phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, luận văn gồm 03 chƣơng: Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN NGHIÊN CỨU CƠ CẤU SỬ DỤNG ĐẤT Chƣơng 2: HIỆN TRẠNG VÀ BIẾN ĐỘNG SỬ DỤNG ĐẤT HUYỆN THẠCH THẤT Chƣơng 3: ĐỀ XUẤT CHUYỂN ĐỔI CƠ CẤU SỬ DỤNG ĐẤT HUYỆN THẠCH THẤT TỚI NĂM 2020 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN NGHIÊN CỨU CƠ CẤU SỬ DỤNG ĐẤT 1. Khái niệm cơ bản về sử dụng đất 1. Khái niệm chung về đất đai và vấn đề sử dụng đất Khái niệm đất Đất theo nghĩa thổ nhƣỡng là vật thể thiên nhiên có cấu tạo độc lập lâu đời, hình thành do kết quả của nhiều yếu tố: đá mẹ, động thực vật, khí hậu, địa hình, thời gian. Giá trị tài nguyên đất đƣợc đánh giá bằng số lƣợng diện tích (ha, km2) và độ phì nhiêu, màu mỡ.
Đất đai đƣợc nhìn nhận là một nhân tố sinh thái, với khái niệm này đất đai bao gồm tất cả các thuộc tính sinh học và tự nhiên của bề mặt trái đất có ảnh hƣởng nhất định đến tiềm năng và hiện trạng sử dụng đất. Đất theo nghĩa đất đai bao gồm: yếu tố khí hậu, địa hình, địa mạo, tính chất thổ nhƣỡng, thuỷ văn, thảm thực vật tự nhiên, động vật và những biến đổi của đất do các hoạt động của con ngƣời. [1] Về mặt đời sống - xã hội, đất đai là nguồn tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tƣ liệu sản xuất không gì thay thế đƣợc của ngành sản xuất nông - lâm nghiệp, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trƣờng sống, là địa bàn phân bố khu dân cƣ, xây dựng cơ sở kinh tế, văn hoá và an ninh quốc phòng. Nhƣng đất đai là tài nguyên thiên nhiên có hạn về diện tích, có vị trí cố định trong không gian.
Vấn đề sử dụng đất Sử dụng đất liên quan đến chức năng hoặc mục đích của loại đất đƣợc sử dụng. Việc sử dụng đất có thể đƣợc định nghĩa là: “ những hoạt động của con ngƣời có liên quan trực tiếp tới đất, sử dụng nguồn tài nguyên đất hoặc có tác động lên chúng”. [3] Số liệu về quá trình và hình thái các hoạt động đầu tƣ (lao động, vốn, nƣớc, phân hoá học .), kết quả sản lƣợng (loại nông sản, thời gian, chu kỳ mùa vụ .) cho phép đánh giá chính xác việc sử dụng đất, phân tích tác động môi trƣờng và kinh tế, lập mô hình những ảnh hƣởng của việc biến đổi sử dụng đất hoặc việc chuyển đổi việc sử dụng đất này sang mục đích sử dụng đất khác. Phạm vi sử dụng đất, cơ cấu và phƣơng thức sử dụng đất một mặt bị chi phối bởi các điều kiện và quy luật sinh thái tự nhiên, mặt khác bị kiềm chế bởi các điều kiện, quy luật kinh tế - xã hội và các yếu tố kỹ thuật.
Vì vậy có thể khái quát một số 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com điều kiện và nhân tố ảnh hƣởng đến việc sử dụng đất. Điều kiện tự nhiên: khi sử dụng đất đai, ngoài bề mặt không gian nhƣ diện tích trồng trọt, mặt bằng xây dựng., cần chú ý đến việc thích ứng với điều kiện tự nhiên và quy luật sinh thái tự nhiên của đất cũng nhƣ các yếu tố bao quanh mặt đất nhƣ: yếu tố khí hậu, yếu tố địa hình, yếu tố thổ nhƣỡng. Điều kiện kinh tế - xã hội: bao gồm các yếu tố nhƣ chế độ xã hội, dân số, lao động, thông tin, các chính sách quản lý về môi trƣờng, chính sách đất đai, yêu cầu về quốc phòng, sức sản xuất, các điều kiện về công nghiệp, nông nghiệp, thƣơng nghiệp, giao thông, vận tải, sự phát triển của khoa học kỹ thuật, trình độ quản lý, sử dụng lao động, điều kiện và trang thiết bị vật chất cho công tác phát triển nguồn nhân lực, đƣa khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Yếu tố không gian: đây là một tính chất “đặc biệt” khi sử dụng đất do đất đai là sản phẩm của tự nhiên, tồn tại ngoài ý chí và nhận thức của con ngƣời.
Đất đai hạn chế về số lƣợng, có vị trí cố định và là tƣ liệu sản xuất không thể thay thế đƣợc khi tham gia vào hoạt động sản xuất của xã hội. Khái niệm về bản đồ hiện trạng sử dụng đất Khái niệm Bản đồ hiện trạng sử dụng đất là bản đồ thể hiện sự phân bố các loại đất theo quy định về chỉ tiêu kiểm kê theo mục đích sử dụng đất tại thời điểm kiểm kê đất đai và đƣợc lập theo đơn vị hành chính các cấp, vùng địa lý tự nhiên - kinh tế và cả nƣớc. Mục đích của việc thành lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất. Thống kê, kiểm kê toàn bộ quỹ đất đã giao và chƣa giao sử dụng theo định kỳ hàng năm và 5 năm đƣợc thể hiện đúng vị trí, đúng diện tích, đúng loại đất ghi trong luật đất đai hiện hành trên các loại bản đồ thích hợp ở các cấp.
Xây dựng tài liệu cơ bản nhằm mục đích phục vụ các yêu cầu cấp bách của công tác quản lý đất đai. Làm tài liệu cho mục đích quy hoạch sử dụng đất và kiểm tra việc thực hiện quy hoạch - kế hoạch hàng năm đã đƣợc phê duyệt. Làm tài liệu cơ bản thống nhất để các ngành khác sử dụng xây dựng các quy hoạch - kế hoạch sử dụng đất và định hƣớng phát triển của ngành, đặc biệt với ngành sử dụng nhiều đất. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nội dung và nguyên tắc biểu thị nội dung các yếu tố hiện trạng sử dụng đất.
- Nội dung các yếu tố hiện trạng sử dụng đất: + Toàn bộ các loại đất thuộc phạm vi quản lý của đơn vị hành chính đó trong đƣờng địa giới hành chính và theo các quyết định điều chỉnh địa giới hành chính của các cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền. + Biểu thị ranh giới các khu dân cƣ nông thôn, khu công nghệ cao, khu kinh tế, ranh giới các nông trƣờng, lâm trƣờng, ranh giới các đơn vị quốc phòng, an ninh, ranh giới các khu vực đã quy hoạch đƣợc cấp có thẩm quyền phê duyệt và đã triển khai cắm mốc trên thực địa. + Bản đồ hiện trạng sử dụng đất khu vực tiếp giáp biển phải thể hiện toàn bộ diện tích các loại đất của phần đất liền và các đảo, quần đảo trên biển tính đến đƣờng bờ biển theo quy định hiện hành tại thời điểm thành lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất. - Nguyên tắc biểu thị nội dung các yếu tố hiện trạng sử dụng đất: + Biểu thị nội dung hiện trạng sử dụng đất trên bản đồ hiện trạng sử dụng đất phải tuân thủ các quy định trong tập “ Ký hiệu bản đồ hiện trạng sử dụng đất và bản đồ quy hoạch sử dụng đất” do Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng ban hành.
+ Phải biểu thị đầy đủ các khoanh đất. Khoanh đất đƣợc xác định bằng một đƣờng bao khép kín. Mỗi khoanh đất biểu thị mục đích sử dụng đất chính theo hiện trạng sử dụng. + Bản đồ hiện trạng sử dụng đất phải biểu thị tất cả các khoanh đất có diện tích trên bản đồ theo quy định tại bảng 1: Bảng 1.
Các khoanh đất phải thể hiện trên bản đồ hiện trạng sử dụng đất Tỷ lệ bản đồ Diện tích khoanh đất trên bản đồ Từ 1/ 1000 đến 1/ 10 000 ≥ 16 mm² Từ 1/ 25 000 đến 1/ 100 000 ≥ 9 mm² Từ 1/ 250 000 đến 1/ 1 000 000 ≥ 4 mm² Nguồn: Quy định về thành lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất của Bộ Tài nguyên và môi trường + Độ chính xác chuyển vẽ các yếu tố nội dung hiện trạng sử dụng đất từ các tài liệu dùng để thành lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất sang bản đồ nền phải đảm bảo các yêu cầu sau: Sai số tƣơng hỗ chuyển vẽ các yếu tố nội dung hiện trạng sử dụng đất không vƣợt quá 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ± 0,7 mm tính theo tỷ lệ bản đồ nền. Sai số chuyển vẽ vị trí các yếu tố nội dung hiện trạng sử dụng đất không đƣợc vƣợt quá ± 0,5 mm tính theo tỷ lệ bản đồ nền. + Trên bản đồ hiện trạng sử dụng đất phải thể hiện biểu đồ cơ cấu diện tích các loại đất theo mục đích hiện trạng sử dụng. Tất cả các ký hiệu sử dụng để thể hiện nội dung bản đồ phải giải thích đầy đủ trong bảng chú dẫn.
Khái niệm về quy hoạch sử dụng đất Khái niệm Quy hoạch sử dụng đất là quá trình đánh giá tiềm năng đất và nƣớc một cách có hệ thống phục vụ việc sử dụng đất và kinh tế - xã hội nhằm lựa chọn ra phƣơng án sử dụng đất tốt nhất. Mục tiêu của qui hoạch sử dụng đất là lựa chọn và đƣa ra phƣơng án đã lựa chọn vào thực tiến để đáp ứng nhu cầu của con ngƣời một cách tốt nhất nhƣng vẫn bảo vệ đƣợc nguồn tài nguyên cho tƣơng lai. Yêu cầu cấp thiết phải làm qui hoạch là do nhu cầu của con ngƣời và điều kiện thực tế sử dụng đất thây đổi nên phải nâng cao kỹ năng sử dụng đất. [11] Mục đích của quy hoạch sử dụng đất Phƣơng án quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đai đã đƣợc cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định, xét duyệt là căn cứ để bố trí sử dụng đất, giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất đặc biệt là chuyển diện tích trồng lúa có hiệu quả cao sang các mục đích phi nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản hoặc trồng cây lâu năm.
Từ đó tạo ra những điều kiện về tổ chức lãnh thổ, thúc đẩy các đơn vị sản xuất thực hiện đạt và vƣợt mức kế hoạch nhà nƣớc giao. Vai trò của quy hoạch sử dụng đất Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đóng vai trò quan trọng, là cơ sở để nhà nƣớc thống nhất quản lý đất đai hợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả. Nó đƣợc xây dựng trên định hƣớng phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch phát triển đô thị, yêu cầu bảo vệ môi trƣờng, tôn tạo di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh; hiện trạng quỹ đất và nhu cầu sử dụng ; định mức sử dụng đất, tiến bộ khoa học kỹ thuật; kết quả thực hiện qui hoạch, kế hoạch sử dụng đất kỳ trƣớc. Những năm gần đây, quy hoạch đã góp phần không nhỏ tạo ra kết quả đáng khích lệ, giúp khai thác, sử dụng đúng mục đích, tiết 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.