Chương 1 ĐẢNG LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC ĐẠI HỌC TRONG NHỮNG NĂM ĐẦU ĐẨY MẠNH CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ (1996 - 2000) 1. Yêu cầu khách quan của việc phát triển giáo dục đại học trong sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa 1. Tầm quan trọng của giáo dục đại học đối với sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá Để thực hiện mục tiêu phát triển đất nước từng bước xây dựng và hoàn thiện nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII Đảng (1996) đã chủ trương đẩy mạnh CNH, HĐH trên phạm vi cả nước. Đảng ta xác định: CNH, HĐH là quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế, xã hội từ lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với công nghệ, phương tiện và phương pháp tiêu biểu, hiện đại, dựa trên sự phát triển của công nghệ và tiến bộ của khoa học công nghệ, tạo ra năng suất lao động cao [20, tr.
Điều kiện nước ta tiến hành CNH, HĐH là từ một nền kinh tế kém phát triển lại phải khắc phục hậu quả nặng nề của cuộc chiến tranh vệ quốc. Vì vậy, sau những sai lầm trong quá trình phát triển kinh tế đất nước, Đảng ta đã rút ra những bài học kinh nghiệm để lựa chọn ra con đường CNH, HĐH phù hợp với điều kiện hoàn cảnh cụ thể của nước ta và xu thế phát triển của thế giới hiện nay. Đẩy mạnh CNH, HĐH và phát triển kinh tế thị trường tạo nền tảng cơ bản đưa nước ta thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020. Trong đó chúng ta cần kết hợp việc sử dụng nguồn vốn tri thức của con người Việt Nam với tri thức mới nhất của nhân loại.
Như vậy, CNH, HĐH là khâu then 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chốt để đưa nước ta phát triển đi lên trở thành một nước công nghiệp có cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại, cơ cấu kinh tế hợp lý, lực lượng sản xuất phát triển, đời sống vật chất và tinh thần cao, quốc phòng và an ninh vững chắc. Vậy làm thế nào để chúng ta sớm có thể thực hiện thành công quá trình CNH, HĐH đất nước được? Đứng trước vấn đề đó, nhiều nhà khoa học đã tìm tòi, nghiên cứu trong điều kiện hoàn cảnh cụ thể của nước ta và học hỏi kế thừa kinh nghiệm từ các nước khác trên thế giới đã nhất trí với nhau rằng nguồn lực trí tuệ là nhân tố quyết định nhất giúp cho việc thành công hay thất bại của quá trình CNH, HĐH ở nước ta. Điều đó được thể hiện rõ trên một số khía cạnh như: Thứ nhất, trí thức tham gia phát triển lực lượng sản xuất, xây dựng nền kinh tế - xã hội như một lực lượng sản xuất trực tiếp. Trong điều kiện cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật đang phát triển với tốc độ ngày càng cao, khoa học công nghệ đang trở thành một lực lượng sản xuất trực tiếp thì tri thức chính là yếu tố quyết định sự thành công trong quá trình phát triển.
Chỉ có nhân tố con người mới có thể thúc đẩy nhanh việc cải tiến cơ cấu sản xuất làm nâng cao năng suất lao động, đổi mới phương pháp sản xuất để việc sử dụng các tài nguyên thiên nhiên một cách hiệu quả hơn phục vụ mục tiêu phát triển bền vững của xã hội. Thứ hai, trí thức là yếu tố quan trọng nhất trong việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc (nền tảng tinh thần của xã hội) và kế thừa tiếp thu những tinh hoa văn hoá hiện đại để làm đa dạng phong phú hơn nền văn hoá dân tộc. Với vai trò chủ thể trong các hoạt động sáng tạo văn hoá, tầng lớp trí thức luôn là lực lượng nhận thức được rõ nhất các giá trị của văn hoá dân tộc từ đó phát huy việc bảo tồn phát triển các giá trị văn hoá chân thiện mỹ của dân tộc loại bỏ những yếu tố tiêu cực không phù hợp với xu thế phát triển của dân tộc trong giai đoạn hiện nay. Việc giữ vững và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc trên tinh thần kế thừa những tinh hoa văn hoá tiên tiến của nhân loại như là một trách nhiệm, “thiên chức” của những người trí thức Việt Nam.
7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trí thức có vai trò quyết định trong việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài của đất nước đáp ứng yêu cầu của CNH, HĐH đất nước. Sự nghiệp CNH, HĐH của nước ta thành công hay thất bại điều đó được phụ thuộc rất lớn vào nguồn lực con người, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong sự nghiệp CNH, HĐH của dân tộc, trí thức không chỉ trực tiếp tham gia và đóng vai trò to lớn trong sự nghiệp đó mà trí thức còn thể hiện rõ trong công tác nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân tài. Những hoạt động của trí thức tác động vào quá trình phát triển của giáo dục đào tạo, khoa học và công nghệ làm đẩy nhanh quá trình CNH, HĐH.
Tuy nhiên, chính kết quả phát triển của quá trình CNH, HĐH cũng có sự tác động ngược trở lại làm cho đội ngũ trí thức của chúng ta ngày càng phát triển hơn cả về chất lượng và số lượng. Như vậy, những hoạt động của đội ngũ trí thức không chỉ làm đẩy nhanh quá trình CNH, HĐH của đất nước mà nó còn góp phần phát triển chính đội ngũ trí thức của dân tộc. Thứ ba, vai trò của trí thức còn thể hiện trong lãnh đạo quản lý và điều hành sự nghiệp CNH, HĐH đất nước. Trong quá trình CNH, HĐH quá trình đổi mới của đất nước Đảng và Nhà nước ta luôn cần có một đội ngũ trí thức đủ đức đủ tài để giữ vai trò trọng trách quản lý cả về chuyên môn lẫn nghiệp vụ.
Trong bối cảnh thể giới hiện nay việc giao lưu hội nhập kinh tế, việc đẩy nhanh quá trình phát triển kinh tế để có thể chuyển từ nền kinh tế thị trường sang nền kinh tế trí thức đang là xu thế tất yếu của thời đại. Do đó, việc bồi dưỡng xây dựng đội ngũ trí thức đủ đức đủ tài gắn bó với nhân dân giàu lòng yêu nước, yêu CNXH có ý chí và hoài bão khoa học… là một trong những nhiệm vụ trọng yếu của Đảng và Nhà nước ta và của bản thân đội ngũ trí thức. Từ những phân tích trên cho ta thấy quá trình CNH, HĐH càng đi vào chiều sâu, xã hội càng phát triển thì nhu cầu về số lượng và chất lượng của đội ngũ trí thức càng trở lên cấp bách đòi hỏi quá trình đào tạo giáo dục nguồn nhân lực của chúng ta cần có sự vận động phát triển để đáp ứng nhu cầu đòi hỏi đó. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Giáo dục đại học là bậc đào tạo cao nhất trong hệ thống giáo dục đào tạo ở nước ta, với 2 bậc học là đại học và sau đại học.
Trong đó bậc đại học đào tạo cao đẳng và đại học - người học ở bậc này gọi là sinh viên, tốt nghiệp là cử nhân, kỹ sư… và bậc đào tạo sau đại học gọi là học viên cao học, nghiên cứu sinh, tốt nghiệp là thạc sỹ, tiến sỹ. Mục tiêu chung của giáo dục đại học là nhằm đào tạo bồi dưỡng nguồn nhân lực ở trình độ cao có phẩm chất chính trị vững vàng, có đạo đức tốt, có ý thức phục vụ nhân dân, có kiến thức và năng lực chuyên môn tương xứng với trình độ đào tạo và có sức khoẻ đáp ứng được yêu cầu công việc. Mục tiêu cụ thể ở bậc đại học là trang bị cho người học kiến thức chuyên môn cơ bản và kỹ năng thực hành cơ bản về một số ngành nghề nhất định và từ đó khả năng giải quyết các vấn đề thông thường thuộc chuyên ngành được đào tạo. Đối với bậc sau đại học, ở trình độ đào tạo thạc sỹ mục tiêu đào tạo là giúp cho học viên nắm vững lý thuyết, có trình độ thực hành cao, có khả năng phát hiện và giải quyết những vấn đề thuộc chuyên ngành được đào tạo.
Còn đối với trình độ tiến sỹ, mục tiêu của giáo dục đào tạo là nhằm cho nghiên cứu sinh có trình độ chuyên môn sâu về lý thuyết và thực hành; có năng lực nghiên cứu độc lập và sáng tạo, năng lực giải quyết những vấn đề khoa học công nghệ và hướng dẫn hoạt động chuyên môn. Quá trình phát triển của giáo dục đại học chính là quá trình cung cấp nguồn nhân lực có trình độ cao cho CNH, HĐH đất nước. Giáo dục đại học là quá trình cung cấp thường xuyên và ổn định nguồn nhân lực cho quá trình CNH, HĐH. Với chức năng và nhiệm vụ của mình, giáo dục đại học thường xuyên cung cấp cho đất nước một số lượng lớn cán bộ, trí thức mới đảm bảo cho sự ổn định và phát triển số lượng của nguồn nhân lực.
Bên cạnh đó, giáo dục đại học là bậc học khác cả về mục tiêu, nội dung và phương pháp so với cấp học khác vì vậy giáo dục đại học không chỉ trực tiếp đào tạo ra cán bộ trí thức mới mà còn góp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng nguồn lực trí thức. Điều đó có thể thấy trên một số khía cạnh như: 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Giáo dục đại học là môi trường thuận lợi nhất để nâng cao chất lượng nguồn lực trí thức. Như chúng ta đã biết tri thức của con người được biểu hiện ở 2 cấp độ tri thức kinh nghiệm và tri thức khoa học. Mặc dù có vai trò rất quan trọng nhưng để có thể hiểu được bản chất của các sự vật, hiện tượng, để nâng cao năng lực hoạt động và khả năng sáng tạo trong hoạt động thực tiễn thì con người không thể chỉ dựa vào tri thức kinh nghiệm mà phải vươn tới chiếm lĩnh được tri thức khoa học.
Muốn đạt được điều đó con người nhất thiết phải cần đến quá trình giáo dục, đặc biệt là giáo dục đại học. Bởi chỉ có ở đó con người mới có môi trường học tập và nghiên cứu, có sự hướng dẫn của các giảng viên có trình độ chuyên môn cao về từng yếu tố phù hợp với yêu cầu phát triển.