®¹i häc quèc gia hµ néi tr-êng ®¹i häc khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n khoa lÞch sö. Lª §×nh t©n §¶ng l·nh ®¹o x©y dùng th-¬ng nghiÖp miÒn B¾c ViÖt Nam THêI K× 1954-1965 luËn v¨n th¹c sÜ khoa häc lÞch sö Hµ Néi-2006 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ®¹i häc quèc gia hµ néi tr-êng ®¹i häc khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n Khoa LÞch sö ---&--- Lª §×nh t©n §¶ng l·nh ®¹o x©y dùng th-¬ng nghiÖp miÒn B¾c ViÖt Nam thêi k× 1954-1965 chuyªn ngµnh: lÞch sö ®¶ng céng s¶n ViÖt Nam m· sè: 6022.56 luËn v¨n th¹c sÜ khoa häc lÞch sö ng-êi h-íng dÉn khoa häc: pgs.ngnd lª mËu h·n hµ néi-2006 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan ®©y lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu cña riªng t«i. C¸c sè liÖu ®¶m b¶o tÝnh chÝnh x¸c vµ khoa häc cã nguån gèc, xuÊt xø râ rµng. LuËn v¨n lµ kÕt qu¶ nghiªn cøu cña t«i, kh«ng trïng lÆp víi c¸c c«ng tr×nh ®· ®-îc c«ng bè.
Hµ Néi, ngµy th¸ng n¨m 2006 T¸c gi¶ luËn v¨n Lª §×nh T©n LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Danh môc viÕt t¾t 1 CNXH Chñ nghÜa x· héi 2 XHCN X· héi chñ nghÜa 3 TBCN T- b¶n chñ nghÜa 4 MDQD MËu dÞch quèc doanh 5 HTX Hîp t¸c x· 6 GS Gi¸o s- 7 NXB Nhµ xuÊt b¶n LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com môc lôc Trang Më ®Çu 1 Ch-¬ng 1: l·nh ®¹o kh«i phôc th-¬ng nghiÖp miÒn B¾c giai ®o¹n 1954-1957 5 1. Thùc tr¹ng th-¬ng nghiÖp miÒn B¾c vµ chñ tr-¬ng cña §¶ng 5 1. Thùc tr¹ng th-¬ng nghiÖp miÒn B¾c 5 1. Chñ tr-¬ng cña §¶ng 12 1.
Tæ chøc kh«i phôc vµ ph¸t triÓn th-¬ng nghiÖp 15 1. Thùc hiÖn b×nh æn vËt gi¸ vµ kh«i phôc ho¹t ®éng th-¬ng nghiÖp 15 1. Ph¸t triÓn mËu dÞch quèc doanh, sö dông vµ qu¶n lÝ th-¬ng nghiÖp t- doanh 25 Ch-¬ng 2: L·nh ®¹o c¶i t¹o vµ ph¸t triÓn th-¬ng nghiÖp miÒn b¾c giai ®o¹n 1958-1960 39 2. Hoµn c¶nh míi vµ chñ tr-¬ng cña §¶ng.
Th-¬ng nghiÖp miÒn B¾c sau 3 n¨m thùc hiÖn kh«i phôc 39 2. Chñ tr-¬ng cña §¶ng 40 2. Thùc hiÖn c¶i t¹o vµ ph¸t triÓn th-¬ng nghiÖp 43 2. C¶i t¹o x· héi chñ nghÜa ®èi víi th-¬ng nghiÖp t- b¶n t- doanh 43 2.
TiÕp tôc ph¸t triÓn hÖ thèng th-¬ng nghiÖp quèc doanh vµ tËp 49 thÓ Ch-¬ng 3: l·nh ®¹o ph¸t triÓn th-¬ng nghiÖp XHCN miÒn b¾c giai ®o¹n 1961-1965 55 3. Chñ tr-¬ng cña §¶ng 55 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ph¸t triÓn th-¬ng nghiÖp 60 3. Néi th-¬ng 60 3.
Ngo¹i th-¬ng 79 kÕt luËn 88 TµI liÖu tham kh¶o 96 Phô lôc LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Më ®Çu 1. Tõ khi n-íc ViÖt Nam D©n chñ Céng hßa ra ®êi cho ®Õn nay, nÒn Th-¬ng nghiÖp ViÖt Nam ®· tr¶i qua gÇn 60 x©y dùng vµ ph¸t triÓn. Trong qu¸ tr×nh ®ã, ngµnh Th-¬ng nghiÖp ®· cã nh÷ng ®ãng gãp hÕt søc to lín cho sù nghiÖp c¸ch m¹ng cña d©n téc: th¾ng lîi cña cuéc kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p (1945-1954), chèng MÜ (1954-1975) còng nh- trong sù nghiÖp x©y dùng vµ b¶o vÖ tæ quèc ViÖt Nam x· héi chñ nghÜa ngµy nay. Tuy vËy, trong mét kho¶ng thêi gian dµi, lÜnh vùc lÞch sö Th-¬ng nghiÖp ViÖt Nam ch-a ®-îc ®Çu t- nghiªn cøu ®óng møc.
Nghiªn cøu nh÷ng thµnh tùu, h¹n chÕ, ý nghÜa lÞch sö vµ nh÷ng bµi häc kinh nghiÖm cña qu¸ tr×nh §¶ng l·nh ®¹o x©y dùng Th-¬ng nghiÖp miÒn B¾c ViÖt Nam thêi k× 1954-1965 kh«ng chØ cã ý nghÜa ®ãng gãp vÒ mÆt khoa häc lÞch sö mµ cßn cã ý nghÜa chÝnh trÞ, thùc tiÔn cho c«ng cuéc x©y dùng vµ ph¸t triÓn th-¬ng m¹i ViÖt Nam trong giai ®o¹n míi. V× lÝ do ®ã nªn t«i ®· chän ®Ò tµi §¶ng l·nh ®¹o x©y dùng Th-¬ng nghiÖp MiÒn B¾c ViÖt Nam thêi k× 1954-1965 lµm luËn v¨n th¹c sÜ sö häc. LÞch sö nghiªn cøu vÊn ®Ò. Qua t×m hiÓu lÞch sö nghiªn cøu vÊn ®Ò th-¬ng nghiÖp ®· qua, chóng t«i thÊy cã c¸c c«ng tr×nh chÝnh nh- sau: Kinh tÕ th-¬ng nghiÖp ViÖt Nam d©n chñ céng hoµ.
NXB Gi¸o dôc. 1963 cña Lª H÷u ChØnh; 30 n¨m x©y dùng vµ ph¸t triÓn th-¬ng nghiÖp XHCN ViÖt Nam 1951-1981. 1981 cña Bé Néi th-¬ng; 35 n¨m kinh tÕ ViÖt Nam. 1980 cña Uû ban khoa häc x· héi ViÖt Nam, do GS.
§µo V¨n TËp chñ biªn; Kinh tÕ th-¬ng nghiÖp ViÖt Nam cña GS. NguyÔn M¹i; NXB §¹i häc vµ trung häc chuyªn nghiÖp.1985; Kinh tÕ th-¬ng nghiÖp XHCN. 1969 cña Tr-êng §¹i häc Kinh tÕ kÕ ho¹ch (tøc tr-êng §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n ngµy nay);… C«ng tr×nh nghiªn cøu cã ®Ò cËp ®Õn th-¬ng nghiÖp th× cã: LÞch sö kinh tÕ ViÖt Nam (1945-2000) cña 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com §Æng Phong ë ViÖn Kinh tÕ chñ biªn… Nh÷ng c«ng tr×nh nµy ®· kh¸i qu¸t ®-îc lÞch sö ph¸t triÓn cña Th-¬ng nghiÖp ViÖt Nam tõ khi ra ®êi cho ®Õn tr-íc ®æi míi. Riªng c«ng tr×nh nghiªn cøu cña ViÖn Kinh tÕ do §Æng Phong chñ biªn ®· tr×nh bµy kh¸ râ nÐt lÞch sö Kinh tÕ nãi chung vµ Th-¬ng nghiÖp nãi riªng.
Nh-ng ®©y kh«ng ph¶i lµ c«ng tr×nh chuyªn kh¶o nªn lÜnh vùc Th-¬ng nghiÖp kh«ng d-îc ®Çu t- nghiªn cøu ®øng møc. Nh×n chung lµ ch-a cã c«ng tr×nh nµo tËp trung nghiªn cøu, ®¸nh gi¸ qu¸ tr×nh l·nh ®¹o, chØ ®¹o vµ tæ chøc x©y dùng nÒn th-¬ng nghiÖp miÒn B¾c ViÖt Nam cña §¶ng ta trong thêi k× nµy… 3. Nguån tµi liÖu cña luËn v¨n. - C¸c t¸c phÈm lÝ luËn kinh ®iÓn.
- HÖ thèng v¨n kiÖn §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam, Hå ChÝ Minh toµn tËp; c¸c bµi viÕt, nãi cña c¸c l·nh tô… - C¸c b¸o c¸o, tæng kÕt l-u tr÷ t¹i trung t©m l-u tr÷ Quèc gia (chñ yÕu lµ tõ trung t©m l-u tr÷ Quèc gia III- Hµ Néi)… - C¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu liªn quan trong vµ ngoµi n-íc. Môc ®Ých vµ nhiÖm vô cña luËn v¨n. - Môc ®Ých nghiªn cøu: + Lµm s¸ng tá bèi c¶nh vµ qu¸ tr×nh §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam l·nh ®¹o vµ tæ chøc x©y dùng nÒn Th-¬ng nghiÖp miÒn B¾c thêi k× 1954-1965. + ThÊy ®-îc c¸c thµnh tùu vµ h¹n chÕ cña sù nghiÖp ®ã.
+ Rót ra ®-îc c¸c bµi häc kinh nghiÖm quý b¸u cho sù nghiÖp x©y dùng nÒn Th-¬ng m¹i hiÖn nay. - NhiÖm vô cña luËn v¨n: 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Ph©n tÝch vµ ®¸nh gi¸ mét c¸ch khoa häc qu¸ tr×nh ®¶ng Céng s¶n ViÖt Nam nhËn thøc vµ thÓ hiÖn b»ng chñ tr-¬ng, nghÞ quyÕt vÒ vÊn ®Ò x©y dùng nÒn Th-¬ng nghiÖp míi (1954-1965). + Tr×nh bµy qu¸ tr×nh §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam tæ chøc x©y dùng Th-¬ng nghiÖp MiÒn B¾c ViÖt Nam (1954-1965). + Qua nghiªn cøu vÒ chñ tr-¬ng vµ tæ chøc thùc hiÖn sÏ cho chóng ta thÊy ®-îc b-íc tiÕn triÓn, thµnh qu¶ vµ h¹n chÕ cña Th-¬ng nghiÖp miÒn B¾c ViÖt Nam thêi k× 1954-1965.
+ Tõ thùc tiÔn lÞch sö ta cã thÓ ®óc rót ®-îc c¸c bµi häc kinh nghiÖm vÒ qu¸ tr×nh l·nh ®¹o vµ tæ chøc x©y dùng Th-¬ng nghiÖp miÒn B¾c ViÖt Nam cña §¶ng trong hoµn c¶nh lÞch sö cô thÓ cña 10 n¨m tiÕn hµnh c¸ch m¹ng ®-a miÒn B¾c tiÕn lªn CNXH (1954-1965). Giíi h¹n cña luËn v¨n. - §èi t-îng: Sù l·nh ®¹o cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam x©y dùng Th-¬ng nghiÖp miÒn B¾c ViÖt Nam trong thêi k× 1954-1965 vÒ mÆt chñ tr-¬ng vµ tæ chøc thùc hiÖn. - Ph¹m vi: Qu¸ tr×nh §¶ng l·nh ®¹o vµ tæ chøc x©y dùng Th-¬ng nghiÖp miÒn B¾c, trong ®ã chó träng h¬n ®Õn lÜnh vùc néi th-¬ng vµ ngo¹i th-¬ng trong giai ®o¹n kh«i phôc kinh tÕ, c¶i t¹o vµ x©y dùng CNXH ë miÒn B¾c trong thêi k× 1954-1965.
C¬ së lÝ luËn vµ ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu. - C¬ së lÝ luËn: LuËn v¨n ®-îc nghiÖn cøu trªn c¬ së lÝ luËn cña chñ nghÜa M¸c-Lªnin vÒ kinh tÕ nãi chung vµ th-¬ng nghiÖp nãi riªng. - Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu: Ph-¬ng ph¸p lÞch sö lµ ph-¬ng ph¸p c¬ b¶n, bªn c¹nh ®ã cßn sö dông c¸c ph-¬ng ph¸p logic, so s¸nh, ®èi chiÕu… ®Ó xö lÝ tµi liÖu vµ x©y dùng luËn v¨n. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Bè côc cña luËn v¨n. Ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn, luËn v¨n gåm 03 ch-¬ng : Ch-¬ng 1: L·nh ®¹o kh«i phôc th-¬ng nghiÖp miÒn B¾c giai ®o¹n 1954-1957. Ch-¬ng 2: L·nh ®¹o c¶i t¹o vµ ph¸t triÓn th-¬ng nghiÖp miÒn B¾c giai ®o¹n1958-1960. Ch-¬ng 3: L·nh ®¹o ph¸t triÓn th-¬ng nghiÖp XHCN miÒn B¾c giai ®o¹n 1961-1965.
4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ch-¬ng 1 L·nh ®¹o kh«I phôc th-¬ng nghiÖp miÒn B¾c giai ®o¹n 1954-1957. Thùc tr¹ng th-¬ng nghiÖp MiÒn B¾c vµ chñ tr-¬ng cña §¶ng. Thùc tr¹ng th-¬ng nghiÖp. Tõ cuèi thÕ kØ XIX trë ®i, thùc d©n Ph¸p ®· x©m l-îc ViÖt Nam, biÕn n-íc ta trë thµnh thuéc ®Þa cña chóng.
Sau hai cuéc khai th¸c thuéc ®Þa, nÒn kinh tÕ-x· héi ViÖt Nam cã nh÷ng biÕn ®éng lín trªn tÊt c¶ c¸c mÆt. Th-¬ng nghiÖp ViÖt Nam trë thµnh “mét nÒn th-¬ng nghiÖp cã tÝnh chÊt thuéc ®Þa vµ nöa phong kiÕn, hoµn toµn lÖ thuéc vµo nÒn kinh tÕ chÝnh quèc” [52;6]. Sau cuéc c¸ch m¹ng th¸ng T¸m thµnh c«ng, n-íc ViÖt Nam d©n chñ céng hoµ ®-îc thµnh lËp, §¶ng ta ®øng ®Çu lµ Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· b¾t tay vµo c«ng cuéc Kh¸ng chiÕn, kiÕn quèc. Mét trong nhiÖm vô kinh tÕ quan träng cña chÕ ®é míi lµ x©y dùng mét nÒn th-¬ng nghiÖp ViÖt Nam ph¸t triÓn ®Ó phôc vô ®êi sèng nh©n d©n vµ c«ng cuéc kh¸ng chiÕn cña d©n téc.
Trong 9 n¨m kh¸ng chiÕn kiÕn quèc ®ã, cã thÓ ph©n chia tiÕn tr×nh x©y dùng kinh tÕ th-¬ng nghiÖp thµnh 2 giai ®o¹n: tõ 1945-1950 vµ tõ 1951-1954. Trong giai ®o¹n ®Çu, §¶ng ta ®· chØ ®¹o x©y dùng mét nÒn th-¬ng nghiÖp míi víi tæ chøc vµ c¸c ho¹t ®éng phï hîp víi mét nÒn kinh tÕ kh¸ng chiÕn trong vßng v©y cña kÎ thï. §ã lµ th-¬ng nghiÖp cña nÒn kinh tÕ quèc d©n tù cung tù cÊp. Víi c¸c ho¹t ®éng chÝnh nh- thµnh lËp Nha tiÕp tÕ (4- 1946), råi côc tiÕp tÕ vËn t¶i (4-1947); 3-1947, thµnh lËp së Ngo¹i th-¬ng; së Néi th-¬ng (9-1950) thuéc Bé C«ng th-¬ng (®æi tªn tõ Bé Kinh tÕ) lµm c«ng cô qu¶n lÝ chñ yÕu cña nhµ n-íc ®èi víi th-¬ng nghiÖp.
§ång thêi, §¶ng ta còng ®· chñ tr-¬ng thµnh lËp c¸c hîp t¸c x· mua b¸n vµ ph¸t triÓn hÖ thèng chî nh»m thóc ®Èy nÒn th-¬ng nghiÖp nh©n d©n réng kh¾p. §¶ng còng chñ 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tr-¬ng thùc hiÖn ph-¬ng ch©m: tÝch cùc bao v©y kinh tÕ ®Þch, b¶o vÖ kinh tÕ ta; võa kh¸ng chiÕn võa kiÕn quèc; tù cung tù cÊp vÒ mäi mÆt, trong ®ã bao gåm hai mÆt: Mét lµ “mÆt tiªu cùc, ph¸ ho¹i kinh tÕ ®Þch b»ng c¸ch tÈy chay vµ qu©n sù ph¸ ho¹i.