triển Gạch Không Nung Tại Phú Yên

Chính sách phát triển gạch không nung tại Phú Yên được thiết lập nhằm thay thế gạch đất sét nung, một loại vật liệu xây dựng gây ô nhiễm môi trường và tiêu tốn tài nguyên đất nông nghiệp. Gạch không nung không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tiết kiệm năng lượng và tài nguyên. Việc áp dụng chính sách này là cần thiết để hướng tới một nền kinh tế bền vững.

1.1. Lịch Sử Hình Thành Chính Sách Phát Triển Gạch Không Nung

Chính sách phát triển gạch không nung tại Phú Yên đã được hình thành từ những năm đầu thế kỷ 21, với mục tiêu giảm thiểu tác động tiêu cực của gạch đất sét nung đến môi trường và tài nguyên đất. Các văn bản pháp lý như QĐ 15/2000-BXD đã đặt nền móng cho sự phát triển này.

1.2. Mục Tiêu Của Chính Sách Phát Triển Gạch Không Nung

Mục tiêu chính của chính sách là khuyến khích sản xuất và sử dụng gạch không nung, giảm thiểu ô nhiễm môi trường, và bảo vệ tài nguyên đất nông nghiệp. Chính sách cũng nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về lợi ích của gạch không nung.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Triển Khai Chính Sách

Mặc dù chính sách phát triển gạch không nung đã được ban hành, nhưng việc triển khai gặp nhiều khó khăn. Các lò gạch thủ công vẫn hoạt động mạnh mẽ, gây ô nhiễm môi trường và tiêu tốn tài nguyên. Sự thiếu hụt về chính sách hỗ trợ cho các doanh nghiệp sản xuất gạch không nung cũng là một thách thức lớn.

2.1. Tình Hình Sản Xuất Gạch Đất Sét Nung Tại Phú Yên

Tại Phú Yên, vẫn còn nhiều lò gạch đất sét nung hoạt động, với sản lượng lớn. Điều này không chỉ gây ô nhiễm mà còn làm giảm diện tích đất nông nghiệp. Việc kiểm soát và giảm thiểu hoạt động của các lò này là một thách thức lớn.

2.2. Thiếu Chính Sách Hỗ Trợ Cho Gạch Không Nung

Chính sách hiện tại chưa đủ mạnh để khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất gạch không nung. Cần có các biện pháp hỗ trợ cụ thể như ưu đãi thuế, hỗ trợ tài chính để thúc đẩy sản xuất gạch không nung.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Chính Sách Phát Triển Gạch Không Nung

Để đánh giá hiệu quả của chính sách phát triển gạch không nung, cần áp dụng các phương pháp phân tích tác động. Việc thu thập dữ liệu từ các doanh nghiệp và người tiêu dùng sẽ giúp hiểu rõ hơn về tác động của chính sách.

3.1. Phân Tích Tác Động Kinh Tế Của Chính Sách

Phân tích tác động kinh tế giúp xác định lợi ích và chi phí của việc chuyển đổi từ gạch đất sét nung sang gạch không nung. Cần xem xét các yếu tố như giá thành sản xuất, nhu cầu thị trường và lợi ích môi trường.

3.2. Đánh Giá Tác Động Môi Trường

Đánh giá tác động môi trường là cần thiết để xác định mức độ giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ tài nguyên. Cần có các chỉ số cụ thể để đo lường hiệu quả của gạch không nung so với gạch đất sét nung.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Gạch Không Nung Tại Phú Yên

Gạch không nung đã được ứng dụng trong nhiều công trình xây dựng tại Phú Yên. Việc sử dụng gạch không nung không chỉ giúp tiết kiệm tài nguyên mà còn nâng cao chất lượng công trình. Các doanh nghiệp sản xuất gạch không nung cũng đã bắt đầu nhận được sự quan tâm từ thị trường.

4.1. Các Dự Án Sử Dụng Gạch Không Nung

Nhiều dự án xây dựng tại Phú Yên đã áp dụng gạch không nung, từ nhà ở đến công trình công cộng. Điều này cho thấy sự chuyển biến tích cực trong nhận thức của cộng đồng về lợi ích của gạch không nung.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Gạch Không Nung

Các nghiên cứu cho thấy gạch không nung có độ bền cao hơn và giảm thiểu ô nhiễm trong quá trình sản xuất. Điều này khẳng định tính khả thi của việc thay thế gạch đất sét nung bằng gạch không nung.

V. Kết Luận Và Đề Xuất Chính Sách Tương Lai

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy chính sách phát triển gạch không nung cần được củng cố và hoàn thiện hơn. Cần có các biện pháp cụ thể để khuyến khích sản xuất và sử dụng gạch không nung, đồng thời giảm thiểu hoạt động của các lò gạch đất sét nung.

5.1. Đề Xuất Các Biện Pháp Hỗ Trợ

Cần có các biện pháp hỗ trợ như ưu đãi thuế, hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp sản xuất gạch không nung. Điều này sẽ giúp thúc đẩy sản xuất và tiêu thụ gạch không nung.

5.2. Tương Lai Của Gạch Không Nung Tại Phú Yên

Gạch không nung có tiềm năng lớn để phát triển tại Phú Yên. Việc áp dụng chính sách hiệu quả sẽ giúp gạch không nung trở thành lựa chọn hàng đầu trong xây dựng, góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phát triển vật liệu xây dựng thân thiện với môi trường là yêu cầu cấp thiết trong chiến lược tăng trưởng bền vững tại Việt Nam. Giai đoạn 2011 - 2020, cả nước ước tính tiêu thụ khoảng 330 tỷ viên gạch đất sét nung, làm cạn kiệt 500 triệu m3 đất sét, làm mất 25.000 ha đất canh tác nông nghiệp và phát thải khoảng 148 triệu tấn khí độc hại vào khí quyển. Tại tỉnh Phú Yên, địa phương có diện tích tự nhiên 5.060 km2 và 868.514 nhân khẩu với hơn 73% lao động nông nghiệp vào năm 2010, hoạt động sản xuất gạch nung truyền thống đang gây sức ép nặng nề lên tài nguyên đất lúa. Đến đầu năm 2012, toàn tỉnh vẫn tồn tại 248 cơ sở với 311 lò gạch thủ công đang vận hành, cung ứng khoảng 101,35 triệu viên gạch mỗi năm.

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề trọng tâm: Đánh giá nguyên nhân khiến cụm chính sách khuyến khích gạch không nung và loại bỏ lò gạch thủ công từ Quyết định 15/2000/QĐ-BXD đến Quyết định 567/2010/QĐ-TTg chưa đạt hiệu quả sau hơn 10 năm thực thi tại Phú Yên. Mục tiêu nghiên cứu là đo lường tác động đa chiều của chính sách đến các nhóm lợi ích, làm rõ xung đột thể chế và đề xuất giải pháp khả thi. Phạm vi nghiên cứu bao quát số liệu sản xuất, tiêu thụ vật liệu xây trên địa bàn tỉnh Phú Yên từ năm 2000 đến năm 2012, định hướng đến năm 2020. Ý nghĩa thực tiễn của luận văn thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học giúp địa phương bảo vệ 15 - 30 ha đất lúa màu mỡ mỗi năm, cắt giảm 50.000 tấn khí CO2 và hỗ trợ chuyển đổi nghề bền vững cho gần 5.000 lao động nông thôn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng khung lý thuyết Phân tích tác động của quy định (Regulatory Impact Analysis - RIA) kết hợp với Khung phân tích thể chế và Phân tích Chi phí - Lợi ích (CBA). RIA là công cụ đánh giá tác động tiềm năng về xã hội, môi trường và kinh tế của các văn bản pháp luật, hướng đến mục tiêu tối thiểu hóa gánh nặng tuân thủ cho doanh nghiệp. Tại Việt Nam, phương pháp RIA đã được thí điểm áp dụng cho 22/25 dự luật vào năm 2010 theo Nghị định 24/2009/NĐ-CP.

Nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm nền tảng: gạch đất sét nung, gạch không nung (gạch block bê tông, gạch bê tông nhẹ khí chưng áp AAC), chi phí ngoại ứng môi trường và hiệu quả phân bổ nguồn lực. Khung thể chế được sử dụng để phân tích sự phân tán thẩm quyền giữa Bộ Xây dựng, Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng chính quyền địa phương các cấp trong việc thực thi Quyết định 567/2010/QĐ-TTg, văn bản đặt mục tiêu tỷ lệ gạch không nung đạt 20 - 25% vào năm 2015 và 30 - 40% vào năm 2020.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích kết hợp điều tra toàn bộ các đơn vị sản xuất công nghiệp trên địa bàn. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 248 cơ sở gạch thủ công, 5 nhà máy gạch Tuynel công nghiệp với tổng công suất 120 triệu viên/năm, 3 nhà máy sản xuất gạch không nung công suất 17 triệu viên/năm và 8 chuyên gia đầu ngành thuộc Sở Xây dựng, Hội Kiến trúc sư cùng các doanh nghiệp xây dựng tại Phú Yên.

Nghiên cứu kết hợp dữ liệu sơ cấp từ phỏng vấn sâu với dữ liệu thứ cấp từ Cục Thống kê và Sở Xây dựng Phú Yên giai đoạn 2008 - 2012. Phương pháp phân tích chi phí - lợi ích được lựa chọn vì cho phép lượng hóa chính xác các tổn thất ngoại ứng môi trường, đo lường sự dịch chuyển phúc lợi giữa các nhóm tác động và đánh giá hiệu quả kinh tế ròng của các phương án chính sách.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, sản xuất gạch thủ công gây lãng phí tài nguyên đất và năng lượng nghiêm trọng. Toàn tỉnh Phú Yên có 248 cơ sở gạch thủ công tiêu thụ hơn 150.000 m3 đất sét mỗi năm, làm suy thoái 15 - 30 ha đất nông nghiệp, tiêu tốn 15.000 tấn than tương đương và xả thải khoảng 50.000 tấn khí CO2 cùng các khí độc SOx, NOx ra môi trường. Sản lượng gạch thủ công chiếm tới 55% tổng nhu cầu tiêu thụ toàn tỉnh (tương đương 90 - 133 triệu viên/năm giai đoạn 2008 - 2011), tập trung chủ yếu tại huyện Phú Hòa với 42,3% và huyện Đông Hòa với 31,5%.

Thứ hai, gạch block bê tông sở hữu đặc tính kỹ thuật và chi phí vượt trội nhưng chiếm thị phần rất thấp. Theo tiêu chuẩn TCVN 6477:1999, gạch block đạt mác nén M75 đến M200 và độ hút nước dưới 8 - 10%, vượt trội hoàn toàn so với gạch đất sét nung theo TCVN 6355:1998 vốn khó đạt mác M100 và có độ hút nước lên tới 16%. Về mặt kinh tế, sử dụng gạch block bê tông giúp giảm chi phí xây thô hơn 37% trên mỗi khối xây so với gạch nung. Tuy vậy, lượng tiêu thụ gạch không nung chỉ đạt khoảng 3 triệu viên/năm, chiếm vỏn vẹn 2% thị phần toàn tỉnh.

Thứ ba, việc triển khai chính sách hiện hành mang lại tổng lợi ích xã hội âm trong ngắn hạn. Khi cấm lò thủ công theo Chỉ thị 22/2011/CT-UBND, thị trường không chuyển dịch sang gạch xanh mà chuyển giao gần như toàn bộ sang 5 nhà máy gạch Tuynel với công suất 120 triệu viên/năm. Quá trình này khiến gần 5.000 lao động thủ công đối mặt nguy cơ mất việc làm trong khi các nhà máy Tuynel chỉ tạo ra 640 việc làm mới.

Thảo luận kết quả

Nghịch lý thị trường xuất phát từ ba nguyên nhân căn bản: thói quen xây dựng truyền thống của người dân, tâm lý ngại thi công gạch nặng của thợ xây và sự thiếu vắng các định mức xây dựng bằng gạch không nung trong các công trình sử dụng vốn ngân sách. Bên cạnh đó, giá bán gạch nung trên thị trường hiện thấp hơn giá trị thực do chưa gánh chịu đầy đủ thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường.

Về mặt thể hiện trực quan, dữ liệu thực trạng có thể được mô hình hóa qua biểu đồ cơ cấu thị phần gạch xây tại Phú Yên (gạch thủ công chiếm 55%, gạch Tuynel chiếm 43%, gạch không nung chiếm 2%) và bảng so sánh ma trận chi phí - lợi ích giữa các nhóm chủ thể. Kết quả này tương đồng với kinh nghiệm quốc tế: Trung Quốc từng cấm gạch đất sét tại 170 thành phố từ năm 2003 và nâng tỷ lệ vật liệu xanh lên 55% vào năm 2011 nhờ chế tài phạt 200.000 Nhân dân tệ; Bangladesh cũng ban hành Đạo luật nung gạch từ năm 1989 và xóa bỏ hoàn toàn lò gạch FCK vào năm 2010.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tăng thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường để đưa giá gạch đất nung về đúng giá trị thực. Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Yên cần điều chỉnh tăng thuế tài nguyên đất sét từ mức 7% (2.100 đồng/m3) lên mức kịch khung 15% (4.500 đồng/m3) theo Luật Thuế tài nguyên, đồng thời áp dụng mức phí bảo vệ môi trường tối đa 2.000 đồng/m3 đất sét theo Nghị định 74/2011/NĐ-CP trước quý II/2013.

Thứ hai, phân cấp toàn bộ nguồn thu thuế tài nguyên đất cho ngân sách cấp xã. Sở Tài chính phối hợp Cục Thuế chuyển giao 100% tiền thu thuế khai thác đất làm gạch về ngân sách xã, phường từ năm 2013 nhằm tạo động lực giám sát tại chỗ, chấm dứt tình trạng lợi dụng việc cải tạo hạ độ cao đồng ruộng để bán đất sét màu mỡ.

Thứ ba, triển khai gói hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và công nghệ. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội hỗ trợ kinh phí đào tạo nghề tương đương 1.500.000 đồng/người cho gần 5.000 lao động dôi dư tại các lò thủ công. Sở Khoa học và Công nghệ hướng dẫn các chủ lò chuyển sang đầu tư máy ép gạch block bán tự động công suất 5.000 viên/ngày với chi phí chuyển đổi từ 100 đến 200 triệu đồng/máy trong giai đoạn 2013 - 2014.

Thứ tư, áp dụng quy định bắt buộc sử dụng gạch không nung vào công trình xây dựng. Sở Xây dựng Phú Yên ban hành quy định bắt buộc các công trình cao từ 9 tầng trở lên phải dùng tối thiểu 30% gạch không nung, và 100% công trình sử dụng vốn đầu tư công phải sử dụng vật liệu xây không nung từ năm 2013, bổ sung định mức kỹ thuật theo Thông tư 24/2005/TT-BXD.

Thứ năm, thành lập Ban chỉ đạo liên ngành giám sát thực thi chính sách. Ủy ban nhân dân tỉnh thành lập đoàn liên ngành do Giám đốc Sở Xây dựng làm Trưởng ban, phối hợp cùng Cảnh sát Môi trường và Thanh tra tỉnh, hoạt động đến hết năm 2014 để kiểm tra, xử phạt và đóng cửa dứt điểm toàn bộ 311 lò thủ công.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách tại các Sở Xây dựng, Sở Tài nguyên và Môi trường cùng Ủy ban nhân dân các cấp có thể ứng dụng khung phân tích RIA và mô hình phân cấp thuế để xây dựng lộ trình loại bỏ lò thủ công phù hợp với thực tiễn địa phương.

Nhóm doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng và nhà đầu tư công nghệ xanh khai thác dữ liệu dự báo nhu cầu vật liệu (đạt 380 triệu viên vào năm 2020) để tính toán phương án đầu tư dây chuyền máy ép gạch block với số vốn hợp lý từ 100 đến 200 triệu đồng.

Nhóm kiến trúc sư, kỹ sư kết cấu và nhà thầu xây dựng sử dụng hệ thống số liệu so sánh tiêu chuẩn TCVN 6477:1999 nhằm tối ưu hóa thiết kế khối xây cách âm, cách nhiệt và tiết kiệm 37% chi phí công trình dân dụng lẫn công cộng.

Nhóm giảng viên, học viên cao học và chuyên gia nghiên cứu ngành Chính sách công, Kinh tế tài nguyên tham khảo phương pháp phân tích chi phí - lợi ích (CBA) thực chứng trong việc xử lý bài toán xung đột lợi ích giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao gạch không nung có chi phí xây dựng rẻ hơn nhưng người dân vẫn e ngại sử dụng?
Dù gạch block bê tông giúp giảm hơn 37% chi phí khối xây và đạt cường độ nén vượt trội M75 - M200, thị phần tại Phú Yên năm 2011 chỉ đạt 2% (khoảng 3 triệu viên). Nguyên nhân chính do thói quen xây gạch đỏ lâu đời, thợ xây ngại thao tác với viên gạch kích thước lớn và thiếu các công trình mẫu sử dụng vốn ngân sách để tạo niềm tin cho cộng đồng.

Khung phân tích RIA phát hiện điểm nghẽn lớn nhất trong việc thực thi chính sách tại Phú Yên là gì?
Phân tích RIA chỉ ra rằng khi cấm 248 cơ sở thủ công, lợi ích thị trường bị thâu tóm hoàn toàn bởi 5 nhà máy Tuynel thay vì tạo đà cho doanh nghiệp gạch không nung phát triển. Điều này khiến tổng phúc lợi xã hội bị âm trong ngắn hạn do môi trường vẫn chịu khí thải từ than đá và không giải quyết được bài toán việc làm cho lao động nông thôn.

Việc xóa bỏ các lò gạch thủ công ảnh hưởng như thế nào đến lực lượng lao động địa phương?
Chính sách đóng cửa 311 lò thủ công tác động trực tiếp đến sinh kế của gần 5.000 lao động địa phương, trong đó 40% là phụ nữ nông thôn chưa qua đào tạo nghề. Thiếu chính sách trợ cấp đào tạo nghề khoảng 1.500.000 đồng/người và hỗ trợ chuyển đổi việc làm là nguyên nhân chính khiến các địa phương liên tục xin gia hạn thời gian đóng cửa lò gạch.

Biện pháp tài chính nào giúp cân bằng giá giữa gạch đất sét nung và gạch không nung?
Luận văn đề xuất tăng thuế tài nguyên đất sét lên mức tối đa 15% (4.500 đồng/m3) và thu phí bảo vệ môi trường kịch trần 2.000 đồng/m3 theo Nghị định 74/2011/NĐ-CP. Việc nội hóa chi phí ngoại ứng môi trường sẽ đẩy giá thành gạch nung tăng lên, tạo động lực cạnh tranh công bằng cho sản phẩm gạch không nung.

Kinh nghiệm quốc tế nào được luận văn chứng minh là có thể áp dụng hiệu quả tại Việt Nam?
Nghiên cứu nhấn mạnh bài học từ Trung Quốc khi áp dụng lệnh cấm gạch nung tại 170 thành phố vào năm 2003 và xử phạt nghiêm ngặt 200.000 Nhân dân tệ đối với công trình vi phạm, giúp đạt tỷ lệ 55% vật liệu không nung vào năm 2011. Việt Nam cần kết hợp hài hòa giữa chế tài hành chính mạnh mẽ và cơ chế thưởng phạt kinh tế.

Kết luận

• Luận văn đánh giá toàn diện bất cập của chính sách xóa bỏ lò gạch thủ công sau 12 năm thực hiện tại Phú Yên, nơi vẫn còn 311 lò nung đang hoạt động gây ô nhiễm.
• Khẳng định chất lượng vượt trội của gạch block bê tông với cường độ chịu nén đạt tới M200 và khả năng tiết kiệm hơn 37% chi phí khối xây công trình.
• Lượng hóa tác động an sinh xã hội đối với gần 5.000 lao động khi xóa bỏ 248 cơ sở thủ công, chỉ ra nguyên nhân khiến tổng phúc lợi xã hội ngắn hạn bị âm.
• Đề xuất giải pháp tăng thuế tài nguyên đất sét lên 15% (4.500 đồng/m3) và phí môi trường lên 2.000 đồng/m3 nhằm đưa giá gạch nung về đúng giá trị thực.
• Xác lập lộ trình thể chế hóa bắt buộc dùng 30% đến 100% gạch xanh trong công trình công, hướng đến mục tiêu xóa bỏ hoàn toàn lò gạch thủ công trước năm 2015.

Đóng góp lớn nhất của đề tài là tiên phong ứng dụng khung phân tích RIA vào lĩnh vực vật liệu xây dựng tại Phú Yên, cung cấp luận cứ thực tiễn để hoàn thiện chính sách chuyển đổi xanh giai đoạn 2013 - 2020. Các cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp cần khẩn trương phối hợp hoàn thiện định mức kỹ thuật, ban hành chế tài xử phạt nghiêm minh và hỗ trợ công nghệ để thúc đẩy thị trường vật liệu xây dựng phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU – giới thiệu chung về bối cảnh nghiên cứu, sự cần thiết, phương pháp nghiên cứu, mục tiêu đề tài, các câu hỏi chính sách và ý nghĩa thực tiễn của đề tài.  Chương 2 – CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA ĐỀ TÀI – chỉ ra khung phân tích của nghiên cứu bao gồm vai trò và mục tiêu của nó trong việc hoạch định chính sách.  Chương 3 – THỰC TRẠNG THỰC THI CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN GKN TẠI TỈNH PHÚ YÊN – giới thiệu về cụm chính sách phát triển GKN, và việc triển khai thực hiện chúng trên thực tế (cụ thể tại Phú Yên).  Chương 4 – KẾT QUẢ - BÀN LUẬN – chỉ ra những điểm bất cập trong cụm chính sách hiện tại đối với việc triển khai tại địa phương (cụ thể là Phú Yên).

 Chương 5 – KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ – nêu ra những quan điểm của tác giả trong việc hoàn thiện chính sách nhằm đạt mục tiêu hiệu quả cao hơn và nhanh chóng hơn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA ĐỀ TÀI 2. Khung lý thuyết “phân tích tác động của quy định” – RIA RIA là một quá trình phân tích các tác động có thể của một sự thay đổi về chính sách và đưa ra một loạt các lựa chọn để thực hiện điều đó. Công cụ này có thể được sử dụng nhằm đánh giá5:  Tất cả các tác động tiềm năng về mặt xã hội, môi trường, tài chính và kinh tế của một quy định;  Tất cả các quy định chính thức: văn bản pháp luật chính thức (luật, pháp lệnh, NĐ, QĐ, các bản kế hoạch) và các quy định không chính thức (ví dụ hướng dẫn về các thông lệ cần tuân thủ, các chương trình nâng cao nhận thức của công chúng);  Sự phân bổ tác động đối với các đối tượng khác nhau, bao gồm người tiêu dùng, DN, các đối tượng trong khu vực công, các tổ chức phi chính phủ, khu vực nông thôn, thành thị hoặc các nhóm đối tượng khác.

Mục tiêu chính mà RIA hướng đến là đảm bảo các VBPL có chất lượng thực thi cao hơn. Một số nguyên tắc chính để nâng cao chất lượng VBPL bao gồm6:  Chỉ đưa ra quy định pháp luật khi cần thiết;  Xem xét tất cả các phương án, bao gồm cả phương án “không làm gì”;  Khi cần thiết, đưa ra quy định ở mức hợp lý và tương thích với rủi ro và vấn đề đang được xử lý;  Giảm bớt và đơn giản hóa các quy định pháp lý bất cứ khi nào có thể. Một cách tổng quát, một VBPL có chất lượng cao cần có:  Tạo ra gánh nặng tối thiểu (cho xã hội và doanh nghiệp). Các biện pháp pháp luật cần đảm bảo tính tối thiểu, đủ để đạt các kết quả dự kiến.

Cần xem xét một cách minh bạch, rõ ràng các phương án mà không cần phải sử dụng tới VBPL;  Được xây dựng sao cho ảnh hưởng tối thiểu đến sự cạnh tranh;  Tương thích với các thông lệ và tiêu chuẩn quốc tế hoặc được quốc tế công nhận nhằm giảm thiểu các cản ngại đối với thương mại. 5 Mallon, Raymond (2005) 6 Mallon, Raymond và Lê Duy Bình (2007) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7  Rõ ràng, minh bạch, thống nhất và có thể tiên liệu được: các đối tượng liên quan cần phải hiểu được một cách dễ dàng quyền lợi và nghĩa vụ của họ trong khuôn khổ VBPL đó;  Tập trung vào vấn đề chính và giảm thiểu các tác động khác;  Xác định cơ chế trách nhiệm rõ ràng về thực hiện và giám sát. Các cơ quan chịu trách nhiệm cần đảm bảo rằng mình đã “tiến hành một Đánh giá dự báo tác động pháp luật (RIA) và thấy rằng lợi ích của đề xuất thay đổi lớn hơn chi phí của việc thực hiện đề xuất đó”. RIA thường được thực hiện như một bước đánh giá trước khi ban hành một VBPL, một chính sách cụ thể.

Ngoài ra, RIA cũng có thể được thực hiện sau khi ban hành một chính sách nào đó như một khâu hậu kiểm. RIA sẽ đánh giá để tìm ra những trục trặc của chính sách đó khi ban hành, sự phản ứng của các đối tượng có liên quan đến chính sách… để từ đó xem xét khả năng bổ sung, điều chỉnh chính sách cho phù hợp với điều kiện thực tế nhằm mang lại hiệu quả cao hơn. Trong nghiên cứu này, tác giả sẽ sử dụng phương pháp đánh giá “Lợi ích – Chi phí” để đánh giá Cụm chính sách phát triển GKN như một khâu hậu kiểm, qua đó xem xét quá trình triển khai chính sách này tại Phú Yên, từ đó đề xuất một số biện pháp nhằm bổ sung, triển khai áp dụng vào thực tiễn. Khung phân tích thể chế và vai trò của các cấp quản lý Đề tài sẽ sử dụng một phần của khung phân tích thể chế để tìm hiểu vai trò và thẩm quyền của các cơ quan quản lý nhà nước ban hành, phối hợp và triển khai chính sách GKN cụ thể là Bộ Xây dựng, Bộ Tài nguyên Môi trường và các đơn vị trực tiếp thực hiện tại địa phương như Sở Xây dựng, Sở Tài nguyên – Môi trường, UBND Huyện/Thành phố, UBND Xã/Phường.

Thông qua đó, xem xét phân tích, đánh giá việc phân tán quyền quản lý Nhà nước theo ngành và theo địa phương vùng lãnh thổ cho nhiều cơ quan, tác động như thế nào đến hiệu quả triển khai cụm chính sách phát triển GKN. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Những nghiên cứu trước và kinh nghiệm GKN là vật liệu sản xuất theo công nghệ mới được các nhà chuyên môn cũng như các nhà quản lý đánh giá cao và tập trung nghiên cứu về tính lợi ích nhiều mặt của nó. Tuy nhiên, luận văn này là tác phẩm đầu tiên trên địa bàn tỉnh Phú Yên về phân tích chính sách trong lĩnh vực này.

Đề tài sẽ giúp một phần cho việc triển khai áp dụng một vài đề tài tương tự nhưng chuyên sâu về kĩ thuật đã có như: “Nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao công nghệ sản xuất và khuyến khích sử dụng VLXD không nung, từng bước thay thế một phần vật liệu nung trên địa bàn tỉnh Phú Yên” của Lê Hoàng Thông, hay đề tài “Nghiên cứu ứng dụng chuyển giao công nghệ sản xuất và khuyến khích sử dụng VLXD không nung thay thế cho vật liệu nung trên địa bàn tỉnh” do Huỳnh Lữ Tân, Phó giám đốc Sở Xây Dựng Phú Yên chủ nhiệm … vào thực tiễn. Văn bản pháp lý của cụm chính sách phát triển GKN Việt Nam đã chính thức sử dụng RIA trong xây dựng pháp luật từ khi Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và NĐ 24/2009/NĐ-CP quy định chi tiết và biện pháp thi hành luật có hiệu lực từ ngày 1/1/2009. Theo khảo sát của Viện kinh tế Việt Nam và cơ quan phát triển Hoa Kỳ (USAID), riêng trong năm 2010, Việt Nam đã áp dụng RIA vào được 22/25 dự luật, mặc dù báo cáo RIA có chất lượng còn thấp, nhưng đây là dấu hiệu khả quan cho bước đầu triển khai. Đối với cụm chính sách phát triển GKN, cơ sở pháp lý căn cứ vào các VBPL sau: Đối với các VBPL của Trung Ương : - QĐ 15/2000-BXD ngày 24/7/2000 của Bộ Xây dựng v/v Ban hành quy định đầu tư sản xuất gạch ngói đất sét nung.

Trong đó kiểm soát việc lấy đất sét làm nguyên liệu làm gạch, khuyến khích sử dụng công nghệ tuynel và đặt ra lộ trình đến năm 2005 loại bỏ các lò GTC khỏi các đô thị, đến năm 2010 thì xóa bỏ hoàn toàn. - QĐ số 115/2001/QĐ-TTg về việc quy hoạch tổng thể ngành công nghiệp VLXD đến năm 2020 và định hướng đến 2020; Trong đó quy định khuyến khích VLXKN định hướng đến năm 2005 chiếm tỉ lệ 20% và 30% vào năm 2010 trong tổng số vật liệu xây. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 - QĐ 121/2008 ngày 29/8/2008 của Thủ tướng CP v/v Phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển VLXD Việt Nam đến năm 2020. Trong đó định hướng phấn đấu tỷ lệ GKN đến năm 2015 là 20 – 25% và năm 2020 là 30 – 40% tổng số vật liệu xây trong nước.

- CV 2383/BXD – VLXD ngày 27/11/2008 của Bộ Xây dựng gửi Sở Xây dựng các tỉnh thành phố về phát triển vật liệu xây, GKN thay thế cho GĐSN để giảm ô nhiễm môi trường. Trong đó đề nghị các Sở Xây dựng báo cáo tình hình hoạt động các cơ sở sản xuất GKN để Bộ có hình thức hỗ trợ. - QĐ 567/2010 ngày 28/4/2010 của Thủ tướng CP v/v Phê duyệt chương trình phát triển vật liệu không nung đến năm 2020. Trong đó đề xuất mục tiêu phát triển sản xuất và sử dụng VLXKN thay thế GĐSN đạt tỷ lệ 20 – 25% năm 2015 và 30 – 40% năm 2020; hằng năm Việt Nam sử dụng khoảng 15 – 20 triệu tấn phế thải công nghiệp (tro xỉ nhiệt điện, xỉ lò cao) làm GKN, tiết kiệm khoảng 1.000ha đất nông nghiệp và hàng trăm ha đất chứa phế thải; tiến tới xóa bỏ hoàn toàn GĐSN bằng lò thủ công.

Ngoài ra, QĐ này cũng quy định kể từ năm 2011, các nhà cao tầng từ 9 tầng trở lên bắt buộc sử dụng 30% GKN trong tổng số vật liệu xây. Đối với địa phương Phú Yên, các văn bản đã ban hành như: - CT 22/2011/CT-UBND của UBND tỉnh Phú Yên v/v chấn chỉnh việc sản xuất gạch ngói đất sét nung bằng lò thủ công trên địa bàn tỉnh Phú Yên. Trong đó quy định đến hết năm 2013, không còn lò thủ công sản xuất GĐSN tại các đô thị (thị trấn, thị xã, thành phố); đến hết năm 2014 không còn lò thủ công sản xuất GĐSN trên địa bàn tỉnh. Trong nghiên cứu này, tác giả sẽ sử dụng khung phân tích là RIA với phương pháp đánh giá “Lợi ích – Chi phí” nhằm đánh giá cụm chính sách phát triển GKC tại Phú Yên.

Ngoài ra, nghiên cứu cũng sử dụng một phần của khung phân tích thể chế để đánh giá sự phân tán quyền quản lý Nhà nước theo ngành và theo vùng lãnh thổ đã tác động như thế nào đến hiệu quả triển khai chính sách trên. Bên cạnh đó, tác giả cũng tiến hành thu thập các ý kiến chủ quan của các chuyên gia, các nhà quản lý cấp địa phương, các doanh nghiệp có liên quan…, để giúp cho nghiên cứu có được góc nhìn khách quan nhất. Với cơ sở lý thuyết về RIA, một phương pháp phân tích đánh giá tác động tiên tiến, bảo đảm hài hòa lợi ích các đối tượng liên quan với chi phí hợp lý được áp dụng vào nhiều lĩnh vực chính sách kinh tế ở các nước phát triển.