Luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh đánh giá hiệu quả của chiến lược đầu tư thuận xu thế tại thị trường chứng khoán việt nam

Bài viết phân tích chiến lược đầu tư thuận xu thế trên thị trường chứng khoán Việt Nam, giúp nhà đầu tư nắm bắt cơ hội và tối ưu hóa lợi nhuận.

• Tác giả: Ngô Nguyễn Thái Hoàng
• Người hướng dẫn: TS. Dương Như Hùng
• Trường học: Đại học Bách Khoa - Đại học Quốc Gia Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Của Chiến Lược Đầu Tư Thuận Xu Thế Tại Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT KHÓA LUẬN THẠC SĨ
• ABSTRACT
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: Lý do hình thành đề tài
• 1.1. Lý do hình thành đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở lý thuyết
• 2.2. Các nghiên cứu trước có liên quan
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.1.1. Thu thập dữ liệu
• 3.1.2. Chọn dữ liệu mẫu
• 3.1.3. Dữ liệu vốn hóa thị trường và chỉ số B/M
• 3.1.4. Thống kê dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Phân tích dữ liệu
• 3.2.1. Phương pháp tính suất sinh lợi
• 3.2.2. Phương pháp hình thành danh mục
• 3.2.3. Kiểm định kết quả thống kê
• 3.2.4. Phương pháp kiểm tra ảnh hưởng của vốn hóa và B/M
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ GIẢI THÍCH
• 4.1. Kết quả nghiên cứu
• 4.1.1. Tính thuận xu thế tại thị trường chứng khoán Việt Nam
• 4.1.2. Ảnh hưởng của vốn hóa thị trường
• 4.1.3. Ảnh hưởng của chỉ số B/M
• 4.2. Giải thích
• 4.2.1. Dữ liệu và phương pháp phân tích dữ liệu
• 4.2.2. Tính rủi ro đầu tư theo mô hình 3 nhân tố của Fama và French
• 4.2.3. Hành vi đầu tư tài chính
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1- Danh sách mã cổ phiếu mẫu
• Phụ lục 2- Bảng tra giá trị chuẩn cho t-test
• Phụ lục 3- Phương pháp tính suất sinh lợi thuận xu thế với chiến lược mẫu - 3x3
• Phụ lục 4- Phương pháp kiểm tra ảnh hưởng của vốn hóa với chiến lược mẫu – 3x3
• Phụ lục 5- Suất sinh lợi hình thành và nắm giữ của nhóm thắng và thua

Tóm tắt

I. Giới thiệu về chiến lược đầu tư thuận xu thế

Chiến lược đầu tư thuận xu thế (chiến lược đầu tư) là một trong những phương pháp đầu tư phổ biến trên thị trường chứng khoán. Lý thuyết này cho rằng giá cổ phiếu có xu hướng tiếp tục tăng hoặc giảm trong một khoảng thời gian nhất định. Nghiên cứu của Jegadeesh và Titman (1993) đã chỉ ra rằng các cổ phiếu có suất sinh lợi cao trong quá khứ sẽ tiếp tục có suất sinh lợi cao trong tương lai. Điều này dẫn đến việc nhà đầu tư có thể thu lợi bằng cách mua vào các cổ phiếu đang tăng giá và bán ra các cổ phiếu đang giảm giá. Tuy nhiên, nghiên cứu này cũng chỉ ra rằng tại thị trường chứng khoán Việt Nam, chiến lược này có thể không mang lại hiệu quả như mong đợi.

1.1. Tính hiệu quả của chiến lược đầu tư

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng suất sinh lợi của các cổ phiếu tại thị trường chứng khoán Việt Nam không đạt mức ý nghĩa thống kê. Cụ thể, suất sinh lợi trung bình của các danh mục đầu tư theo chiến lược thuận xu thế chỉ đạt dưới 0.4% mỗi tháng. Điều này cho thấy rằng nhà đầu tư có thể gặp rủi ro khi áp dụng chiến lược này tại thị trường Việt Nam, nơi mà các yếu tố như tâm lý thị trường và thông tin không đầy đủ có thể ảnh hưởng đến quyết định đầu tư.

II. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến chiến lược đầu tư

Các yếu tố như vốn hóa thị trường và tỷ số giá trên sổ sách (B/M) có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả của đầu tư chứng khoán. Nghiên cứu cho thấy rằng các cổ phiếu có vốn hóa nhỏ và tỷ số B/M cao thường mang lại suất sinh lợi tốt hơn. Điều này có thể do các cổ phiếu này thường bị định giá thấp hơn so với giá trị thực của chúng. Hơn nữa, việc phân tích các yếu tố này giúp nhà đầu tư có cái nhìn tổng quan hơn về cách thức hoạt động của thị trường chứng khoán Việt Nam.

2.1. Ảnh hưởng của vốn hóa thị trường

Vốn hóa thị trường là một yếu tố quan trọng trong việc xác định hiệu quả của chiến lược đầu tư. Các cổ phiếu có vốn hóa lớn thường có tính thanh khoản cao hơn và ít bị ảnh hưởng bởi các biến động ngắn hạn. Ngược lại, các cổ phiếu có vốn hóa nhỏ có thể mang lại suất sinh lợi cao hơn nhưng cũng đi kèm với rủi ro lớn hơn. Nghiên cứu cho thấy rằng nhà đầu tư cần cân nhắc kỹ lưỡng khi lựa chọn cổ phiếu dựa trên vốn hóa thị trường.

2.2. Ảnh hưởng của tỷ số B M

Tỷ số B/M cũng là một yếu tố quan trọng trong việc đánh giá hiệu quả của chiến lược đầu tư. Các cổ phiếu có tỷ số B/M cao thường được coi là bị định giá thấp và có tiềm năng tăng trưởng trong tương lai. Nghiên cứu cho thấy rằng việc phân tích tỷ số B/M có thể giúp nhà đầu tư tìm ra các cơ hội đầu tư tiềm năng và tối ưu hóa danh mục đầu tư của mình.

III. Kết luận và khuyến nghị

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng chiến lược đầu tư thuận xu thế không mang lại hiệu quả như mong đợi tại thị trường chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên, việc phân tích các yếu tố như vốn hóa thị trường và tỷ số B/M có thể giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư thông minh hơn. Nhà đầu tư nên cân nhắc kỹ lưỡng trước khi áp dụng chiến lược này và có thể xem xét các chiến lược đầu tư khác như đầu tư nghịch xu thế để tối ưu hóa lợi nhuận.

3.1. Khuyến nghị cho nhà đầu tư

Nhà đầu tư nên theo dõi sát sao các biến động của thị trường và không nên chỉ dựa vào một chiến lược duy nhất. Việc kết hợp nhiều chiến lược đầu tư khác nhau có thể giúp giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận. Hơn nữa, việc cập nhật thông tin thị trường thường xuyên và phân tích các yếu tố kinh tế vĩ mô cũng là rất quan trọng trong quá trình ra quyết định đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2005–2011 đã chứng kiến những bước chuyển mình mạnh mẽ nhưng cũng đầy biến động, với chỉ số VN-Index từng chạm đỉnh 1.170 điểm vào năm 2007 trước khi sụt giảm sâu về ngưỡng 300 điểm vào năm 2008. Trong bối cảnh đó, việc tìm kiếm một chiến lược giao dịch mang lại lợi nhuận ổn định là ưu tiên hàng đầu của giới học thuật lẫn các nhà quản trị danh mục. Đề tài tập trung giải quyết vấn đề kiểm định tính hiệu quả thực tế của chiến lược đầu tư thuận xu thế (Momentum Strategy) – một phương pháp vốn rất thành công tại các thị trường phát triển như Hoa Kỳ hay Tây Âu.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là đo lường và đánh giá toàn diện tỷ suất sinh lợi của 16 chiến lược đầu tư thuận xu thế kết hợp giữa các chu kỳ hình thành và chu kỳ nắm giữ danh mục khác nhau. Phạm vi nghiên cứu được xác lập trên sàn Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) xuyên suốt 85 tháng liên tục (từ tháng 01/2005 đến tháng 12/2011). Luận văn mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp bằng chứng định lượng chính xác về tính chất vận động của giá cổ phiếu, giúp các nhà đầu tư cá nhân và định chế tài chính xác định rõ mức sinh lợi kỳ vọng, kiểm soát rủi ro bất cân xứng thông tin và hạn chế tối đa tổn thất khi áp dụng máy móc các chiến lược quốc tế vào thị trường cận biên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng đối chiếu giữa hai trường phái tài chính kinh điển:

• Lý thuyết thị trường hiệu quả (EMH): Theo luận điểm thị trường hiệu quả dạng yếu của Fama (1970), giá cổ phiếu hiện tại đã phản ánh đầy đủ mọi dữ liệu lịch sử trong quá khứ, khiến việc sử dụng dữ liệu chuỗi giá để tạo ra tỷ suất sinh lợi vượt trội là bất khả thi.
• Lý thuyết tài chính hành vi (Behavioral Finance): Trái ngược với EMH, các mô hình hành vi giải thích sự bất thường của giá qua tâm lý nhà đầu tư. Nổi bật là lý thuyết phản ứng thái quá (Overreaction Hypothesis) của De Bondt và Thaler (1985), chỉ ra rằng tâm lý bầy đàn và cảm xúc thái quá sẽ đẩy giá cổ phiếu đi xa khỏi giá trị nội tại trước khi đảo chiều cân bằng.
• Mô hình định giá 3 nhân tố Fama – French (1993): Được sử dụng để đánh giá rủi ro hệ thống thông qua ba yếu tố cốt lõi: phần bù rủi ro thị trường, quy mô vốn hóa công ty (nhân tố SMB - Small Minus Big) và tỷ số giá trị sổ sách trên giá trị thị trường (nhân tố HML - High Minus Low).
• Khung phân tích đà tăng trưởng của Jegadeesh và Titman (1993): Đóng vai trò là mô hình kiểm định thực nghiệm trọng tâm, giả định rằng các cổ phiếu có hiệu suất sinh lời cao trong quá khứ (nhóm thắng) sẽ tiếp tục chiến thắng trong ngắn hạn và ngược lại đối với nhóm thua lỗ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định lượng dựa trên chuỗi dữ liệu giá đóng cửa điều chỉnh lịch sử, tỷ số vốn hóa và giá trị sổ sách (B/M) thu thập từ các cơ sở dữ liệu tài chính uy tín trong giai đoạn 85 tháng (01/2005 – 12/2011).

• Quy mô và phương pháp chọn mẫu: Tổng thể khảo sát ban đầu gồm 311 mã niêm yết trên HOSE. Tác giả áp dụng quy trình chọn mẫu nghiêm ngặt theo các tiêu chí: loại bỏ 5 chứng chỉ quỹ đầu tư (gồm MAFPF1, PRUBF1, VFMVF1, VFMVF4, VFMVFA) để tránh trùng lặp danh mục; loại bỏ 95 cổ phiếu không đáp ứng điều kiện giao dịch tối thiểu 24 tháng liên tục nhằm đảm bảo chuỗi dữ liệu cho chiến lược 12x12; lọc tiêu chuẩn thanh khoản với tổng khối lượng khớp lệnh trong 10 tuần liên tiếp lớn hơn 0,5% vốn hóa hoặc bình quân trên 4.000 đơn vị/phiên. Mẫu nghiên cứu chính thức đạt 124 cổ phiếu đủ tiêu chuẩn phân tích.
• Thiết kế phân tích và kiểm định: Nghiên cứu thiết lập 16 chiến lược JxK độc lập, trong đó thời gian hình thành J nhận các mốc 3, 6, 9, 12 tháng và thời gian nắm giữ K tương ứng từ 3, 6, 9, 12 tháng. Cỡ mẫu quan sát cho mỗi chiến lược dao động linh hoạt từ 61 mẫu (chiến lược 12x12) đến 79 mẫu (chiến lược 3x3). Tỷ suất sinh lợi trung bình theo tháng của từng danh mục và chênh lệch (Thắng – Thua) được kiểm định độ tin cậy bằng phương pháp thống kê One-Sample t-test ở các mức ý nghĩa 1%, 5% và 10% thông qua công cụ phân tích dữ liệu Microsoft Excel.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả thực nghiệm trên 124 mã cổ phiếu HOSE mang lại những phát hiện quan trọng:

• Chiến lược đầu tư thuận xu thế hoàn toàn không hiệu quả: Suất sinh lợi chênh lệch giữa nhóm cổ phiếu thắng và nhóm cổ phiếu thua của toàn bộ 16 chiến lược đều đạt mức rất thấp (dưới 0,39%/tháng). Toàn bộ các giá trị thống kê t-value đều không đạt mức ý nghĩa 10%, khẳng định chiến lược mua cổ phiếu thắng và bán khống cổ phiếu thua không thể tạo ra lợi nhuận vượt trội tại Việt Nam.
• Xuất hiện tính chất nghịch xu thế rõ nét: Thị trường bộc lộ tính đảo chiều giá mạnh mẽ. Suất sinh lợi nắm giữ của danh mục nhóm thắng luôn thấp hơn suất sinh lợi hình thành trong quá khứ. Ngược lại, nhóm cổ phiếu thua lỗ trong quá khứ lại có xu hướng phục hồi vượt bậc trong tương lai.
• Hiệu quả đầu tư đơn lẻ vào các chu kỳ ngắn hạn: Nếu tách riêng từng danh mục, nhà đầu tư vẫn có thể tối ưu hóa lợi nhuận. Các chiến lược có chu kỳ hình thành ngắn (3 tháng và 6 tháng) mang lại hiệu quả vượt trội. Điển hình, danh mục thắng trong chiến lược 3x3 đạt suất sinh lợi nắm giữ 1,84%/tháng; danh mục thua trong chiến lược 6x3 đem lại suất sinh lợi lên đến 2,35%/tháng.
• Ảnh hưởng phân hóa của quy mô vốn hóa và chỉ số B/M: Đối với nhóm cổ phiếu thua, các doanh nghiệp có quy mô vốn hóa nhỏ và chỉ số B/M cao ghi nhận tỷ suất sinh lợi nắm giữ cao nhất (đạt mức 2,35%/tháng tại chiến lược 6x3). Đối với nhóm cổ phiếu thắng trong ngắn hạn 3 tháng, nhóm vốn hóa lớn và chỉ số B/M thấp lại đạt suất sinh lợi cao nhất (2,38%/tháng).

Thảo luận kết quả

Khi tổng hợp dữ liệu dưới dạng biểu đồ đường so sánh biến động suất sinh lợi danh mục với chỉ số thị trường, một hiện tượng rõ ràng được ghi nhận: tỷ suất sinh lợi của cả nhóm cổ phiếu thắng lẫn nhóm cổ phiếu thua đều biến động đồng pha chặt chẽ với đường đi của VN-Index. Khi thị trường bùng nổ vào năm 2007 (tỷ suất tăng trưởng bình quân toàn sàn đạt 170%), mọi nhóm cổ phiếu đều tăng giá mạnh; khi thị trường đảo chiều giảm 70% vào năm 2008, cả hai nhóm đều suy giảm đồng loạt.

Sự thất bại của chiến lược thuận xu thế tại thị trường Việt Nam được lý giải qua hai nguyên nhân cốt lõi:

1. Hành vi phản ứng thái quá của nhà đầu tư cá nhân: Chiếm hơn 80% khối lượng giao dịch thị trường giai đoạn này, nhà đầu tư cá nhân thường hành động theo tâm lý bầy đàn và cảm xúc. Các thông tin chính sách đột ngột (tiêu biểu như Chỉ thị số 03/2007/CT-NHNN khống chế hạn mức cho vay đầu tư chứng khoán dưới 3%) đã kích hoạt làn sóng bán tháo thái quá, đẩy giá cổ phiếu xuống sâu dưới giá trị thực. Khi tâm lý ổn định, lực cầu bắt đáy đưa giá cổ phiếu nhóm thua quay trở về điểm cân bằng, tạo ra tỷ suất sinh lợi nghịch xu thế vượt trội.
2. Mức độ thích ứng của mô hình Fama – French: Mô hình 3 nhân tố giải thích rất tốt hành vi của nhóm cổ phiếu thua (nơi phần bù rủi ro vốn hóa nhỏ và giá trị sổ sách cao thể hiện rõ ràng). Tuy nhiên, mô hình bị suy giảm hiệu lực đối với nhóm cổ phiếu thắng ngắn hạn do yếu tố tâm lý đầu cơ thị trường lấn át hoàn toàn các chỉ số cơ bản của doanh nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng thực nghiệm, các giải pháp cụ thể được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư và hoàn thiện thị trường:

• Chuyển đổi chiến lược sang đầu tư nghịch xu thế giá trị: Nhà đầu tư cá nhân nên chấm dứt việc mua đuổi các cổ phiếu đã tăng nóng trong 6–12 tháng qua. Thay vào đó, cần áp dụng chiến lược đầu tư nghịch xu thế (Contrarian Investing), tập trung giải ngân vào danh mục các cổ phiếu đang suy giảm tạm thời nhưng sở hữu nền tảng cơ bản vững chắc, vốn hóa nhỏ và chỉ số B/M cao, với chu kỳ nắm giữ mục tiêu từ 3 đến 6 tháng nhằm hướng tới tỷ suất sinh lợi kỳ vọng trên 2,0%/tháng.
• Cơ cấu danh mục chủ động theo chu kỳ quý: Các nhà quản trị quỹ đầu tư cần thiết lập lịch trình tái cân bằng danh mục định kỳ 3 tháng/lần thay vì duy trì các vị thế thụ động kéo dài trên 12 tháng. Việc áp dụng mô hình phân bổ linh hoạt theo quy mô vốn hóa sẽ giúp giảm thiểu rủi ro điều chỉnh giá khi thị trường chuyển pha.
• Hoàn thiện cơ chế giám sát và công bố thông tin: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cần tăng cường kiểm soát tính minh bạch của các báo cáo tài chính kiểm toán, siết chặt kỷ cương công bố thông tin nhằm giảm thiểu tình trạng bất cân xứng thông tin, từ đó hạn chế hiện tượng phản ứng thái quá và các đợt biến động bất thường của thị trường.
• Nâng cao năng lực quan hệ nhà đầu tư (IR) tại các doanh nghiệp niêm yết: Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật dữ liệu hoạt động sản xuất kinh doanh định kỳ hàng quý, giúp định giá thị trường của cổ phiếu phản ánh trung thực giá trị nội tại, giảm thiểu các đợt định giá sai lệch do tâm lý đám đông.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu cung cấp giá trị học thuật và ứng dụng chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Nhà đầu tư cá nhân và Trader chuyên nghiệp: Cung cấp cơ sở định lượng để nhận diện bẫy giá từ chiến lược mua đuổi đà tăng trưởng, đồng thời trang bị phương pháp xây dựng danh mục đảo chiều giá ngắn hạn (3–6 tháng) đạt hiệu suất cao.
• Chuyên viên phân tích định lượng (Quant Analyst) và Nhà quản lý quỹ: Sử dụng bộ dữ liệu thực nghiệm để hiệu chỉnh các mô hình đa nhân tố Fama – French, thiết kế các thuật toán giao dịch tự động thích ứng với đặc tính của thị trường chứng khoán Việt Nam.
• Học viên cao học và Giảng viên khối ngành Tài chính – Ngân hàng: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận Jegadeesh – Titman (1993), quy trình xử lý dữ liệu chuỗi thời gian lớn và kỹ thuật kiểm định t-test chuyên sâu trên Excel.
• Cơ quan hoạch định chính sách và Quản lý thị trường: Nguồn dữ liệu thực chứng quan trọng để đánh giá mức độ hiệu quả của thị trường cận biên, hỗ trợ xây dựng các quy định kiểm soát giao dịch ký quỹ và công bố thông tin minh bạch.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chiến lược đầu tư thuận xu thế (Momentum) lại không hiệu quả tại Việt Nam?
Nghiên cứu trên 124 cổ phiếu sàn HOSE cho thấy tỷ suất sinh lợi chênh lệch giữa nhóm thắng và nhóm thua trong 16 chiến lược đều dưới 0,39%/tháng và không đạt ý nghĩa thống kê 10%. Nguyên nhân chính là do thị trường Việt Nam bị chi phối mạnh bởi tâm lý bầy đàn và phản ứng thái quá của nhà đầu tư cá nhân, dẫn đến hiện tượng đảo chiều giá thay vì duy trì xu hướng.

2. Khung thời gian hình thành và nắm giữ danh mục nào mang lại tỷ suất sinh lợi tối ưu nhất?
Các chu kỳ ngắn hạn từ 3 đến 6 tháng cho kết quả vượt trội so với các chu kỳ dài hạn 9 đến 12 tháng. Cụ thể, danh mục cổ phiếu thua lỗ trong 6 tháng trước đó khi được nắm giữ trong 3 tháng tiếp theo (chiến lược 6x3) mang lại mức sinh lợi trung bình lên đến 2,35%/tháng với độ tin cậy thống kê cao.

3. Quy mô vốn hóa và tỷ số B/M tác động như thế nào đến tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu?
Nghiên cứu chỉ ra rằng đối với nhóm cổ phiếu thua, các mã có vốn hóa nhỏ và chỉ số B/M cao đạt hiệu suất vượt trội (trên 2%/tháng), hoàn toàn phù hợp với mô hình 3 nhân tố Fama – French. Tuy nhiên, với nhóm thắng ngắn hạn 3 tháng, cổ phiếu vốn hóa lớn và B/M thấp lại ghi nhận tỷ suất sinh lợi cao hơn (đạt đỉnh 2,38%/tháng).

4. Hiện tượng phản ứng thái quá (Overreaction) diễn ra như thế nào trên sàn HOSE?
Nhà đầu tư cá nhân thường phản ứng quá mức trước các tin tức bất lợi hoặc thay đổi chính sách tín dụng (như thời điểm ban hành Chỉ thị 03 năm 2007 khiến thị trường giảm 70% vào năm 2008), đẩy giá cổ phiếu xuống thấp hơn nhiều so với giá trị thực. Sau đó, thị trường tự điều chỉnh đưa giá quay lại mức cân bằng, tạo ra cơ hội sinh lời lớn cho nhóm cổ phiếu bị bán tháo.

5. Nhà đầu tư có nên áp dụng chiến lược bán khống nhóm cổ phiếu thắng tại thị trường Việt Nam không?
Không nên áp dụng chiến lược kết hợp mua – bán khống đồng thời vì tỷ suất sinh lợi của cả hai nhóm thắng và thua đều có xu hướng dao động cùng chiều với chỉ số VN-Index. Thay vào đó, nhà đầu tư nên đầu tư mua và nắm giữ độc lập từng danh mục cổ phiếu riêng biệt để tối ưu hóa dòng tiền.

Kết luận

• Kiểm định toàn diện 16 chiến lược JxK trên 124 mã cổ phiếu HOSE trong 85 tháng xác nhận chiến lược đầu tư thuận xu thế không mang lại hiệu quả tại Việt Nam với mức sinh lợi chênh lệch dưới 0,39%/tháng.
• Thị trường chứng khoán Việt Nam mang đặc tính nghịch xu thế (Contrarian) rõ nét, nơi nhóm cổ phiếu thua lỗ trong quá khứ phục hồi mạnh mẽ và mang lại tỷ suất sinh lợi nắm giữ cao hơn nhóm chiến thắng.
• Hiệu ứng đảo chiều diễn ra rõ rệt nhất ở các chiến lược chu kỳ ngắn hạn từ 3 đến 6 tháng, đạt mức sinh lợi bình quân từ 1,84% đến 2,35%/tháng.
• Mô hình 3 nhân tố Fama – French giải thích hiệu quả phần bù rủi ro của nhóm cổ phiếu thua (ưu thế thuộc về nhóm vốn hóa nhỏ và B/M cao), nhưng bị chi phối bởi yếu tố tâm lý thị trường chung đối với nhóm cổ phiếu thắng.
• Hành vi bầy đàn và phản ứng thái quá của nhà đầu tư cá nhân là động lực chính tạo nên các chu kỳ định giá sai lệch và mở ra cơ hội cho chiến lược đầu tư giá trị nghịch xu thế.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp bức tranh thực chứng toàn diện về sự bất tương thích của chiến lược thuận xu thế tại thị trường chứng khoán Việt Nam, đồng thời đặt nền móng phương pháp luận vững chắc cho các nghiên cứu tài chính định lượng tiếp theo. Để mở rộng đề tài, các nghiên cứu trong tương lai nên tiếp tục cập nhật chuỗi dữ liệu đa chiều sau năm 2012, tích hợp thêm sàn HNX và áp dụng các thuật toán học máy (Machine Learning) để nhận diện các điểm đảo chiều xu hướng chính xác hơn. Hãy khai thác ngay các dữ liệu thực chứng từ công trình này để tái cấu trúc chiến lược giao dịch và tối ưu hóa hiệu quả quản trị danh mục đầu tư của bạn!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đại Học Quốc Gia Tp. Hồ Chí Minh TRƢỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA ---------- NGÔ NGUYỄN THÁI HOÀNG ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CỦA CHIẾN LƢỢC ĐẦU TƢ THUẬN XU THẾ TẠI THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh KHÓA LUẬN THẠC SĨ TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 04 năm 2012 1 CÔNG TRÌNH ĐƢỢC HOÀN THÀNH TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS. Dương Như Hùng Cán bộ chấm nhận xét 1: TS.

Cao Hào Thi Cán bộ chấm nhận xét 2: TS. Nguyễn Thu Hiền Khóa luận thạc sĩ được bảo vệ/nhận xét tại HỘI ĐỒNG CHẤM BẢO VỆ KHÓA LUẬN THẠC SĨ TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA, ngày. Thành phần hội đồng đánh giá luận văn thạc sĩ gồm: 1. CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG CÁN BỘ HƢỚNG DẪN i ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP.

HCM CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA Độc Lập - Tự Do - Hạnh Phúc Tp. NHIỆM VỤ KHÓA LUẬN THẠC SĨ Họ và tên học viên: Ngô Nguyễn Thái Hoàng Giới tính: Nam / Nữ  Ngày, tháng, năm sinh: 10/08/1984 Nơi sinh: Khánh Hòa Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh MSHV: 10170769 Khoá (Năm trúng tuyển): Năm 2010 1- TÊN ĐỀ TÀI: Đánh giá hiệu quả của chiến lược đầu tư thuận xu thế tại thị trường chứng khoán Việt Nam. 2- NHIỆM VỤ LUẬN VĂN/KHÓA LUẬN: Thu thập dữ liệu của 124 cổ phiếu niêm yết trên sàn HOSE, sử dụng phương pháp nghiên cứu thực nghiệm của Jegadeesh và Jitman (1993) về phương pháp hình thành danh mục cổ phiếu thắng thua và tính suất sinh lợi của các danh mục từ đó kết luận tính hiệu quả của chiến lược đầu tư thuận xu thế. Nghiên cứu được tiến hành lần lượt trên 16 chiến lược khác nhau đồng thời phân tích đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố vốn hóa thị trường và tỉ số giá sổ sách trên giá thị trường của cổ phiếu lên suất sinh lợi thuận xu thế của các danh mục đầu tư.

Kết quả thống kê được kiểm định lại bằng phương pháp t-test với các mức ý nghĩa từ 10%, 5% và 1%. 3- NGÀY GIAO NHIỆM VỤ: 05/12/2011 4- NGÀY HOÀN THÀNH NHIỆM VỤ: 08/04/2012 5- HỌ VÀ TÊN CÁN BỘ HƢỚNG DẪN: TS. Dương Như Hùng Nội dung và đề cương Khóa luận thạc sĩ đã được Hội Đồng Chuyên Ngành thông qua. CÁN BỘ HƯỚNG DẪN KHOA QL CHUYÊN NGÀNH (Họ tên và chữ ký) (Họ tên và chữ ký) ii LỜI CẢM ƠN Trước hết tôi xin chân thành cảm ơn thầy Dương Như Hùng đã hướng dẫn tôi trong quá trình thực hiện khóa luận này, các góp ý của thầy giúp tôi có cái nhìn đúng đắn và tổng quan hơn về đề tài, tạo điều kiện cho tôi dễ dàng tìm hiểu các nội dung cần thực hiện.

Tôi cũng xin cảm ơn các thầy cô chấm đề cương khóa luận đã có những nhận xét chính xác giúp tôi hoàn thiện nội dung nghiên cứu của mình. Ngoài ra, tôi cũng xin cảm ơn các anh chị khóa trước đã gợi ý các nội dung cần tham khảo cũng như cung cấp các tài liệu tham khảo liên quan đến đề tài. Các anh chị cũng đã có những gợi ý hay về phương pháp thống kê dùng Excel giúp tôi tìm ra các công thức tính toán hiệu quả trong Excel cho nghiên cứu của mình. Cuối cùng tôi xin gởi đến tất cả thầy cô trong khoa Quản Trị Kinh doanh lời chúc tốt đẹp nhất, chúc các thầy các cô luôn mạnh khỏe và có nhiều nghiên cứu quý báu cho đất nước, cảm ơn các thầy cô trong quá trình giảng dạy đã cung cấp kiến thức cũng như kinh nghiệm cần thiết giúp tôi có thể hoàn thành đề tài nghiên cứu này.

iii TÓM TẮT KHÓA LUẬN THẠC SĨ Nhiệm vụ của khóa luận là nghiên cứu kiểm định tính hiệu quả của chiến lược đầu tư thuận xu thế tại thị trường chứng khoán Việt Nam. Lý thuyết đầu tư thuận xu thế cho rằng suất sinh lợi của cổ phiếu có tính thuận xu thế nghĩa là nếu giá cổ phiếu đang tăng thì chúng sẽ tiếp tục tăng trong thời gian tới và ngược lại cổ phiếu đang giảm giá sẽ tiếp tục giảm thêm. Dựa trên phương pháp nghiên cứu thực nghiệm của Jegadeesh và Titman (1993) tác giả đã thu thập dữ liệu lịch sử của 124 cổ phiếu niêm yết trên sàn chứng khoán Tp. Hồ Chí Minh (HOSE) trong thời đoạn 85 tháng từ 01/2005 đến 12/2011 và tính suất sinh lợi thuận xu thế của tổng cộng 16 chiến lược.

Kết quả nghiên cứu cho thấy chiến lược đầu tư thuận xu thế là không hiệu quả tại Việt Nam, suất sinh lợi thuận xu thế của toàn bộ 16 chiến lược quá thấp (< 0.4%/tháng) và không đạt mức ý nghĩa thống kê. Thay vào đó thị trường Việt Nam lại có tính nghịch xu thế, các cổ phiếu đang thắng sẽ không còn “thắng” nữa trong khi các cổ phiếu thua lại “tốt” lên cho suất sinh lợi cao hơn trong tương lai. Kiểm định suất sinh lợi của các nhóm vốn hóa (B/M) lớn, trung bình, nhỏ đã khẳng định có sự ảnh hưởng của 2 yếu tố vốn hóa và B/M này lên suất sinh lợi của danh mục, các cổ phiếu có vốn hóa nhỏ và B/M lớn sẽ cho suất sinh lợi cao hơn các nhóm còn lại. Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng suất sinh lợi của danh mục cổ phiếu cả thắng lẫn thua biến động tăng giảm cùng chiều với chỉ số VN-Index của toàn thị trường và nhà đầu tư Việt Nam có xu hướng đưa ra các quyết định dựa vào cảm tính hơn là lý trí, phản ứng thái quá trước các thông tin mới và chính điều này đã tạo nên tính nghịch xu thế tại thị trường chứng khoán Việt Nam.

iv ABSTRACT This paper investigates the profitability of the momentum strategy on Vietnam stock market for the time period 2005-2011. The momentum hypothesis ranks shares on the basis of their past performance and recommends purchasing past winners and sales past losers. Based on test methodology from Jegadeesh and Jitman (1993), we exam the momentum on 124 stocks on HOSE in duration of 85 months from 01/2005 to 12/2011. We find that the momemtum strategy is unprofitable on Vietnam stock market, not of all 16 strategies get significant momentum return and below 0.4%/month in all casies.

As the result, the winners is not going to “win”, their performance turn to bad while the return of losers turns to be better. In addition to, the robustness tests shows that there is an effect of market size and book to market ratio on portfolio return. Portfolios of small size and high B/M stocks will get higher return than others and this is what Fama and French said in their three-factor model; however, it is true for losers group only. The investigation also finds that both winners and losers return moves in same direction with VN-Index and Vietnamese investors make their decisions based on feeling than by rational and this causes the contrarian on Vietnam stock market.

v MỤC LỤC CHƢƠNG 1. Lý do hình thành đề tài 1 1. Mục tiêu nghiên cứu 2 1. Phạm vi nghiên cứu 2 1.

Phương pháp nghiên cứu 2 1. Ý nghĩa của nghiên cứu 3 CHƢƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 4 2. Các nghiên cứu trước có liên quan 5 2.

Phương pháp nghiên cứu 6 CHƢƠNG 3. NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM 8 3. Dữ liệu nghiên cứu 8 3. Thu thập dữ liệu 8 3.

Chọn dữ liệu mẫu 8 3. Dữ liệu vốn hóa thị trường và chỉ số B/M 9 3. Thống kê dữ liệu nghiên cứu 9 3. Phân tích dữ liệu 10 3.

Phương pháp tính suất sinh lợi 10 3. Phương pháp hình thành danh mục 11 3. Kiểm định kết quả thống kê 12 3. Phương pháp kiểm tra ảnh hưởng của vốn hóa và B/M 13 vi CHƢƠNG 4.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ GIẢI THÍCH 14 4. Kết quả nghiên cứu 14 4. Tính thuận xu thế tại thị trường chứng khoán Việt Nam 14 4. Ảnh hưởng của vốn hóa thị trường 16 4.

Ảnh hưởng của chỉ số B/M 18 4. Giải thích 20 4. Dữ liệu và phương pháp phân tích dữ liệu 21 4. Tính rủi ro đầu tư theo mô hình 3 nhân tố của Fama và French 26 4.

Hành vi đầu tư tài chính 28 CHƢƠNG 5. KẾT LUẬN 31 TÀI LIỆU THAM KHẢO 33 PHỤ LỤC 35 Phụ lục 1- Danh sách mã cổ phiếu mẫu 35 Phụ lục 2- Bảng tra giá trị chuẩn cho t-test 35 Phụ lục 3- Phương pháp tính suất sinh lợi thuận xu thế với chiến lược mẫu - 3x3 36 Phụ lục 4- Phương pháp kiểm tra ảnh hưởng của vốn hóa với chiến lược mẫu – 3x3 40 Phụ lục 5- Suất sinh lợi hình thành và nắm giữ của nhóm thắng và thua 45 vii DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 4.1- Suất sinh lợi hình thành của danh mục thắng và thua (3x3) 22 Hình 4.2- Suất sinh lợi nắm giữ của danh mục thắng và thua (3x3) và chỉ số VN-Index 22 Hình 4.3- Suất sinh lợi hình thành và nắm giữ của danh mục thắng (3x3) 24 Hình 4.4- Suất sinh lợi hình thành và nắm giữ của danh mục thua (3x3) 24 Hình 4.5- Suất sinh lợi hình thành và nắm giữ danh mục thắng của các chiến lược 25 Hình 4.6- Suất sinh lợi hình thành và nắm giữ danh mục thua của các chiến lược 25 DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3.1- Thống kê dữ liệu nghiên cứu 10 Bảng 3.2- Số mẫu của mỗi chiến lược 12 Bảng 4.1- Suất sinh lợi trung bình theo tháng của các danh mục thắng, thua và của chiến lược 14 Bảng 4.2- Suất sinh lợi theo tháng của danh mục thắng và thua có phân thành 3 nhóm nhỏ hơn theo vốn hóa thị trường 16 Bảng 4.3- Suất sinh lợi theo tháng của danh mục thắng và thua có phân theo 3 nhóm nhỏ hơn theo chỉ số B/M 19 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT AMEX American Stock Exchange B/M Book to Market EMH Efficient Market Hypothesis HOSE Ho Chi Minh Stock Exchange NYSE New York Stock Exchange viii Khóa luận tốt nghiệp Đầu tư thuận xu thế tại thị trường Việt Nam 1 CHƢƠNG 1.1 Lý do hình thành đề tài Chiến lược đầu tư thuận xu thế (momentum strategy) là một trong các chiến lược đầu tư chứng khoán được nghiên cứu thực nghiệm và áp dụng ở nhiều nước trên thế giới. Đầu tư thuận xu thế dựa trên ý tưởng là giá thị trường sẽ đi theo một xu thế tăng/giảm nhất định trong một khoảng thời gian tương đối dài và do đó nếu mua cổ phiếu lúc giá đang tăng và nắm giữ trong ngắn hạn sẽ đạt được suất sinh lợi mong muốn.