Đặc Điểm Giao Tiếp Của Sinh Viên Người Khmer Vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long

Luận án tiến sĩ nghiên cứu đặc điểm giao tiếp của sinh viên người khmer vùng đồng bằng sông cửu long, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng trong lĩnh vực tại

• Tác giả: Trần Minh Nhựt
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Mai Lan
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Tâm lý học
• Đề tài: Đặc Điểm Giao Tiếp Của Sinh Viên Người Khmer Tại Đồng Bằng Sông Cửu Long
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giao Tiếp Của Sinh Viên Khmer Nghiên Cứu Mới

Giao tiếp là hoạt động then chốt của con người, giúp trao đổi thông tin, tư tưởng và xây dựng các mối quan hệ xã hội. Giao tiếp giúp cá nhân hòa nhập xã hội, tiếp thu văn hóa và phát triển bản thân. Trong bối cảnh xã hội ngày càng phát triển, giao tiếp trở thành yếu tố quan trọng trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là giáo dục. Vùng Đồng bằng Sông Cửu Long là nơi sinh sống của nhiều dân tộc, trong đó dân tộc Khmer là một dân tộc thiểu số. Sinh viên người Khmer có những đặc điểm giao tiếp riêng biệt, gặp nhiều khó khăn trong quá trình học tập và hòa nhập. Nghiên cứu về giao tiếp sinh viên Khmer tại khu vực này là vô cùng cần thiết để đưa ra các chính sách hỗ trợ phù hợp. Các nghiên cứu trước đây chưa đi sâu vào phân tích đặc điểm giao tiếp của sinh viên Khmer một cách hệ thống từ góc độ tâm lý học. Vì vậy, đề tài “Đặc điểm giao tiếp của sinh viên người Khmer vùng Đồng bằng Sông Cửu Long” được lựa chọn để nghiên cứu.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Giao Tiếp Trong Môi Trường Đại Học

Giao tiếp hiệu quả giúp sinh viên xây dựng mối quan hệ tốt với bạn bè, thầy cô và cộng đồng. Kỹ năng giao tiếp tốt cũng giúp sinh viên tự tin hơn trong học tập và các hoạt động ngoại khóa. Theo Sitaram & Lawrence (1979), các nền văn hóa khác nhau tạo ra các hệ thống giá trị khác biệt về nhận thức và ý nghĩa, cách giao tiếp của con người bị ảnh hưởng bởi các giá trị được phản ánh trong môi trường văn hóa mà họ giao tiếp. Điều này đặc biệt quan trọng đối với sinh viên dân tộc thiểu số như người Khmer, những người có thể gặp rào cản văn hóa trong giao tiếp.

1.2. Sự Cần Thiết Nghiên Cứu Giao Tiếp Của Sinh Viên Khmer

Nghiên cứu này giúp hiểu rõ hơn về những khó khăn mà sinh viên Khmer gặp phải trong giao tiếp, từ đó đề xuất các giải pháp hỗ trợ phù hợp. Việc này góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và giúp sinh viên Khmer hòa nhập tốt hơn vào môi trường đại học. Hiện nay, việc tăng cường hỗ trợ phát triển giáo dục đối với sinh viên người dân tộc thiểu số nói chung, người dân tộc Khmer nói riêng đang được xem là một chính sách quan trọng của nhà nước.

II. Thách Thức Giao Tiếp Của Sinh Viên Khmer Rào Cản Văn Hóa

Sinh viên Khmer thường gặp nhiều khó khăn trong giao tiếp do sự khác biệt về văn hóa, ngôn ngữ và phong tục tập quán. Rào cản ngôn ngữ là một trong những thách thức lớn nhất, đặc biệt đối với những sinh viên đến từ các vùng quê nghèo, ít có cơ hội tiếp xúc với tiếng phổ thông. Sự khác biệt về văn hóa ứng xử của người Khmer cũng có thể gây ra hiểu lầm và khó khăn trong giao tiếp với những người không quen thuộc với văn hóa này. Bên cạnh đó, tâm lý sinh viên Khmer cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp của họ. Nhiều sinh viên cảm thấy tự ti, ngại giao tiếp do lo sợ bị phân biệt đối xử hoặc không được chấp nhận.

2.1. Ảnh Hưởng Của Ngôn Ngữ Khmer Đến Giao Tiếp

Việc sử dụng ngôn ngữ Khmer trong giao tiếp hàng ngày có thể gây khó khăn cho sinh viên khi giao tiếp với những người không biết tiếng Khmer. Điều này đặc biệt đúng trong môi trường học tập, nơi tiếng Việt là ngôn ngữ chính. Sinh viên cần nỗ lực học tập và rèn luyện tiếng Việt để có thể giao tiếp hiệu quả hơn.

2.2. Sự Khác Biệt Văn Hóa Và Ảnh Hưởng Đến Giao Tiếp

Những phong tục tập quán Khmer có thể khác biệt so với văn hóa của các dân tộc khác, gây ra những hiểu lầm trong giao tiếp. Ví dụ, cách thể hiện sự tôn trọng, cách giao tiếp với người lớn tuổi, hoặc cách giải quyết xung đột có thể khác nhau. Sinh viên cần hiểu rõ những khác biệt này để tránh gây ra những tình huống khó xử.

2.3. Yếu Tố Tâm Lý Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Giao Tiếp

Sự tự ti, mặc cảm về nguồn gốc dân tộc, hoặc lo sợ bị phân biệt đối xử có thể khiến sinh viên Khmer ngại giao tiếp. Cần tạo ra một môi trường học tập thân thiện, cởi mở để sinh viên cảm thấy thoải mái và tự tin hơn trong giao tiếp. Nhận thức về vai trò, vị thế cá nhân có tác động mạnh nhất đến hình thức giao tiếp của sinh viên người Khmer.

III. Phương Pháp Nâng Cao Kỹ Năng Giao Tiếp Cho Sinh Viên Khmer

Để giúp sinh viên Khmer vượt qua những khó khăn trong giao tiếp, cần có những giải pháp đồng bộ từ nhà trường, gia đình và xã hội. Các trường đại học cần tăng cường các hoạt động hỗ trợ sinh viên Khmer, như tổ chức các lớp học tiếng Việt, các buổi giao lưu văn hóa, và các chương trình tư vấn tâm lý. Gia đình cần tạo điều kiện cho sinh viên học tập và rèn luyện kỹ năng giao tiếp. Xã hội cần xóa bỏ những định kiến về dân tộc thiểu số và tạo ra một môi trường hòa nhập, tôn trọng sự đa dạng văn hóa. Luận án đề xuất các biện pháp tâm lý hỗ trợ nhằm nâng cao hiệu quả giao tiếp của sinh viên người Khmer vùng Đồng bằng Sông Cửu Long.

3.1. Tăng Cường Nhận Thức Về Giao Tiếp Đa Văn Hóa

Giúp sinh viên Khmer hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của giao tiếp trong cuộc sống và học tập. Tổ chức các buổi nói chuyện, hội thảo về giao tiếp đa văn hóa, giúp sinh viên nhận thức được sự khác biệt văn hóa và cách ứng xử phù hợp trong các tình huống giao tiếp khác nhau.

3.2. Cải Thiện Mối Quan Hệ Trong Môi Trường Đại Học

Tạo ra các hoạt động giao lưu, kết nối giữa sinh viên Khmer và sinh viên các dân tộc khác. Khuyến khích sinh viên tham gia các câu lạc bộ, đội, nhóm để mở rộng mối quan hệ và rèn luyện kỹ năng giao tiếp. Cần cải thiện mối quan hệ của sinh viên người Khmer trong nhà trường đại học.

3.3. Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Của Các Tổ Chức Xã Hội

Các tổ chức xã hội dành cho sinh viên Khmer cần hoạt động hiệu quả hơn, cung cấp các dịch vụ hỗ trợ thiết thực cho sinh viên. Tổ chức các buổi sinh hoạt, giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm để giúp sinh viên tự tin hơn trong giao tiếp. Cách thức tổ chức hoạt động của các tổ chức xã hội dành cho sinh viên người Khmer ở trường đại học hiện nay là yếu tố có tác động mạnh nhất đến đối tượng giao tiếp của sinh viên người Khmer.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Nghiên Cứu Trường Hợp Sinh Viên Khmer

Nghiên cứu trường hợp về các sinh viên Khmer tiêu biểu giúp hiểu rõ hơn về những khó khăn và thành công của họ trong giao tiếp. Những câu chuyện này có thể truyền cảm hứng và động lực cho các sinh viên khác. Nghiên cứu trường hợp 1 về anh Chau S., sinh viên năm nhất khoa nông nghiệp, trường Đại học Cần Thơ, quê tại huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng. Nghiên cứu trường hợp 2 về chị Thị G, sinh viên năm tư khoa sư phạm, Trường Đại học Trà Vinh, quê ở Huyện Càng Long, Tỉnh Trà Vinh. Nghiên cứu trường hợp 3 về chị Néang Kim A, là sinh viên năm thứ ba khoa Luật và khoa học chính trị, Trường Đại học An Giang, quê ở xã Ô Lâm, Huyện Tri Tôn, Tỉnh An Giang.

4.1. Phân Tích Chi Tiết Trường Hợp Anh Chau S.

Anh Chau S. gặp khó khăn trong giao tiếp do rào cản ngôn ngữ và sự khác biệt văn hóa. Tuy nhiên, nhờ sự nỗ lực học tập và sự hỗ trợ của bạn bè, thầy cô, anh đã dần cải thiện được kỹ năng giao tiếp và hòa nhập tốt hơn vào môi trường đại học. Anh đã dần cải thiện được kỹ năng giao tiếp sinh viên và hòa nhập tốt hơn vào môi trường đại học.

4.2. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Chị Thị G.

Chị Thị G. là một sinh viên năng động, tích cực tham gia các hoạt động ngoại khóa. Chị chia sẻ rằng việc tham gia các hoạt động này giúp chị tự tin hơn trong giao tiếp và mở rộng mối quan hệ. Chị đã chia sẻ kinh nghiệm về giao tiếp trong cộng đồng Khmer và tầm quan trọng của việc giữ gìn bản sắc văn hóa.

4.3. Néang Kim A. Và Hành Trình Vượt Qua Rào Cản

Chị Néang Kim A. là một sinh viên có ý chí vươn lên, luôn cố gắng học hỏi và rèn luyện bản thân. Chị chia sẻ rằng việc học tập và rèn luyện kỹ năng giao tiếp giúp chị tự tin hơn trong cuộc sống và công việc. Chị đã vượt qua những rào cản về khó khăn giao tiếp sinh viên Khmer và trở thành một tấm gương sáng cho các sinh viên khác.

V. Kết Luận Tương Lai Của Giao Tiếp Sinh Viên Khmer

Nghiên cứu về đặc điểm giao tiếp của sinh viên người Khmer vùng Đồng bằng Sông Cửu Long có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo và giúp sinh viên Khmer hòa nhập tốt hơn vào xã hội. Cần có những giải pháp đồng bộ từ nhà trường, gia đình và xã hội để hỗ trợ sinh viên Khmer vượt qua những khó khăn trong giao tiếp và phát huy hết tiềm năng của mình. Luận án đã đưa ra những kiến nghị với các trường đại học một số biện pháp tác động nhằm giúp sinh viên người Khmer nâng cao hiệu quả giao tiếp, góp phần quan trọng trong việc xây dựng các mối quan hệ, nhân cách nghề và cải thiện kết quả học tập của sinh viên người Khmer vùng Đồng bằng Sông Cửu Long, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Giữ Gìn Bản Sắc Văn Hóa

Trong quá trình giao tiếp và hòa nhập, sinh viên Khmer cần giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc mình. Điều này giúp sinh viên tự tin hơn về nguồn gốc của mình và đóng góp vào sự đa dạng văn hóa của xã hội. Cần giữ gìn bản sắc văn hóa Khmer trong quá trình hội nhập.

5.2. Hướng Đến Giao Tiếp Hiệu Quả Trong Môi Trường Hội Nhập

Sinh viên Khmer cần trang bị cho mình những kỹ năng giao tiếp cần thiết để có thể giao tiếp hiệu quả trong môi trường hội nhập. Điều này bao gồm kỹ năng lắng nghe, kỹ năng thuyết trình, kỹ năng làm việc nhóm và kỹ năng giải quyết xung đột. Cần hướng đến hội nhập văn hóa và giao tiếp hiệu quả trong môi trường đa văn hóa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Những nghiên cứu về giao tiếp và đặc điểm giao tiếp 1. Những nghiên cứu về giao tiếp Giao tiếp là vấn đề được các nhà khoa học, nhà tâm lý học trên thế giới quan tâm từ rất lâu và đã trở thành một ngành khoa học được nhiều người nghiên cứu với nhiều góc độ khác nhau. Đến cuối thế kỷ XX, nhiều công trình nghiên cứu về giao tiếp ra đời: Tác phẩm “Giao tiếp là đối tượng nghiên cứu về lý luận và thực tiễn” của tập thể các tác giả Lêningrad (1972); “Về bản chất con người” của X.Xôcôpnhin (1973); “Tâm lý học giao tiếp” của A.

Leonchev (1974); “Giao tiếp là vấn đề của tâm lý học đại cương” của B.Lomov (1975); “Hoạt động và giao tiếp” của A. Leonchev (1979); “Vấn đề giao tiếp trong tâm lý học” của K. Platônov (1981); “Những khó khăn tâm lý giao tiếp giữa các nhân cách” của E. Surcanova (1985); “Thế giới giao tiếp” của M.

Kagan (1988); “Sự phát triển giao tiếp của trẻ em trước tuổi học với bạn cùng tuổi” của A. Đặc biệt, ở Liên Xô, các nhà tâm lý học đã nghiên cứu về giao tiếp theo nhiều góc độ như: giao tiếp với sự hình thành ý thức tự giác của cá nhân, mối quan hệ của cá nhân với nhóm, mối quan hệ giữa nhóm với nhóm. Qua nghiên cứu về giao tiếp, từ khi xuất hiện Tâm lý học giao tiếp thì khái niệm, bản chất của giao tiếp chưa bao giờ thống nhất hoàn toàn. Mỗi tác giả đề cập đến một mặt, một khía cạnh của hoạt động giao tiếp và có ba quan điểm chính: - Quan điểm thứ nhất, coi giao tiếp là quá trình truyền thông tin: Với góc độ này, theo Peter Drucker “chính người nhận thông điệp mới là người giao tiếp vì chỉ có sự giao tiếp khi có người nghe và đáp ứng” [40, 18].

Theo tác giả, giao tiếp chỉ mang tính một chiều ở người nhận mà thôi, điều này chưa lý giải tính chủ thể và tương tác trong giao tiếp. Quan niệm trên cho thấy J.Gruere chỉ chú ý đến việc chuyển tải thông điệp từ “một bộ phát” đến “một bộ thu” thể hiện giao tiếp diễn ra một chiều. Ông nhấn mạnh đến khâu truyền thông tin mà không để ý đến thái độ, cảm xúc, tâm lý của người “phát” và người “thu” dẫu biết rằng quá trình giao tiếp diễn ra thông qua một số yếu tố như tác giả gọi đó là “ngu n, kênh, địa chỉ”[40].Platônov và cộng sự cho rằng “giao tiếp là sự trao đổi thông tin giữa những con người với nhau và giao tiếp đó là sự tác động lẫn nhau trên cơ sở phản ánh tâm lý lẫn nhau”[76]. Như vậy, theo các tác giả, giao tiếp không chỉ đơn thuần là trao đổi thông tin mà nhờ trao đổi thông tin đó, con người tác động lẫn nhau thông qua các quy luật, xúc cảm, tình cảm.

tâm lý trong đời sống con người. Theo Laswell: “giao tiếp nói theo nghĩa hẹp là truyền đi một thông điệp, nhưng nay được hiểu là làm cho hai con người cùng chấp nhận một cái gì là chung nhờ một quá trình hai chiều”[Dẫn theo 21]. Như vậy, Laswell đã quan tâm đến tính hai chiều trong quá trình giao tiếp chứ không chỉ đơn thuần là sự tác động một chiều như quan niệm của J. Tuy nhiên trong thực tế giao tiếp không phải lúc nào con người cũng đi đến một sự thống nhất, một sự chấp nhận một cái gì chung mà có thể mâu thuẫn với nhau và không chấp nhận một cái chung.

Qua trên cho thấy, các tác giả mô tả quá trình giao tiếp bằng quá trình truyền tin qua bộ mã hóa thông tin, bộ phát thông tin, môi trường truyền thông tin, bộ nhận thông tin, bộ giải mã và quá trình phản h i. Nếu bộ giải mã và bộ mã hóa không tương thích với nhau thì thông tin nhận được có thể bị biến đổi. Họ chỉ chú ý đến sự trao đổi thông tin trong giao tiếp mà chưa quan tâm đến người nhận thông tin và thái độ cảm xúc của họ khi nhận được những thông tin đó. Trong giao tiếp, trao đổi thông tin là một trong những chức năng tạo nên và duy trì quá trình giao tiếp.

Tuy nhiên, chủ thể và đối tượng giao tiếp còn bày tỏ quan điểm, thái độ, hành vi. khi tiếp nhận được thông tin đó thông qua hoạt động cùng nhau chứ không chỉ đơn thuần là tiếp nhận nó. Với quan điểm trên, cần nghiên cứu giao tiếp trong mối quan hệ mang tính chỉnh thể của nó, bởi lẽ ngoài việc tiếp nhận và trao đổi thông tin thì 9 giao tiếp còn tác động mạnh mẽ đến nhận thức, xúc cảm, tình cảm của con người. Giao tiếp không phải là thông tin mà thông tin là chức năng của giao tiếp.

- Quan điểm thứ hai, coi giao tiếp là một dạng hoạt động: Theo A.Leonchev, giao tiếp như một dạng của hoạt động. Ông cho rằng, cũng như các dạng hoạt động khác, giao tiếp hướng tới những mục đích xác định, giao tiếp được thúc đẩy bởi những động cơ nhất định, giao tiếp được diễn ra nhờ các phương tiện ngôn ngữ, phi ngôn ngữ.Leonchev đưa ra định nghĩa về giao tiếp: “Giao tiếp là một hệ thống những quá trình có mục đích, có động cơ bảo đảm sự tương tác giữa người này với người khác trong hoạt động tập thể, thực hiện các quan hệ xã hội và nhân cách, các hoạt động tâm lý và sử dụng những phương tiện đặc thù, trước hết là ngôn ngữ” [41]. Tác giả Pat Petrie cho rằng: “Giao tiếp giữa người với người diễn ra ở mọi độ tuổi. Họ nói chuyện, nghe, quan sát và phản ứng lại nhau, trao đổi nhiều loại thông tin bằng nhiều cách khác nhau như dùng nét mặt, cơ thể và giọng nói.

Theo Pat Petrie, giao tiếp là sự trao đổi luôn có ít nhất hai người tham gia và giao tiếp xảy ra khi một người gửi đi thông điệp và người kia nhận nó. Giao tiếp là quá trình hai chiều” [Dẫn theo 4]. Theo hai tác giả J C.Schmidt cho rằng: “giao tiếp là hoạt động giao lưu, tiếp xúc, trao đổi tình cảm, tư tưởng, thông tin, liên kết hành động giữa hai hay nhiều người” [104], qua đó hai tác giả đã mở rộng hơn khái niệm giao tiếp, thể hiện trong các mối quan hệ giữa nhiều chủ thể. Khi đánh giá quan điểm của hai ông, nhiều nhà tâm lý học như Đ.

cho rằng, ý kiến của các nhà tâm lý học trên đều có mặt hợp lý và chưa hợp lý, chưa thỏa đáng.Leochev khi bảo vệ quan điểm cho rằng giao tiếp là dạng đặc biệt của hoạt động có đối tượng đã lý giải chưa xác đáng về đối tượng, động cơ, chủ thể của hoạt động này; trong khi B.Lomov lại quá nhấn mạnh đến phạm trù giao tiếp cũng đi đến chỗ khó giải thích một số trường hợp giao tiếp tham gia vào hoạt động có đối tượng như là điều kiện thiết yếu của hoạt động.[24] Phần lớn các nhà tâm lý học theo hướng này cho rằng: Hoạt động là quy luật chung nhất của tâm lý học người, giao tiếp là một dạng hoạt động phản ánh mối 10 quan hệ chủ thể - chủ thể. Hoạt động có đối tượng phản ánh mối quan hệ chủ thể - khách thể. Hai khái niệm này ngang bằng nhau và có quan hệ gắn bó khăng khít với nhau trong phạm trù hoạt động, là hai mặt thống nhất của cuộc sống con người, của sự phát triển tâm lý. - Quan điểm thứ ba coi giao tiếp là phạm trù tương đối độc lập với phạm trù hoạt động.

Hoạt động và giao tiếp khác nhau về ý nghĩa xã hội của chúng. Bất kỳ một hoạt động nào cũng hướng tới cải tạo khách thể. Còn giao tiếp bảo đảm tổ chức mọi người cho hoạt động chung, bảo đảm sự liên hệ qua lại của mọi người.Lomov, giao tiếp là quá trình đa chiều đ ng chủ thể: “Kết quả của giao tiếp không phải là đối tượng được cải tạo mà là quan hệ với một người khác, với những người khác” [50]. Như vậy, kết quả của giao tiếp còn bao g m cả việc cải tạo quan hệ giữa các bên tham gia giao tiếp.

Kết quả này ở những cá nhân khác nhau rất khác nhau về số lượng cũng như chất lượng. Các nhà tâm lý học còn xem giao tiếp là quá trình các bên tham gia thiết lập hoặc chia sẻ cảm xúc với nhau nhằm đạt mục đích giao tiếp. Qua trên cho thấy, khi coi giao tiếp là phạm trù tương đối độc lập với hoạt động, các nhà khoa học đã xác định vai trò, đối tượng, động cơ, chiều hướng tác động và kết quả của giao tiếp như một loại hình hoạt động. Đ ng thời, các tác giả cũng mở ra lĩnh vực nghiên cứu mới cho giao tiếp.

Đó là tương tác liên nhân cách, tương tác đ ng chủ thể thông qua giao tiếp. Như vậy, theo ba qua điểm trên, mỗi quan điểm đều có những ưu khuyết riêng, trong luận án này chúng tôi chọn quan điểm của A.Leonchev coi giao tiếp là một dạng hoạt động làm tư tưởng chỉ đạo và có kế thừa quan điểm của B.Lomov về tính đa chiều, đ ng chủ thể của giao tiếp[41],[50]. Với một số công trình nghiên cứu về giao tiếp trong nước trước đây thường xem thuật ngữ “giao tiếp” là “giao lưu” hoặc giao tiếp là sự tiếp xúc tâm lý và tác động qua lại giữa con người với con người, trong mối quan hệ nào đó để thực hiện những mục đích nào đó. Việc dùng thuật ngữ tuy có khác nhau, song xét về nội hàm của khái niệm thì các tác giả đều thống nhất: giao tiếp là quá trình hiện thực hóa các 11 mối quan hệ xã hội giữa người với người, trong đó bao g m nhiều quá trình diễn ra như trao đổi thông tin, nhận thức lẫn nhau, ảnh hưởng lẫn nhau.

Các nhà tâm lý học khi nghiên cứu giao tiếp đều đứng ở một góc độ nhất định, chính vì vậy họ đều có quan điểm riêng của mình. Từ góc độ tâm lý học đại cương, tác giả Phạm Minh Hạc cho rằng: “Giao lưu là hoạt động xác lập và vận hành các quan hệ người – người để hiện thực hóa các quan hệ xã hội giữa người với nhau”[30]. “Giao lưu” tác giả dùng ở đây đ ng nghĩa với giao tiếp. Ở đây tác giả nhấn mạnh vào khía cạnh thiết lập quan hệ liên nhân cách của giao tiếp.

Từ góc độ giao tiếp sư phạm, tác giả Ngô Công Hoàn định nghĩa: “giao tiếp là quá trình tiếp xúc giữa con người với con người nhằm mục đích trao đổi tư tưởng, tình cảm, vốn sống, kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp”[34]. Theo tác giả, quá trình giao tiếp diễn ra chính là sự tiếp xúc lẫn nhau giữa con người với những mục đích rõ ràng.