CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU Trong phần tổng quan nghiên cứu, Em đã chọn lọc để trình bày lại 30 nghiên cứu bao gồm 10 nghiên cứu trên thế giới và 20 nghiên cứu tại Việt Nam, các nghiên cứu tại Việt Nam chủ yếu là những nghiên cứu về hoạt động khai thác du lịch hiệu quả, nghiên cứu về công tác đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch và lữ hành. Xét theo lĩnh vực nghiên cứu, có 8 nghiên cứu về sử dụng nhân lực trong du lịch, 5 nghiên cứu về khai thác du lịch hiệu quả, 7 nghiên cứu về chất lượng dịch vụ du lịch và lữ hành. Nghiên cứu về vai trò của Hướng dẫn viên du lịch đối với tăng trưởng kinh tế lĩnh vực du lịch của quốc gia, nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực tại các công ty du lịch, nghiên cứu về khả năng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, những giá trị của các công trình luận án cần tham khảo và vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu.
Những giá trị của các công trình luận án cần tham khảo các nghiên cứu trên thế giới đã khẳng định vai trò to lớn của việc nâng cao chất lượng hướng dẫn viên du lịch và ngành du lịch, kết quả là có mối quan hệ tích cực giữa các công ty du lịch và tăng trưởng kinh tế. Có hai hướng tiếp cận trong nghiên cứu phát triển hướng dẫn viên du lịch là tiếp cận từ góc độ vĩ mô và vi mô. Từ góc độ vĩ mô, xem xét sự phát triển như là sự tích lũy của vốn nhân lực (E. Từ góc độ vi mô là cách tiếp cận từ góc độ doanh nghiệp, ngành: phần lớn các nghiên cứu đều khẳng định hướng dẫn viên du lịch có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp nâng cao hiệu quả kinh doanh thông qua cải tiến trong kỹ năng lao động, thái độ và hành vi.
Trong những nghiên cứu về ngành dịch vụ du lịch và lữ hành, tác giả cho rằng “Hướng dẫn viên du lịch có vai trò như một “đại sứ”. Họ là người thay mặt, đại diện cho đất nước, cho công ty lữ hành đón tiếp khách. Vai trò của người hướng dẫn viên du lịch như là cầu nối hữu nghị giữa các quốc gia 3 trên thế giới vậy” (I. Phần lớn các tác giả đã tiếp cận một cách có hệ thống những vấn đề lý luận cơ bản như: khái niệm, vai trò, ý nghĩa và tầm quan trọng.
Hầu hết các quan điểm đều đồng thuận đây là những bộ phận đặc biệt quan trọng của ngành du lịch ở mọi nơi trên thế giới, và đặc điểm chung của những bộ phận nhân lực này là những người lao động toàn diện về các mặt phẩm chất, thái độ, năng lực chuyên môn, kỹ năng và cả thể lực. Các nghiên cứu tại Việt Nam về HDV du lịch: Luận văn “Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ hướng dẫn viên tại công ty TNHH Một Thành Viên Du Lịch Dịch Vụ Công Đoàn Hải Phòng” Nguyễn hữu phước (2013). “Thị trường du lịch của Tỉnh Quảng Ninh”, Trần Xuân Ảnh (2006) luận văn làm rõ cơ sở lý luận về thị trường du lịch và một số kinh nghiệm phát triển thị trường du lịch ở một số địa phương. “Kinh tế du lịch Thừa Thiên Huế- Tiềm năng và phương hướng phát triển”, Nguyễn Thị Hòa học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (1997).
“Du lịch trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở Tỉnh Bình Thuận”, Dụng Văn Duy (2004) Luận văn nói rõ đặc điểm, vai trò của du lịch trong sự phát triển kinh tế, các nhân tố tác động đến du lịch trong quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế. “Phát triển du lịch ở Bà Rịa - Vũng Tàu”, Trần Quốc Nhật (1996) luận văn làm rõ tính tất yếu khách quan và vai trò của du lịch đối với sự phát triển kinh tế - xã hội “Kinh tế du lịch ở Thanh Hóa, thực trạng và giải pháp phát triển”, Nguyễn Thị Hồng Lâm (2005). “Phát triển du lịch ở An Giang”, Bùi Thị Hằng (1999) “Phát triển du lịch Việt Nam trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế”, Lê Mai Khanh (2005). 4 Luận văn “Giải pháp nâng cao chất lượng hướng dẫn viên du lịch tại công ty cổ phần quốc tế ALO” Nguyễn Thị Hoa (2016).
Nghiên cứu về thực trạng hướng dẫn viên du lịch tại Việt Nam, các tác giả đã phân tích được chính xác một số thực trạng ở Việt Nam. Tất cả các tác giả đều khẳng định rằng chất lượng hướng dẫn viên du lịch của Việt Nam chưa đáp ứng đủ được yêu cầu hội nhập và phát triển, đặc biệt ngành du lịch đòi hỏi về chất lượng nguồn nhân lực khắt khe hơn cả vì đây hiện tại và sẽ là một trong những ngành mũi nhọn quan trọng trong tăng trưởng kinh tế. Các nghiên cứu về lĩnh vực này cho thấy đây là một ngành có nhiều đặc thù, đòi hỏi nguồn nhân lực dồi dào phải đáp ứng những tiêu chí cao hơn so với mặt bằng nhân lực chung. Bên cạnh đó, cung cầu lao động trong ngành này còn chênh lệch dẫn đến sự thiếu hụt của bộ phận nguồn nhân lực chất lượng cao cho các công ty, đây là vấn đề của phần lớn các công ty du lịch ở Việt Nam và trên thế giới, đòi hỏi các công ty du lịch phải chú trọng đến các chính sách nhằm thu hút, giữ chân cũng như phát huy tốt nhất là năng lực của nguồn nhân lực cho mục tiêu phát triển của các công ty dịch vụ du lịch trong giai đoạn sắp tới.
Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu phát triển nguồn nhân lực hướng dẫn viên du lịch luôn là vấn đề hàng đầu quan tâm của các tổ chức du lịch nói chung và các nhà quản trị doanh nghiệp nói riêng. Điều đó thúc đẩy sự hiệu quả và chất lượng trong phát triển du lịch, tuy nhiên theo hiểu biết của em, chưa có các nghiên cứu nào kiểm định mối quan hệ trực tiếp và gián tiếp giữa các yếu tố trong nội tại doanh nghiệp đến phát triển nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực đến hiệu năng của doanh nghiệp tức là trình độ chuyên môn của cá nhân có đạt yêu cầu hay không, đáp ứng được những nhu cầu như thế nào cho một lĩnh vực khắt khe đòi hỏi nhiều kỹ năng. Tại Việt Nam, nếu xét trong một ngành hay một tập đoàn cũng chưa có nghiên cứu nào nghiên cứu các vấn đề nêu trên, xét cụ thể trong 5 ngành du lịch cũng chưa có nghiên cứu nào được thực hiện. Đây chính là lỗ hổng nghiên cứu mà các tác giả chưa làm được về chủ đề này.
Các nghiên cứu này cũng khẳng định để nâng cao chất lượng hướng dẫn viên du lịch không chỉ phụ thuộc vào giáo dục đào tạo mà là tập hợp đồng bộ các giải pháp từ chính sách sử dụng, điều kiện làm việc đến các chính sách đãi ngộ, trọng dụng tạo được sự gắn bó, thỏa mãn cho nhân lực nhằm phát huy năng lực của đội ngũ nhân lực này phục vụ mục tiêu phát triển của doanh nghiệp, của nền kinh tế. Tuy nhiên để chứng minh và đo lường cụ thể các chính sách này tác động như thế nào đến sự phát triển nguồn nhân lực du lịch nói chung, và cụ thể tại các công ty du lịch Việt Nam thì chưa có nghiên cứu nào được thực hiện. Các nghiên cứu nước ngoài đã đưa ra một số tiêu chí làm thước đo chất lượng cho hướng dẫn viên du lịch (sự nhận thức, kỹ năng làm việc, ứng dụng công nghệ, thái độ, sự tin tưởng, sự nhạy cảm, đặc tính cá nhân…). Các nghiên cứu trong nước có đề cập đến trình độ, phẩm chất, đạo đức, kỹ năng, sức khỏe, thái độ.
nhưng đều chưa xác định cụ thể các thành tố chất lượng của nguồn nhân lực du lịch một quốc gia nói chung, hay của ngành du lịch lữ hành nói riêng. Tất cả những công trình nói trên, ở những mức độ khác nhau, đã giúp em có một số tư liệu và kiến thức cần thiết để có thể hình thành những hiểu biết chung, giúp tiếp cận và đi sâu nghiên cứu vấn đề “Chất lượng hướng dẫn viên tại Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ du lịch Vạn An” 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Mục tiêu chung: Nghiên cứu thực trạng chất lượng của đội ngũ hướng dẫn viên du lịch tại Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ du lịch Vạn An, Từ đó đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ hướng dẫn viên du lịch của công ty này. Mục tiêu cụ thể: 6 Khái quát hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về chất lượng hướng dẫn viên du lịch Đánh giá thực trạng chất lượng hướng dẫn viên tại Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ du lịch Vạn An Đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng hướng dẫn viên tại Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ du lịch Vạn An 3.
ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU Đối tượng nghiên cứu: Chất lượng hướng dẫn viên tại Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ du lịch Vạn An Phạm vi nghiên cứu: Phạm vi về không gian: Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ du lịch Vạn An Phạm vi về thời gian: Thời gian nghiên cứu từ năm 2018 đến năm 2021, các số liệu khảo sát tập trung trong năm 2021, dự báo và các giải pháp đề xuất có giá trị đến năm 2025 4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU a. Phương pháp thu thập thông tin: Tôi đã dùng phương pháp này để thu thập những số liệu cần thiết từ các nguồn đáng tin cậy: Tổ chức Du lịch thế giới (UNWTO), Vụ Lữ hành - Tổng cục Du lịch, những số liệu thống kê từ sở du lịch, các nghị quyết nghị định của các cơ quan chức năng, các tài liệu của những nghiên cứu trước làm tài liệu tham khảo để sử dụng trong phần lý do chọn đề tài và đưa ra được nhận xét, đánh giá một cách chính xác, khách quan nhất. Phương pháp xử lý dữ liệu Đối với tài liệu thứ cấp: Thiết lập các bảng biểu thống kê và các biểu tổng hợp theo mục tiêu, nội dung nghiên cứu: số liệu hướng dẫn viên du lịch giai đoạn Đối với dữ liệu sơ cấp: Sau khi thu thập đủ số liệu điều tra, chúng tôi tiến hành kiểm tra chuẩn hoá lại các thông tin.