Đặt vấn đề Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá của mỗi Quốc gia, là tư liệu sản xuất đặc biệt và là thành phần quan trọng của môi trường sống mà thiên nhiên đã ban tặng cho con người. Trong tất cả các cương lĩnh, các văn kiện, các văn bản luật và dưới luật đều chỉ rõ đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Căn cứ vào nhu cầu sử dụng đất đai, căn cứ vào tình hình kinh tế, chính trị, xã hội của đất nước mà việc khai thác và sử dụng đất đai phải được thực hiện một cách tiết kiệm và hiệu quả phát huy tối đa nguồn lực của đất, nhằm đạt tới hiệu ích kinh tế, sinh thái và xã hội cao nhất. Xuất phát từ những quan điểm trên, xuất phát từ yêu cầu thực tế mà Đảng và Nhà nước cần đề ra những điều bổ sung, sửa đổi quan trọng liên quan đến các chính sách pháp luật về đất đai nhằm góp phần tích cực vào sự lặp lại kỷ cương trong quản lý, khai thác và sử dụng đất đai phấn đấu để đất đai được khai thác và sử dụng một cách hiệu quả nhất, phục vụ tốt cho sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại đất nước.
Trong quá trình đổi mới đất nước, nhiều dự án xây dựng cơ sở hạ tầng để phục vụ cho phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội đang diễn ra hết sức mạnh mẽ tại tất cả các địa phương, thể hiện đúng tinh thần xây dựng một đất nước giàu mạnh mà Đảng và Nhà nước mong muốn. Để phục vụ cho mục đích này, đòi hỏi phải có một lượng lớn đất đai. Công việc này liên quan đến việc bồi thường giải phóng mặt bằng cho nhân dân đang sử dụng đất. Đây là điều kiện ban đầu nhưng hết sức quan trọng trong quá trình xây dựng các công trình dự án.
Công tác này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của Nhà nước và nhân dân. Vì vậy công tác thu hồi đất và phương án bồi thường giải phóng mặt bằng là hết sức khó khăn, phức tạp và nhạy cảm. Luan van 2 Trên địa bàn phường Mạo Khê, thị xã Đông Triều , tỉnh Quảng Ninh trong những năm qua đã tổ chức thực hiện nhiều dự án và công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đã thu được nhiều kết quả tốt. Nhưng bên cạnh đó cũng bộc lộ không ít những khó khăn liên quan đến tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội.
Do vậy cần nghiên cứu để làm rõ về cơ sở lý luận và tìm ra giải pháp tháo gỡ trong cơ chế tổ chức và thực hiện. Xuất phát từ những vấn đề trên được sự đồng ý của Ban Giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài Nguyên, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của cô giáo, Ths. Dương Thị Thanh Hà, em tiến hành thực hiện chuyên đề: “Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án: Đất dân cư khu Vĩnh Thông, phường Mạo Khê, thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh”. Mục tiêu nghiên cứu 1.
Mục tiêu tổng quát Thông qua việc đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại Dự án: đất dân cư khu Vĩnh Thông, phường Mạo Khê, thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh - rút ra những kinh nghiệm trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại phường, để công tác bồi thường giải phóng mặt bằng sau này diễn ra thuận lợi hơn, đúng tiến độ và hạn chế khiếu nại và tố cáo trong công tác bồi thường giải phóng.2 Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu việc áp dụng chính sách pháp luật vào tái định cư, những khó khăn vướng mắc khi triển khai dự án. - Đánh giá quá trình thực trạng bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án. - Đánh giá được ảnh hưởng của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đến đời sống của người dân trong khu vực giải phóng mặt bằng, ý kiến phản hồi của người dân về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng. Luan van 3 - Tìm hiểu những thuận lợi, khó khăn còn tồn tại trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án.
- Đề xuất phương án giải quyết có tính khả thi và rút ra bài học kinh nghiệm cho công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng cho địa phương trong thời gian tới. Ý nghĩa của đề tài * Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học: Giúp em củng cố những kiến thức đã học trên lớp, học hỏi, tiếp thu vận dụng những kiến thức, kinh nghiệm vào thực tế trong lĩnh vực bồi thường giải phóng mặt bằng; rèn luyện tính cẩn thận, tỷ mỉ trong nghiên cứu khoa học, cụ thể là công tác bồi thường hỗ trợ, tái định cư. * Ý nghĩa thực tiễn: Kết quả của đề tài giúp cho các nhà quản lí đất đai rút ra kinh nghiệm, thấy được những mặt đã làm được và những mặt còn hạn chế trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, từ đó có biện pháp thúc đẩy công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, thực hiện đúng tiến độ kế hoạch, quy hoạch của phường. Luan van 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Cơ sở lí luận của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 2. Khái niệm về bồi thường giải phóng mặt bằng Giải phóng mặt bằng là quá trình nhà nước thu hồi đất của các đối tượng sử dụng đất (tổ chức, cá nhân, hộ gia đình) chuyển giao cho các chủ dự án tổ chức di dời các đối tượng như nhà ở, cây cối, hoa màu, các công trình xây dựng khác trả lại mặt bằng để thi công công trình trên cơ sở bồi thường thiệt hại, ổn định lại cuộc sống cho đối tượng phải di dời. Sự cần thiết của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng Trong quá trình phát triển của mỗi quốc gia việc trưng mua, trưng thu, thu hồi những khu đất để xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế như: hệ thống giao thông, hệ thống cấp thoát nước, hệ thống thủy điện; cơ sở hạ tầng xã hội như: trường học, bệnh viện, trung tâm thể dục thể thao, khu vui chơi giải trí; cơ sỏ sản xuất như: khu kinh tế, khu công nghiệp, khu chế xuất và việc mở rộng đô thị, sắp xếp lại hệ thống dân cư. là qui luật tất yếu của sự phát triển.
Trong quá trình đầu tư xây dựng các dự án có thu hồi đất, công tác giải phóng mặt bằng để tạo địa bàn xây dựng các công trình là hết sức cần thiết. Tốc độ phát triển càng lớn thì nhu cầu xây dựng càng cao, giải phóng mặt bằng trở thành một yêu cầu thách thức ngày càng cấp bách đối với sự thành công không chỉ trong lĩnh vực kinh tế mà cả trong lĩnh vực chính trị, xã hội trong phạm vi một quốc gia. Giải phóng mặt bằng là yêu cầu tất yếu đối với các dự án đầu tư Do quỹ đất có giới hạn và các yêu cầu của nền kinh tế, nhu cầu về văn hóa, xã hội, chúng ta không xây dựng những công trình trong khu đông dân cư là điều không tránh khỏi. Công tác giải phóng mặt bằng trở thành một yêu cầu tiên quyết đi trước một bước trong các dự án xây dựng.
Luan van 5 Mặt bằng để xây dựng là một yếu tố hết sức quan trọng đối với các dự án đầu tư xây dựng. Có mặt bằng thì mới có thể tiến hành đo đạc, thi công, xây lắp công trình được. Trong trường hợp khu đất đã được giải tỏa gần hết mà chỉ vướng một vài hộ gia đình bị thu hồi đất trong diện giải phóng mặt bằng mà chưa chịu di chuyển, tháo gỡ thì cũng không thi công được. Công tác giải phóng mặt bằng thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đai, nhằm sử dụng đất đai hợp lí hiệu quả hơn Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là những phương pháp thống nhất quản lí với toàn bộ đất đai, bảo đảm đất đai được sử dụng hợp lí tiết kiệm hiệu quả.
Thông qua quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nhà nước nắm được quỹ đất đai đến từng loại đất, có cơ sở để điều chỉnh chính xác đất đai theo hướng sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả. Đồng thời nhà nước dự tính được nguồn ngân sách. Muốn thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hợp lí cần phải sử dụng đất vào mục đích sao cho đạt hiệu quả cao nhất. Như việc chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất có mục đích sử dụng khác như công nghiệp, dịch vụ thương mại để đáp ứng được yêu cầu của quá trình phát triển.
Ở nước ta phần lớn diện tích đất nông nghiệp ở gần trung tâm các thành phố lớn hoặc có vị trí thuận tiện gần đường quốc lộ đang dần được thay thế vào đó là các khu công nghiệp khu chế xuất. Việc chuyển đổi mục đích này tạo ra giá trị kinh tế cao hơn rất nhiều lần so với sản xuất nông nghiệp. Vì vậy để có quỹ đất “sạch” phục vụ cho các dự án thì công tác giải phóng mặt là yếu tố cần thiết không thể thiếu được trong việc thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Giải phóng mặt bằng còn cho phép sử dụng có hiệu quả nguồn lực đất đai và là công cụ điều tiết các hoạt động liên quan tới đất đai của các tổ chức cá nhân.
Công tác giải phóng mặt bằng là cơ sở để đảm bảo thực hiện chiến lược phát triển kinh tế và quy hoạch phát triển kinh tế xã hội đúng hướng. Công tác giải phóng mặt bằng là yêu cầu khách quan trong quá trình đổi mới Hiện tại và trong thời gian tới, thủ đô Hà Nội cùng với cả nước có quy mô và tốc độ đầu tư, đô thị hóa cao với hàng loạt các dự án mở rộng không thời gian thành phố, cải tạo nút giao thông, xây dựng các tuyến đường mới, phát triển nhà,. Thực hiện tốt công tác giải phóng mặt bằng chính là đã góp phần đảm bảo nhịp độ đô thị, nâng cao năng lực quản lí đô thị trong tình hình mới. Cùng với quá trình đô thị hóa, dân số ngày một gia tăng, đặc biệt là sự gia tăng nhanh chóng của dân số đô thị do sự di dân cơ học từ nông thôn ra thành phố, sự chia tách hộ.
Do đó cần có nhiều con đường lớn đảm bảo sự an toàn, thoải mái trong giao thông và những công trình phục vụ dân sinh khác. Vì vậy, thực hiện công tác giải phóng mặt bằng nhằm tạo quỹ đất để thực hiện các công trình đó. Những căn cứ pháp lý để thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 2.