PHAM THỊ GIANG THU 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ PHáP LuậT CHUNG KHOAN V4 THỊ TRƯỜNG CHONG KHOÁN Ở VIỆT NAM (SÁCH CHUYÊN KHẢO) ST] NHÀ XUẤT BAN CHÍNH TRI QUỐC GIA MỘT SỐ VAN DE VỀ PHAP LIệT CHONG KHOAN VA THỊ TRƯỜNG CHONG KHOAN OviET NaN GACH CHUVEN KHẢO) 3. PHAM THỊ GIANG THU MỘT SỐ VAN DE VỀ PHAP LuậT CHONG KHOAN Vũ THỊ TRUONG CHONG KHOAN Ở VIỆT NAM (SÁCH CHUYÊN KHẢO) NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA Hà Nội - 2004 Chứng khoán và thị trường chứng khoán là lĩnh vực hết sức mới mẻ đối với nên kinh tế Việt Nam. Chứng khoán và thị trường chứng khoán ra đời đánh đấu bước phát triển trong việc hình thành thị trường vốn, đồng thời khang định thành tựu của công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng Cong sản Việt Nam đã tiếp tục đưa ra chủ trương: Phát triển nhanh và bền vững thị trưởng vốn, tổ chức vận hành thị trường chúng khoán an toàn, hiệu quả.
Do thực sự là định hướng quan trọng biểu hiện tầm nhìn chiến lược phù hợp với quy luật và xu hướng phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta trong giai đoạn hiện nay. Để thực hiện định hướng trên, trong những năm qua Nhà nước đã hết sức quan tâm và từng bước điều chỉnh lĩnh vue này, nhất là về vấn dé pháp luật chứng khoán và thị trường chứng khoán. Nhằm giúp bạn đọc có được thông tin trong việc nghiên. cứu, tìm hiểu những vấn để nêu trên, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia xuất bản cuốn sách "Một số vấn đề về pháp luật chứng khoán và thị trường chứng khoán ở Việt Nam (Sách chuyên khảo)" của tác giả TS.
Pham Thị Giang Thu. Cuốn sách tập trung làm rõ những vấn dé lý luận và 5 thực tiễn, đặc biệt là xác định nội dung, vai tro đạc điểm, thực trạng và những định hướng, giải pháp cho việc hoàn thiện pháp luật chứng khoán và thị trường chứng khoán ở Việt Nam. Nhà xuất bản và tác giả rất mong các nhà nghiên cứu chứng khoán, củng như bạn đọc gần xa đóng góp y kiến cho cuốn sách. Tháng 11 năm 2003 NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRI QUOC GIA LỜI NÓI ĐẦU KL Trong nền kinh tế thị trường, thị trường chứng khoán hình thành và phát triển như một tất yếu, khi nền kinh tế ấy đạt những tiêu chuẩn nhất định.
Tuy nhiên, mức độ phát triển cu thể thị trường chứng khoán từng quốc gia lại phụ thuộc rất nhiều yếu tố, trong đó pháp luật giữ vai trò đặc biệt quan trong. Sư khác nhau về mức độ phát triển kinh tế - xa hội, tinh hoan thiện, tinh hiệu. quả của hệ thống pháp luật là một trong những nhân tố quyết định cho việc vận hành bình thường thị trường, chứng khoán. Ở nước ta, từ khi chuyển đổi nền kinh tế từ cơ chế kế hoạch hoá tập trung sang cơ chế xã hội chủ nghĩa đã đặt ra yêu cầu phải hình thành và phát triển từng bước thị trường chứng khoán Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Dang Cộng sản Việt Nam đã dé ra yêu cầu chuẩn bị các điều kiện cần thiết để từng bước xây dựng thị trường chứng khoán phù hợp với điều kiện và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Theo đó, pháp luật thị trường chứng khoán nước ta dần được hình thành và đang đi vao cuộc sống. Tuy nhiên, thị trường chứng khoán ở nước ta còn là vấn để mới mẻ trong khoa học pháp lý. Vì vậy, việc nghiên cứu làm sáng tỏ bản chất, co cấu thị trường chứng khoán, trên cơ sở đó thể chế hoá kip thời, day đủ những yêu cau đặt ra của thị trường chứng khoán có ý nghĩa quan trọng. Pháp luật chứng khoán.
thị trường chứng khoán bao hàm những nguyên 7 tác pháp ly cơ bản và hệ thống pháp luật thực định điều chỉnh hoạt động thị trương chứng khoản. Do đó, việc nghiên cứu để tìm ra những luận cứ khoa học, những định hướng và giải pháp cho việc xây dung và hoàn thiện pháp luật thị trường chứng khoán Việt Nam là đòi hỏi bức thiết cả về lý luận và thực tiễn. Cuốn sách mà bạn đọc có trong tay “Một số vấn dé về pháp luật chứng. khoán và thị trưởng chứng khoán ở Việt Nam' với mong muốn góp phần nhỏ bé vào việc xây dung cơ sở ly luân về pháp luật thị trường chứng khoán, xác định nội dung pháp luật chứng khoán và thị trường chứng khoán, vai trò và đặc điểm thực trạng pháp luật về chứng khoán và thị trường chứng khoán ở Việt Nam.
Trên cơ sở đó, dua ra những định hướng và giải pháp cho việc hoàn thiện pháp luật chứng khoán và thị trường chứng khoán, làm căn cứ pháp lý cho sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam. Hy vọng cuốn sách có thể trợ giúp, tư vấn cho các doanh nghiệp khi có nhu cầu tham gia thị trường chứng khoán, cho giới nghiên cứu, giảng day, cho các nha quản lý thị trường chứng khoán, cho sinh viên ngành luật sử dụng cuốn sách như một tài liệu tham khảo. Như đã nêu ở trên, pháp luật chứng khoán va thị trường chứng khoán là một vấn dé mới mẻ và không it phức tạp ở nước ta. Trong khi người biên soạn trình độ còn có hạn nên khó tránh khỏi những khiếm khuyết.
Tac giả rất mong nhận được sự góp ý của bạn đọc để cuốn sách có diéu kiện hoàn chỉnh hơn trong lần tái bản sau, Cuối cùng, tác giả xin chân thành cảm ơn Nhà xuất bản Chính trị quốc gia đả tạo điểu kiện thuận lợi để cuốn sách nay được xuất bản và đến tay ban doc. TÁC GIẢ Phần thứ nhất ._ NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG _ VE THỊ TRƯỜNG CHUNG KHOAN VÀ PHAP LUAT THỊ TRƯỜNG CHUNG KHOAN 1.1 KHAI QUAT VE THI TRUONG CHUNG KHOAN 1.1 Khái quát về chứng khoán - hang hoá của thi trường chứng khoán Trong đời sống kinh tế, thuật ngữ chứng khoán (stock, security) được tìm hiểu theo những yêu cầu, mục dich khác nhau. Đây là khái niệm phức tạp vì bản thân nó đã hàm chứa một loạt quan hệ kinh tế phức tạp phat sinh giửa người cần vốn và người có vốn. Chứng khoán theo quan điểm truyền thống là phương tiện xác nhận quyển và lợi ích hợp pháp của người sở hữu chứng khoán đổi Với tài sản hoặc vốn của tổ chức phát hành.
Hình thức tổn tại của chứng khoán rất đa dạng, phụ thuộc vào thực tế phát triển của nền kinh tế. Chứng khoán có thể có hình thức chứng chỉ, hình thức bút toán ghi sổ dan phát triển do yéu-eatretanhà phat hành và sở hữu chứng khoán. Khi công nghệ phát triển, hình thức điện tử củng được ghi nhận như một dạng tổn tại của chứng khoán. Một số nhà nghiên cứu kinh tế cho rang, chứng khoán là mọi sản phẩm tài chính có thể chuyển nhượng được.
Với cách hiểu này, đối tượng được 9 coi là chứng khoán thực sự đa dang: cổ phiếu, trái phiếu các công cụ tại thị trường tiền tệ như tín phiếu kho bạc, kỳ phiếu ngân hàng và các loại thương phiếu. Cách hiểu nay cũng có thể dan tới khả năng thống nhất các bộ phan của thị trường tài chính: thị trường tién tệ, thị trường ngoại hối, thị trường chứng khoán thành một thị trường chứng khoán duy nhất. Tuy nhiên, nếu xem xét cấu trúc thị trường tài chính, việc tiếp tục tồn tại những bộ phan thị trường như hiện tại là hoàn toàn cần thiết. Điều này xuất phát từ yêu cầu tác động, phương pháp tác động của Nhà nước đến các bộ phận thị trường là khác nhau.
Đối với thị trường tiền tệ, bất kỳ quốc gia nào cũng sử dụng như một biện pháp hữu hiệu và trực tiếp để thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia. Những liệu pháp như tái cấp vốn, nghiệp vụ thị trường mở, các giao dịch liên ngân hàng khong thể áp dung chung cho mọi đối tượng trên thị trường tai chính néi chung. Mặt khác, nhìn chung các quốc gia trên thế giới đều coi ngân hàng trung vương (Ngan hàng Nhà nước đối với Việt Nam) là cơ quan quản lý thị trường tiền tệ. Đồng thời, những giao dịch ngoại hối nhằm ổn định giá trị đồng tiền tại thị trường ngoại tệ liên ngân hàng không thể điều chỉnh giống các giao dịch chứng khoán thông thường.
Chứng khoán xác nhận quyền, lợi ích của người sở hữu, diéu đó củng có nghĩa là xác định quyền tai sản của một chủ thể nhất định xét theo phương diện pháp. Cho dù chứng khoán có hình thái biểu hiện cụ thể như thé nao thi déu cỏ chung đặc trưng là xác nhận quyển chủ nợ hoặc quyền sở hữu đối với chủ thể phat hành ra nó. Để nhân diện chứng khoán với các đối tượng khác, thường phải dưa trên đặc điểm của chúng. Đặc điểm 10 quan trọng đầu tiên của chứng khoán là tính sinh lời.
Tinh sinh lời thể hiện ở việc người phát hành ra ching phải trả cho người sở hữu chứng khoán một khoản lợi tức trong tương lai để nhân về mình quyền sử dụng vốn. Tính sinh lời của chứng khoán là động lực thúc đẩy người đầu tư mua chứng khoán, và củng la tiền dé xuất hiện chứng khoán. Nhưng nếu chi dửng lại ở tính sinh lời thì cơ hội đầu tư cũng như hiệu quả đầu tư chưa đạt được. Vi vậy, gan liên với chứng khoán là tinh thanh khoản, tức khả năng chuyển đổi được thành tiền.
Tính thanh khoản tạo cho người sở hữu chứng khoán chuyển đổi dang tai sản từ chứng khoán sang tiền thông qua một giao dich tại thị trường thứ cấp hoäc thông qua nghiệp vụ ngân hàng. Tính thanh khoản tạo ra sự hấp dẫn đối với người đầu tư, thoả mãn nhu cầu của họ đồng thời cũng hạn chế rủi ro làm giảm sút giá trị tiến tệ của chứng khoán. Có thể nói rằng, khả năng thanh khoản của mỗi chứng khoán la khác nhau, điều đó cũng có ý nghĩa trong việc xác định hiệu suất vốn đầu tư của nẻi kinh tế, đồng thời tạo ra sức cạnh tranh cho các chủ thé phát hành. Tĩnh thanh khoản của một loại chứng khoán phụ thuộc vào uy tín của chủ thể phát hành, vào chỉ phí chuyển đổi và sự biến động của thị trường.
Cuối cùng, nói tới chứng khoán, cũng đồng thời phải nói tới tính rủi ro của chứng khoán, thể hiện ngay ở bản chất của hoạt động đầu tư vốn. Củng như bất ky hoạt động đầu tư, kinh doanh nào khác, việc kinh doanh chứng khoán là "đầu tư một lượng tiền trong hiện tại và chỉ có thể thu hồi trong tương lại", do vậy cả quãng thời gian đó cũng chính là thời gian chứa dung rủi ro.