Luận văn thạc sĩ đánh giá công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất trên địa thành phố lai châu tỉnh lai châu giai đoạn 2017 2019

Luận văn đánh giá công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nhà ở và tài sản gắn liền tại thành phố Lai Châu giai đoạn 2017-2019.

• Tác giả: Đặng Đình Thụ
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Văn Thơ
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh giá công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất trên địa bàn thành phố Lai Châu, tỉnh Lai Châu giai đoạn 2017 - 2019
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết đề tài
• Mục tiêu của đề tài
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• Ý nghĩa thực tiễn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.1.1. Khái quát về đăng ký đất, nhà ở, tài sản gắn liền với đất
• 1.1.2. Khái quát về giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất
• 1.1.3. Quy định về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất
• 1.2. Tình hình đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất một số nước trên thế giới
• 1.3. Tình hình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất ở Việt Nam
• 1.3.1. Tình hình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất ở Đồng Nai
• 1.3.2. Tình hình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất ở Hà Nội
• 1.3.3. Tình hình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất trên địa bàn thành phố Lai Châu
• 1.4. Đánh giá chung về tổng quan
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.1. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và tình hình sử dụng đất trên địa bàn thành phố Lai Châu, tỉnh Lai Châu
• 2.2.2. Đánh giá kết quả công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất trên địa bàn thành phố Lai Châu, tỉnh Lai Châu giai đoạn 2017 – 2019
• 2.2.3. Đánh giá của người dân về công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất trên địa bàn thành phố Lai Châu, tỉnh Lai Châu giai đoạn 2017 – 2019
• 2.2.4. Thuận lợi, khó khăn, và đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất trên địa bàn thành phố Lai Châu, tỉnh Lai Châu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp
• 2.3.2. Phương pháp điều tra thu thập tài liệu sơ cấp
• 2.3.3. Phương pháp thống kê so sánh, phân tích và tổng hợp số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và tình hình sử dụng đất trên địa bàn thành phố Lai Châu, tỉnh Lai Châu
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.1.3. Hiện trạng sử dụng đất trên địa bàn thành phố Lai Châu, tỉnh Lai Châu
• 3.2. Đánh giá công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất trên địa bàn thành phố Lai Châu, tỉnh Lai Châu giai đoạn 2017 – 2019
• 3.2.1. Kết quả công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất trên địa bàn thành phố Lai Châu năm 2017
• 3.2.2. Kết quả công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất trên địa bàn thành phố Lai Châu năm 2018
• 3.2.3. Kết quả công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất trên địa bàn thành phố Lai Châu năm 2019
• 3.2.4. Tổng hợp kết quả công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất trên địa bàn thành phố Lai Châu giai đoạn 2017 – 2019
• 3.2.5. Tình hình thu nộp ngân sách từ công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất trên địa bàn thành phố Lai Châu giai đoạn 2017 - 2019
• 3.3. Đánh giá của người dân về công tác cấp cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất trên địa bàn thành phố Lai Châu giai đoạn 2017 - 2019
• 3.3.1. Tổng hợp ý kiến của người dân về thực trạng cấp cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất trên địa bàn thành phố Lai Châu giai đoạn 2017 – 2019
• 3.3.2. Đánh giá của người dân về công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất trên địa bàn thành phố Lai Châu
• 3.4. Thuận lợi, khó khăn, nguyên nhân tồn tại và đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác cấp cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất trên địa bàn thành phố Lai Châu
• 3.4.1. Khó khăn, hạn chế
• 3.4.2. Đề xuất một số giải pháp
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là một trong những nội dung quan trọng trong quản lý nhà nước về đất đai. Theo Luật Đất đai 2013, việc cấp giấy chứng nhận nhằm xác lập mối quan hệ pháp lý giữa Nhà nước và người sử dụng đất. Quyền sử dụng đất được thể hiện qua giấy chứng nhận, là căn cứ pháp lý để người dân khai thác, sử dụng và bảo vệ đất. Trong giai đoạn 2017-2019, thành phố Lai Châu đã triển khai công tác này với nhiều kết quả đáng ghi nhận. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những khó khăn như lấn chiếm đất đai, tranh chấp, và xây dựng trái phép, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý.

1.1. Thủ tục cấp giấy chứng nhận

Thủ tục cấp giấy chứng nhận bao gồm các bước từ tiếp nhận hồ sơ, thẩm định, đến cấp giấy chứng nhận. Theo Thông tư 24/2014/TT-BTNMT, việc đăng ký lần đầu và đăng ký biến động được thực hiện tại cơ quan quản lý đất đai. Trong giai đoạn 2017-2019, thành phố Lai Châu đã cải cách thủ tục hành chính, giảm thời gian giải quyết hồ sơ. Tuy nhiên, việc thiếu thông tin đầy đủ từ người dân và sự phức tạp trong xử lý tranh chấp đã làm chậm tiến độ cấp giấy chứng nhận.

1.2. Kết quả cấp giấy chứng nhận

Kết quả công tác cấp giấy chứng nhận tại Lai Châu giai đoạn 2017-2019 cho thấy sự tiến bộ đáng kể. Số lượng giấy chứng nhận được cấp tăng dần qua các năm, đặc biệt là năm 2019. Tuy nhiên, tỷ lệ cấp giấy chứng nhận vẫn chưa đạt 100% do các vấn đề như tranh chấp đất đai và thiếu hồ sơ hợp lệ. Điều này đòi hỏi sự nỗ lực hơn nữa từ các cơ quan quản lý và sự hợp tác từ người dân.

II. Quyền sử dụng đất và nhà ở

Quyền sử dụng đất và nhà ở là một trong những quyền cơ bản của người dân, được Nhà nước bảo hộ thông qua giấy chứng nhận. Tại Lai Châu, việc cấp giấy chứng nhận không chỉ xác lập quyền sử dụng đất mà còn bao gồm quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất. Điều này giúp người dân yên tâm đầu tư, phát triển kinh tế. Tuy nhiên, việc thực hiện quyền này còn gặp nhiều thách thức do thiếu thông tin pháp lý và sự phức tạp trong quản lý đất đai.

2.1. Quyền sở hữu nhà ở

Quyền sở hữu nhà ở được ghi nhận trong giấy chứng nhận, là căn cứ pháp lý để người dân thực hiện các giao dịch như mua bán, thế chấp. Tại Lai Châu, việc cấp giấy chứng nhận nhà ở đã được triển khai đồng bộ với cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều trường hợp nhà ở chưa được cấp giấy chứng nhận do thiếu hồ sơ hoặc tranh chấp pháp lý.

2.2. Tài sản gắn liền với đất

Tài sản gắn liền với đất như công trình xây dựng, cây trồng cũng được ghi nhận trong giấy chứng nhận. Việc này giúp bảo vệ quyền lợi của người sử dụng đất và tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch bất động sản. Tại Lai Châu, công tác này đã được triển khai nhưng còn gặp khó khăn do thiếu thông tin và sự phức tạp trong xác định giá trị tài sản.

III. Đánh giá công tác cấp giấy chứng nhận tại Lai Châu

Đánh giá cấp giấy chứng nhận tại Lai Châu giai đoạn 2017-2019 cho thấy những kết quả tích cực trong việc cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý đất đai. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức như tranh chấp đất đai, thiếu hồ sơ hợp lệ, và sự phức tạp trong xử lý các vấn đề pháp lý. Để nâng cao hiệu quả công tác này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý và sự hợp tác từ người dân.

3.1. Thuận lợi và khó khăn

Công tác cấp giấy chứng nhận tại Lai Châu đã được cải thiện nhờ sự nỗ lực của các cơ quan quản lý và sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khó khăn như tranh chấp đất đai, thiếu hồ sơ hợp lệ, và sự phức tạp trong xử lý các vấn đề pháp lý. Điều này đòi hỏi sự nỗ lực hơn nữa từ các bên liên quan.

3.2. Đề xuất giải pháp

Để nâng cao hiệu quả công tác cấp giấy chứng nhận, cần tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về quyền và nghĩa vụ sử dụng đất. Đồng thời, cần cải thiện hệ thống thông tin đất đai, đơn giản hóa thủ tục hành chính, và tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Lai Châu được thành lập từ năm 2013 với vai trò là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của tỉnh Lai Châu, sở hữu tổng diện tích tự nhiên đạt 7.077,44 ha phân bổ trên 7 đơn vị hành chính cấp xã, phường. Quá trình đô thị hóa nhanh chóng đã kéo theo nhu cầu chuyển đổi mục đích sử dụng đất, giao dịch bất động sản và xác lập quyền tài sản tăng vọt, trong đó lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường chiếm trên 70% tổng số hồ sơ thủ tục hành chính tiếp nhận toàn thành phố. Tuy nhiên, tình trạng lấn chiếm, xây dựng trái phép, chuyển nhượng bằng giấy viết tay và tranh chấp ranh giới thực tế đã đặt ra nhiều thách thức nghiêm trọng cho công tác quản trị địa chính đô thị miền núi.

Nghiên cứu tập trung giải quyết mục tiêu đánh giá toàn diện kết quả thực hiện công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất giai đoạn 2017 - 2019, đồng thời phân tích các nhân tố tác động và nhận diện nguyên nhân nghẽn hồ sơ. Phạm vi nghiên cứu bao quát 7 đơn vị hành chính trực thuộc thành phố Lai Châu trong mốc thời gian 3 năm từ 2017 đến 2019, với thời gian triển khai nghiên cứu từ tháng 8/2019 đến tháng 8/2020.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện rõ nét qua việc ghi nhận tỷ lệ thẩm duyệt hồ sơ cấp mới thành công đạt trên 94,51% năm 2017 và 95,40% năm 2018, đồng thời phân tích hiệu quả cắt giảm 50% thời gian giải quyết các thủ tục hành chính then chốt. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học giúp chính quyền địa phương chuẩn hóa quy trình tiếp nhận, quản lý chặt chẽ 1.408,20 ha đất chưa sử dụng và tăng nguồn thu ngân sách bền vững từ đất đai.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên 2 nền tảng lý luận chính: Lý thuyết quản lý nhà nước về đất đai dưới chế độ sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu theo Luật Đất đai 2013 và Mô hình thiết lập hệ thống đăng ký bất động sản, hồ sơ địa chính hiện đại. Bên cạnh đó, đề tài đối chiếu với mô hình quản lý đất đai dựa trên sở hữu tư nhân có sự giám sát pháp lý chặt chẽ của Tòa án tại Thụy Điển và cơ chế phân bổ quyền sử dụng đất công hữu theo quy hoạch tại Trung Quốc nhằm rút ra bài học kinh nghiệm về hoàn thiện thể chế.

Khung lý luận bao hàm 4 khái niệm cốt lõi:

• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất: Chứng thư pháp lý chứng minh quyền sử dụng và sở hữu tài sản hợp pháp theo Điều 3 Luật Đất đai 2013.
• Đăng ký đất đai lần đầu: Thủ tục hành chính bắt buộc nhằm ghi nhận tình trạng pháp lý của thửa đất vào hồ sơ địa chính theo Thông tư 24/2014/TT-BTNMT.
• Đăng ký biến động đất đai: Việc cập nhật các biến động về ranh giới, diện tích, chuyển nhượng, thừa kế hoặc thế chấp theo Điều 95 Luật Đất đai 2013.
• Hồ sơ địa chính: Hệ thống tài liệu dạng giấy hoặc số hóa thể hiện thông tin chi tiết về không gian, hình thể, diện tích và tình trạng pháp lý từng thửa đất.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo thống kê đất đai năm 2017, 2018, 2019 của UBND thành phố Lai Châu, hệ thống văn bản pháp quy từ Trung ương đến địa phương như Nghị định 43/2014/NĐ-CP, Thông tư 23/2014/TT-BTNMT và các Quyết định về phân cấp thu phí địa chính của tỉnh Lai Châu.

Nguồn dữ liệu sơ cấp được thực hiện thông qua phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích với tổng cỡ mẫu là 50 hộ gia đình, cá nhân trực tiếp nộp hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận tại 3 địa bàn đại diện: xã Nậm Loỏng (20 phiếu - đại diện nhóm hiệu quả thấp), phường Đông Phong (15 phiếu - đại diện nhóm hiệu quả cao) và phường Quyết Thắng (15 phiếu - đại diện nhóm hiệu quả khá). Đồng thời, tác giả tiến hành phỏng vấn sâu trực tiếp cán bộ lãnh đạo, chuyên viên Phòng Tài nguyên và Môi trường, Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai thành phố cùng công chức địa chính 3 xã, phường điểm.

Lý do lựa chọn phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp phỏng vấn sâu là nhằm phản ánh khách quan sự khác biệt về năng lực quản lý giữa vùng nội thị và ngoại thành, lượng hóa mức độ hài lòng của người dân và truy xuất chính xác các nguyên nhân gây nghẽn hồ sơ. Dữ liệu sau đó được xử lý bằng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ lệ phần trăm trên phần mềm Microsoft Excel. Toàn bộ quy trình điều tra, xử lý và tổng hợp dữ liệu được thực hiện chặt chẽ trong timeline nghiên cứu từ tháng 8/2019 đến tháng 8/2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, trong năm 2017, toàn thành phố tiếp nhận 1.620 hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận với tổng diện tích 1.385.707,84 m2. Kết quả thẩm định đã cấp được 1.531 hồ sơ (đạt tỷ lệ 94,51% về số lượng và 97,84% về diện tích, tương đương 1.355.737,76 m2). Phường Tân Phong dẫn đầu toàn thành phố với 338 giấy chứng nhận được trao, chiếm 22,08% tổng số giấy cấp mới, trong khi số hồ sơ chưa đủ điều kiện là 89 hồ sơ (chiếm 5,49%), tập trung nhiều nhất tại phường Quyết Tiến với 19 hồ sơ (chiếm 21,35% tổng tồn đọng).

Thứ hai, bước sang năm 2018, khối lượng công việc tăng trưởng 22,16% với tổng số 1.979 hồ sơ đăng ký xin cấp trên diện tích 1.061.642,88 m2. Số lượng hồ sơ được giải quyết hợp lệ đạt 1.888 giấy chứng nhận (tỷ lệ thành công 95,40%, diện tích được cấp đạt 1.023.969,28 m2 chiếm 96,43%). Phường Đông Phong vươn lên dẫn đầu với 453 hồ sơ được cấp (chiếm 23,99%), phường Đoàn Kết đạt tỷ lệ giải quyết hồ sơ cao nhất với 97,00%, trong khi xã Nậm Loỏng ghi nhận số lượng thấp nhất với 103 giấy (chiếm 5,46% và tỷ lệ hoàn thành chỉ đạt 94,50%).

Thứ ba, công tác cấp giấy chứng nhận theo dự án tổng thể trên toàn địa bàn đã hoàn thành nghiệm thu 8.885 giấy, trong đó trao tận tay người dân 7.594 giấy và còn tồn đọng 1.291 giấy (chủ yếu ở phường Đông Phong và xã San Thàng). Đáng chú ý, thành phố đã cải cách hành chính mạnh mẽ bằng việc cắt giảm 50% thời gian xử lý: thủ tục cấp lần đầu rút từ 24 ngày xuống 12 ngày làm việc, cấp đổi từ 12 ngày xuống 6 ngày, và thủ tục thế chấp, xóa thế chấp từ 3 ngày xuống 1 ngày.

Thảo luận kết quả

Kết quả xử lý hồ sơ khả quan qua từng năm bắt nguồn từ sự chỉ đạo quyết liệt của UBND thành phố, việc ứng dụng cơ chế một cửa liên thông và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ chuyên môn. Tuy nhiên, sự tồn tại của 1.291 giấy chứng nhận chưa trao cùng lượng hồ sơ tồn đọng hàng năm phát sinh từ nhiều nguyên nhân phức tạp: tình trạng mua bán đất bằng giấy viết tay qua nhiều chủ không xác lập hợp đồng công chứng, tranh chấp ranh giới thực tế với hồ sơ đo đạc cũ, chủ đầu tư dự án nhà ở chậm hoàn thành nghĩa vụ tài chính và sự cố gián đoạn kỹ thuật in ấn phôi giấy chuyên dụng.

Các dữ liệu thực nghiệm phân bổ theo đơn vị hành chính và thời gian có thể được trực quan hóa hiệu quả qua hệ thống biểu đồ cột kép so sánh giữa số lượng hồ sơ tiếp nhận và số lượng hồ sơ được phê duyệt qua từng năm. Đồng thời, cấu trúc sử dụng đất toàn thành phố năm 2019 với 64,06% đất nông nghiệp (4.533,64 ha), 16,05% đất phi nông nghiệp (1.135,61 ha) và 19,09% đất chưa sử dụng (1.408,20 ha) có thể biểu diễn rõ nét qua biểu đồ tròn, làm nổi bật tiềm năng khai thác quỹ đất đồi núi dốc 1.223,50 ha cho phát triển kinh tế bền vững trong tương lai.

Đề xuất và khuyến nghị

• Đẩy nhanh rà soát, đo đạc bổ sung và xử lý dứt điểm hồ sơ địa chính tồn đọng: Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố Lai Châu chủ trì, phối hợp với UBND 7 xã, phường tiến hành kiểm tra thực địa các thửa đất sai lệch ranh giới, diện tích. Mục tiêu giải quyết dứt điểm 1.291 giấy chứng nhận còn tồn đọng và hạ tỷ lệ hồ sơ không đủ điều kiện xuống dưới 2% trong thời hạn 12 tháng.
• Số hóa hồ sơ địa chính và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai đa mục tiêu: Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai thành phố triển khai nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, tích hợp phần mềm quản lý biến động và liên thông điện tử với cơ quan Thuế. Mục tiêu đạt tỷ lệ 100% hồ sơ đất đai được số hóa và quản lý tập trung trước năm 2022.
• Triển khai tuyên truyền pháp luật và hỗ trợ kê khai cấp giấy lưu động: Phòng Tư pháp phối hợp cùng các tổ chức chính trị - xã hội tại các địa bàn ngoại thành như xã San Thàng, xã Nậm Loỏng tổ chức các buổi hướng dẫn thủ tục trực tiếp tại tổ dân phố, bản. Mục tiêu nâng tỷ lệ người dân hiểu đúng quy định pháp luật lên trên 90% và chấm dứt tình trạng chuyển nhượng đất bằng giấy viết tay trong giai đoạn 2021 - 2023.
• Chuẩn hóa năng lực thực thi và giám sát đạo đức công vụ của cán bộ địa chính: UBND thành phố Lai Châu phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường tổ chức tập huấn chuyên sâu hàng năm cho 100% cán bộ công chức địa chính xã, phường; đồng thời thiết lập đường dây nóng tiếp nhận phản ánh, phấn đấu rút ngắn thêm 20% thời gian thực hiện các thủ tục cấp đổi và chuyển mục đích sử dụng đất.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Lãnh đạo và cán bộ quản lý thuộc cơ quan Tài nguyên và Môi trường cấp huyện/thị/thành phố: Cung cấp giải pháp thực tế về quản lý hồ sơ địa chính, bài học kinh nghiệm cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính và cách thức tháo gỡ điểm nghẽn giấy chứng nhận tồn đọng theo dự án.
• Giảng viên, nghiên cứu viên và học viên cao học chuyên ngành Quản lý đất đai, Địa chính: Là nguồn tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu thực nghiệm, khung lý thuyết phân tích đăng ký đất đai và bộ công cụ khảo sát phân tầng tại các đô thị miền núi có điều kiện tự nhiên đặc thù.
• Doanh nghiệp đầu tư hạ tầng và kinh doanh bất động sản: Giúp nắm bắt tổng thể bức tranh cơ cấu sử dụng đất với 7.077,44 ha của thành phố Lai Châu, hiểu rõ quy trình pháp lý cấp giấy chứng nhận đối với các dự án phân lô, nhà ở thương mại và các quy định về nghĩa vụ tài chính đất đai.
• Chuyên viên tư vấn pháp lý, luật sư và người sử dụng đất tại địa phương: Nắm vững các căn cứ pháp lý theo Luật Đất đai 2013 để giải quyết tranh chấp ranh giới, xử lý trường hợp đất mua bán viết tay và tối ưu hóa thời gian thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận lần đầu.

Câu hỏi thường gặp

• Tỷ lệ giải quyết hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại thành phố Lai Châu đạt mức bao nhiêu? Trong giai đoạn nghiên cứu, tỷ lệ cấp giấy chứng nhận đạt mức rất cao. Cụ thể năm 2017 đạt 94,51% với 1.531 hồ sơ được cấp trên tổng số 1.620 hồ sơ tiếp nhận. Sang năm 2018, tỷ lệ này tiếp tục tăng lên 95,40% tương ứng 1.888 hồ sơ hợp lệ trên 1.979 hồ sơ nộp vào hệ thống.

• Thành phố Lai Châu đã cắt giảm thời gian xử lý các thủ tục hành chính đất đai như thế nào? Thành phố đã cắt giảm 50% thời hạn giải quyết cho hàng loạt thủ tục hành chính trọng điểm. Cụ thể, thủ tục cấp giấy chứng nhận lần đầu giảm từ 24 ngày xuống 12 ngày làm việc, thủ tục cấp đổi giảm từ 12 ngày xuống 6 ngày, và thủ tục thế chấp hoặc xóa thế chấp rút gọn từ 3 ngày xuống 1 ngày.

• Đâu là nguyên nhân chủ yếu khiến hồ sơ cấp giấy chứng nhận bị chậm trễ hoặc chưa đủ điều kiện? Nguyên nhân chủ yếu do nguồn gốc đất đai phức tạp, tranh chấp ranh giới giữa các hộ liền kề, việc chuyển nhượng qua nhiều đời chủ bằng giấy viết tay chưa hợp thức hóa, và một số chủ đầu tư dự án nhà ở chưa hoàn tất nghĩa vụ tài chính theo quy định trước khi bàn giao cho người dân.

• Cơ cấu sử dụng đất của thành phố Lai Châu có đặc điểm gì nổi bật tính đến năm 2019? Năm 2019, thành phố có tổng diện tích tự nhiên 7.077,44 ha. Trong đó, đất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhất với 64,06% (4.533,64 ha), đất phi nông nghiệp chiếm 16,05% (1.135,61 ha), và quỹ đất chưa sử dụng còn khá lớn với 19,09% (1.408,20 ha, chủ yếu là đất đồi núi dốc 1.223,50 ha).

• Kết quả điều tra thực nghiệm 50 hộ dân tại 3 xã, phường điểm phản ánh điều gì về công tác quản trị địa chính? Kết quả khảo sát khẳng định người dân đánh giá cao sự cải cách thủ tục một cửa giúp tiết kiệm thời gian đi lại. Tuy nhiên, các địa bàn ngoại thành như xã Nậm Loỏng vẫn còn gặp khó khăn về đo đạc địa chính và mong muốn được hỗ trợ pháp lý trực tiếp để chuyển đổi giấy tờ cũ sang mẫu mới thống nhất.

Kết luận

• Đánh giá toàn diện hiện trạng quản lý và sử dụng 7.077,44 ha đất tự nhiên của thành phố Lai Châu, làm rõ cơ cấu đất nông nghiệp chiếm 64,06% và đất chưa sử dụng chiếm 19,09%.
• Khẳng định kết quả cấp giấy chứng nhận duy trì ở mức cao và tăng trưởng đều đặn, đạt tỷ lệ 94,51% năm 2017 và nâng lên 95,40% năm 2018 với hàng nghìn giấy chứng nhận được cấp hợp pháp.
• Ghi nhận bước đột phá trong cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực đất đai với việc cắt giảm 50% thời gian xử lý hồ sơ cấp lần đầu từ 24 ngày xuống 12 ngày.
• Nhận diện chính xác các rào cản kỹ thuật và pháp lý dẫn đến tình trạng 1.291 giấy chứng nhận dự án chưa trao cùng các hồ sơ tồn đọng do tranh chấp và chuyển nhượng giấy viết tay.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao, gắn liền giữa hoàn thiện đo đạc địa chính, đào tạo cán bộ và chuyển đổi số cơ sở dữ liệu đất đai.

Đóng góp chính của luận văn là cung cấp bức tranh thực chứng chuẩn xác, khoa học về công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại một đô thị trẻ miền núi Tây Bắc, đóng vai trò luận cứ thực tiễn quan trọng cho công tác quy hoạch đô thị. Lộ trình triển khai tiếp theo cần tập trung hoàn thành số hóa 100% hồ sơ địa chính và giải quyết dứt điểm các tồn đọng kỹ thuật trước năm 2023. Các nhà quản lý, cán bộ chuyên môn và các đơn vị nghiên cứu hãy cùng ứng dụng ngay các phát hiện và khuyến nghị của luận văn nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Khái quát về đăng ký đất, nhà ở, tài sản gắn liền với đất 1. Khái niệm Theo Điều 3 (Luật Đất đai, 2013): “Đăng ký đất đai, nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất là việc kê khai và ghi nhận tình trạng pháp lý về quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất và quyền quản lý đất đối với một thửa đất vào hồ sơ địa chính.” Trong đó Đăng ký đất đai là bắt buộc đối với người sử dụng đất và người được giao đất để quản lý; đăng ký quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất thực hiện theo yêu cầu của chủ sở hữu.

Phân loại Đăng ký đất đai, nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất được phân thành hai loại: * Đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất lần đầu: - Theo Điều 3 Thông tư 24/2014/TT-BTNMT: “Đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất lần đầu (sau đây gọi là đăng ký lần đầu) là việc thực hiện thủ tục lần đầu để ghi nhận tình trạng pháp lý về quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất và quyền quản lý đất đối với một thửa đất vào hồ sơ địa chính.” - Đăng ký lần đầu được thực hiện trong các trường hợp sau đây: + Thửa đất được giao, cho thuê để sử dụng; + Thửa đất đang sử dụng mà chưa đăng ký; + Thửa đất được giao để quản lý mà chưa đăng ký; + Nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất chưa đăng ký. * Đăng ký biến động đất đai, tài sản gắn liền với đất - Theo Điều 3 Thông tư 24/2014/TT-BTNMT “ Đăng ký biến động đất đai, tài sản gắn liền với đất (sau đây gọi là đăng ký biến động) là việc thực hiện thủ tục để ghi nhận sự thay đổi về một hoặc một số thông tin đã đăng ký vào hồ sơ địa chính theo quy định của pháp luật.” 6 - Điều 95 Luật Đất đai 2013 quy định về các trường hợp sau được thực hiện đăng ký biến động đất đai, nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất: + Người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất thực hiện các quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất; thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất; + Người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất được phép đổi tên; + Có thay đổi về hình dạng, kích thước, diện tích, số hiệu, địa chỉ thửa đất; + Có thay đổi về tài sản gắn liền với đất so với nội dung đã đăng ký; + Chuyển mục đích sử dụng đất; + Có thay đổi thời hạn sử dụng đất; + Chuyển từ hình thức Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất hàng năm sang hình thức thuê đất thu tiền một lần cho cả thời gian thuê; từ hình thức Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất sang hình thức thuê đất; từ thuê đất sang giao đất có thu tiền sử dụng đất theo quy định của Luật này. + Chuyển quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất của vợ hoặc của chồng thành quyền sử dụng đất chung, quyền sở hữu tài sản chung của vợ và chồng; + Chia tách quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất của tổ chức hoặc của hộ gia đình hoặc của vợ và chồng hoặc của nhóm người sử dụng đất chung, nhóm chủ sở hữu tài sản chung gắn liền với đất; + Thay đổi quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo kết quả hòa giải thành về tranh chấp đất đai được Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền công nhận; thỏa thuận trong hợp đồng thế chấp để xử lý nợ; quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về giải quyết tranh chấp đất đai, khiếu nại, tố cáo về đất đai, quyết định hoặc bản án của Tòa án nhân dân, quyết định thi hành án của cơ quan thi hành án đã được thi hành; văn bản công nhận kết quả đấu giá quyền sử dụng đất phù hợp với pháp luật; + Xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền sử dụng hạn chế thửa đất liền kề; + Có thay đổi về những hạn chế quyền của người sử dụng đất. 7 Đăng ký đất đai, nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất gồm đăng ký lần đầu và đăng ký biến động, được thực hiện tại tổ chức đăng ký đất đai thuộc cơ quan quản lý đất đai, bằng hình thức đăng ký trên giấy hoặc đăng ký điện tử và có giá trị pháp lý như nhau.

Việc đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký vào Sổ địa chính. Đặc điểm của đăng ký đất đai * Đăng ký đất mang tính đặc thù của quản lý Nhà nước về đất đai Đăng ký đất là công việc của hệ thống quản lý Nhà nước ở các cấp, do hệ thống tổ chức ngành địa chính trực tiếp thực hiện. Công tác quản lý đất đai dựa trên nền tảng của hệ thống pháp luật. Luật Đất đai xác định rõ hệ thống tổ chức cơ quan quản lý đất đai là hệ thống thống nhất từ Trung ương (TW) đến địa phương.

Cơ quan quản lý đất đai cao nhất ở TW là Bộ TN & MT, cơ quan quản lý đất đai cao nhất ở địa phương được thành lập ở tỉnh, thành phố trực thuộc TW, thành phố thuộc tỉnh, quận, huyện, thị xã là Sở và Phòng TN & MT tương ứng; Cấp xã, phường, thị trấn là bộ phận địa chính. * Đăng ký đất thực hiện với đối tượng đặc biệt là đất đai Đăng ký đất thực chất là đăng ký quyền sử dụng đất. Điều 17, Luật Đất đai 2013, Nhà nước thực hiện việc trao quyền sử dụng đất dưới ba hình thức: giao đất, cho thuê đất và công nhận quyền sử dụng đất. Ba hình thức này chỉ áp dụng cho một số loại đối tượng và sử dụng vào một số mục đích cụ thể.

Đối với từng loại đối tượng sử dụng, từng mục đích sử dụng có những quyền và nghĩa vụ khác nhau. Vì vậy, việc đăng ký đất phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật và xác định cụ thể các quyền và nghĩa vụ mà người sử dụng đất phải đăng ký. Đất đai thường có quan hệ gắn bó với các loại tài sản cố định trên đất như: nhà cửa, các công trình trên đất…các loại tài sản này cùng với đất đai hình thành nên hệ thống bất động sản. Trong nhiều trường hợp, các loại tài sản này không thuộc sở hữu Nhà nước mà thuộc sở hữu của các tổ chức hay cá nhân.

Do vậy, để đảm bảo quyền lợi của người sở hữu tài sản trên đất cũng như quyền sở hữu đất đai 8 của Nhà nước, khi đăng ký cần quan tâm đến đặc điểm này trong quá trình hình thành thị trường bất động sản. * Đăng ký đất đai thực hiện theo phạm vi đơn vị hành chính cấp xã Theo quy định của Luật Đất đai, công tác đăng ký đất, thiết lập HSĐC được tiến hành theo đơn vị hành chính cấp xã. Bộ máy Nhà nước hiện nay ở nước ta được tổ chức thành 4 cấp, bao gồm: xã, huyện, tỉnh, trung ương. Trong đó mọi hoạt động về kinh tế - xã hội đều diễn ra trực tiếp ở cấp xã, do vậy đều có liên quan đến tình hình quản lý và sử dụng đất đai.

Vì vậy, để tăng cường cũng như nâng cao hiệu quả của công việc quản lý và sử dụng đất đai thì các thông tin về đất đai cần được quản lý theo đơn vị hành chính cấp xã. Một mặt giúp Nhà nước quản lý chặt chẽ hơn về đất đai, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho người sử dụng đất yên tâm đầu tư khai thác sử dụng đất đạt hiệu quả cao. Vai trò của đăng ký đất đai * Đăng ký đất là cơ sở để bảo vệ chế độ sở hữu toàn dân đối với đất đai Điều 4 Luật Đất đai 2013 quy định: “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu”. Đất đai thuộc sở hữu toàn dân có nghĩa là Nhà nước không thừa nhận hình thức sở hữu tư nhân hoặc bất kỳ hình thức sở hữu nào khác ngoài hình thức sở hữu toàn dân.

Quyền sở hữu toàn dân đối với đất đai là quyền sở hữu duy nhất và tuyệt đối. Nhà nước chỉ giao quyền sử dụng đất cho các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân khi có nhu cầu. Người sử dụng đất được hưởng quyền lợi và có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ sử dụng đất theo các quy định của pháp luật. Thông qua việc lập HSĐC và cấp GCN, đăng ký đất quy định trách nhiệm pháp lý giữa cơ quan Nhà nước về quản lý đất đai và người sử dụng đất trong việc chấp hành pháp luật đất đai.

HSĐC và GCN cung cấp thông tin đầy đủ nhất và là cơ sở pháp lý chặt chẽ để xác định các quyền của người sử dụng đất được bảo vệ khi bị tranh chấp, xâm phạm, cũng như xác định các nghĩa vụ mà người sử dụng đất phải tuân theo pháp luật, như nghĩa vụ tài chính, nghĩa vụ bảo vệ và sử dụng đất đai có hiệu quả… * Đăng ký đất là điều kiện đảm bảo để Nhà nước quản lý chặt chẽ toàn bộ quỹ đất trong phạm vi lãnh thổ 9 Với tư cách là đại diện chủ sở hữu về đất đai, Nhà nước thực hiện việc thống nhất quản lý về đất đai trong phạm vi cả nước nhằm đảm bảo cho đất đai được sử dụng theo đúng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, đảm bảo cho lợi ích của Nhà nước cũng như của người sử dụng đất. Các thông tin cần thiết phục vụ cho công tác quản lý Nhà nước về đất đai: - Đối với đất mà Nhà nước đã giao quyền sử dụng, các thông tin bao gồm: Tên chủ sử dụng, vị trí, hình thể, kích thước, diện tích, hạng đất, mục đích sử dụng, thời hạn sử dụng, những ràng buộc về quyền sử dụng, những thay đổi trong quá trình sử dụng đất và cơ sở pháp lý. - Đối với đất chưa giao quyền sử dụng, các thông tin bao gồm: vị trí, hình thể, diện tích, loại đất.