MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Thế kỷ 21 là thế kỷ của tri thức, là thế kỷ đánh dấu sự phát triển như vũ bão về khoa học, kỹ thuật, công nghệ, vì thế đòi hỏi con người phải thay đổi tư duy, phương pháp hoạt động và biết vượt qua mọi khó khăn để thích ứng với thời đại. Tuy nhiên, không phải mọi thứ của cá nhân đều có thể thay đổi đó là những đặc trưng tính cách cũng như cách cảm nhận hạnh phúc của mỗi con người. Nếu như trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta thường quan niệm là có thể dễ dàng đánh giá tính cách của từng người như là người này nóng tính, người kia dễ tính.
Nhưng thực tế là không phải ai cũng đánh giá đúng về tính cách của bản thân mình cũng như tính cách của người khác. Trong khi đó, tính cách lại có một vai trò hết sức quan trọng trong cuộc sống, nó giúp bản thân hòa nhập được với cuộc sống đầy biến động xung quanh. Hạnh phúc là gì? Có lẽ mỗi người trong chúng ta đều đã từng đặt câu hỏi như vậy. Người ta có thể cảm nhận được hạnh phúc nhưng để mô tả nó một cách rõ ràng thì không phải là điều đơn giản.
Sinh viên là độ tuổi ở giai đoạn chuyển giao từ tuổi thanh niên sang tuổi trưởng thành, đồng thời, đây là giai đoạn chuyển đổi từ bậc học phổ thông sang việc học ở bậc đại học. Sinh viên bắt đầu với cuộc sống tự lập và tự định hướng cho cuộc sống của bản thân. Vì vậy, việc nắm bắt các đặc điểm về tính cách cũng như cách cảm nhận hạnh phúc của họ có một ý nghĩa hết sức quan trọng trong cuộc sống sau này của họ. Trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp là trường có truyền thống lâu đời về đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về kinh tế - kỹ thuật.
Bên cạnh việc nâng cao chất lượng đào tạo, Nhà trường cũng rất quan tâm đến việc cân bằng đời sống tinh thần của các bạn SV. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nghiên cứu về cảm nhận hạnh phúc là vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu trong nước và trên thế giới quan tâm. Nó được coi là hướng nghiên cứu mới mẻ trong lĩnh vực tâm lý học. Trong khi đó, các đặc điểm tính cách được coi là vấn đề trọng tâm khi nghiên cứu về tâm lý học.
Tuy nhiên, việc kết hợp nghiên cứu giữa một số đặc điểm tính cách với cảm nhận hạnh phúc trên nhóm khách thể là SV thì dường như chưa được khai thác. Vì vậy, có thể nói rằng triển khai đề nghiên cứu này có ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Chính vì vậy, chúng tôi chọn đề tài “Một số đặc điểm tính cách và cảm nhận hạnh phúc của sinh viên Trƣờng Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp” nhằm làm rõ ảnh hưởng của một số đặc điểm của tính cách đến cảm nhận hạnh phúc của sinh viên, từ đó đưa ra những nhận định giúp sinh viên rèn luyện những tính cách tốt, nâng cao cảm nhận hạnh phúc của bản thân. Đối tƣợng nghiên cứu Chỉ ra một số đặc điểm tính cách và cảm nhận hạnh phúc của SV và mối liên hệ giữa một số đặc điểm tính cách đó với cảm nhận hạnh phúc của SV trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp 3.
Khách thể nghiên cứu 298 khách thể là sinh viên trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp, trong đó 148 nam, 150 nữ; sinh viên ở cả 4 năm từ năm nhất tới năm thứ 4. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu mối liên hệ của một số tính cách đến cảm nhận hạnh phúc của sinh viên, trên cơ sở đó đề xuất những kiến nghị giúp sinh viên rèn luyện tính cách để có đời sống tinh thần cân bằng và hạnh phúc hơn. Nhiệm vụ nghiên cứu - Nghiên cứu lý luận: + Đọc, phân tích, tổng hợp tài liệu để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Đề xuất một số khái niệm công cụ của đề tài như khái niệm tính đố kỵ, tính biết ơn, cảm nhận hạnh phúc.
- Nghiên cứu thực tiễn: + Nghiên cứu chỉ ra thực trạng tính đố kỵ, tính biết ơn, cảm nhận hạnh phúc của sinh viên Trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp. + Phân tích mối quan hệ giữa tính đố kỵ, tính biết ơn, cảm nhận hạnh phúc của sinh viên Trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp. + Rút ra kết luận và đề xuất một số kiến nghị 6. Phạm vi nghiên cứu + Địa điểm: Nghiên cứu được tiến hành từ Trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp.
+ Khách thể: Nghiên cứu được thực hiện trực tiếp trên 298 sinh viên đang học tại trường từ năm thứ nhất tới năm thứ tư. + Nội dung: Nghiên cứu tập trung làm sáng tỏ một số đặc điểm tính cách trong đó hai nét tính cách chính là lòng biết ơn và tính đố kỵ trong của sinh viên đối với việc các em cảm nhận hạnh phúc. Giả thuyết nghiên cứu Một số đặc điểm của tính cách của sinh viên Trường Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp có tương quan thuận với cảm nhận hạnh phúc. Mối quan hệ này có bị ảnh hưởng bởi các yếu tố giới tính, địa bàn sinh sống, điều kiện kinh tế xã hội của gia đình.
Các phƣơng pháp nghiên cứu 8. Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Phương pháp này giúp chúng tôi có thêm nhiều cơ sở để tiến hành nghiên cứu đề tài. Qua đây, chúng tôi biết được rằng, những nghiên cứu trước đã làm được những gì, nghiên cứu của chúng tôi góp phần củng cố luận điểm nào, bổ sung luận điểm nào. Những tài liệu mà chúng tôi sử dụng để viết tổng quan cho đề 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tài nghiên cứu được tham khảo từ các tạp chí khoa học, từ luận văn, luận án tiến sĩ cũng như trên những trang Web cả Tiếng Việt lẫn Tiếng Anh.
Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi Phương pháp này được chúng tôi sử dụng nhằm mục đích thu thập được các thông tin định lượng liên quan đến tính đố kỵ, tính biết ơn, cảm nhận hạnh phúc, và một số thông tin nhân khẩu của khách thể 8. Phương pháp sử dụng thang đo Để phục vụ cho đề tài nghiên cứu, chúng tôi có sử dụng các thang đo của nước ngoài để đánh giá tính đố kỵ, tính biết ơn, cảm nhận hạnh phúc của sinh viên. + Thang đo tính đố kỵ + Thang đo lòng biết ơn + Thang đo về cảm nhận hạnh phúc 8. Phương pháp phỏng vấn sâu: Chúng tôi lựa chọn 8 sinh viên có chủ định để tiến hành phỏng vấn sâu nhằm làm rõ quan điểm của các em về lòng biết ơn và tính đố kỵ và hai đặc điểm tính cách này đối với việc cảm nhận hạnh phúc.
Các cuộc phỏng vấn sâu được xây dựng với các kỹ thuật hỏi chuyện. Phương pháp xử lý kết quả nghiên cứu bằng thống kê toán học (SPSS): Đề tài sử dụng phần mềm SPSS phiên bản 22.0 để thực hiện các phép toán phục vụ cho mục đích nghiên cứu. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN NGHIÊN CỨU VỀ ĐẶC ĐIỂM TÍNH CÁCH VÀ CẢM NHẬN HẠNH PHÚC 1. Tổng quan một số nghiên cứu về đặc điểm tính cách và cảm nhận hạnh phúc 1.
Một số nghiên cứu về tính cách Tính cách là một đề tài được được quan tâm và nghiên cứu từ rất sớm với nhiều các lý thuyết được đưa ra theo nhiều hướng khác nhau. Tính cách làm nên sự khác biệt, sự “độc nhất vô nhị” của một cá nhân so với các cá nhân khác trong xã hội. Trên cơ sở mục tiêu, hứng thú, niềm tin riêng biệt, mỗi cá nhân có phương thức hành động riêng, bày tỏ cảm xúc riêng biệt và đặc biệt tỏ ra khác biệt về tính cách: mềm dẻo, linh hoạt, khiêm nhường hay cứng rắn, nghiêm ngặt và hiếu thắng; vui vẻ hay buồn rầu, ồn ào hay bình thản…. trong nghiên cứu vấn đề này đã được quan tâm từ thời Cổ đại với các triết gia như: Platon, Galieng.
đặc biệt trong tâm lý học hiện đại vấn đề tính cách đã thu hút được sự quan tâm của nhiều tác giả khác nhau thuộc các nền văn hóa khác nhau. Có ba cách tiếp cận khác nhau về tính cách: tiếp cận tâm lý học xã hội, tâm lý học cá nhân và tâm bệnh học. Lý thuyết về tính cách xã hội: Mỗi cá nhân có những đặc điểm tính cách riêng biệt và độc đáo. Fromm cho rằng nhân cách của mỗi người chính là kết quả của quá trình tương tác giữa các nhu cầu bẩm sinh và áp lực của chuẩn mực xã hội, ông có hai xu hướng tính cách xã hội: kiểu hiệu quả và kiểu không hiệu quả.
Theo Bratus nhà tâm lý học người Nga, ông quan tâm đến thái độ của cá nhân đối với người khác và đối với bản thân. Dựa vào những thái độ đặc trưng mà cá nhân ứng xử với môi trường xung quanh, ông đã phân chia thành bốn cấp độ tính cách: cấp độ tự kỷ trung tâm, cấp độ nhóm trung tâm, cấp độ nhân văn và cấp độ tinh thần- siêu linh. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lý thuyết về tính cách cá nhân: Trong hệ thống lý thuyết phân tâm học của mình, S. Freud đã đề cập đến vấn đề tính cách của cá nhân.
Có 3 luận điểm chính: thứ nhất, tính cách của cá nhân là một hệ thống các đam mê cá nhân quy định chứ không phải hành vi của họ; thứ hai, đặc điểm tính cách của mỗi cá nhân có nguồn gốc từ một hình thức đặc biệt đó là xung năng sống (libido) là xung năng tính dục giữ vai trò chủ đạo; thứ ba, ông cho rằng bản chất của tính cách không phải bắt nguồn từ một thuộc tính đơn lẻ nào đó mà là một cấu trúc tâm lý hoàn chỉnh của tập hợp liên quan chặt chẽ và phụ thuộc lẫn nhau của các thuộc tính riêng lẻ. Carl Jung lại cho rằng những khác biệt tâm lý cá nhân là bẩm sinh và dựa vào đó ông đã phân chia thành hai nhóm người là nhóm hướng ngoại và nhóm hướng nội: Nhóm hướng ngoại có đặc điểm như hướng ra thế giới bên ngoài, do vậy ý kiến của người khác, những chuẩn mực chung hay những tình huống khách quan là những yếu tố ảnh hưởng đến hành vi của họ nhiều hơn so với thái độ chủ quan của họ đối với hiện thực xung quanh. Những người thuộc nhóm hướng nội thường định hướng vào cảm xúc của bản thân nhiều hơn so với hoàn cảnh bên ngoài và những người xung quanh.